Tuần 15. Tì bà hành (Trích - Bạch Cư Dị)

TiÕt 58 TiÕt 58 (B¹ch C­ DÞ) T× bµ hµnh (B¹ch C­ DÞ) I TiÓu dÉn 1 Vµi nÐt vÒ t¸c gi¶ B¹ch C­ DÞ (772 846), tù L¹c Thiªn Quª ThiÓm T©y, Trung Quèc Con ng­êi Cã tµi, th¼ng th¾n, trung thùc song cuéc ®êi th¨ng trÇm B¹ch C­ DÞ (772 – 846) T× bµ hµnh (B¹ch C­ DÞ) Sù nghiÖp + 3000 bµi th¬, 1 c«ng tr×nh phª b×nh lÝ luËn v¨n häc + Th¬ cã 4 lo¹i, nh­ng gi¸ trÞ nhÊt phóng dô vµ c¶m th­¬ng + Thµnh c«ng vÒ thÓ lo¹i th¬ dµi “ Tr­êng hËn ca”, “ T× bµ hµnh” + Néi dung Phª ph¸n x héi vµ ®ång c¶m víi nh÷ng c¶nh[.]

TiÕt 58

(B¹ch C DÞ)

Tì bà hành

(Bạch C Dị)

I Tiểu dẫn

1 Vài nét về tác

giả

- Bạch C Dị

(772-846), tự : Lạc

Thiên

- Quê: Thiểm Tây,

Trung Quốc

- Con ng ời: Có tài,

thẳng thắn,

trung thực

song cuộc đời

thăng trầm.

Bạch C Dị (772 – 846)

Tì bà hành

(Bạch C Dị)

- Sự nghiệp:

+ 3000 bài thơ, 1 công

trình phê bình lí luận

văn học

+ Thơ có 4 loại, nh ng giá

trị nhất: phúng dụ và

cảm th ơng.

+ Thành công về thể loại

thơ dài “ Tr ờng hận

ca”, “ Tì bà hành”

+ Nội dung: Phê phán xã

hội và đồng cảm với

những cảnh đời th ơng

tâm.

→ Nhà thơ nổi tiếng,

nhà phê bình lí luận

tài ba đời Đ ờng.

2 T¸c phÈm.

a, Hoµn c¶nh s¸ng t¸c

- N¨m 816- mét n¨m sau khi t¸c gi¶ bÞ gi¸ng chøc lµm T m· ë Giang Ch©u.

- C©u chuyÖn cã thËt nh ng trong s¸ng t¸c, nhµ th¬ cã h cÊu, s¸ng t¹o vµ s¾p xÕp theo c¶m høng.

b, Tãm t¾t t¸c phÈm.

II Đọc - hiểu văn bản.

1 Đọc:

- Thể loại: Hành

- Bố cục: 3phần

+ Câu 1- 4

+ Câu 5 – 84

+ Câu 85- 88

2 Tìm hiểu

a Tiếng đàn của ng ời ca nữ

* Tiếng đàn lần 1

2 Tìm

hiểu.

a Tiếng đàn của ng ời

ca nữ.* Tiếng đàn lần

1.

- Bối cảnh:

Bến Tầm D

ơng

Tiễn khách, cảnh buồn, ng

ời buồn

- Âm

thanh:

Văng vẳng.

→Chủ không nỡ về,

khách không thể đi

-ý

nghĩa

Miêu tả tác dụng của tiếng đàn

Hé lộ tài đàn của ng ời ca nữ.

* Tiếng đàn lần 2 Tay ôm đàn che nửa mặt hoa. Mời mọc mãi thấy ng ời bỡ ngỡ.

Vạn đàn mấy tiếng dạo qua, Dẫu ch a nên khúc tình đà thoảng bay

Nghe não nuột mấy dây buồn bực,

D ờng than niềm tấm tức bấy lâu.

Mày chau tay gẩy khúc sầu

Dãi bày hết nỗi tr ớc sau muôn vàn.

+ Từ ngữ

Não nuột, buồn bực

Tấm tức, khúc

sầu

→Tâm trạng ấm ức, chất chứa suy t d ờng nh thổ lộ những nỗi

“Bất đắc chí trong cuộc đời”

-Ng ời nghe đàn thấu hiểu tâm trạng của ng ời ca nữ ngay từ

khúc nhạc đầu tiên.

- Miêu tả gián tiếp.

Ngón buông bắt khoan khoan dìu dặt,

Tr ớc Nghê th ờng sau thoắt Lục yêu.

Dây to d ờng đổ m a rào,

Nỉ non dây nhỏ khác nào chuyện riêng.

Tiếng cao thấp lựa chen lần gảy, Mâm ngọc đâu bỗng nảy hạt châu,

Trong hoa oanh ríu rít nhau.

N ớc tuôn róc rách chảy mau xuống ghềnh.

N ớc suối lạnh dây mành ngừng đứt Ngừng đứt nên phút bặt tiếng tơ.

Ôm sầu mang giận ngẩn ngơ,

Tiếng tơ lặng ngắt , bây giờ càng hay.

Bình bạc vỡ tuôn đầy dòng n ớc Ngựa sắt giong xô sát tiếng đao.

Cung đàn chọn khúc thanh tao, Tiếng buông xé lụa lựa vào bốn dây

- Miêu tả trực

tiếp

+ Âm

thanh

+ Hình ảnh so

sánh, liên t ởng:

Cao

độ

Tr ờng

độ

C ờng

độ,

âm sắc

Tiếng m a rào,

tiếng n ớc chảy,

tiếng chim hót,

ngựa sắt giong,

tiếng đao, xé

lụa…

- Miêu tả dung nhan, thái

độ, động tác của ng ời

chơi đàn.

Mời mọc mãi thấy ng ời bỡ

ngỡ Tay ôm đàn che nửa

mặt hoa

+ Từ

ngữ: Bỡ ngỡ, ôm đàn, che mặt, nấn ná,

làm thinh, chau mày…

→ Con ng ời có tâm sự, trải

qua nhiều nỗi buồn đau

trong cuộc đời.

- Kết hợp miêu tả phong cảnh:

→ Tác động của tiếng đàn

vào con ng ời, không gian,

thời gian.

- ý nghĩa:

+ Tâm trạng, nỗi niềm của ng ời ca nữ.

+ Tài năng của ng ời chơi đàn: đạt đến trình độ thuần thục, điêu luyện.

+ Ng ời nghe đàn sành âm nhạc, nhạy cảm, có chung tâm sự

→ Tình tri âm tri kỷ

* Tiếng đàn lần 3

-Tác giả chỉ bắt lấy cái “thần” của bản

đàn và miêu tả hiệu quả mạnh mẽ của nó.

- Chú ý đến sự phân hoá cảm xúc của

ng ời nghe → Mọi ng ời đều rơi lệ, T mã Giang

Châu là ng ời khóc nhiều nhất.

Hoạt động

nhóm

Câu hỏi thảo luận:

Em hãy nhận xét về sự phân bố mức độ, ph ơng diện miêu tả 3 lần

đánh đàn của ng ời ca nữ?

* Kết luận: Sự phân bố mức độ ph ơng diện miêu tả tiếng đàn rất hợp lí:

+ Lần 1: không miêu tả cụ thể vì thoảng nghe từ xa.

+ Lần 2: miêu tả cụ thể vì tác giả chủ

động đề nghị.

+ Lần 3: Tả ngắn vì tâm t hai ng ời

đã hoà hợp.

b Vị trí tiếng đàn trong mối quan hệ giữa tác giả và ng ời ca nữ

Tiếng đàn

( Môi giới)

Hiểu biết, đồng cảm

chia sẻ

Tâm t hoà hợp

Không quen biết

3 Tâm sự của nhà thơ và ca nữ

- Cảnh

ngộ

→Tâm trạng cô đơn, buồn bực

Cùng là ng ời kinh

đô

Có tài và đ ợc trọng dụng, ngợi ca

Bị ghen ghét, xô đẩy

-ý nghĩa:

+ Tăng thêm sự giao hoà tình cảm giữa hai ng ời

+ Góp tiếng nói tố cáoxã hội phong kiến trung Đ ờng

+ Làm cho tiếng đàn lần cuối có một b ớc nhảy vọt về chất l ợng

IV Tæng kÕt

Lần I Lần II Lần III

giá trị nội dung giá trị nghệ thuật của văn

bản “Tì bà hành”vào sơ đồ d ới đây:

Tì bà hành

Nghệ thuật

Lần I Lần II Lần III

giá trị nội dung giá trị nghệ thuật của văn

bản “Tì bà hành”vào sơ đồ d ới đây:

Tì Bà hành

Hé lộ tài đàn

ca quyến rũ chinh phục lòng ng ời

Tài năng của

ng ời chơi đàn

và ng ời nghe

đàn

Tất cả mọi

ng ời đều rơi lệ

Nghệ thuật: Kết hợp tài tình nhiều biện pháp nghệ thuât: miêu tả gián tiếp, trực tiếp, kể và các biện pháp so sánh,

liên t ởng

III Bài tập nâng cao.

Bài thơ có nhiều yếu tố miêu tả và

tự sự,vì sao có thể khẳng định “Tì

bà hành” chủ yếu là một tác phẩm trữ tình? nêu vị trí và ý nghĩa của hình t ợng ng ời ca nữ trong tác phẩm?

Đáp án

* Trữ tình:

+ Tâm trạng, tình cảm của các nhân vật là mối quan tâm hàng đầu của tác giả

+ Tả cảnh, tả ng ời để làm nổi bật tâm trạng.

+ Tâm trạng nhà thơ, tâm trạng ca nữ và sự đồng điệu giữa hai tâm trạng.

→ Đây là bài thơ có vỏ là tự sự mà ruột

đậm đặc trữ tình.