Đề tài nghiên cứu “Vấn đề đưa tin trùng lặp trong các bản liền kề nhau ở khung giờ vàng của VTV1 – Đài truyền hình Việt Nam” (Khảo sát các chương trình Cuộc sống thường ngày, Chuyển động 24h tối và Thời sự 19h, trong khoảng thời gian từ tháng 1 đến tháng 3 năm 2018) LỜI CẢM ƠN Lời đầu tiên, em xin chân thành cảm ơn các thầy cô giáo của Học viện Báo chí và Tuyên truyền đã đào tạo và dẫn dắt em trong suốt 4 năm học tập tại trường Đặc biệt, các thầy cô giáo trong Khoa Phát thanh – Truyền hình đã gi.
Trang 1Đề tài nghiên cứu: “Vấn đề đưa tin trùng lặp trong các bản liền kề nhau ởkhung giờ vàng của VTV1 – Đài truyền hình Việt Nam” (Khảo sát cácchương trình Cuộc sống thường ngày, Chuyển động 24h tối và Thời sự 19h,trong khoảng thời gian từ tháng 1 đến tháng 3 năm 2018)
LỜI CẢM ƠN
Lời đầu tiên, em xin chân thành cảm ơn các thầy cô giáo của Học việnBáo chí và Tuyên truyền đã đào tạo và dẫn dắt em trong suốt 4 năm học tậptại trường Đặc biệt, các thầy cô giáo trong Khoa Phát thanh – Truyền hình đãgiảng dạy cho em không chỉ những kiến thức nghiệp vụ mà còn truyền ngọnlửa đam mê, nhiệt huyết đối với chuyên ngành truyền hình Tất cả sẽ được emlưu giữ và gói ghém làm hành trang cho sự nghiệp tương lai của bản thân
Với kinh nghiệm từ những lần làm bài tập tiểu luận đã giúp ích cho em rất nhiều trong việc hoàn thành tác phẩm khoá luận tốt nghiệp này Trong suốtquá trình học tập cho đến thời gian thực hiện tác phẩm khóa luận tốt nghiệp,
em đã nhận được sự giúp đỡ rất nhiều từ các thầy cô để hoàn thành được quá trình 4 năm học
Nhân đây, em cũng xin cảm ơn Ths Nguyễn Nga Huyền – người trực tiếp hướng dẫn em trong tác phẩm khóa luận này Nhờ sự giúp đỡ nhiệt tình
từ hướng đi, tài liệu, phương pháp nghiên cứu cho đến việc khảo sát, khai triển vấn đề đã giúp em hoàn thành khóa luận này tốt nhất có thể
Tác phẩm khóa luận tốt nghiệp này đã ghi lại tất cả những nghiên cứu, tìm hiểu, tích lũy của bản thân, có thể coi như một bài tổng kết về nghiệp vụ chuyên ngành Bằng tất cả nỗ lực của bản thân và giúp đỡ của các thầy cô giáo, bài khóa luận tốt nghiệp đã được hoàn thành Tuy nhiên, vì đây là lần đầu tiên tiến hành nghiên cứu một đề tài lớn nên khó tránh khỏi những thiếu sót, tác giả rất mong nhận được những ý kiến đóng góp từ những quý vị quan
Trang 2tâm về vấn đề này Những đóng góp của quý vị sẽ giúp cho đề tài của chúng tôi được hoàn thiện hơn từ những góp ý xác đáng đó Một lần nữa, xin được nhắc lại lời cảm ơn chân thành và gửi lời chào thân ái!
Hà Nội, tháng 5 năm 2018
Lại Ngọc An
Trang 3MỤC LỤC
Trang
MỞ ĐẦU
CHƯƠNG 1 LÝ LUẬN CHUNG VỀ VẤN ĐỀ ĐƯA TIN
TRÙNG LẶP TRONG CÁC BẢN TIN LIỀN KỀ NHAU
12
1.2. Đặc điểm, ưu điểm, hạn chế của việc đưa tin trùng lặp 141.2.1. Đặc điểm của việc đưa tin trùng lặp 14
1.2.3. Hạn chế của việc đưa tin trùng lặp
CHƯƠNG 2 KHẢO SÁT VÀ ĐÁNH GIÁ CÁC CHƯƠNG
TRÌNH “CUỘC SỐNG THƯỜNG NGÀY”, “CHUYỂN
ĐỘNG 24H TỐI” VÀ “THỜI SỰ 19H” TRÊN VTV1, ĐÀI
TRUYỀN HÌNH VIỆT NAM
26
2.1 Khái lược về 3 chương trình được khảo sát 26
2.2.1 Thống kê các thông tin trùng lặp trong các chương trình
Cuộc sống thường ngày, Chuyển động 24h, Thời sự 19h của VTV1
– ĐTHVN từ tháng 1 đến tháng 3 năm 2018
31
2.2.2 Đánh giá chi tiết về sự trùng lặp ở các khía cạnh thông tin 71
CHƯƠNG 3 ĐỀ XUẤT MỘT SỐ GIẢI PHÁP NHẰM HẠN
CHẾ VẤN ĐỀ ĐƯA TIN TRÙNG LẶP VÀ NÂNG CAO
CHẤT LƯỢNG CÁC CHƯƠNG TRÌNH TRUYỀN HÌNH TIN
TỨC TRONG KHUNG GIỜ VÀNG CỦA VTV1 - ĐÀI
TRUYỀN HÌNH VIỆT NAM
94
3.1 Một số giải pháp nhằm hạn chế vấn đề đưa tin trùng lặp 953.1.1 Cung cấp đến khán giả những thông tin mới mẻ, cập nhật 953.1.2 Xây dựng những hình thức đưa tin gần gũi, hấp dẫn 99
Trang 43.1.3 Tăng cường đội ngũ phóng viên thường trú, cộng tác viên tạicác địa phương cũng như các quốc gia trên thế giới
Trang 6MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
Trong môi trường truyền thông hiện đại, tính tức thời và mới mẻ củathông tin được đề cao hơn bao giờ hết Những thông tin được gọi là “hot”,luôn được các nhà đài khai thác triệt để và được coi như là thông tin tiêu điểmcủa mỗi bản tin Mảng thông tin này cũng góp phần “níu chân” người xem ởlại với chương trình, đây cũng là lợi thế của những chương trình tin tức cótuổi thọ lâu dài đối với khán giả truyền hình Bởi vì, có thể cấu trúc chươngtrình không thay đổi, cách thức đưa tin cũng không thay đổi, nhưng sự thayđổi lớn nhất nằm ở tính mới mẻ và thu hút của nội dung thông tin
Những chương trình truyền hình tin tức luôn thu hút tỷ suất người xemkhá cao, vì thế trong một ngày có rất nhiều những chương trình tin tức xuấthiện nhằm mang đến cho khán giả những thông tin chính xác, kịp thời và cậpnhật Chỉ tính riêng chương trình Thời sự thì mỗi ngày có khoảng 9 bản tinđược phân bổ trong 24 giờ và bản tin quan trọng nhất là bản tin Thời sự 19h.Bên cạnh đó thì những chương trình truyền hình tin tức khác của VTV1 có thể
kể đến như Chào buổi sáng, Chuyển động 24h, Bản tin tài chính kinh doanh,Cuộc sống thường ngày…Việc nhiều chương trình về tin tức cùng xuất hiệnkhiến cho việc đưa thông tin trên truyền hình dễ xuất hiện tình trạng bị chồngchéo, bị đưa đi đưa lại Đặc biệt, trong khung giờ vàng ba chương trình nổitiếng về tin tức liên tục được gửi tới khán giả là Cuộc sống thường ngày,Chuyển động 24h tối và Thời sự 19h nên khó tránh khỏi việc đưa tin trùng lặptrong các bản tin liền kề nhau ở khung giờ vàng của VTV1 – Đài truyền hìnhViệt Nam
Nhận thấy vấn đề này, bản thân đã xây dựng nên khóa luận với đề tài
“Vấn đề đưa tin trùng lặp trong các bản liền kề nhau ở khung giờ vàng củaVTV1 – Đài truyền hình Việt Nam” để có thể đưa vấn đề này ra phân tích,đánh giá và quan trọng hơn cả là để đề xuất giải pháp về vấn đề đưa tin trùng
Trang 7lặp và nâng cao chất lượng các chương trình truyền hình tin tức trên kênhVTV1 – Đài truyền hình Việt Nam.
Các chương trình truyền hình tin tức chính luận trong khung giờ “vàng”của Đài truyền hình Việt Nam luôn là những chương trình nhận được sự quantâm theo dõi hàng đầu của đại đa số công chúng Bản thân tôi cũng là mộtcông chúng trung thành của những chương trình tin tức, theo dõi các chươngtrình trong khung giờ cao điểm của Đài truyền hình Việt Nam nên tôi nhậnthấy một điều là những thông tin “nóng” luôn được các chương trình ưu tiêncập nhật trong mỗi bản tin, dẫn đến vấn đề đưa tin trùng lặp trong các bản tinliền kề nhau ở khung giờ cao điểm trên VTV1 Vấn đề đưa tin trùng lặp trongcác bản tin liền kề nhau ở khung giờ vàng sẽ dẫn đến hai tác động:
Thứ nhất, thông tin được nhấn mạnh, nhắc đi nhắc lại và được khán giả
tiếp nhận liên tục nhằm đạt được hiệu quả thông tin
Thứ hai, sự trùng lặp dẫn đến sự nhàm chán, việc nhắc đi nhắc lại một
nội dung thông tin trong các bản tin liền kề nhau sẽ khiến cho khán giả dễ rơivào tâm lý “biết rồi khổ lắm nói mãi”
Lý do lựa chọn 3 chương trình: Cuộc sống thường ngày, Chuyển động24h tối và Thời sự 19h, vì đây là 3 chương trình cập nhật tin tức liền kề nhautrong khung giờ vàng (17h45 đến 19h45) nên rất thuận tiện cho công việckhảo sát để đưa ra đánh giá về cách thức đưa tin, nội dung thông tin nổi bậtđặc sắc; đặc biệt chú trọng vào những thông tin được đưa trùng lặp để từ đóđưa ra nhận xét và phân tích Quan trọng hơn nữa, là các chương trình truyềnhình tin tức chính luận trong khung giờ vàng của Đài truyền hình Việt Nam lànhững chương trình được đầu tư xây dựng kỹ lưỡng nhằm đáp ứng nhu cầutiếp cận thông tin của khán giả Đặc biệt, nhu cầu chọn lọc và tiếp cận cânnhắc của khán giả truyền hình cũng là lý do để các chương trình cải thiện chấtlượng để mang tới cho người xem một tác phẩm hoàn hảo hơn
2. Tình hình nghiên cứu đề tài
Trang 8Hiện nay, những tác phẩm nghiên cứu về đề tài tin tức tương đối nhiều,nhưng hiện tại các tác giả chỉ dừng lại khai thác từ khía cạnh nâng cao chấtlượng của các chương trình tin tức, tổ chức sản xuất chương trình truyền hìnhtin tức…chứ chưa khai thác ở khía cạnh đưa tin trùng lặp ở các bản tin liền kềnhau trong khung giờ vàng Vì thế, với đề tài này, có thể coi như một đónggóp thêm cho các tài liệu nghiên cứu báo chí về mảng tin tức.
Vấn đề đưa tin trùng lặp là một vấn đề không mới ở Việt Nam, khôngchỉ riêng ở một thể loại báo chí nào mà xuất hiện hầu như ở tất cả các thể loại.Thực tế cho thấy, không chỉ riêng truyền hình mà báo in hay báo mạng tìnhtrạng này còn diễn ra nhiều hơn rất nhiều
Về mặt lý luận, đây là một khía cạnh từ nội dung của truyền hình tintức, cho nên ở Việt Nam chưa có công trình nghiên cứu bài bản nào về vấn đềnày Vì vậy, một công trình nghiên cứu chuyên sâu về vấn đề đưa tin trùng lặptrong các bản tin liền kề nhau ở khung giờ vàng của VTV1 lại càng khó khăn
Trong tình hình tài liệu về báo chí truyền hình ở nước ta còn ít ỏi,những tài liệu từ nước ngoài được chuyển dịch sang tiếng Việt nên khó tránhkhỏi tính chủ quan của người dịch Những tư liệu trong nước thì thiếu tính hệthống và bao quát, những cuốn sách về nghiệp vụ chuyên ngành được viết lạinhờ những trải nghiệm và hồi ức của một số nhà báo Trong điều kiện nhưvậy, việc đưa ra những kết luận trong một khóa luận của tác giả là một việckhó khăn
Song song với đó, vì đây là một đề tài mới và khó nên sẽ không tránhkhỏi những suy luận chủ quan của người viết Trong khóa luận này, tác giả chỉ
cố gắng đưa ra kết luận từ những phân tích và đánh giá của bản thân
3. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu
Mục đích nghiên cứu của đề tài này giúp cho người đọc có được nhữngthông tin cơ bản mà tác giả xây dựng được thông qua quá trình nghiên cứu về
đề tài Từ kết quả nghiên cứu về vấn đề đưa thông tin trùng lặp trong bản tin
Trang 9liền kề nhau ở khung giờ vàng của VTV1 – Đài truyền hình Việt Nam để cóthể giảm thiểu vấn đề này và cải thiện chất lượng chương trình.
Nhiệm vụ của tác giả là khảo sát và thống kê lại số lượng, tần suất đưathông tin trùng lặp qua các chương trình tin tức liền kề nhau trong khung giờvàng, đánh giá về việc thông tin bị đưa đi đưa lại, ghi lại phản hồi của dư luận
về vấn đề này, đóng góp đề xuất để cải thiện chất lượng chương trình
4. Phạm vi và đối tượng nghiên cứu
Đối tượng nghiên cứu: Vấn đề đưa tin trùng lặp trong các bản tin liền kềnhau ở khung giờ vàng của VTV1 – Đài truyền hình Việt Nam
Đối tượng khảo sát: Các chương trình truyền hình: Cuộc sống thươngngày, Chuyển động 24h tối và Thời sự 19h của VTV1 – Đài truyền hình ViệtNam và khảo sát trong vòng 3 tháng
Phạm vi nghiên cứu: từ tháng 1 đến tháng 3 năm 2018
5. Phương pháp nghiên cứu
Khóa luận được xây dựng thông qua hệ thống cơ sở lý luận báo chí, lýthuyết truyền thông và những kiến thức nghiệp vụ cơ bản khác được trang bịthông qua 4 năm học tập tại Học viện Báo chí và tuyên truyền
Các phương pháp nghiên cứu được sử dụng trực tiếp trong khóa luận:
- Phương pháp khảo sát, thống kê: Phương pháp này được sử dụng trong
khóa luận với mục đích khảo sát ba chương trình truyền hình cung cấp thôngtin đến với công chúng đó là Cuộc sống thường ngày, Chuyển động 24h vàThời sự 19h Tác giả đã xem và khảo sát cả 3 chương trình trong vòng 3 thángnhư đã trình bày ở trên để đưa ra bảng thống kê về những nội dung thông tintrùng lặp và có được kết luận về mức độ trùng lặp thông tin ở những khíacạnh của thông tin như tít, thông tin, hình ảnh, lời dẫn, lời bình
- Phương pháp tổng hợp, phân tích, đánh giá: Từ công việc khảo sát và
thống kê những nội dung thông tin trùng lặp trong các bản tin liền kề nhaucủa 3 chương trình phát sóng trong khung giờ vàng, tác giả phải tổng hợp lại
Trang 10để đưa ra kết luận và bằng những kiến thức và lý luận của mình để phân tích
và đánh giá vấn đề đang khai triển
- Phương pháp so sánh, đối chiếu: Phương pháp này được nhận diện rất
dễ thông qua mục khảo sát và thống kê nội dung thông tin trùng lặp, vì quabảng thông tin đó mọi người có thể thấy được về mức độ trùng lặp thông tin,các tin tức thường trùng lặp ở những khía cạnh thông tin như thế nào; và cũngnhờ phương pháp so sánh, đối chiếu chúng ta có thể thấy được rõ ràng hơn về
sự trùng lặp đó diễn ra ở 3 chương trình truyền hình tin tức liên kề nhau.Cũng như sự đối chiếu về việc đưa thông tin trùng lặp của truyền hình với cácloại hình báo chí khác
- Phương pháp lập bảng hỏi: Phương pháp này được sử dụng trong tác
phẩm khóa luận để có thể tìm hiểu về nhận định của các chuyên gia và côngchúng, để những người có chuyên môn và tiếp nhận thông tin sẽ đánh giá nhưthế nào về vấn đề đưa tin trùng lặp này, những ý kiến của họ sẽ làm cho khóaluận thêm phần khách quan từ những đối tượng trung lập, tránh sự cảm quan
và những nhận định mang tính cá nhân của người viết
- Phương pháp nhận xét, tổng kết: Đây là phương pháp cơ bản và rất cổ
điển của bất kỳ một tác phẩm nghiên cứu nào Nói cụ thể thì nó còn mở rộnghơn nữa ở ý nghĩa tác động của phương pháp nghiên cứu này Khi viết mộtbài văn phương pháp này cũng được sử dụng như phần kết bài của luận văn,đánh giá và tổng kết lại vấn đề Đối với một tác phẩm báo chí thì phươngpháp này được sử dụng trong hầu hết các tác phẩm báo chí, vì khi đã nêu lênđược vấn đề thì phần đánh giá và kết luận lại vấn đề cũng rất quan trọng đểchốt lại được vấn đề đang trình bày Và một tác phẩm khóa luận thì phươngpháp này cũng không thể thiếu và được người viết khai thác xuyên suốt phầntrình bày của mình
6 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn
Trang 11Việc xây dựng đề tài này là mong muốn của tác giả trong việc nghiêncứu vấn đề đưa tin trùng lặp trong các bản tin liền kề nhau ở khung giờ vàngcủa VTV1 – Đài truyền hình Việt Nam.
Tác giả cũng mong muốn đề tài của bản thân đóng góp được vào việcgiảm thiểu tình trạng đưa tin trùng lặp và nâng cao chất lượng các chươngtrình truyền hình tin tức
7. Kết cấu của khóa luận
Ngoài phần Tài liệu tham khảo và Phụ lục, khóa luận gồm 3 chương 6tiết
Trang 12CHƯƠNG 1 MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN
LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI
1.1 Một số thuật ngữ, khái niệm liên quan
1.1.1 Trùng lặp, đưa tin trùng lặp
“Trùng lặp” trong từ điển tiếng Việt của Viện Ngôn ngữ học được định
nghĩa như sau: là “lặp lại một cách thừa, vô ích” (Từ điển tiếng Việt, NXB Đà
Nẵng, 2004) Theo như định nghĩa này thì vấn đề đưa tin trùng lặp sẽ đượcnhìn nhận là sự trùng lặp dẫn đến sự nhàm chán, việc nhắc đi nhắc lại một nộidung thông tin trong các bản tin liền kề nhau sẽ khiến cho khán giả dễ rơi vàotâm lý “biết rồi khổ lắm nói mãi” Nhưng chúng ta cũng không khai trừ luậnđiểm thứ nhất như tôi đã trình bày là thông tin được nhấn mạnh, nhắc đi nhắclại và được khán giả tiếp nhận liên tục nhằm đạt được hiệu quả thông tin Và
sự triển khai sẽ được kết nối thông qua hai luận điểm này lại để đề xuất nhữngvấn đề về sau như ưu điểm, hạn chế của vấn đề đưa thông tin trùng lặp
Đưa tin có nghĩa là thông báo tin tức Tin tức chính là tất cả những gìmang lại hiểu biết cho con người Con người luôn có nhu cầu thu thập tin tứcbằng nhiều cách khác nhau như đọc báo, nghe đài, xem truyền hình… Thôngtin giúp làm tăng hiểu biết của con người, là nguồn gốc của nhận thức và là cơ
sở của quyết định Vậy nên, đưa tin được nhìn nhận như một cách thức truyềntải thông tin đến với công chúng và nó có vai trò quan trọng trong việc cậpnhật thông tin đến với khán giả (ở đây muốn chú trọng đến đối tượng côngchúng của truyền hình vì đang tập trung khảo sát các chương trình truyềnhình)
Đưa tin trùng lặp là việc lặp đi lặp lại thông tin trong quá trình đưa tin
Và sự trùng lặp đó có thể diễn ra ở các khía cạnh của tin như: thông tin, tít,hình ảnh, âm thanh (lời dẫn và lời bình) Quy mô của sự trùng lặp có thể diễn
ra ở một số khía cạnh hoặc tất cả các khía cạnh như chúng ta vừa nhắc đến
Trang 13Vậy sự trùng lặp trong đề tài này được khai thác như thế nào? Đó chính là sựkhảo sát các bản tin liền kề nhau trong khung giờ vàng Theo ý hiểu của bảnthân thì khung giờ vàng là khoảng thời gian cao điểm chiếu các chương trìnhquan trọng thu hút người xem nhằm phổ biến các nội dung thông tin về chínhtrị; đường lối, chủ trương của Đảng và chính sách pháp luật của Nhà nước;những vấn đề kinh tế, an ninh, văn hóa, xã hội Trong đề tài này, khung giờvàng được giới hạn trong khoảng thời gian diễn ra 3 chương trình tiến hànhkhảo sát đó chính là Cuộc sống thường ngày, Chuyển động 24h tối và Thời sự19h, tức là từ 17 giờ 45 phút đến khoảng 19 giờ 45 phút hàng ngày.
Một thực trạng đáng đề cập trong môi trường báo điện tử mà chúng ta
có thể lấy ra để so sánh, đó là vấn đề đưa tin trùng lặp diễn ra rất phổ biến,việc những trang tin sao chép, đưa đi đưa lại thông tin của nhau không phải làchuyện hiếm Soi chiếu sang truyền hình, thì tình trạng này cũng đang diễn rathông qua quá trình theo dõi và khảo sát của tác giả
Các hình thức trùng lặp thông tin trong các bản tin liền kề nhau liệt kêthành mấy điểm như sau: Trùng lặp thông tin giữa các bản tin với nhau (trongcùng một ngày phát sóng), phần đa là trùng lặp hoàn toàn hoặc sửa đổi, thêmthắt những chi tiết nhỏ; Trùng lặp thông tin giữa các bản tin với nhau (khôngcùng ngày phát sóng), ví dụ: thông tin đó đã được Cuộc sống thường ngày vàThời sự 19h đã đề cập vào những ngày trước, sau đó được Chuyển động 24hnhắc lại vào những ngày tiếp sau; Trùng lặp thông tin ở góc độ thông tin nổibật, nóng bỏng được khai thác liên tục và đưa đi đưa lại với những hình ảnh
và nội dung đã được khai thác và sử dụng
Về các khía cạnh trùng lặp thông tin thì thông qua khảo sát những khíacạnh thông tin dễ bị trùng lặp nhất trong các bản tin liền kề nhau là thông tin,hình ảnh và lời bình Ngoài ra, thì lời dẫn và tít cũng bị trùng lặp nhưng tầnsuất ít hơn so với ba khía cạnh kể trên Nhiều tin thì sự trùng lặp là hoàn toàndiễn ra trên cả 5 yếu tố kể trên, chúng ta gọi là trùng lặp hoàn toàn
1.1.2 Các bản tin liền kề nhau
Trang 14Khái niệm “liền kề” được định nghĩa trong từ điển tiếng Việt của Viện
ngôn ngữ học thì liền kề có nghĩa là: “ở kề ngay nhau, sát nhau, không cách”.
Theo như khái niệm này thì các bản tin liền kề nhau sẽ được hiểu là nhữngbản tin liên tiếp, sát gần nhau và nằm trong khung giờ phát sóng nối tiếp.Giữa các bản tin có thể có các nội dung quảng cáo xen kẽ
Các bản tin liền kề nhau ở trong phạm vi khảo sát này đó chính là 3chương trình Cuộc sống thường ngày, Chuyển động 24h tối và Thời sự 19h,được phát sóng liên tiếp trong khung giờ cao điểm Trong đó, Cuộc sốngthường ngày phát sóng từ 17h45 đến 18h20; Chuyển động 24h phát sóng từ18h30 đến 19h00; và Thời sự 19h từ 19h00 đến 19h45 phút hàng ngày
1.2 Đặc điểm, ưu điểm, hạn chế của việc đưa tin trùng lặp
1.2.1 Đặc điểm của việc đưa tin trùng lặp
Việc đưa tin trùng lặp là cung cấp, cập nhật những thông tin đã đượcnhắc đến ở những thời điểm trước đó Những nội dung thông tin này có thể làlặp lại toàn bộ hoặc từ cùng một nguồn tin có sự biên tập, chỉnh sửa, thêm thắt
để thành một tin mới dựa trên một tin gốc đều được coi là đưa thông tin trùnglặp Đặc điểm của việc đưa tin trùng lặp được đưa ra xem xét thông qua haikhía cạnh của vấn đề:
Thứ nhất, thông tin trùng lặp toàn bộ nội dung với khía cạnh này thìđặc điểm nổi bật nhất mà chúng ta có thể dễ dàng nhận thấy đó chính là tínhlặp lại toàn bộ tất cả các yếu tố của một tin truyền hình Sự trùng lặp toàn bộnày diễn ra ở những yếu tố sau: nội dung thông tin, tít, hình ảnh, âm thanh (lờidẫn và lời bình) Điều này được thể hiện rất rõ thông qua bảng thống kê nộidung thông tin trùng lặp trong các bản tin liền kề nhau, với việc khảo sát nàyngười nghiên cứu dễ dàng phân định về mức độ trùng lặp của những thông tinđược đưa lại
Thứ hai, thông tin trùng lặp không hoàn toàn mà đã thông qua biên tập,với khía cạnh này thì đặc điểm nổi bật của nó chính là tính lặp lại không toàn
bộ tất cả yếu tố của một tin truyền hình Sự trùng lặp không toàn bộ này chỉ
Trang 15diễn ra ở một vài yếu tố thiết lập thành tin, chẳng hạn như nội dung thông tin,tít hoặc hình ảnh, âm thanh (lời dẫn và lời bình) chứ không có sự lặp lại tất cảcác yếu tố như thông tin trùng lặp toàn bộ nội dung.
1.2.2 Ưu điểm của việc đưa tin trùng lặp
Ưu điểm lớn nhất của việc đưa tin trùng lặp là thông tin được nhấnmạnh, nhắc đi nhắc lại, củng cố trong trí nhớ của người xem, giúp cho cácchương trình đạt được hiệu quả thông tin Minh chứng rõ ràng cho quan điểmtrên đó chính là vụ nổ lớn ở Bắc Ninh xảy ra vào ngày 03/01/2018 được đềcập liên tục và dày đặc trong cả 3 chương trình là Cuộc sống thường ngày,Chuyển động 24 tối và Thời sự 19h
Trong đó, CSTN đưa các tin:
- Nổ lớn tại Bắc Ninh, 2 cháu nhỏ thiệt mạng.
- Điều tra làm rõ vụ nổ tại Bắc Ninh.
- Cứu chữa nạn nhân vụ nổ ở Bắc Ninh.
Chuyển động 24h tối đưa các thông tin:
- Khắc phục hậu quả vụ nổ tại Bắc Ninh.
- Phát hiện thêm 1 kho chứa vật liệu nổ tại Bắc Ninh.
- Tình hình sức khỏe nạn nhân trong vụ nổ tại Bắc Ninh.
Chương trình Thời sự 19h đưa tin:
- Khắc phục hậu quả vụ nổ ở Bắc Ninh.
- Điều tra làm rõ vụ nổ ở Bắc Ninh.
Tuy nhiên, điểm lợi này của truyền hình cũng có thể nhanh chóng trởthành yếu điểm: Khi mà độc giả của báo in hay thính giả của phát thanhthường tiếp cận thông tin trong một môi trường không gian tĩnh lặng và tiếpcận một cách chủ động, thì truyền hình đôi khi sẽ được tiếp cận một cách bịđộng và thiếu sự chuẩn bị về không gian cũng như môi trường tiếp cận, vớicác gia đình thì việc mở TV để tiếp cận thông tin dường như đã trở thành thóiquen nhưng đó là một thói quen thụ động, khi mà TV được mở lên trongkhông gian gia đình thì sự tiếp cận không chủ động được nhận thấy rõ ràng
Trang 16nhất, có người vừa nấu cơm dọn dẹp nhà cửa vừa xem truyền hình, có ngườivừa ăn vừa xem truyền hình nên đôi khi sự tiếp nhận cũng không được hiệuquả, nghe thì tiếng được tiếng mất, hình thì lúc thấy lúc không.
Vậy nên, quay trở lại ví dụ về vụ nổ lớn ở Bắc Ninh, ở trong chươngtrình Cuộc sống thường ngày đề cập đến thông tin về vụ nổ với những tin: Nổlớn tại Bắc Ninh, hai cháu nhỏ thiệt mạng - Điều tra làm rõ vụ nổ tại BắcNinh - Cứu chữa nạn nhân vụ nổ ở Bắc Ninh qua đến Chuyển động 24h tốingười xem được nhắc lại về thông tin này với cụm tin: Khắc phục hậu quả vụ
nổ tại Bắc Ninh - Phát hiện thêm 1 kho chứa vật liệu nổ tại Bắc Ninh - Tìnhhình sức khỏe nạn nhân trong vụ nổ tại Bắc Ninh, và cuối cùng ở Thời sự 19hthì thông tin này cũng được đưa ngay đầu bản tin với các thông tin: Khắcphục hậu quả vụ nổ ở Bắc Ninh - Điều tra làm rõ vụ nổ ở Bắc Ninh Điều nàycho thấy đây là một vụ nổ lớn và có mức độ ảnh hưởng nghiêm trọng và đượcxếp vào thông tin quan trọng trong ngày nên được các bản tin đưa thông tinliên tục Nhưng có thể trong Cuộc sống thường ngày người xem chỉ ngheđược là ở Bắc Ninh có xảy ra một vụ nổ lớn thì đến Chuyển động 24h tối,người xem biết thêm về những nạn nhân thiệt mạng trong vụ nổ và công táccứu chữa các nạn nhân và đến Thời sự 19h thì người xem sẽ thấy được vềcông tác điều tra làm rõ vụ nổ Thông tin được khai thác theo từng tầng thôngtin để giúp khán giả hiểu rõ nhất về sự việc đã xảy ra
Báo chí là phương tiện truyền thông quan trọng, phục vụ mục đíchtuyên truyền cho thể chế chính trị đang điều hành xã hội Chính vì thế, việcđưa lại những thông tin thời sự chính trị quan trọng cũng nằm trong mục đíchtuyên truyền và phổ biến rộng rãi hơn nữa những thông tin thời sự đến đôngđảo quần chúng nhân dân Thí dụ, với bản tin Thời sự 19h, sau khi bản tin kếtthúc sẽ có một mục là điểm lại những tin chính đã phát trong ngày, nó là sựlặp lại có mục đích nhằm thống kê lại những thông tin trọng điểm đã đượcphát sóng giúp cho người xem có thể nắm bắt được thông tin dễ dàng vànhanh chóng
Trang 17Còn với bản tin liền kề nhau thì việc lặp lại những thông tin sẽ chứng tỏ
về mức độ quan trọng cũng như phạm vi tác động mạnh mẽ của thông tin Thí
dụ, với những ngày lễ quan trọng của đất nước như Giỗ Tổ Hùng Vương hayNgày giải phóng miền Nam thống nhất đất nước…thì lẽ dĩ nhiên, nhữngthông tin chính trị quan trọng trong những ngày đó sẽ là cả nước hướng về lễGiỗ Tổ Hùng Vương – người dân hành hương về với khu di tích lịch sử ĐềnHùng để tri ân công đức tổ tiên với những bậc tiền nhân đã có công dựngnước và giữ nước, cả nước cùng hướng về Ngày giải phóng miền Nam thốngnhất đất nước, non sông nối liền một dải Bắc Nam sum họp một nhà – đó lànhững thời khắc lịch sử của dân tộc, để đến ngày hôm nay những hoạt động
kỷ niệm được tưng bừng diễn ra với những ký ức của những con người đãbước qua cuộc chiến hay là sự tôn vinh của thế hệ trẻ dành cho các bậc chaanh đã hy sinh xương máu để bảo vệ độc lập tự do và toàn vẹn lãnh thổ chodân tộc, sự kết nối thế hệ cũng như bài học về đoàn kết dân tộc sẽ rất đậm đặctrong những bản tin có những ngày lễ quan trọng này Và những thông tin nhưthế này trong các ngày này được coi là thông tin thời sự chính trị trọng điểm
và thường được đưa ngay phần đầu của mỗi bản tin
Từ một nguồn tin các chương trình có thể lấy lại, trao đổi, chỉnh sửa,biên tập để hoàn thành tin Đồng thời, nhà đài còn tiết kiệm được nhân lực,không cần phải bố trí quá nhiều phóng viên ở những địa điểm khác nhau thìmới có được tin bài Thí dụ về thông tin “Phát hiện hàng loạt sai phạm tạithủy điện Bắc Mê”, phóng viên Liên Liên đã tới hiện trường của thủy điệnBắc Mê, Hà Giang để tìm hiểu về vụ việc và sản phẩm cuối cùng được đồngthời được phát sóng cho chương trình Cuộc sống thường ngày và Thời sự 19h.Đặc biệt là đối với những thông tin được chuyển về từ các phóng viên thườngtrú thì vấn đề một lần sản xuất và được tận dụng phát sóng ở các chương trình
là rất rõ ràng, ví dụ như thông tin đón năm mới tại quảng trường thời đại Mỹ,giá lạnh kỷ lục tại Trung Quốc hay lễ duyệt binh kỷ niệm chiến thắng phát xítcủa Liên Bang Nga… được các phóng viên thường trú nước ngoài gửi về
Trang 18Một điểm dễ nhận thấy đối với những tin do các phóng viên thường trúnước ngoài đó là tin đó sẽ được biên tập lại, ví dụ như phát sóng ở Cuộc sốngthường ngày hay Chuyển động 24h tối sẽ là một tin được làm theo hình thứcthông thường, sau đó đến với chương trình Thời sự thì vẫn với những thôngtin đó, hình ảnh đó và có thêm sự xuất hiện hiện trường của phóng viên vàcung cấp thêm cho người xem những thông tin mở rộng
Bên cạnh đó, việc mở rộng mạng lưới các kênh truyền hình cũng nhưliên kết với các cơ quan báo chí khác, giúp cho nhà đài có sự liên kết thôngtin Thí dụ, việc liên kết phát sóng giữa đài truyền hình trung ương với các đàitruyền hình địa phương, các đài địa phương sẽ gửi bài để phát sóng trên VTVnhư khánh thành cầu Hàn và cầu Đăng của đài phát thanh và truyền hình HảiPhòng, Giỗ Tổ Hùng Vương của đài phát thanh và truyền hình Phú Thọ…hoặc với các kênh truyền hình thiết yếu quốc gia như truyền hình Thông tấn,truyền hình Nhân Dân, truyền hình Công an Nhân dân… thông thường lànhững thông tin về hoạt động của các vị lãnh đạo tại các địa phương haynhững thông tin về an ninh, trật tự an toàn xã hội được VTV dẫn nguồn
Cùng với đó, VTV còn sử dụng các video clip của các báo điện tử uytín có dẫn nguồn như Vnepress, Dân trí, Lao động… điều này được Chuyểnđộng 24h tối sử dụng nhiều Ngoài ra, trong kỷ nguyên của truyền thôngmạng xã hội thì còn có một kênh truyền thông mới đó là nguồn tin từ mạng xãhội Nhưng kênh thông tin này cũng cần được kiểm chứng nếu đó là thông tinđúng sự thật thì sẽ được các chương trình khai thác, chẳng hạn như nhữngthông tin về mất an toàn cho trẻ nhỏ khi để em nhỏ bò ngang đường cao tốckhi đang chạy hay em bé trèo khỏi lan can của gia đình từ tầng 11 hay ngườiphụ nữ ngang nhiên đứng giữa đường nghe điện thoại ở thành phố Hồ ChíMinh, người đàn ông vô trách nhiệm khi cho con trai 3 tuổi nắm vô lăng vàđiều khiển xe tải… Tất cả những thông tin đó đều do các người dùng mạng xãhội cung cấp Còn nếu thông tin đó sai sự thật thì VTV có trách nhiệm đính
Trang 19chính, cải biên như vụ việc các trang mạng xã hội lợi dụng uy tín của VTV 24
để tung tin đồn thất thiệt
Nói tóm lại, việc liên kết thông tin này giúp ích cho nhà đài rất nhiềutrong việc khai thác nguồn tin để cung cấp và phổ biến thông tin đến với khángiả Trong tình trạng hiện nay, với việc tinh giản biên chế thì các nhà đài cũngcần đáp ứng điều kiện vừa đủ nhân lực và cũng đảm bảo sản xuất được đầy đủthông tin để truyền tải đến với công chúng Nguồn tin từ công chúng và côngtác viên luôn là nguồn tin quan trọng của mỗi nhà đài nói riêng cũng như các
cơ quan báo chí nói chung Nói theo cách của Vaxilépva thì “Hãy bắt lấythông tin, dù lớn dù nhỏ” trong đó ông có trình bày về những cách thức để thuthập thông tin, theo tôi thì đây là một kỹ năng cơ bản và quan trọng của bất kỳmột nhà báo nào Và ông đã trình bày như sau:
1 Lệnh vua – lời huấn thị cho tất cả chúng ta Trong mọi thời đại lệnhvua – lệnh trên luôn là nguồn tin cơ bản nếu không phải của cảm hứng thì củanghĩa vụ đối với báo giới Thông tin thời sự chính thức có tên là “thông tin từtrên xuống” Nó bao gồm: “Nghị quyết của Đảng và Chính phủ, các tổ chứctrung ương và địa phương” (Brontman L.K, Thông tin trên báo, M, 1948,tr.10) Thông tin từ “trên” là hợp pháp và mang tính tín hiệu đối với nhà báo
2 Tiếp cận trực tiếp với thông tin là yêu cầu chủ yếu của nghề báo thế
hệ mới
3 Mắt tinh, tai thính Còn một kênh thông tin khác gọi là “kênh thôngtin từ dưới lên” Vladimir Ghiliarovski: “Công việc này rất hợp với tôi Cuộcsống lang thang, đầy các cuộc phiêu lưu, đã rèn luyện trong tôi những phẩmchất cần thiết cho một nhà báo viết phóng sự Tôi không biết đến nỗi sợ hãi,hiểm nguy, mệt mỏi Theo tôi, để làm công việc này con người cần phải cókhiếu đặc biệt”
4 Những bức thư khác nhau, đầy nước mắt, đẫm niềm đau…Nhữngbức thư gửi đến tòa soạn là mỏ vàng thông tin đáng kinh ngạc.(Chúng tôi làmtin, L.A.Vaxilépva, chương II)
Trang 20Tựu chung lại, nếu muốn xây dựng thông tin thì phải biết tìm đếnnguồn tin để khai thác và theo như những quan điểm của cây bút Vaxilépvathì có rất nhiều nguồn tin để chúng ta có thể khai thác, điều quan trọng là sựnhanh nhạy và tính chọn lọc của nhà báo để mang đến cho khán giả nhữngthông tin đáng theo dõi Có thể là từ cùng một nguồn tin, cùng một chủ đềthông tin nhưng mỗi chương trình, mỗi nhà báo lại có góc độ tiếp cận và triểnkhai vấn đề hoàn toàn khác nhau Lấy thí dụ như chủ đề về bảo hiểm xã hộicho người lao động, chương trình Cuộc sống thường ngày xây dựng dướidạng thức tiêu điểm, lấy vấn đề đó làm trung tâm để có thể phân tích và bìnhluận về nội dung thông tin đó Nhưng với chương trình Thời sự 19h lại chọnhình thức đối thoại, giải đáp trực tiếp vấn đề thông qua hình thức phỏng vấn.Cho dù có tiếp cận vấn đề ở góc độ hay hình thức nào thì điều cốt lõi của nhàbáo là khi đã đề cập được vấn đề thì cần phải đưa vấn đề đó ra để phân tíchnhằm đi đến đưa ra kết luận hoặc tóm tắt thông điệp gửi đến khán giả, vìthông tin báo chí phải mang tính định hướng, hướng dẫn cho người xem nênphải rất cẩn trọng trong vấn đề truyền tải thông điệp
Tăng cơ hội tiếp cận thông tin đến nhiều đối tượng công chúng trongnhững khoảng thời gian khác nhau hoặc những sở thích tiếp cận khác nhau.Thí dụ, trong khung giờ cao điểm, có người chỉ thích theo dõi chương trìnhCuộc sống thường ngày, có người quỹ thời gian chỉ cho phép theo dõi chươngtrình Thời sự 19h sau khi kết thúc một ngày làm việc và giờ đó mới có thểquây quần bên mâm cơm gia đình và cùng theo dõi chương trình Vậy là, việcđưa tin trùng lặp giúp cho các đối tượng khác nhau tăng cơ hội tiếp cận đượcnhững thông tin thời sự cập nhật trong ngày
Việc đưa tin trùng lặp có ý nghĩa trong việc nhấn mạnh những thông tinquan trọng trong ngày mà còn có ý nghĩa hướng dẫn, giáo dục cho côngchúng thông qua những thông điệp hết sức cụ thể gần gũi Một trong nhữngnguyên tắc cơ bản của truyền thông đó chính là “mưa dầm thấm lâu”, mộtthông tin hay một sự việc được đưa một lần thì chưa được khắc sâu trong trí
Trang 21nhớ của người nghe, người xem nhưng nếu được nhắc đi nhắc lại thì sẽ tạothành cơ sở để cho sự ghi nhớ thông tin của công chúng
Trong thời kỳ chiến tranh, một kiểu chiến tranh được cả hai bên chiếntuyến áp dụng đó là chiến tranh tâm lý, sử dụng những cô phát thanh viên cógiọng nói dễ nghe để tuyên truyền về cuộc chiến tranh phi nghĩa của Mỹ tạiViệt Nam và làm nao núng tinh thần chiến đấu của đối phương Các cựu chiếnbinh Mỹ từng tham chiến tại Việt Nam, họ có chia sẻ là đến giờ này họ vẫn ấntượng và ám ảnh bởi những giọng nói của các cô phát thanh viên khi cho họbiết sự thật về cuộc chiến tranh Việt Nam Họ nhận thấy rằng họ đang thamgia vào một cuộc chiến tranh vô nghĩa, sát hại những người dân vô tội và họ
có suy nghĩ là tại sao họ phải làm như vậy, trong khi họ cũng có gia đình vàquê hương
Những câu chuyện này càng nhấn mạnh thêm luận điểm đưa tin trùnglặp có ý nghĩa trong việc nhấn mạnh thông tin cũng như ý nghĩa định hướnggiáo dục cho công chúng Ví dụ như những thông điệp cảnh báo về an toànsức khỏe với rượu bia hay thuốc lá, quá trình truyền thông này cũng phảiđược kéo dài, mới mong thay đổi nhận thức và hành vi của nhóm đối tượng
mà nhiệm vụ của công việc truyền thông muốn hướng đến
Việc đưa thông tin trùng lặp giúp cho người xem có được nhiều góc độtiếp cận thông tin hơn và được cập nhật những góc thông tin khác nhau từ mộtnội dung thông tin Đơn cử như thông tin vụ nổ bãi phế liệu ở Bắc Ninh được
cả 3 chương trình đưa tin cho thấy sự quan tâm của dư luận và công chúng đốivới sự kiện này và sự trùng lặp về nội dung thông tin ở thời điểm nay là cầnthiết và cũng chính từ việc trùng lặp từ thông tin đến chủ đề khiến cho ngườilàm chương trình phải tính toán đem đến cho người xem những khía cạnhthông tin khác nhau
Ngoài việc cung cấp thông tin vụ nổ đã bị xảy ra ở Bắc Ninh và nhữnghậu quả của vụ nổ từ chương trình Cuộc sống thường ngày, đến khi Chuyểnđộng 24h tối đưa tin thì người xem cập nhật thêm được tình trạng sức khỏe
Trang 22của bệnh nhân trong vụ nổ và đến chương trình Thời sự 19h thì người xembiết thêm được thông tin về nguyên nhân gây ra vụ nổ Trong môi trườngtruyền thông cạnh tranh thì người hưởng lợi ở đây lại chính là công chúng.Chính từ sự áp lực lựa chọn thông tin trong từng chương trình góp phần mangđến cho khán giả nhiều hơn một thông tin và nhiều hơn một góc độ.
1.2.3 Hạn chế của việc đưa tin trùng lặp
Việc đưa tin trùng lặp sẽ dẫn đến sự nhàm chán, nhắc đi nhắc lại mộtnội dung thông tin trong các bản tin liền kề nhau sẽ khiến cho khán giả dễ rơivào tâm lý không muốn theo dõi hoặc theo dõi không tập trung Truyền hình
là loại hình truyền thông nghe nhìn nếu như người xem không có sự tập trungthì đương nhiên hiệu quả thông tin sẽ bị giảm sút Đặc biệt, trong thời đạibùng nổ thông tin hiện nay thì người xem lại càng có nhiều loại hình để cậpnhật thông tin như báo in, phát thanh, báo điện tử, truyền hình, tiện lợi vànhanh chóng hơn cả là truyền thông mạng xã hội Nên nếu như các chươngtrình truyền hình đưa thông tin trùng lặp quá nhiều sẽ đẩy khán giả đến vớinhững loại hình truyền thông mới mẻ, nhanh chóng, ngắn gọn và có chọn lọc
Việc đưa tin trùng lặp dễ xảy ra tình trạng chọn lựa chương trình trongkhung giờ cao điểm để cập nhật thông tin, làm giảm tỷ suất người xem củacác chương trình khác khi người xem đã có một chương trình để cập nhậtthông tin rồi thì họ sẽ không xem thêm những chương trình khác nữa Điều đócũng cho thấy sự cạnh tranh mạnh mẽ từ những chương trình truyền hình tintức
Đưa tin trùng lặp dễ dàng dẫn đến tình trạng phóng viên, nhà báo “lườibiếng” không chịu tư duy, suy nghĩ nhằm phát hiện và khai thác đề tài mới màdựa trên cái sẵn có để biên tập, chỉnh sửa, thêm thắt đáp ứng đủ chỉ tiêu thờilượng phát sóng cho bản tin Bất cứ một lĩnh vực nào liên quan đến sáng tạo,sáng tác đều rất kỵ sự sao chép, bắt chước, vì nó làm thui chột đi khả năngsáng tạo cũng như tư duy của những người cầm bút Một điều nữa mà chúng
ta cần phải nói tới là tình trạng “ăn theo”, “chạy theo” luồng thông tin để đưa
Trang 23tin một cách ồ ạt và trùng lặp Thí dụ như khi chưa có vụ cháy chung cưCarina thì không thấy có thông tin nào về cảnh báo, huấn luyện kỹ năngphòng cháy chữa cháy, tới khi vụ cháy xảy ra thì chương trình bản tin nàocũng đào xới, đắp điếm bằng những thông tin liên quan tương tự như kiểm tracông tác phòng cháy chữa cháy ở các khu chung cư, huấn luyện kỹ năngphòng cháy chữa cháy cho cư dân ở các khu chung cư… Điều đó không phải
là không cần thiết nhưng thực ra nó là sự cảnh báo muộn màng, tại sao chúng
ta không có những thông tin mang tính truyền thông giáo dục về an toànphòng chống cháy nổ để người dân có thể cập nhật thông tin và trang bị chomình những kiến thức cơ bản để ứng phó với những tình huống xấu có thểxảy ra Thực tế “mất bò mới lo làm chuồng” và “thuyền đua thì lái cũng đua”như vậy trong vấn đề truyền tải thông điệp sẽ không được ủng hộ
Có thể nói, nền báo chí của Việt Nam chúng ta vẫn còn nhỏ lẻ, manhmún, và đương nhiên là truyền hình cũng như vậy Mặc dù chúng ta có sốlượng nhưng chất lượng là vấn đề mà chúng ta cần phải bàn tới Chỉ nói riêngnhững chương trình tin tức của đài truyền hình Việt Nam thì có rất nhiềunhững thông tin được chuyển lên từ đài truyền hình địa phương nên việctrùng lặp thông tin giữa đài truyền hình trung ương và địa phương là lẽthường tình Nhưng cũng có những trường hợp là phóng viên, nhà báo sửdụng lại bài viết của các loại hình báo chí khác như báo in hay báo điện tử đểlàm lời bình cho truyền hình Nên đôi khi thì sự trùng lặp còn diễn ra từ trongbản thân các loại hình báo chí với nhau
Tiểu kết chương 1:
Từ những luận điểm được phát triển trên đây chúng ta có thể tóm tắt lạivấn đề bằng những ý chính đã được kết luận thông qua quá trình triển khai và
Trang 24luận giải vấn đề Bằng cách đó, chúng ta có quan niệm về đưa tin trùng lặptrong các bản tin liền kề nhau Quan niệm này được hội tụ từ hai khái niệm,đưa tin trùng lặp và các bản tin liền kề nhau Đưa tin trùng lặp là việc lặp lạithông tin trong quá trình thông tin và việc lặp lại này diễn ra ở những khíacạnh khác nhau cấu thành nên thông tin là thông tin, lời dẫn, hình ảnh, tít, lờibình Việc trùng lặp này có thể diễn ra ở một vài khía cạnh hoặc tất cả cáckhía cạnh của thông tin như tôi đã trình bày chi tiết trong chương 1 Nửa cònlại để hoàn thiện quan niệm này, chính là các bản tin liền kề nhau được hiểu lànhững bản tin liên tiếp, sát gần nhau và nằm trong khung giờ phát sóng nốitiếp
Khai triển thêm từ những nội dung khái niệm căn bản, chúng ta có thêm phần nhận xét về đặc điểm của đưa tin trùng lặp đó là sự lặp lại thông tin hoàn toàn và sự lặp lại thông tin không hoàn toàn mà thông qua quá trình biên tập, chỉnh sửa; cùng với đó là những ưu, nhược điểm của việc đưa tin trùng lặp trong các bản tin liền kề nhau Từ hệ thống luận điểm cũng như phần phân tích chi tiết ở chương 1, tôi xin tổng kết lại những điểm lớn về mặt
ưu điểm và hạn chế của việc đưa tin trùng lặp này Về khía cạnh ưu điểm, có những nội dung chính như sau:
- Thông tin được nhấn mạnh, nhắc đi nhắc lại và củng cố trong trí nhớ của người xem.
- Việc lặp lại những thông tin sẽ chứng tỏ về mức độ quan trọng cũng như phạm vi tác động mạnh mẽ của thông tin.
- Từ một nguồn tin các chương trình có thể lấy lại, trao đổi, chỉnh sửa, biên tập để hoàn thành tin.
- Tăng cơ hội tiếp cận thông tin đến nhiều đối tượng công chúng trong những khoảng thời gian hoặc sở thích tiếp cận khác nhau.
- Việc đưa tin trùng lặp có ý nghĩa trong việc nhấn mạnh những thông tin quan trọng trong ngày mà còn có ý nghĩa hướng dẫn, giáo dục cho công chúng.
Trang 25- Việc đưa thông tin trùng lặp giúp cho người xem có được nhiều góc
độ tiếp cận thông tin từ một nội dung thông tin
Còn về khía cạnh hạn chế, người viết cũng đưa ra những quan điểm như sau:
- Việc đưa tin trùng lặp sẽ dẫn đến sự nhàm chán, nhắc đi nhắc lại một nội dung thông tin sẽ khiến khán giả không muốn theo dõi hoặc theo dõi không tập trung
- Việc đưa tin trùng lặp dễ xảy ra tình trạng chọn lựa chương trình trong khung giờ cao điểm để cập nhật thông tin, làm giảm tỷ suất người xem của các chương trình khác.
- Đưa tin trùng lặp dễ dàng dẫn đến tình trạng phóng viên, nhà báo
“lười biếng” không chịu tư duy, suy nghĩ nhằm phát hiện và khai thác đề tài mới.
Trang 26Trên đây là những quan điểm được trình bày trong chương 1 để cho chúng ta có cái nhìn ban đầu về vấn đề và sự tập trung phân tích
được thể hiện trong 2 chương sau CHƯƠNG 2
KHẢO SÁT VÀ ĐÁNH GIÁ CÁC CHƯƠNG TRÌNH
“CUỘC SỐNG THƯỜNG NGÀY” , “CHUYỂN ĐỘNG 24H TỐI” VÀ
“THỜI SỰ 19H” TRÊN VTV1 ĐÀI TRUYỀN HÌNH VIỆT NAM
2.1 Khái lược về ba chương trình được khảo sát
2.1.1 Chương trình Cuộc sống thường ngày
Ra mắt và đồng hành cùng khán giả đến nay là 11 năm, với chươngtrình đầu tiên lên sóng vào ngày 1/10/2007, Cuộc sống thường ngày khi đóbao gồm 3 phần: Giao thông, Giáo dục và Tiêu dùng
Trong chương trình, hai người dẫn chương trình cùng trò chuyện, bànluận về những chủ đề cụ thể nhằm mang đến cho người xem những thông tinmới nhất theo cách nhẹ nhàng và gần gũi nhất Với khung giờ phát sóng là18h00 hàng ngày trên VTV1 – vốn là khung giờ có tỷ lệ khán giả theo dõi rấtthấp, song, Cuộc sống thường ngày đã nhanh chóng lọt vào top 5 nhữngchương trình có rating cao nhất trên VTV1 tại thời điểm đó Điều đó chứng tỏđược sự thu hút và tính hấp dẫn của chương trình Sau một thời gian lên sóng,chương trình dần trở thành “bữa chiều” thiết thực được nhiều khán giả truyềnhình yêu thích
Mong muốn mang đến cho khán giả một chương trình hấp dẫn hơn,trong suốt những năm qua, Cuộc sống thường ngày liên tục đổi mới để nângcao chất lượng, tăng tính cạnh tranh và tạo được sự thân thiện hơn với khángiả truyền hình Với những lần thay đổi format, chương trình nhằm cung cấpkịp thời nhiều thông tin tới khán giả với hình thức thể hiện phong phú Lầnthay đổi format quan trọng nhất của Cuộc sống thường ngày, đó chính là từngày 1/11/2014, chương trình tạo nên một dấu ấn mạnh mẽ cho khán giảtruyền hình bởi sự thay đổi lớn cả về khung giờ (từ 17h45 phút) , nội dung và
Trang 27hình thức thể hiện, ê-kíp sản xuất chương trình tiếp tục đem đến cho khán giảmột “bữa chiều” có chất lượng cao với nhiều thông tin cập nhật, hữu ích vàgiàu tính nhân văn Đặc biệt, ở format mới này, khán giả truyền hình sẽ có cơhội tương tác nhiều hơn với chương trình thông qua fanpage chính thức củaCuộc sống thường ngày trên Facebook, khán giả có thể chia sẻ những thôngtin, câu chuyện, bức ảnh hay đoạn video clip tin tức hoặc tham gia vào nhữngcuộc khảo sát, thăm dò ý kiến từ chương trình nhằm tăng tính kết nối vàtương tác đối với người xem.
Đúng như tên gọi của chương trình, khi xem khán giả được cập nhậtthông tin đa dạng về mọi mặt của đời sống xã hội như tin tức văn hóa, giáodục, y tế, kinh tế, xã hội… Chương trình mang đến cho người xem những gócnhìn mới mẻ, tin tức cập nhật, hấp dẫn và thường xuyên đổi mới về cách thứcđưa tin và truyền tải thông điệp đến với khán giả Những tiểu mục xuất hiện
trong chương trình là Chuyện gì?, Dự báo thời tiết, Khách mời cuộc sống, Bản tin 18h, An ninh an toàn, Mách bạn, Sống khỏe và một số chuyên mục khác được phát sóng theo kỳ như: Ngày mai tươi sáng, Cuộc sống không khói thuốc lá… Điểm nhấn của chương trình này là cung cấp những thông tin mà
người dân quan tâm nhất trong cuộc sống hàng ngày như cách nuôi dạy concái, bảo vệ và chăm sóc sức khỏe, tiêu dùng thông thái bằng cách thể hiệnmang màu sắc hoàn toàn mới Tuy nhiên, nội dung trọng điểm của mỗichương trình cuộc sống thường ngày vẫn là tin tức Và dù chương trình đếnvới khán giả hàng ngày nhưng không tạo cảm giác nhàm chán, vẫn luôn tạocảm giác mới mẻ và hấp dẫn
2.1.2 Chương trình Chuyển động 24h tối
Ra mắt khán giả vào ngày 10/10/2014, Chuyển động 24h là chươngtrình do Trung tâm Tin tức (VTV24) – Đài Truyền hình Việt Nam sản xuất,nhằm cung cấp tới khán giả thông tin mới nhất về mọi mặt của đời sống xãhội như: kinh tế, văn hóa, an ninh, xã hội, thể thao, giải trí trong và ngoài
Trang 28nước…Được xem là dự án đặc biệt lần đầu tiên xuất hiện tại VTV, quy tụđội ngũ phóng viên, biên tập viên, quay phim, dẫn chương trình… lên tới hơn
100 người, Chuyển động 24h nằm trong chiến lược đổi mới cách thức đưa tintức tới khán giả của Đài truyền hình Việt Nam
Theo đó, những tin tức khi phát sóng phải nhanh, chính xác, nhưngcũng phải hấp dẫn và gần gũi hơn với mọi đối tượng khán giả Hiện tại,chương trình đang được phát sóng trong khung giờ từ 11h15 đến 12h trênVTV1 và từ 18h30 đến 19h hàng ngày trên VTV1 và VTV2 Chuyển động24h ra mắt khán giả muộn hơn so với Cuộc sống thường ngày, đặc biệt làchương trình Thời sự, vậy nên Chuyển động 24h phải có sự thể hiện nổi trộimới đủ sức cạnh tranh lại với những chương trình truyền hình tin tức có thâmniên như Cuộc sống thường ngày và Thời sự Sau một thời gian lên sóng,Chuyển động 24h được đánh giá là một chương trình tin tức với nội dung vàhình thức được thể hiện mới mẻ Mỗi tin tức, phóng sự của Chuyển động 24hkhông ngừng được cải thiện nhằm truyền tải thông tin nóng hổi trong nước vàquốc tế, những khoảnh khắc hết sức đời thường, câu chuyện về những mảnhđời còn khó khăn hay những việc làm tử tế trong xã hội đến với khán giả.Những dòng thông tin liên tục chảy không ngừng, mỗi bản tin của chươngtrình đại diện cho một nhịp chuyển động của cuộc sống và giờ đây, Chuyểnđộng 24h đã trở thành món ăn tinh thần quen thuộc trong bữa cơm trưa vàchiều của mỗi gia đình tại các khung giờ 11h15 và 18h30 hàng ngày
Những tiểu mục xuất hiện trong chương trình Chuyển động 24h, đó làTin tức, Cụm tin 24s về văn hóa giải trí hoặc an ninh xã hội hay khoa họccông nghệ (Cụm tin được sắp xếp tùy theo từng ngày phát sóng), Thông tin
dự báo thời tiết, Thông tin thể thao và những chuyên mục đồng hành đượcxuất hiện theo kỳ như Cặp lá yêu thương, Việc tử tế, Hãy làm sạch biển, Miềnquê đáng sống…tất cả được tổng hợp trong chương trình Chuyển động 24h
Trang 29Mặc dù lên sóng muộn hơn cả so với 2 chương trình là Cuộc sống thườngngày và Thời sự, tuy nhiên Chuyển động 24h cũng tìm được hướng đi mớicho riêng mình, liên tục cập nhật và đổi mới để đồng hành cùng quá trìnhchuyển động của khán giả Tựa đề của chương trình cũng muốn nói lên dụng
ý của nhà sản xuất “Chuyển động 24h” – liên tục chuyển động, hòa theo dòngchảy thông tin để mang tới cho người xem những thông tin mới mẻ, cập nhật
và hấp dẫn Với sự ra đời của chương trình cùng với format mới mẻ này cũng
có thể là lý do khiến cho chương trình Cuộc sống hàng ngày phải tiến hànhthay đổi fomart vào ngày 1/11/2014 để cạnh tranh lại với Chuyển động 24h
Khác với Cuộc sống thường ngày chỉ có một chương trình hàng ngàykéo dài 40 phút và Thời sự 19h là bản tin thời sự tổng hợp trong ngày kéo dàikhoảng 45 phút thì Chuyển động 24h là chương trình phát sóng hàng ngàytrong 2 khung giờ là 11h15 và 18h30 Vậy nên giữa hai chương trình Chuyểnđộng 24h này đã có sự trùng lặp, đặc biệt là chương trình Chuyển động 24htối Cộng thêm với sự trùng lặp thông tin với 2 chương trình đang khảo sátcòn lại thì Chuyển động 24h tồn tại nhiều sự trùng lặp thông tin với cácchương trình khác
2.1.3 Chương trình Thời sự 19h
Có thể nói, đây là chương trình có tuổi đời lâu nhất, ra mắt sớm hơn tất
cả các chương trình được lên sóng của đài truyền hình Việt Nam Bản tin Thời
sự được xuất hiện ngay từ bước khởi đầu khi truyền hình chập chững xuấthiện tại Việt Nam từ năm 1970 Những bản tin thời sự đầu tiên được làm vớihình thức rất đơn giản, các phát thanh viên sẽ đảm nhận nhiệm vụ đọc thôngtin dựa trên hình ảnh tĩnh hoặc từ những cảnh quay hết sức giản đơn Nhữngcái tên thuộc thế hệ phát thanh viên vàng của đài truyền hình Việt Nam màđến bây giờ chúng ta vẫn phải nhắc đến, đó là cô Kim Tiến, chú Quang Hùng,
Trang 30chú Minh Trí – những giọng đọc huyền thọai và trở nên quen mặt đối vớikhán giả truyền hình thông qua chương trình Thời sự
Mục đích ra đời để cung cấp đến cho khán giả những tin tức thời sự cậpnhật và Thời sự 19h đã hoàn thành được nhiệm vụ đồng hành cùng người dântrong mục tiêu tuyên truyền và phổ biến thông tin đến đông đảo mọi người.Thời sự 19h được coi như một chương trình “đinh”, phương tiện truyền thôngcốt cán của VTV trong việc phổ biến, tuyên truyền những chủ trương, đườnglối của Đảng và chính sách, pháp luật của nhà nước; những thông tin quantrọng về kinh tế, chính trị, văn hóa, xã hội, quân sự, ngoại giao ở cả trong vàngoài nước đều được cập nhật trong chương trình Thời sự 19h Được ví nhưnhịp cầu kết nối và truyền đạt thông tin đến với công chúng và trở thành cơquan ngôn luận của Đảng và Chính phủ
Cũng chính vì nhiệm vụ tuyên truyền chính trị và truyền thông giáo dụcnặng nề của chương trình, mà trong thời lượng 45 phút của Thời sự 19h phảnánh rất nhiều những tin tức hội nghị: những buổi làm việc của các nhà lãnhđạo cấp cao, gặp mặt ngoại giao, giao lưu kinh tế, chính sách xã hội…gần nhưchiếm trọn vẹn nội dung của chương trình; cùng với đó là những thông tin vềvăn hóa xã hội và đời sống dân sinh thường được sắp xếp ở phần sau củachương trình (tuy nhiên cũng có sự thay đổi tùy thuộc vào mức độ quan trọngcủa thông tin)
Đặc biệt, vì chương trình Thời sự 19h là chương trình truyền hình tintức tổng hợp, vậy nên những tin tức được phát sóng trong chương trình này lànhững tin tức nổi bật được tổng hợp trong ngày Bên cạnh đó, cùng với nhữngthông tin đã được các chương trình khác phát sóng thì Thời sự 19h thường đisâu phân tích, tìm cách lý giải và kết luận vấn đề chứ không thường chia nhỏthông tin như những chương trình Cuộc sống thường ngày và Chuyển động24h Cùng với đó thì Thời sự 19h hiện nay cũng có sự thay đổi, khi có nhiềucách thức đưa tin mới lạ và hấp dẫn, chương trình được gửi đến khán giả bằngnhiều hình thức như tin, phóng sự, bài phản ánh, bài phân tích , đặc biệt hiện
Trang 31nay chương trình Thời sự còn dành thời lượng khoảng 15 – 20 phút vào tốithứ 2 hàng tuần để bàn luận về một vấn đề mà xã hội đang quan tâm hoặccùng đưa một vấn đề ra phân tích để có những thay đổi tích cực trong xã hội
Ví dụ như: tục đốt vàng mã của người Việt Nam hay việc EEC cảnhbáo thẻ vàng đối với thủy sản Việt Nam…Tất cả những vấn đề đó đều đượcphản ánh và phân tích trong chương trình Thời sự 19h
2.2 Khảo sát chương trình
2.2.1 Thống kê các thông tin trùng lặp trong các chương trình Cuộc sống thường ngày, Chuyển động 24h, Thời sự 19h của VTV1 – ĐTHVN từ tháng 1 đến tháng 3 năm 2018
Công việc khảo sát được tiến hành thông qua 3 chương trình truyềnhình tin tức trong khung giờ vàng đó chính là Cuộc sống thường ngày,Chuyển động 24h tối và Thời sự 19h của VTV1, ĐTHVN trong khoảng thờigian từ tháng 1 đến 3 năm 2018 Vấn đề đưa tin trùng lặp trong ba chươngtrình truyền hình tin tức này được xác định thông qua các khía cạnh thông tin
đã được đề cập ở trước đó là thông tin, tít, hình ảnh, lời dẫn và lời bình Sựtrùng lặp thông tin nhiều nhất diễn ra ở chương trình Cuộc sống thường ngày
và Thời sự 19h, đồng thời thì Chuyển động 24h tối cũng có sự trùng lặp thôngtin với cả hai chương trình nói trên (Bảng thống kê chi tiết các thông tintrùng lặp trong các chương trình Cuộc sống thường ngày, Chuyển động 24htối và Thời sự 19h của VTV1 – ĐTHVN từ tháng 1 đến tháng 3 năm 2018trong phần Phụ lục 1)
2.2.2 Đánh giá chi tiết về sự trùng lặp ở các khía cạnh của thông tin
Ngày nay, trong đời sống hàng ngày, ở đâu ta cũng thấy người ta nói tớithông tin: thông tin là nguồn lực của sự phát triển; chúng ta đang sống trongthời đại thông tin; một nền công nghiệp thông tin, một xã hội thông tin đanghình thành Quả thật thông tin là khái niệm cơ bản của khoa học cũng là kháiniệm trung tâm của xã hội trong thời đại chúng ta Mọi quan hệ, mọi hoạtđộng của con người đều dựa trên một hình thức giao lưu thông tin nào đó
Trang 32Mọi tri thức đều bắt nguồn bằng một thông tin về những điều đã diễn ra, vềnhững cái người ta đã biết, đã nói, đã làm Và điều đó luôn xác định bản chất
và chất lượng của những mối quan hệ của con người Vậy thông tin là gì? Córất nhiều cách hiểu về thông tin Thậm chí ngay các từ điển cũng không thể cómột định nghĩa thống nhất
Ví dụ: Từ điển Oxford English Dictionary thì cho rằng thông tin là
“điều mà người ta đánh giá hoặc nói đến; là tri thức, tin tức” Từ điển khác thì đơn giản đồng nhất thông tin với kiến thức: “Thông tin là điều mà người
ta biết” hoặc “thông tin là sự chuyển giao tri thức làm tăng thêm sự hiểu biết của con người”
Nguyên nhân của sự khác nhau trong việc sử dụng thuật ngữ này chính
là do thông tin không thể sờ mó được Người ta bắt gặp thông tin chỉ trongquá trình hoạt động, thông qua tác động trừu tượng của nó Từ Latin
“Informatio” , gốc của từ hiện đại “ìnformation” (thông tin) có hai nghĩa.Một, nó chỉ một hành động rất cụ thể là tạo ra một hình dạng (forme) Hai, tuỳtheo tình huống, nó có nghĩa là sự truyền đạt một ý tưởng, một khái niệm haymột biểu tượng Tuy nhiên cùng với sự phát triển của xã hội, khái niệm thôngtin cũng phát triển theo Theo nghĩa thông thường: Thông tin là tất cả các sựviệc, sự kiện, ý tưởng, phán đoán làm tăng thêm sự hiểu biết của con người.Thông tin hình thành trong quá trình giao tiếp: một nguời có thể nhận thôngtin trực tiếp từ người khác thông qua các phương tiện thông tin đại chúng, từcác ngân hàng dữ liệu, hoặc từ tất cả các hiện tượng quan sát được trong môitrường xung quanh Trên quan điểm triết học: Thông tin là sự phản ánh của tựnhiên và xã hội (thế giới vật chất) bằng ngôn từ, ký hiệu, hình ảnh hay nóirộng hơn bằng tất cả các phương tiện tác động lên giác quan của con người
Trong đời sống con người, nhu cầu thông tin là một nhu cầu rất cơ bản.Nhu cầu đó không ngừng tăng lên cùng với sự gia tăng các mối quan hệ trong
xã hội Mỗi người sử dụng thông tin lại tạo ra thông tin mới Các thông tin đólại được truyền cho người khác trong quá trình thảo luận, truyền đạt mệnh
Trang 33lệnh, trong thư từ và tài liệu, hoặc qua các phương tiện truyền thông khác.Thông tin được tổ chức tuân theo một số quan hệ logic nhất định, trở thànhmột bộ phận của tri thức, đòi hỏi phải được khai thác và nghiên cứu một cách
hệ thống
Trở lại với bảng thống kê khảo sát về các khía cạnh thông tin trùng lặp,thì yếu tố về trùng lặp thông tin ở đây sẽ bao gồm chủ đề thông tin và nộidung thông tin Trước hết, chủ đề thông tin sẽ là sự trùng lặp về chủ đề củathông tin được đề cập Thí dụ cụ thể của sự trùng lặp về chủ đề thông tin đóchính là chủ đề khách du lịch quốc tế tới Việt Nam được 3 chương trình triểnkhai với các tin “Khách quốc tế đầu tiên đến Hà Nội năm 2018 mang quốctịch Pháp - Đà Nẵng đón chuyến tàu biển du lịch đầu năm mới” của Cuộcsống thường ngày, “Những chuyến hàng đầu tiên của năm mới - Những đoànkhách quốc tế đầu tiên của năm 2018” của Chuyển động 24h tối và “Du lịchViệt Nam sôi động ngày đầu năm (Hà Nội, TPHCM, Đà Nẵng, Hội An, Huế,Quảng Ninh) - Đà Nẵng đón chuyến hàng qua cảng đầu tiên trong năm mới”của Thời sự 19h Có thể nói, tất cả những thông tin trên đều nằm trong chủ đềthông tin về du lịch, đó là sự trùng lặp trong chủ đề thông tin, bên cạnh đó thì
nó còn có sự trùng lặp về nội dung thông tin từ các tin đã được phát sóng
Còn sự trùng lặp về nội dung thông tin sẽ được diễn dựa trên các yếu tố
cấu thành của thông tin như: tít, hình ảnh, lời dẫn, lời bình Trong các yếu tố
này thì hình ảnh và lời bình là có sự trùng lặp nhiều hơn cả, diễn ra giữa 3chương trình truyền hình tin tức với nhau
Tít (tittle) là tiêu đề, nhan đề của một sản phẩm báo chí, mà cụ thể ởđây là các tác phẩm truyền hình như tin, phóng sự… Nếu so sánh tít ở trênbáo in và báo điện tử với tít ở trên truyền hình thì lẽ dĩ nhiên tít ở trên báo in
và báo điện tử sẽ được chú trọng và chăm chút nhiều hơn so với truyền hình,
vì nó là điểm dừng mắt đầu tiên của độc giả nên người viết phải tạo đượcđiểm nhấn và sự thu hút; còn với truyền hình thì tít không cần quá cầu kỳ vàhấp dẫn, chỉ cần nói đúng và ngắn gọn về thông tin là đủ
Trang 34Chính vì thế, có khi những tin truyền hình không để tít cho tác phẩmcủa mình nhưng vẫn đảo bảo cung cấp đầy đủ thông tin đến với khán giả vàđiều quan trọng là khán giả biết được nhà báo đang nói đến điều gì Vì yếu tốtập trung của truyền hình, chính là âm thanh và hình ảnh, chỉ với những yếu
tố này cũng đủ để thu hút công chúng Về sự trùng lặp về tít của 3 bản tin liền
kề nhau này thì cũng hạn chế diễn ra: có thể là sự trùng lặp toàn bộ về nộidung của tít hoặc có thể thêm bớt một vài chữ nhưng nội dung của tít vẫntương tự như ban đầu Thí dụ, tít trùng lặp “Phát hiện hàng loạt sai phạm tạithủy điện Bắc Mê” của Cuộc sống thường ngày và Thời sự 19h, Cuộc sốngthường ngày và Thời sự 19h cùng để một tít: “Người đẹp Ê đê đăng quanghoa hậu hoàn vũ Việt Nam năm 2017”
Còn lời dẫn là lời dẫn dắt để giới thiệu về nội dung chính của thông tin,
nó được so sánh giống như phần sapô của báo viết Tóm lược những ý chủchốt của thông tin và còn có nhiệm vụ thu hút, hướng chú ý của người xemđến với nội dung thông tin sắp tới Sự trùng lặp của lời dẫn trong 3 bản tinliền kề nhau cũng có diễn ra nhưng không nhiều, thường được biên tập, sửađổi giữa các bản tin với nhau chứ không phải là sự trùng lặp toàn bộ
Lời bình là phần nội dung quan trọng nhất của một thông tin báo chí,
nó mô tả, thuật lại chi tiết vấn đề đã, đang và sẽ xảy ra; đồng thời là sự bìnhluận đánh giá về vấn đề, tất cả đều nằm trong phần lời bình Lời bình có thểđược trùng lặp toàn bộ là lời bình của chương trình Cuộc sống thường ngàyđược bê sang y bản đối với Chuyển động 24h tối hoặc Thời sự 19h nhưngcũng có thể thông qua quá trình biên tập, sắp xếp để vẫn cung cấp được trọnvẹn những thông tin như thế nhưng cấu trúc, thứ tự của thông tin thì có sựthay đổi Sự trùng lặp ở đây thường được nhấn mạnh vào những chi tiết thôngtin, về câu chuyện, chi tiết, con số hay phỏng vấn hoặc nhận xét, đánh giá củangười viết
Về hình ảnh trong truyền hình, hình ảnh động được sử dụng nhiều nhất,tuy nhiên thì những hình ảnh tĩnh, hình ảnh đồ họa, infographic (đồ hoạ thông
Trang 35tin) cũng ngày càng được sử dụng nhiều hơn khi không có điều kiện để ghinhận hình ảnh thực tế hoặc những hình ảnh có phần bạo lực, khó chứng minh
sẽ được biểu hiện dưới dạng mô phỏng để người xem có thể hiểu được vấn
đề Vì bao giờ những điều “mắt thấy tai nghe” cũng dễ hình dung và tạo được
độ chân thực cho sự việc Đây là yếu tố được lặp lại nhiều nhất trong các bảntin liền kề nhau
Để minh chứng cho sự trùng lặp này, tác giả khoá luận xin thống kê chitiết nội dung thông tin, kịch bản, lời dẫn, lời bình, hình ảnh của 3 chươngtrình CSTN, CĐ 24h và TS 19h trong ngày 26/3/2018
Cháy lớn trungtâm thương mại ởNga
Thông tin, tít,hình ảnh, lờibình
2 Khám xét trụ sở
Eximbank tại
TP.HCM
Khám xét trụ sởEximbank tạiTP.HCM (tin lời)
Thông tin,hình ảnh, lờibình
3 Cháy nhà trong
đêm, bé 2 tuổi
thiệt mạng
Bé trai 2 tuổi tửvong do cháytiệm photocopy
Thông tin,hình ảnh, lờibình
Xét xử vụ cháyquán Karaokekhiến 13 ngườithiệt mạng
Thông tin, tít,hình ảnh, lờibình
Carina Plaza chitrả tiền hỗ trợ chongười dân
Chủ đầu tư camkết bồi thường cho
cư dân chung cưCarina
Thông tin,hình ảnh, lờibình
Trang 36Tin thứ nhất về vụ cháy trung tâm thương mại ở Nga:
CSTN đưa tin: Cháy trung tâm thương mại ở Nga
Lời dẫn: Vụ cháy kinh hoàng tại trung tâm thương mại Winter Cherry,
thành phố Kemerevo, Nga ngày hôm qua được đánh giá là 1 trong 7 hỏa hoạnlớn nhất trong lịch sử nước Nga trong vòng 100 năm nay Trên mạng xã hộiđăng tải hình ảnh cậu bé này đã treo người bên ngoài cửa sổ đến khi ngọn lửatiến tới quá gần cậu buộc phải buông tay và rơi tự do xuống đất Rất may, ởdưới đã có nhiều người lớn đang chờ sẵn và đón được cậu bé nhưng may mắn
đã không đến với nhiều người khác
Lời dẫn: Tính đến thời điểm này đã có ít nhất 64 người thiệt mạng, trên
47 người bị thương và 10 người vẫn mất tích trong vụ cháy xảy ra tại trungtâm thương mại Anh Đào Mùa Đông ở thành phố công nghiệp Kemerevo,miền trung Siberia, Liên bang Nga Đây là 1 trong 7 vụ hỏa hoạn lớn nhấttrong lịch sử nước Nga trong vòng 100 năm nay
Lời bình: Thông báo của trung tâm tình trạng khẩn cấp thành phố
Kemerevo cho biết, hiện trường vụ cháy khó tiếp cận do nguy cơ tòa nhà bị
đổ sập bất cứ lúc nào Vẫn chưa rõ nguyên nhân gây ra vụ hỏa hoạn, song,hiện nhà chức trách đã bắt giữ 4 người để phục vụ công tác điều tra Bộ tìnhtrạng khẩn cấp Nga cho biết: đám cháy bùng phát từ tầng trên cùng của tòanhà 4 tầng tại 1 trung tâm thương mại thành phố công nghiệp Kemerevo, nơi
có 1 số phòng chiếu phim và khu vui chơi trẻ em Đám cháy lan rộng diệntích gần 1500 m2 và mái nhà bị sập trên diện tích 500 m, hơn 230 người và 50phương tiện kỹ thuật đã được huy động tham gia chữa cháy
Phỏng vấn: Hiện chúng tôi đã điều hơn 20 nhà tâm lý học đến hiện
trường để hỗ trợ tâm lý thân nhân của các nạn nhân Ngoài ra, chúng tôi cũngcung cấp thông tin cho các gia đình vẫn còn chưa liên lạc được với con cáicủa họ, hiện vẫn còn đang mất tích sau vụ cháy
Trang 37Lời bình: Vào rạng sáng nay theo giờ địa phương, đám cháy đã được
khống chế, công tác khắc phục hậu quả hiện đang được khẩn trương tiếnhành
CĐ24h tối đưa tin: Thêm nhiều trẻ em thương vong trong vụ cháy tại Nga
Lời dẫn: Còn tại Siberia, Nga cũng vừa xảy ra vụ hỏa hoạn nghiêm
trọng cướp đi nhiều sinh mạng, đặc biệt là trẻ em Cùng kết nối với phóngviên thường trú Việt Nam tại Nga để cập nhật thông tin chi tiết
Thưa quý vị! cho đến thời điểm này, vụ cháy trung tâm thương mại tạiSebiria, Nga đã cướp đi 64 sinh mạng Tính đến thời điểm hiện tại, đã có 41trẻ em là nạn nhân của vụ hỏa hoạn này và hơn 10 người vẫn đang mất tích.Thông tin ban đầu cho biết: đám cháy bùng phát từ tầng trên cùng của tòanhà, nơi có phòng chiếu phim và khu vui chơi trẻ em Và ngay sau đây, chúngtôi xin được kết nối với phóng viên Duy Nghĩa - phóng viên thường trú đàitruyền hình Việt Nam tại Nga để cập nhật thông tin chi tiết
BTV: Xin chào anh Duy Nghĩa! Công tác cứu hộ đến thời điểm nàynhư thế nào rồi ạ?
PV: Vâng Chào anh Hạnh Phúc! Hiện thì công tác cứu hộ và tìm kiếmvẫn đang được tiến hành, vì còn hàng chục người chưa rõ tung tích còn trongđống đổ nát Vì mức độ nguy hiểm do khí độc và nguy cơ của tòa nhà đã bịsập tiếp sau rạp chiếu bóng nên các đơn vị cứu hộ đã thành lập một nhóm giảicứu đặc biệt với sự hỗ trợ của các phương tiện kỹ thuật tiên tiến Hơn 600nhân viên cứu hộ và hàng chục thiết bị kỹ thuật, kể cả máy bay trực thăng vậtlộn trong vòng 15 giờ đồng hồ mới khống chế được đám cháy này Vâng, anhHạnh Phúc
BTV: Điều mà mọi người đang cảm thấy rất là xót xa là trong vụ tainạn này có quá nhiều nạn nhân là trẻ em thưa anh?
PV: Vâng, nạn nhân chủ yếu là trẻ em vì các cháu được nghỉ xuân bố
mẹ cho đi giải trí tại các trung tâm giải trí, mà cái trung tâm siêu thị Anh Đào
Trang 38mùa Đông này là một trong số đó Theo luật pháp của Nga thì học sinh phổthông được nghỉ sau khi kết thúc mỗi học phần và thường được gọi là kỳ nghỉđông, nghỉ xuân hoặc nghỉ hè Trong trường hợp này thì theo nhà chức trách,nhiều cháu đến trung tâm giải trí mà không có phụ huynh đi kèm hoặc bố mẹđưa đến rồi hẹn giờ quay lại đón Có lẽ vì vậy mà xác suất rủi ro cao hơn khicác cháu mải chơi không để ý đến những gì xảy ra xung quanh Vâng, thưaanh Hạnh Phúc.
BTV: Thưa anh, kết quả điều tra nguyên nhân đến thời điểm này là nhưthế nào rồi ạ?
PV: Vâng, cho đến giờ thì cơ quan chức năng Nga đã khởi tố vụ ánhình sự liên quan tới vụ cháy để xác định nguyên nhân Hiện chập điện vẫn làgiả thiết chính, nhưng các giả thiết khác vẫn được tính đến kể cả khủng bố.Tuy nhiên, một số quan chức trong sở chính sách thanh niên của tỉnh thì chorằng sự thờ ơ của một số người có trách nhiệm tại trung tâm và sự thờ ơ, vô ýthức của một số người dân có mặt tại hiện trường là nguyên nhân làm chonguy cơ thiệt hại quá lớn cho trẻ em Cơ quan chức năng cho biết đã tạm giữ
4 người để phục vụ công tác điều tra, đồng thời, tuyên bố điều tra thông tincho rằng các nhân viên bảo vệ đã quá cứng nhắc trong công tác sơ tán dẫn đếnhậu quả nghiêm trọng Vâng, xin được trở lại trường quay
BTV: Xin được cảm ơn anh Duy Nghĩa với những thông tin cập nhậtvừa rồi
TS19h đưa tin: Cháy lớn trung tâm thương mại ở Nga
Lời dẫn: Ít nhất 64 người đã thiệt mạng trong một vụ cháy nghiêm
trọng xảy ra tại một trung tâm thương mại ở thành phố công nghiệpKemerevo, miền trung Siberia của Nga vào ngày hôm qua Đám cháy bùngphát trên tầng cao, nơi có một trung tâm chiếu phim và một khu vui chơi củatrẻ em Do đó, nhiều trẻ em nằm trong số những người thiệt mạng và mất tích
Cơ quan chức năng Nga đã khởi tố vụ án hình sự liên quan tới vụ hỏa hoạn
Trang 39này Đây được xem là 1 trong 7 hỏa hoạn lớn nhất trong lịch sử nước Ngatrong vòng 100 năm qua PV Duy Nghĩa, đưa tin từ Liên bang Nga
Lời bình: Bộ tình trạng khẩn cấp Nga cho biết: đám cháy bùng phát từ
tầng trên cùng của tòa nhà 4 tầng tại 1 trung tâm thương mại thành phố côngnghiệp Kemerevo Đám cháy lan rộng diện tích gần 1500 m2 và mái nhà bịsập trên diện tích 500 m Những hình ảnh trên mạng xã hội cho thấy, cónhững người đã nhảy qua cửa sổ để thoát hiểm Vào rạng sáng nay theo giờđịa phương, đám cháy đã được khống chế, hiện công tác khắc phục hậu quảhiện đang được khẩn trương tiến hành Đặc biệt trong tình trạng tòa nhà trungtâm thương mại có nguy cơ bị sụp đổ Theo cơ quan điều tra tỉnh Kemerevo,các giả thiết nghiêng về khả năng bị chập điện, cơ quan này cũng cho rằngmột trong những nguyên nhân dẫn đến thương vong lớn là sự thờ ơ, bàngquan của một số người có trách nhiệm cũng như người dân có mặt tại hiệntrường khi phát hiện ra sự cố nhưng không có động tác thông báo rộng rãi chomọi người xung quanh Cơ quan an ninh tỉnh thông báo đã tạm giữ 4 nghi canphục vụ công tác điều tra nguyên nhân vụ cháy
PV: Công tác tìm kiếm và cứu hộ đang được tiến hành các nhà điều tracũng đang làm việc suốt 24 tiếng đồng hồ qua 4 đối tượng tình nghi đã bị tạmgiữ và xét hỏi, trong đó, có người đứng đầu công ty cung cấp dịch vụ chotrung tâm thương mại cũng là người thuê mặt bằng khu vực xảy ra hỏa hoạn
Lời bình: Bộ tình trạng khẩn cấp Nga và các lực lượng liên quan tiếp
tục công tác cứu hộ, khắc phục hậu quả của vụ hỏa hoạn Đã có hơn 600 nhânviên cứu hộ và hàng chục thiết bị chữa cháy kể cả trực thăng tham gia cứuhỏa Và đám cháy chỉ được dập tắt sau hơn 15 giờ đồng hồ
PVTT: Giới chức Nga cho rằng vụ việc này đang gióng lên hồi chuôngbáo động về tình trạng phòng cháy chữa cháy tại các địa điểm tập trung đôngngười như trường học, các trung tâm thương mại, nhất là hệ thống cảnh báocháy tại nơi có nhiều tiếng ồn, hệ thống và tổ chức thoát hiểm Các nhà lậppháp kiến nghị, đưa công tác kiểm tra có biên bản mức độ sẵn sàng của hệ
Trang 40thống báo động thành luật định áp dụng trên toàn lãnh thổ Liên bang Nga.Duy Nghĩa - phóng viên thường trú đài truyền hình Việt Nam tại Liên BangNga.
Tin thứ hai về việc khám xét trụ sở ngân hàng Eximbank như sau:
CSTN đưa tin: Khám xét trụ sở Eximbank tại TP.HCM
Lời dẫn: Chiều nay cơ quan cảnh sát điều tra Bộ tiến hành khám xét trụ
sở ngân hàng thương mại cổ phần xuất nhập khẩu Việt Nam Eximbank chinhánh TP.HCM Gần 1h chiều nay, quá trình khám xét hoàn tất
Lời bình: Cơ quan công an đã bắt giữ 2 người đưa về trụ sở là Hồ Thị
Thủy và Nguyễn Thị Thy, nhân viên phòng khách hàng 2 người này bị khởi
tố để điều tra vì đã có hành vi giúp sức cho Lê Nguyễn Hưng - nguyên phógiám đốc Eximbank chi nhánh TP.HCM chiếm đoạt 245 tỷ đồng tiết kiệmcủa bà Chu Thị Bình là khách hàng gửi tiền tại chi nhánh ngân hàng này.Trước đó, cơ quan cảnh sát điều tra, bộ công an đã khởi tố vụ án lừa đảochiếm đoạt tài sản xảy ra tại Eximbank chi nhánh TP.HCM , khởi tố bị can LêNguyễn Hưng và phát lệnh truy nã quốc tế đối với bị can này
CĐ24h tối đưa tin: Khám xét trụ sở Eximbank tại TP.HCM (tin lời)
Lời dẫn: Trưa nay, bộ công an bất ngờ khám xét chi nhánh TP.HCM
ngân hàng Eximbank, 2 nữ nhân viên gồm một thanh toán viên, một kiểm soátviên chi nhánh này đã bị dẫn giải vì được xác định là có liên quan đến vụ đạigia thủy sản Chu Thị Bình mất 245 tỷ đồng gửi tiết kiệm tại ngân hàng này
Lời bình: Theo thông tin ban đầu từ Eximbank các nhân viên này bị
khởi tố do đã thực hiện không đúng các quy định của ngân hàng về trình tự,thủ tục lập ủy quyền, lập chứng từ cho khách hàng rồi rút tiền gây thiệt hạicho Eximbank Ngân hàng cũng đã cử luật sư bào chữa, bảo vệ quyền lợi cho
2 nữ nhân viên này
Tin thứ ba về vụ cháy nhà tại TP.HCM:
CSTN đưa tin: Cháy nhà trong đêm, bé 2 tuổi thiệt mạng