Tiểu luận môn Cơ sở lý luận báo chí

Đề bài Phân tích 3 chương trình truyền hình để liên hệ với việc thực hiện chức năng cơ bản của báo chí? Bài làm Xã hội ngày càng phát triển,thì con người càng muốn được tiếp nhận và tìm hiểu những nguồn thông tin đa dạng,phong phú và hiện đại Với sự đảm bảo của hoạt động báo chí thực hiện đầy đủ các chức năng như chức năng thông tin giao tếp,chức năng tư tưởng,chức năng khai sáng giải trí,chức năng quản lý,giám sát và phản biện xã hội và chức năng kinh tế dịch vụ Để tìm hiểu rõ về các chức năng.

Đề bài: Phân tích 3 chương trình truyền hình để liên hệ với việc thực hiện chức năng cơ bản của báo chí?

Bài làm:

Xã hội ngày càng phát triển,thì con người càng muốn được tiếp nhận và tìm hiểu những nguồn thông tin đa dạng,phong phú

và hiện đại.Với sự đảm bảo của hoạt động báo chí thực hiện đầy

đủ các chức năng như: chức năng thông tin-giao tếp,chức năng

tư tưởng,chức năng khai sáng-giải trí,chức năng quản lý,giám sát và phản biện xã hội và chức năng kinh tế-dịch vụ.Để tìm hiểu rõ về các chức năng cơ bản của báo chí,chúng ta cùng đi phân tích 3 chương trình truyền hình được công chúng đặc biệt quan tâm để nhìn nhận về các chức năng cơ bản của báo chí mà các chương trình đó thực hiện.Ba chương trình được lựa chọn đểphân tích,đó là: Chương trình Thời sự 19h,Chuyển động 24h và Giai điệu tự hào của Đài truyền hình Việt Nam

Lý do lựa chọn ba chương trình trên,bởi vì cả chương trình đều là những chương trình uy tín,được sắp xếp phát sóng vào những khung giờ vàng của Đài truyền hình Việt Nam và được đông đảo quý khán giả đón xem

Mỗi chương trình đều thực hiện đầy đủ hoặc gần đủ các chức năng cơ bản của báo chí.Nhưng để tiện cho quá trình tìm hiểu,các chương trình sẽ được phân tích những chức năng cơ bản và mang tính đặc trưng nhất

I.Chương trình Thời sự

Đây là chương trình mang tính chính luận,cho nên chức năng cơ bản được tập trung phân tích là chức năng thông tin-giao tiếp và chức năng tư tưởng.Những tin tức đã được cập nhật trong chương trình bao gồm:

 Bế mạc Hội nghị trung ương lần thứ 12

 Thông báo Hội nghị trung ương lần thứ 12

 Chủ tịch nước gặp điển hình phong trào dân vận khéo toàn quân

 Đoàn đại biểu Đảng cộng sản Việt Nam sang thăm Triều Tiên

 Bộ xây dựng đồng quan điểm với Hà Nội về tòa nhà 8B Lê Trực

 60% nợ xấu được hệ thống tổ chức tín dụng tự xử lý

 Tập trung nguồn lực phát triển khoa học-công nghệ

 Chưa tìm thấy 3 thuyền viên mất tích ngoài khơi Nhật Bản

 Bạo lực nghiêm trọng trước thềm bầu cử Thổ Nhĩ Kỳ

 Việt Nam lên án vụ khủng bố ở Thổ Nhĩ Kỳ

Chương trình Thời sự được khảo sát vào 19 giờ ngày 11 tháng 10 năm 2015 trên kênh VTV1.Kéo dài khoảng 60 phút được dẫn dắt bởi 2 BTV Hương Linh và Vân

Anh.Cung cấp cho khán thính giả những tin tức nổi bật trong ngày được cập nhật ở trong nước lẫn quốc tế.Cả

chương trình có khoảng 10 bản tin thì 2 bản tin đầu nói về Hội nghị ban chấp hành trung ương Đảng lần thứ 12 chiếm khoảng 2/3 thời lượng.Khoảng 1/3 thời lượng nói về các tintức khác liên quan đến tình hình kinh tế-xã hội-ngoại giao

và tin tức nước ngoài đã được liệt kê ở trên.Khoảng gần 2/3chương trình cung cấp những nội dung hội nghị(Hội nghị Ban chấp hành Trung ương Đảng,Hoạt động của chính khách )

Chương trình đã đem đến cho người xem những nội dung thông tin quan trọng tại thời điểm đó và được nhiều người quan tâm.Thông tin nổi bật,có chọn lọc và đảm bảo đầy đủ trên các lĩnh vực chính trị-kinh tế-văn hóa-xã hội.Tuy

nhiên,còn dành quá nhiều thời lượng cho các tin tức Hội nghị và hoạt động của các nhà lãnh đạo mà chưa phản ánh nhiều những tin tức về đời sống kinh tế-xã hội của nhân dân.Bản tin kéo dài 1 giờ đồng hồ thì 2/3 thời lượng đã dành cho những thông tin hội nghị và điểm xuyết vào đó

một vài thông tin kinh tế-xã hội.Tin tức hội nghị chủ yếu được xây dựng bằng tin lời nên người xem rất dễ nhàm chán.

Bản tin Thời sự là chương trình đảm bảo chắc chắn cho chức năng thông tin-giao tiếp và chức năng tư tưởng.Bởi vì chương trình đã đem đến cho người xem những tin tức được dư luận quan tâm.Cung cấp nguồn tin chính thống và xác thực cho khán giả.Bên cạnh đó,thì Thời sự cũng đảm nhận chức năng tư tưởng rất rõ rệt khi liên tục cung cấp những tin tức chính trị,về những hoạt động của các nhà lãnh đạo,đảm nhiệm tròn trịa chức năng tư tưởng được giaophó

Sau đây sẽ phân tích 2 chức năng cơ bản đó là chức năng thông tin-giao tiếp và chức năng tư tưởng dựa trên bản tin Thời sự đã lựa chọn

1.Chức năng thông tin-giao tiếp

Vai trò,vị trí của chức năng thông tin-giao tiếp:

+Thông tin-giao tiếp là chức năng khởi nguồn,chức năng cơ bản nhất của truyền thông đại chúng.Truyền thông đại chúng ra đời và phát triển là do nhu cầu tiếp nhận thôngtin ngày càng cao của con người và xã hội.Thông tin là nhucầu sống còn,nhu cầu phát triển của con người,đồng thời là động lực kích thích sự phát triển của xã hội.Xã hội ngày càng phát triển thì nhu cầu thông tin của con người ngày càng cao

+Thông tin và tuyên truyền chính là hai mặt của một vấn đề,bởi mục đích của thông tin chính là tuyên truyền

+Thông tin trên các kênh phương tiện thông tin đại chúng không chỉ trở thành sức mạnh chính trị trong cuộc đấu

tranh chính trị tư tưởng,đóng góp vào công cuộc phát triển kinh tế đất nước,mà còn góp phần hình thành diện mạo văn hóa quốc gia cũng như nhân cách con người

+Từ thực tiễn,cho thấy thông tin-giao tiếp trở thành chức năng nòng cốt của báo chí

Về chức năng thông tin-giao tiếp,báo chí cần đạt được các yêu cầu sau:

 Thông tin nhanh chóng,hợp thời,”hot”,hiểu được tính hợp thời ,phù hợp với lợi ích của công chúng.Nếu kháiniệm nhanh chóng được hiểu là khoảng thời gian từ khi sự kiện,vấn đề nảy sinh đến khi đông đảo công chúng biết được qua các phương tiện truyền thông thì hợp thời là việc công bố,việc xã hội hóa sự kiện,vấn

đề ấy vào thời điểm nào có lợi nhất cho chủ thể truyềnthông cũng như công chúng xã hội

 Thông tin phải trung thực,đúng bản chất sự kiện,đảm bảo với lợi ích chính trị,dân tộc và xã hội.Tính trung thực được thể hiện ở các cấp độ sau:

o Sự kiện phải được thông báo xác thực,đúng bản chất,quy mô của nó,không “có bé xé ra to”,khôngthêm thắt sự kiện làm cho thông tin bị sai lệch

o Sự kiện thông tin phải được đặt trong bối cảnh tình hình và có tác động tích cực tới các mối quan

hệ xã hội hiện tại

 Thông tin đa dạng,phong phú,tránh một chiều.Nhu cầuthông tin cũng như đời sống tinh thần của con người không chấp nhận sự đơn điệu,nghèo nàn.Chính vì thế,một ấn phẩm truyền thông luôn phải được cải tiến,làm mới để kích thích nhu cầu tiếp nhận của công chúng.

 Thông tin phải định hướng được dư luận xã hội.Đây cũng là nhiệm vụ hàng đầu của truyền thông đại chúngnhằm phục vụ tiến trình phát triển kinh tế-xã hội.Bởi

nó có khả năng vận động nhân dân tham gia thực hiện đầy đủ các chủ trương,chính sách của nhà nước;kêu gọi nhân dân tập hợp tham gia giải quyết các vấn đề liên quan đến lợi ích của đất nước,cộng đồng;từ đó đảm bảo sự phát triển bền vững,không ngừng nâng cao chất lượng cuộc sống

 Thông tin báo chí phải phù hợp với văn hóa,đảm bảo tính nhân văn.Yêu cầu này càng trở nên cấp thiết khi chúng ta đang hội nhập sâu rộng với quốc tế và khu vực

Với bản tin Thời sự được lựa chọn để phân tích đã đảm bảo

được các yêu cầu trên đây:

Bản tin Thời sự kéo dài khoảng 60 phút đã cập nhật và cung đến cho khán giả những tin tức trên các lĩnh vực

chính trị-kinh tế-xã hội và cả tin tức nước ngoài.Thông tin được cập nhật kịp thời và nhanh chóng,đảm bảo sự mới mẻ

và hấp dẫn với những thông tin liên quan đến Hội nghị

trung ương Đảng lần thứ 12,Về xử lý vụ việc tòa nhà 8B LêTrực đang được dư luận đặc biệt quan tâm.

Lẽ dĩ nhiên,những thông tin cung cấp đến cho khán giả cả nước là những thông tin trung thực,gần gũi,không “phóng đại tô màu” chỉ là những thông tin rất thiết thực và đáng chú ý như : Đoàn đại biểu ĐCSVN sang thăm Triều

Tiên,Tập trung phát triển khoa học-công nghệ

Thông tin được tổng hợp trong cả chương trình rất đa dạng phong phú,từ trong nước cho đến nước ngoài: Chủ tịch nước gặp mặt phong trào dân vận khéo toàn quân,Bạo lực nghiêm trọng trước thềm bầu cử ở Thổ Nhĩ Kỳ;từ kinh tế cho đến xã hội: 60% nợ xấu được hệ thống tín dụng tự xử lý,Chưa tìm thấy 3 thuyền viên mất tích ngoài khơi Nhật Bản.Đem đến cho khán giả truyền hình những cái nhìn đa chiều,toàn cảnh cả tình hình trong nước và quốc tế.Hình thức đưa tin cũng được thay đổi từ tin hình,tin lời làm cho khán giả đỡ nhàm chán

Thông tin trong chương trình đảm bảo tính định hướng dư luận xã hội.Đặc biệt là các thông tin liên quan đến Hội nghịban chấp hành trung ương của ĐCSVN.Giúp cho công chúng tham khảo về tình hình kinh tế,xã hội,an ninh quốc phòng của đất nước cũng như cơ cấu tổ chức bộ máy nhà nước,quốc hội.Những vấn đề nòng cốt như quan điểm tiếp tục phát triển nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa,xây dựng và bảo vệ Nhà nước Việt Nam xã hội chủ nghĩa

Những tin tức được chương trình cung cấp đảm bảo phù hợp với yếu tố văn hóa cũng như yêu cầu về nhân

văn.Chẳng hạn như tin Việt Nam lên án vụ khủng bố ở ThổNhĩ Kỳ.Yếu tố văn hóa cần phải được đảm bảo,đặc biệt trong điều kiện chúng ta đang hội nhập sâu rộng và chắc chắn yếu tố văn hóa cũng sẽ bị du nhập nhưng quan trọng

là chúng ta cần phải gìn giữ yếu tố văn hóa-nhân văn truyềnthống,phù hợp với thuần phong mỹ tục của con người Việt Nam

2.Chức năng tư tưởng

Vai trò,vị trí của chức năng tư tưởng:

+Đây là chức năng xuyên suốt của báo chí

+Báo chí đi đầu trong việc giáo dục tư tưởng,lý tưởng xã hội và con người

+Đặc thù chức năng tư tưởng của báo chí là tác động đối với mỗi con người

+Báo chí làm tư tưởng qua thông tin sự kiện.Nó không chỉ thông tin về sự kiện mà nó còn bình luận về sự kiện đang diễn ra

+Báo chí tuyên truyền tốt chủ nghĩa Mác,tư tưởng Hồ Chí Minh và đường lối,chính sách của Đảng.Nhờ đó,mà chúng

ta có thể đẩy lùi được sự chống phá của các thế lực thù địch

Về yêu cầu cơ bản chức năng tư tưởng của báo chí:

 Báo chí phải là lực lượng xung kích đi đầu và góp phần quan trọng vào việc tuyên truyền,giáo dục lý tưởng xã hội

 Báo chí đi đầu và góp phần tích cực vào việc tuyên truyền,giáo dục hệ tư tưởng của Đảng cộng sản Việt Nam

 Báo chí với những đặc trưng thế mạnh của mình trong

hệ thống chính trị và gắn bó chặt chẽ với dư luận xã hội

 Báo chí phải là binh chủng đi đầu,xung kích trong cuộc đấu tranh chống tham nhũng,tích cực góp phần làm lành hóa các quan hệ xã hội,bảo vệ hệ tư

tưởng,củng cố niềm tin của nhân dân vào hệ thống chính trị

Với bản tin Thời sự trên đây:

Báo chí được xây dựng là để nhằm phục vụ xã

hội.Vậy nên báo chí luôn là lực lượng chủ chốt trong việc tuyên truyền các chủ trương,chính sách của Đảng

và pháp luật của Nhà nước.Giám sát và định hướng dưluận để cho công chúng được giáo dục về mọi mặt thông qua các kênh truyền thông đại chúng,và đặc biệtkênh nghe nhìn rất hiệu quả trong việc tiếp nhận của công chúng.Chẳng hạn như các bản tin về dịch sốt xuất huyết được cung cấp sẽ giúp cho mọi người có những biện pháp phòng chống dịch bệnh dễ lây lan

Báo chí là công cụ để thực hiện nhiệm vụ chính

trị.Cho nên thật dễ hiểu khi báo chí trở thành lực

lượng xung kích hàng đầu trong việc tuyên truyền,giáodục hệ tư tưởng của Đảng cộng sản Việt Nam.Chương trình Thời sự khảo sát trên đây là một minh chứng chovấn đề này.Khoảng gần 2/3 chương trình được dành cho các bản tin về Hội nghị lần thứ 12 của Ban chấp hành Trung ương Đảng.Không chỉ trong bản tin được lựa chọn khảo sát mà bất cứ chương trình Thời sự nào cũng tập trung phần lớn thời lượng để đưa những tin tức về hoạt động của Đảng và Chính phủ

Báo chí phải gắn bó với đời sống xã hội và đặc biệt là

dư luận xã hội.Bởi vì nguồn sống của báo chí chính là

xã hội.Báo chí phải lắng nghe và phản ánh tiếng nói của nhân dân lên các sản phẩm truyền thông.Nếu báo chí không phản ánh đời sống của nhân dân thì báo chí

sẽ chỉ là một cỗ máy được cài đặt để thực hiện phục

vụ chính trị

Báo chí cũng đóng vai trò then chốt trong việc khai phá và đưa ra ánh sáng những vụ tham những khổng lồ.Mà chỉ tới khi báo chí vào cuộc thì mọi chuyện mớiđược phanh phui.Cho thấy vai trò cốt cán của báo chí truyền hình trong việc đấu tranh chống tham nhũng cũng như củng cố hệ tư tưởng chính trị.Vì chỉ khi

“mắt thấy tai nghe” thì thông tin mới được người xem xác nhận

II.Chương trình Chuyển động 24h

Chương trình bao gồm những chuyên mục sau:

 Phần tiêu điểm mang tên Chòng chành con đường đến trường

 Phần dự báo thời tiết

 13% trẻ em Việt Nam thiếu vitamin A

 TP.HCM: bệnh chân tay miệng diễn biến phức tạp

o Những gương mặt khởi nghiệp thành công

o Vụ nổ ở Thiên Tân,Trung Quốc

o Nga can thiệp sâu vào Syria

o Cụm tin 24s:

 HQ:Bệnh nhân Mers cuối cùng có phản ứng dương tính trở lại

 TQ bắt giữ ngà voi,sừng tê giác nhập lậu

 IS là nghi can số một trong vụ đánh bom képtại thủ đô Ankara,Thỗ Nhĩ Kỳ

o Người sống sót kể lại giây phút kinh hoàng xảy

ra vụ đánh bom ở Thổ Nhĩ Kỳ

o Hiện tượng băng tan chảy ở Nam cực

 Phần cặp lá yêu thương

 Phân thông tin văn hóa-thể thao

Chuyển động 24h,chương trình được lựa chọn khảo sát vào 11 giờ 15 phút ngày 13 tháng 10 năm 2015.Đây là một chương trình hoàn toàn mới mẻ và mang tính tổng hợp cao.Chương trìnhbao gồm các chuyên mục như tiêu điểm,dự báo thời tiết,tin

tức,việc tử tế,cặp lá yêu thương và cả những thông tin văn

hóa,thể thao.Có thể nói,đây là một chương trình tổng hợp được nhiều bản tin,chuyên mục trong một khung thời gian vào khoảng

30 đến 45 phút.Một diễn đàn mở cung cấp cho khán giả nhiều góc nhìn mới mẻ và hấp dẫn.Theo lời của Phó thủ tướng Vũ ĐứcĐam đã chia sẻ: “Chuyển động có nghĩa là không nên, không thể và không được đứng yên Tương tác không chỉ là nhìn nhậnvấn đề theo một chiều mà là nhiều chiều để có thể nhìn đúng, nhìn trúng vấn đề Và một trong các mục tiêu mà 'Chuyển động

24h' đưa ra là hiện đại nhất, ngang tầm với thế giới”.Chương trình đã cung cấp những nội dung trên tất cả các mặt của đời sống xã hội.Được dẫn dắt bởi đội ngũ biên tập viên thông

minh,nhanh nhạy,tạo hứng thú cho người xem trong một không gian đối thoại đa chiều: dưới quan điểm của khán giả,dưới góc nhìn của nhà báo cùng những phân tích của giới chuyên

môn.Tuy nhiên,nhiều vấn đề được đưa ra gây tranh cãi như vụ việc tìm ra tuổi thật của cầu thủ Công Phượng hay vụ việc ngườidân đánh chết những người trộm chó đã gây xôn xao dự luậnChương trình đảm bảo thực thi đầy đủ được tính quản lý,giám sát và phản biện xã hội(Tuy nhiên như đã nói ở trên,chương trình này cũng có các chức năng khác như thông tin-giao tiếp hay khai sáng-giải trí Nhưng để tiện cho quá trình phân tích,bàiphân tích được sâu và tránh trùng lặp nên chỉ chú trọng vào phântích chức năng nổi bật nhất của chương trình đó là chức năng quản lý,giám sát và phản biện xã hội).Chuyển động 24h đã làm tròn trách nhiệm với chức năng quản lý,giám sát và phản biện xãhội.Một chương trình lần đầu tiên nói lên những góc khuất trong

xã hội về cộng đồng người đồng tính không được sống thật với bản thân hay các trường học không có nhà vệ sinh cho các em nhỏ trong chuyên mục tiêu điểm.Bám sát cuộc sống thực tiễn để phản ánh kịp thời và cung cấp những thông tin mới mẻ nhất đến cho khán giả.Cũng chính nhờ chương trình mà nhiều vụ việc chegiấu được phát giác,gióng một chuông cảnh tỉnh cho người dân luôn cảnh giác,tránh bị lừa bịp như các cơ sở sản xuất lén xả nước thải ra sông,phát hiện cơ sở sản xuất bánh trung thu giả tại

Hà Nội hay không nên tin vào trò lựa bịp của những tên đạo trích lấy danh nghĩa Bác Hồ để lôi kéo nhân dân

Chuyển động 24h có vai trò cốt cán trong việc quản lý,giám sát

+Về giám sát xã hội: Giám sát có ý nghĩa rất quan trọng trong việc bảo đảm cho hoạt động được thực hiện đúng mục đích và đạt được hiệu quả tốt nhất trong điều kiện có thể ,theo mục tiêu,chương trình kế hoạch đã đề ra

+Về phản biện xã hội: Phản biện xã hội là một phương thứcmới trong xã hội ta,thể hiện một tư duy mới.Phản biện xã hội là nêu ra cái tiêu cực,cái chưa hoàn thiện để hoàn thiện,sửa đổi và

bổ sung

Yêu cầu của chức năng quản lý,giám sát và phản biện xã hội:

 Đặc thù quản lý,giám sát,phản biện xã hội của báo chí:đây chính là sự quản lý,giám sát và phản biện của