ĐỀ 4 PHẦN 1 (6 điểm) 1 Chép nhớ chính xác khổ đầu bài thơ Viếng lăng Bác của Viễn Phương? giới thiệu đôi nét về tác giả và bài thơ? (1 điểm) 2 Tìm cặp đại từ nhân xưng trong khổ thơ em vừa chép? Cho biết hiệu quả nghệ thuật của việc sd cặp từ nhân xưng đó? (1 điểm) 3 Ghi chính xác câu thơ có hình ảnh cây tre ở bài thơ mà em đã được học trong chương trình ngữ văn thcs Ghi rõ tên tác phẩm, tác giả? (1 điểm) 4 Viết đoạn văn diễn dị.
Trang 1ĐỀ 4
PHẦN 1 (6 điểm)
1/ Chép nhớ chính xác khổ đầu bài thơ Viếng lăng Bác của Viễn Phương? giới thiệu đôi nét về tác giả và bài thơ? (1 điểm)
2/ Tìm cặp đại từ nhân xưng trong khổ thơ em vừa chép? Cho biết hiệu quả nghệ thuật của việc sd cặp từ nhân xưng đó? (1 điểm)
3/ Ghi chính xác câu thơ có hình ảnh cây tre ở bài thơ mà em đã được học trong chương trình ngữ văn thcs Ghi rõ tên tác phẩm, tác giả? (1 điểm)
4/ Viết đoạn văn diễn dịch nêu cảm nhận của em về khổ đầu bài thơ Trong đoạn có sd phép lặp để liên kết câu và câu văn có sd phép so sánh Gạch chân và chú thích rõ (3 điểm)
PHẦN 2 (4 điểm)
Cho đoạn trích:
" – Kẻ bạc mệnh này duyên phận hẩm hiu, chồng con rẫy bỏ, điều đâu bay buộc, tiếng chịu nhuốc nhow, thần sông có linh, xin ngài chứng giám Thiếp nếu đoan trang giữ tiết, trinh bạch gìn lòng, vào nước xin làm ngọc Mị Nương, xuống đất xin làm cỏ Ngu mĩ Nhược bằng lòng chinm dạ cá, lừa chồng dối con, dưới xin làm mồi cho cá tôm, trên xin làm cơm cho diều quạ, và xin chịu khắp mọi người phỉ nhổ."
1/ Đoạn trích trên được trích trong văn bản nào? Của ai? Tác phẩm đó thuộc thể loại gì? Nêu hiểu biết của em về thể loại đó? (2 điểm)
2/ Đoạn trích trên là đối thoại hay độc thoại? Vì sao? (1 điểm)
3/ Tìm các phép liên kết câu được sd trong đoạn trích trên? (1 điểm)
ĐÁP ÁN
PHẦN 1
1/
Con ở miền Nam ra thăm lăng Bác Đã thấy trong sương hàng tre bát ngát
Ôi hàng tre xanh xanh Việt Nam Bão táp mưa sa đứng thẳng hàng Phan Thanh Viễn có bút danh là Viễn Phương Ông sinh năm 1928 tại An Giang Ông là nhà thơ gắn bó với cuộc sống chiến đấu của bà con quê hương trong suốt hai cuộc kháng chiến chống Pháp và chống Mĩ xâm lược
Thơ của Viễn Phương dung dị, cảm xúc sâu lắng thiết tha, ngôn ngữ thơ đậm đà màu sắc Nam Bộ Phong cách nghệ thuật đó thể hiện rất rõ qua các tập thơ: "Mắt sáng học trò", "Nhớ lời di chúc", "Như mấy mùa xuân", v.v…
Năm 1976, sau khi miền Nam được hoàn toàn giải phóng, đất nước ta được thống nhất Tháng 4.1976, Viễn Phương ra thăm miền Bắc, ông đã đến viếng lăng Chủ tịch Hồ Chí Minh Bài thơ "Viếng lăng Bác" được sáng tác trong dịp đó, và in trong tập thơ "Như mấy mùa xuân" Bài thơ ca ngợi công đức của Bác Hồ, thể hiện lòng thương tiếc, kính yêu và biết ơn Người khi nhà thơ đến viếng lăng
2/
- Cặp đại từ nhân xưng có trong đoạn thơ trên là: Con – Bác
- Thể hiện tình cảm tôn kính, yêu thương gần gũi như với người ruột thịt không chỉ
của tác giả mà còn là cả triệu con gười Việt Nam dành cho Bác
3/ Câu thơ có hình ảnh cây tre:
Tre xanh xanh tự bao giờ?
Chuyện ngày xưa đã có hàng tre xanh Tác phẩm: Tre Việt Nam
Trang 2Tác giả: Nguyễn Duy
4/ Đoạn văn diễn dịch
Phép lặp, câu cảm thán
Khổ thơ đầu là những cảm xúc của nhà thơ khi đã đến lăng Bác, đứng trước không gian, cảnh vật bên ngoài lăng Câu thơ đầu “Con ở miền Nam ra thăm lăng Bác” như một thông báo giản dị mà chứa đựng bao tình cảm thân thương Tác giả xưng “con ” gọi
“Bác” thể hiện tình cảm vừa gần gũi vừa thành kính Đây là cách xưng hô thường thấy với Bác, nhưng với Viễn Phương, nó vẫn mang sắc thái tình cảm riêng, bởi ông là người con của miền Nam, miền Nam anh dũng chiến đấu, miền Nam trong trái tim Bác Nhà thơ không nói ra “viếng” mà là ra “thăm”, như con về thăm cha, thăm nơi Bác nghỉ Nỗi đau như cố giấu mà giọng thơ vẫn có gì ngậm ngùi Hình ảnh đầu tiên và cũng là ấn tượng đậm nét với tác giả về cảnh quan bên lăng Bác là hình ảnh hàng tre Dường như nóng lòng, hồi hộp, nhà thơ đã đến lăng từ rất sớm, từ “trong sương”, và tới đây nhà thơ lại bắt gặp một hình ảnh rất đỗi thân thương của quê hương Việt Nam: cây tre Lăng Bác như ở trong tre, giữa tre Hàng tre “bát ngát” chạy dài quanh lăng, “xanh xanh” màu đất nước Việt Nam, hàng tre sống trong mọi không gian, thời gian: “Bão táp mưa sa đứng thẳng hàng” Cây tre từ lâu đã trở thành biểu tượng cho sức sống bền bỉ, kiên cường của dân tộc Trong cái nhìn xúc động của nhà thơ, hàng tre vừa thực, vừa ảo, lung linh trong tâm tưởng Hàng tre ấy cũng là hình ảnh cây cối mang màu đất nước tụ về đây giữ giấc ngủ bình yên cho Người Hàng tre như những chiến sĩ đang canh giấc cho Bác Đó cũng là hình ảnh của dân tộc kiên cường, bất khuất, gắn bó, trung thành bên Bác Hình ảnh hàng tre như khúc dạo đầu đã nói lên bao xúc động, bồi bồi của nhà thơ khi đến bên lăng Người
- Phép lặp: hàng tre
- Câu văn có sd phép tu từ so sánh: Hàng tre như những chiến sĩ đang canh giấc cho
Bác
Phần 2
1/ Đoạn trích trên được trích trong văn bản nào? Của ai? Tác phẩm đó thuộc thể loại gì? Nêu hiểu biết của em về thể loại đó? (2 điểm)
- Văn bản: Chuyện người con gái Nam Xương
- Tác giả: Nguyễn Dữ
- Thể loại: Truyền ki
- Là loại văn xuôi tự sự có nguồn gốc từ Trung Quốc.
- Thường mô phỏng những cốt truyện dân gian hoặc dã sử Sau đó, được tác giả sắp xếp lại tình tiết, bồi đắp thêm cho đời sống các nhân vật, xen lẫn những yếu tố
kỳ ảo.
* Nguồn gốc xuất xứ
- Ra đời vào thế kỷ XVI, xã hội phong kiến Việt Nam bước vào giai đoạn suy vong.
- Truyện mang đậm giá trị nhân văn, được đánh giá là áng "Thiên cổ kì bút".
- Gồm 20 truyện, ghi chéo lại những câu chuyện được lưu truyền, tản mạn trong dân gian và thường có yếu tố kỳ ảo.
2/ Đoạn trích trên là đối thoại hay độc thoại? Vì sao? (1 điểm)
- Đoạn trích trên là độc thoại.
Trang 3- Vì đây là lời than của Vũ Nương với chính mình về số phận bạc mệnh của mình.
3/ Tìm các phép liên kết câu được sd trong đoạn trích trên? (1 điểm)
- Phép nối: Nhược bằng
- Phép thế: Thiếp thế cho kẻ bạc mệnh
- Phép trái nghĩa: Đoan trang, trinh bạch - lòng chim dạ cá, lừa chồng dối con
ĐỀ 3 – ĐÁP ÁN
Phần I(6,0 điểm)
Mở đầu bài thơ, có nhà thơ từng viết:
‘‘Con ở miền Nam ra thăm lăng Bác
Đã thấy trong sương hàng tre bát ngát
Ôi! Hàng tre xanh xanh Việt Nam
Bão táp mưa sa đứng thẳng hàng.”
và đến cuối bài, nhà thơ đã bày tỏ nguyện ước của mình:
“Muốn làm cây tre trung hiếu chốn này.”
Câu 1 (1.0 điểm): Những câu thơ trên nằm trong bài thơ nào? Tác giả là ai? Hãy nêu hoàn
cảnh sáng tác của bài thơ đó?
Bài thơ: Viếng lăng Bác
Tác giả: Viễn Phương
Hoàn cảnh sáng tác: Viết năm 1976, một năm sau ngày giải phóng miền Nam thống nhất đất nước, lăng Chủ tịch Hồ Chí Minh vừa được khánh thành tác giả từ miền Nam ra thăm miền Bắc, vào lăng viếng Bác Bài thơ được sáng tác vào dịp đó và được in trong tập "Như mây mùa xuân" - 1978.
Câu 2(1.5 điểm):
a Hãy tìm một thành ngữ có trong khổ thơ trên và giải thích ý nghĩa của thành ngữ đó
- Thành ngữ: Bão táp mưa sa
=> Bão táp mưa sa: chỉ những khó khăn, gian khổ, giông tố trong cs – những thăng trầm trong cuộc kháng chiến cứu nước và giữ nước, tre vẫn “đứng thẳng hàng”, vẫn đoàn kết đấu tranh, chiến đấu anh hùng, không bao giờ khuất phục
b.Việc lặp lại hình ảnh hàng tre ở câu kết bài thơ có ý nghĩa gì?
Thật cao đẹp biết bao khi nhà thơ muốn hóa thân làm cây tre trung hiếu, trong muôn ngàn cây tre quanh lăng Bác, để được ở mãi bên Bác Hình ảnh cây tre ở khổ thơ thứ nhất được lặp lại trong khổ thơ cuối tạo nên kết cấu đầu cuối tương ứng, giúp hoàn thiện biểu tượng cây tre Việt Nam Nếu ở khổ thơ thứ nhất, tre là hình ảnh tượng trưng cho phẩm chất kiên cường, bất khuất; thì ở khổ thơ cuối, hình ảnh cây tre được lặp lại nhưng là để tượng trưng cho phẩm chất trung hiếu Cây tre đã trở thành biểu tượng toàn vẹn cho phẩm chất của con người và dân tộc Việt Nam
Trang 4Câu 3 (3.0 điểm): Viết đoạn văn theo phép lập luận diễn dịch (khoảng 10 -12 câu) phân
tích khổ cuối của bài thơ trên Trong đoạn văn có sử dụng phép thế và một thành phần biệt lập (Gạch chân và chú thích phép thế và thành phần biệt lập)
Khổ cuối (khổ thơ thứ tư) là cảm xúc của nhà thơ khi ra về Nhà thơ lưu luyến muốn được ở
mãi bên lăng Bác Lòng nhớ thương, đau xót kìm nén đến giờ phút chia tay đã vỡ òa thành nước mắt: “Mai về miền Nam thương trào nước mắt" Tình cảm chắp cánh cho ước mơ, nhà thơ muốn được hóa thân, hòa nhập vào cảnh vật ở bên làng Bác:
Muốn làm con chim hót quanh lăng Bác Muốn làm đóa hoa tỏa hương đâu đây Muốn làm cây tre trung hiếu chốn này.
Hình ảnh cây tre lặp lại tạo ấn tượng đậm nét và làm cho dòng cảm xúc được trọn vẹn Cậy tre khách thể đã hòa nhập cùng cây tre chủ thể Hình ảnh ẩn dụ này thể hiện lòng kính yêu và trung thành vô hạn đối với Bác, mãi mãi đi theo con đường của Bác Các điệp ngữ “muốn làm” cùng các hình ảnh thơ đứng sau nó tạo một nhạc thơ dồn dập, tha thiết diễn tả tình cảm, khát vọng dâng trào mãnh liệt Bài thơ tưởng khép lại trong sự xa cách của không gian nhưng lại tạo được sự gần gũi trong tình cảm, ý chí Đây cũng là những tình cảm chân thành của mỗi người khi vào viếng Bác, nhất là những người con miền Nam vốn xa cách về không gian, của cả những ai chưa được đến lăng Bác nhưng lòng vẫn thành tâm hướng về Người.
Câu 4 (0.5 điểm): Trong những năm tháng kháng chiến chống Mĩ, đồng bào cả nước đau
đáu hướng về miền Nam ruột thịt Địa danh miền Nam còn xuất hiện trong một bài thơ khác em đã học trong chương trình Ngữ Văn 9 Hãy chép lại câu thơ có chứa “miền Nam” và ghi rõ tên tác phẩm, tác giả?
Xe vẫn chạy vì miền Nam phía trước Chỉ cần trong xe có một trái tim
Tác phẩm: Bài thơ về tiểu đội xe không kính
Tác giả: Phạm Tiến Duật
Phần II(4,0 điểm)
Trong truyện ngắn Lặng lẽ Sa Pa, Nguyễn Thành Long viết:
“Trong cái im lặng của Sa Pa, dưới những dinh thự cũ kĩ của Sa Pa, Sa Pa mà chỉ nghe tên người ta đã nghĩ đến việc nghỉ ngơi, có những con người làm việc và lo nghĩ như vậy cho đất nước.”
Trích Lặng lẽ Sa Pa – Nguyễn Thành Long, Ngữ văn 9, tập 1
(Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam, 2017) Câu 1(0,5 điểm):Những nhân vật nào trong truyện được tác giả nhắc tới là Những con người làm việc và lo nghĩ như vậy cho đất nước?
Câu 2(1,0 điểm): Trong truyện, bác lái xe giới thiệu với ông họa sĩ, cô kĩ sư về anh thanh niên là“Người cô độc nhất thế gian” Em có đồng ý như vậy không? Cách giới thiệu như vậy có tác dụng gì?
Câu 3(2,5 điểm):Nghĩ về lối sống tử tế, nhà báo Nguyễn Lưu từng viết: “Người tử tế (…) luôn đặt lợi ích cộng đồng lên trên hết Người tử tế luôn có những hành động xuất phát từ động cơ trong sáng, mọi suy nghĩ đều hướng đếnsự lương thiện, vì cuộc sống chung,
Trang 5thậm chí còn biết hy sinh những quyền lợi cá nhân để hướng tới những điều tốt đẹp trọn vẹn cho cộng đồng.”
Các nhân vật trong Lặng lẽ Sa Pađều có lối sống tử tế, âm thầm cống hiến cho cuộc đời Từ đó, em hãy viết đoạn văn (khoảng 2/3 trang giấy thi) nêu suy nghĩ về lối sống tử tế?
Sự tử tế có ý nghĩa vô cùng quan trọng trong cuộc sống, đặc biệt là đối với những người
nghèo khổ, bất hạnh cả về vật chất lẫn tinh thần Sự tử tế được biểu hiện bằng hành động giúp đỡ, sẻ chia, cưu mang những người gặp khó khăn, thiếu thốn, đó có thể là người thân, bạn bè hay thậm chí là cả những người xa lạ Những việc làm đó hoàn toàn xuất phát từ lòng yêu thương, cảm thông, đùm bọc giữa người với người Từ xưa đến nay, việc
tử tế luôn được cả xã hội đề cao và nêu gương Chương trình “Việc tử tế” được sản xuất và phát sóng trên kênh truyền hình VTV đã ghi lại hàng trăm, hàng nghìn việc làm tử tế trên khắp các mọi miền đất nước với mong muốn ca ngợi và lan tỏa sự tử tế đến toàn xã hội Hành động tử tế, lối sống tử tế sẽ giúp ta cảm thấy thanh thản và hạnh phúc hơn bởi đó là hành động trao đi yêu thương Thế nhưng, trong xã hội chạy theo những giá trị hão huyền như hiện nay, sự tử tế đã bị biến tướng đi khi một bộ phận người cố tình đi từ thiện nhằm đánh bóng tên tuổi cá nhân, khoe mẽ tài sản và coi thường người khác Chính vì vậy, khi làm việc tử tế, chúng ta cần xuất phát từ chính lòng yêu thương con người, từ sự chân thành, đồng cảm, có như vậy, việc tử tế mới thật sự có ý nghĩa với chính bản thân mình và những người xung quanh.