Một số phương pháp dạy học văn: Phần 2

Nối tiếp nội dung phần 1, phần 2 cuốn sách giới thiệu tới người đọc các phương pháp dạy học văn học sử ở PTTH, phương pháp dạy học môn làm văn, phương pháp dạy học môn lý luận văn học, hoạt động ngoại khóa văn học ở phổ thông trung học,... Mời các bạn cùng tham khảo nội dung chi tiết.

CHƯƠNG VI

ở PHỔ THÔNG TRUNG HỌC

A N H Ử N G V Ấ N Đ Ể C H U N G

TRÌNH VĂN HỌC ở TRƯỜNG PHO THÔNG

1 Bộ môn văn học sử trong chương trinh văn học ơ trường phồ thông góp phần to lớn vào việc hoàn thiện tri thức van học cho học sinh

Chương trìn h cài cách vế mòn vãn học ò trương phò thóng trung học bao gốm những tri thửc vể lịch sử vản học vể rác phàm van chương, vể lý luận vàn học, về thơi sự van học Những tri t h ử r vế lịch sử văn học giúp cho học sinh hiểu quá trình phát triẻn cua lịch

sử văn học dân tộc Quá trình phát triển ctó chi (tược nhận ĩhức một cách sâu sắc trên cơ sở những tri thức vé tác phẩm vãn chương

N hững tri thức về lý luận vốn học (tược khái quát trên cơ sà những

tri thức vẻ lịch sứ ván học và tác p h ẩ m vàn chương Nó sẽ vò trang cho học sinh công cụ phân tích, đ á n h giá tác phẩm, rác già tim hiểu các trào lưu, các trương phái, các qui luật phat triẻn cua lịclì sừ van học Việt Nam Tri thức vể thời sự văn học có tac dụng gán món va» trong nhà trường với đời sóng vản học trong Xà hội

- Khôi lượng tri thức nói t r ê n có mối q u a n hệ nội t ạ n g chặt chè í rong

»!ỏ phần tri thức vể lịch sử vàn học là rất quan trọng Nỏ gôp

ị ỉm, h>11 V.IO V1*M hoan tliiọn 11 í • Inn v.in học pho rhoiiỉỉ cho ho< tnli M >11 v.ih hoi II t imjj cap í ho hoe 'inh hlníiK' Ỉ1KM1 biet ve ván họ« l i t «» 'ịii.H i <ỉi<Mn cloiiu ctỉii va quan (liêm lịc h (lại H ai Kììạt Ilion

bií*' II.I\ St* ĩ a r ctọii^ ( |i ia lạ i v ớ i n h a u v ã lã 111 S.1U s a r t l i ê n i 11*111 Ỉ1 (lo

v;ui học c u;I hoc sinh Mon van học sư, cung V(íi mon ly luan van học

nãmỉ u i íhức ván họr run học sinh lén cctp độ khái quát Nám vững

tri Mnír mon học rrcn (\ầị> độ khai quát không những giúp cho u i

rlun Viíht» chác mà con góp phan rên luyện cho học sinh khá nàng

ứng iĩụng tì ì tlìức, tự nunh nâng cao phát triển, hoan thiện tri thức

Nhùín« u*i ỉ hức ơ PTCS mơi ờ mức (tộ sơ gian, chưa phải nhất loại sap xep tht*o trình M! lịch SỪ chì sáp xép từ (lơn giàn (tên phức tạp phù hợp vơi r n n h clộ nhạn thức cua học sinh, ó PTCS chưa có giờ riêng ve n i thức ván học sù Các tri thức này chỉ clược khải quát qua bài òn ĩập vể vàn học sư ừ từng giai đoạn Chương trình vãn học sư ơ

pho Thong tru n g học có nhiệm vụ nâng cao hệ thông hoá kicn thưv

Sự thể hiện hai đặc trưng đó ỏ cấp học PTCS và PTTH có mức

đọ khac nhau, o PTC S qua việc học rạp mòn van học s in h được rèn luyện chu yèu n ãng lực cảm thụ ván chương Những tri rhửc vể vãn học sư vá lý luận vãn học được cung cấp qua òn tập chưa đù dể hình thành ơ học sinh một vốn tri thức và một nàng lực suy luận mang tinh khoa học

Chương tr in h vãn học sừ ơ cấp P T T H th ự c sự góp p h ầ n h ìn h thành dặc trưng khoa học cua bộ mòn vàn học trên cơ sơ tiếp nòi và nâng cao car kiến thrtr vàn học PTCS

211

Nó (tem dê 11 cho học sinh những t n thức rớ b u 9! \v Iịc h -u (11.1

nền VAI) hoc đ án tộc và 11 hử n g khái niệm l à n h()i sư (‘.’l ũ (loạn far

giã tac pham thẻ loại, nội dung, hình thức, n a o lưu phương

pháp ) và những nhặn dinh vỏn /rọc sừ mang tính kh.ii quát cao

hơn

Những khái niệm và nhận định vAn học sư (lượt* chọn lựiỉ

một cách cơ ban và dược trình bây sắp xèp theo hệ thòng chột chõ

Tính hệ thống không chi thể hiện ò sự trinh bày có tinh lịch đại mà còn (lược xác lập chặt chè trong môi quan hệ giữa tri thức khai qua»

vớ i t r i th ử c cụ th ể tro n g từ n g chương, m ục h a y bài học Đạc tr ư n g

khoa học của chương trình vãn học sừ còn thể hiện <j tình hiện dại

của các tri tlìức vàn học sử, ở sự chọn lựa tác già tac phàm ờ sự mạnh dạn khai thác các yếu tỏ mới vể nội dung nhân bàn về thi pháp lịch sử và phong cách nghệ thuật

3 Xét trong môi liên hệ phân môn, văn học sứ là phân môn chủ dạo của bộ môn văn học

Trước hết nó gán liến chặt chè với việc lựa chọn cãc tác giả và tác phẩm Các tác giâ và rác phẩm được học phải minh họa đầy đu cho các giai đoạn phát trien của các thòi kỳ vàn học- lớn cho sự rién

bộ về nội dung và nghệ thuật ván học của từng giai (loạn Mặt khác theo như chương trình cải cách thì “phương pháp dạy ly thuyẻt ván học van lã chủ yêu thõng qua tác giã tác phẩm, thõng qua lịch sử vân học mà cung cấp những khái niệm cơ bán Phương pháp này ctưỢc th ự c hiện à cấp II PTCS va n tiẻ p tụ c ctược th ự c h iệ n ơ P T T H

với yêu Cíiu cao hơn vể hệ thõng hoa“ Do (ló Vein học sư lã cơ sờ cho

việc dạy học lý luận vàn học

Ngoài ra mon ván học sư CÒI1 tạo điểu kiện (tê gí'in việc dạy vãn với dạy tiếng Việt {bao gồm ca mòn làm vàn) Lịch sư cùn vãn chương

khòng chì la lịch sử phát trien cua nội dung mã con lã cua hình thức vàn chương (thể loại, phong cách, ngòn nsĩũ ) Nói den lịdì sừ phát

triển cun chữ Qtiòc ngữ (lớp 10) không thê không (Ilia vào cãc nhạn

< Ị 11 ; 1 * 1 'I II I • ) 1 n v;»n ho« |\Vn 11 I VI‘ Il < M h ( lu n ỵ Ml « 1.1 • ( 11! r h ô hoc

i n h *i: l u m j flou h.IV II) ’ m il r h ; i T p l i o n s r i r l i Ml Ml lio r k l i o n g ’ II» khoi» » 1.1\ In (lu |»h III ' n i l V;| rè n lu v c n Ml c a r ;m»» va II * hn h a y tiê u

h ie u • ls.1 < M tji.n (lo in V.UI hoc <li

Tmh l'il * m i nhi<Mi hin lì diện, phỉin mon Villi lioc 'I! có một vị r ri

lier \i> <|ti m Mọng Mont» 1)0 mon vãn (f l ’TTIi Nó ho.'iii thiện tri thức

v.in ho< rlio học -inh <) mot cap (lộ khai va ho thòng hóa cao

I h íìi no h m h t h a n ỉi Iiiin g ra o ctạc rrư n ư khoa học CI1ÍÌ 1)0 m òn là m cho

bo mon v;in học ơ Cíj|> UU111J học rhạt -lí la mòn học vừa m an g tín h

lỏ g irli VU.I m ans f Iiih l)iou cam Nó có t ; ir (lụ n g ch i phoi rõ Yệĩ (loi vơi

noi CỈUÌ1Ị2 V I plitrơnu ph.ip <i:iv car phàn môn khãc Những n h ậ n thức

^•PII đay Vf» vị Ml <11.1 phan mon cũng la fien đế phương pháp luậnclio viẹr nghiên ciấn phương phap gi.'ing (lạy va học rạp phân mònnáy

PTT11 liiẹìi n;»\ mon va!1 học la sự tièp tục va nâng rao mòn vàn học rroiig chưony rnnli C’.ip II PTCS ■■ (Ị) Là một bộ plỉận cua chương

'rinh V \\) phan món van học sứ riép rục thực hiện những mục riêu

1)0 mon (> IT C S với VIMI <\m cao hơn ve chỉìí lượng Tri ĩhííc ván học (tƯỢc he f hon I.f hoa ìươUỊi (loi chật chè Do đó cùng với cac phàn món

kh.K pli III Ilion VilII h(H -ư ìạo diếu kiện bôi dường ỉ?;iu >;ic lìđn cho

hoe sinh 'ịii.m cliõm *h;im mi và nhản cíicli xà hội chu nghía

I 1• Tf ! !

213

Chương trinh cải each lan nay chu \ hơn đèn tn ỉhi/r Ị an h(H

sứ Dẻ t.luír Inộn mục tiêu này chương 11 III lì »ang sô t iẽt hoe cho c;i<

giờ vàn học sử tuy việc tàng giơ này van ró hạn thòng qua viẹc cung

cap tri thức chương trinh van học sư rù n g với các phan mon khac

góp phẩn n à n g cao vòn tri ihửc thẩm mỹ ru a học sinh UI (lõ rùng

góp phẩn bòi dường qua ft dĩCììt tham mỹ d u n g đán vơi nang lực (lanh

giá các hiện tượng van hoe biér p h â n biẹr cai xấu cai (lẹp cai cao ra

học Từ những bài học mang ý nghia nhãn bản vé các càc giả tic»u

biểu, từ n h ữ n g tru y é ỉỉ th ò n g tư tương, nghệ th u ậ t tót (lẹp tro n g lịch

sư vãn học Việt Nam và thè giới, mỏn vãn học sư góp phần (lcic lực

trong ììhán cách xã hội chù ngỉììu, trong dó nòi bật hai nét lơn la

lòng yèu nước và lòng n hân ái Trong công cuộc đổi mới xà hội hiện

nay n h ữ n g tư tưởng, tin h ra m dó là nền tả n g về n h â n cách cua

ngươi cóng dân tỏt ngươi lao (lộng rỏt người chiên sỳ tỏt cua sự việc

xảy dựng vã bảo vệ Tò quỏc XHCN

a) Kiên thức khái quát KI kiến thức cụ thè trong chương tri tì lì

v à n h ọ c s ử P T T H

đoạn vãn học bớt cli rõ rệt chương trình mới chi còn 9 tiét về khái

quát giai đoạn vân học Sò tiết khái quát ve tác giã so vơi rhương

trình củ còn rất ít Ngoài các bài khái quát vể ván học (làn gian,

chương trình bó các bài khái quát vể thè loại vản học sau Cách mạng

Tháng T ám ,về xu hướng văn học trong giai (loạn từ 1930 - 19-15

Phần lớn sô giò vê ván học sư dành cho việc tim hiểu tác pliám clni y

đến những tác phẩm ngàn cỉê học sinh có riép xúc dược trọn vẹn với

tác phẩm Vì vạy các bài khai quát vé car phàm (giới thiệu ĨIÌC phami

củng còn lấ t ít Chúng ta cho liọc sinh úẽp xúc vơi nhieti rac phàm

vãn chương Đỏ là việc làm ching đán Bơi vi ĩ ác phàm vãII chương lã

những cơ sở rail rhiẽr cte học sinh thòng hic-Mằ (lược tri thức Vãn học >\ỉ

vã ly luận vãn học Qtiíỉ pha III hoe sinh riing liiếMi rò ban chat kỳ

diệu C 1 IỈ 1 vàn chương, tà i n;nụj -ăng r *\io n m nhà ván và m n y (ỊU;i hor

||» ' I« 11h 11k 1 II ầI I 4* 111« \ I k v n.U)£ V.IIJ ỈKK CIIÍI học s i n h ílư ợ r h ì n h

1h a n h V.1 |)li;ỉ' • rÌM i

Sơ *?ị;im l)(í’ Ví» M> lươn« »ri thức van liọr SƯ (lược hũ đ á p bíiiiỊí

vi ọc |);||IỊ> cao rri tlìiíc v;in học sử C ar ( r i thức vốn học sư sè lá

nlníiu! Iii rhữí’ niíiny linh I‘h;ií cơ bán kh.ii (Ịtiat lã những tiêu (lõ cju;m trọ n {ĩ tron g vi ọc I) i I; 1 ] I Iir h (lanh giã k h á m pha các rác phàm vãn chươnỊỊ.

6) P h ù n h y r a n /;ọ< >7/* //;co n h ữ n g g i a i đ o ạ n l à n m a n g n h i ề u V

nLỊỈiia l an ItỌi Ịỉhn /liỉỊ) ịiỉi r/ặr tr ư n g cùa ban th á n lịch s ừ I C 1 ÌÌ học

Van (lí* phân ky van học sư r.hé hiện cac quan (tiểin khác nhau

ỉ rong viẹc nghiên c ữu vãn học trẽn rhẽ giới va trong nước ta

('hung ta (ỉa um Tháy các ly thuyèt khác nhau vể sự phân kỳ trên The giới Doi với mọt sỏ học giã cách phân ky th uạn tiện n hất cho

hoc sinh là Ịiỉtán kỳ theo thê kỳ Phân ky ỉ heo thè ky (lên nav vẫn còn

(lung k ha piló bien Cô nhà vãn học sư phán kỳ then thuyết tiến hoa

tuán tự Ik h ỏ n g có mau th u ầ n ) rùa cuc thể loại PhẻcđinânỊ?

mội rác pham mộ« ra r ^ĩin ma nhã n g h iê n cửu cho là “ lớn", cho là

"nổi" ơ mộr thô loai nào dỏ rồi cát khúc phản kỳ mỗi thể loại một

khác, có người p hàn kỳ theo các lý thuyẽt gọi ỉà "thị hiếu nôi bạt''

như Lui Cari.'imi&ng Tác già định nghĩa một thời kỳ vân học là

khoảng caeh giiía liai sư rhav đổi được clãnh dấu bàng mọt thị hiéu

vãn học noi bạt Có ngiíơi nòu ra thuyét phán kỳ theo 'the lìẻ nhà

l àĩì" V.I Xonniè trong CIÌV CU011 lịch sứ vãn học Pháp cua ỏng dà gọi thẻ ky XIX CMIÍÌ van học Phap la “rhẻ ky làng m ạn” vơi các thè hệ nôi ũep nliau thè hẹ ve nòi (lau cua thẻ ky t h ế hệ cùa những ngươi không lo h;i> ỉ hè hệ (Mi;i chiéc gi-lê ctó ĩ hê hệ khách quan chủ nghía,

khai niẹm "»lu» hệ" (lô chi một sò n h à VỈ1Ì1 cùn<j một trường phái,

nluínư có khi 1.1 i tnrh rrơcing phai ra nhiều th ế hẹ lioạc một thó hệ

lu l:ũ có nhit‘11 nha Víin »lìiiọc 11 hiểu rrưỡng pliííi’Có người lại ch 11

vhươn*j ph.il» kv lịrh 'Ư v;in học báng cách r á n cử vào sự A t ỉ à t lìtèìì

21 ô

K'Utt car fhtrn tai ran h ọ<• Lich ->tí vãn học chi 1.1 chuôi lị< li -u « 1*1

car nha vãn noi tió|> nhau!

- Trong mtár ra việc phân kỳ ván học sư van con nhiêu > ki(‘n khác nhau Khom» nói cách phân chia chưa có quan clièni (lũng il.ih

ru a cãc nhà nghiên cửu ĩrưỡc cacli m ạng hay ĩ rong vùng tụm cineiầi trước đây thì cãc còng trình xuất phát ĩ ử quan (tk*m Mac-Lenin V(» vAn học cho (tẻn nay van có chồ chưa thòng nhà* (lạc biệt la lim cai

“móc” giai đoạn "Sơ ỉlìào*’ lay Hồ Qúi Li làm mốc phát triôn m.inh lììè cua văn học chữ Nỏm và cho lả n g nòm 1030 không là mộ» Cíii mốc vãn học sử "Lược Thao” láv rilé ki XV làm một mốc ph.it niên vãn học cùa thời kỳ chè độ phong kién đang hưng thịnh, còn doi với niỏc 1930 thì lại cho là từ (lây vai trò lãnh (lạo cua Dâng đã phát huy tác (lụng trong van học Giảo trình lịch sử van học Việt X:1 11 cua trường DHSP xuất bân nám 1978 thi lấy cai 111ÒC rhè kỷ XI rhé ky XIII năm 1958 nám 1930 nám 19-15 lâm cãi móc phán tlìãnh bon thơi ky Mốc 1930 lã mốc gày nhiểu cuộc rranh luạn trên vãn (tan Ve sau các tác giá tập sách này lại phân th à n h ba tlìữi kỳ theo car mor thế kỳ X-1858 (Vân học thời phong kiên) 1858-1945 (vãn học thư< dân nửa phong kiõnK 1945-nay (ván học sau Cách mạng Thiinự Tám) Các thơi kỳ lại chia thành giai đoạn Cuốn lịch sử VHVN M;i|> I) của ƯBKHXH xiiíú bàn nam 1980 lai chia lịch sừ vãn học rhanh bòn giai đoạn vớicac mốc thẻ ky X gĩửa thê ky XIX nám 1945 va roi Vãn học cừ trước the ky X cũng là một giai (loạn

- Chương t r ì n h vAn học sừ cãi cách ờ P T T H h iệ n nay quan niệnr Lịch sử chính trị và lịch sứ vãn học* cỏ qunn hệ chật chẽ voi nhau, nhưng không nôn (tổng nha> hai vấn ele (ló *‘Nèn chú ý nêu lỏn

những đặc điểm ve quan hệ giữa ngón ngữ vơi vãn học vé Ui riíỡnơ

nghệ thuật, ve phoiầ|£ cách, vể thi p hap mang tinh cli.it ĩìùù (lại và

cá n hãn à mỏi thơi ky khiến cho thời k ỳ trưởc (lược phân biẹt Vôi »hời

ky s a u ’* (1)

i ' l l < p i ; i i i h i ' * m < l o < h i í u i K » Yn u l l ( I n < l u ; i V i l l i h o i I f V I P » W i m

Ih in li h <11 tiifft'Li \ HI học (I; 1II i.I! 1 V;i van viol I>; 1 c hoc W in VII'F l):ir

1|<H ft ươi «In.I ■ h: 11 ft h b«*i »ĩ I; I i (to.m

Will hoi VIC? Ml The ky XI (len *he k\ XIX

Will I)or Mi (t'HI fho ky XX (ton H»r>

Win hoc I if Mi 13 <!<*» tm\

o clnV U' p l i ; i n k ỳ clì! <I; 1 r I :i vơi v â n vif‘ĩ b a r h o c D i e m mo'1 HO

vni chiíơnt» M'inh rũ la thơi ky van hoc bao qua* những then Ijian lơn

ft i* bif-’ lã ’hơi kv rư rhé ky XI (lon thé ky XIX

Y\i;< phan ky van học từ rhõ ky Xí ílen thô ký XIX không chi clụ.ì vào

Mill) ( hai rhmuí r u a vãn học C.ỈC ỉ l ieu dại phony kiên nùi còn (lưa vào mọ* so (lịnh hình ve ngôn ngii (lan rộc sư hoãn ĩhiện ve thi pháp cổ(lièn rrony v:in học' Việt N am r»iai (loạn vail hoc* rhữ hai b.'it fl.ni fitTlìf* ky XX (lẽn I9l"ì không chi lỉì giai (ton 11 vãn học cua thời ky rhực (1.111 mtĩì phon.y kien mà còn cỏ V nghía như sự bãt clnii cua van bọc

Vự‘í Nam Mầ.ằnự t.mh hiện đại Trẽn cơ sờ cua sự bien chuyên mơi ve kmlì le có null ch.'H rư ban chu nghìỉi sự phíin hoa giai cáp phúc tạp

II »jiao hru mó rộng vơi thê giới, sự xiiaĩ lìiẹì) car phương riẹn xuấtl>:iII phô bión v;in hóa mang tinlỉ hiện (lại dòng rhời với một Loạr cách

15*00 1901 1918 hay 1930 clieu dỏ con cán nghiên cứu nhưng rò r:ins SIÍ phàn ky ờ đã\ dà kéĩ hợp (lược cân cứ xà hội cua ván học va r:i qui luạt phỉiĩ Trién lội tại cua vân hoa Văn học từ 19-13 rò rang lã

V 111 học rttỉi n e n v a n học h o a n t o à n mơi n e n v ã n học d ậ t (lưới sự lỉìnli dạo cua Dũng phục vụ cho cuộc cách mạng xà hội chu nghĩa

Lịch -ư van học <1 đày gan như khán g khit hoàn toàn vơi chẽ độ chinh trị x;i họi vơi nhu cáu thãm mỹ cùa quán lilting với nhừng

bi<‘h (loi b a n ( h i u n h ư n g c ơ (>¿111 u o n g CỊIIỈI!) d i e m n g h ẹ t h u ậ t c ũ n g

như hoạt (lọn«ĩ s:uig rác

CíK’ ỉ hơi ky Vĩin học -lí bao qu:H n h ư n g th ơ i gian khn (lã i như n g

will (lưỢr rln.1 ra ìihieu giai ctoạn nho

217

(• Di tu' tt ỉ t hìt\' rr tac Ịỉham (tell riòr ỉtbỉ t ọniỊ kicn t/ìiỉt rr tỉn

gia t i n / biêu 1(1 đại tn ñ ig van /ìoì cái thời h \

tíing lẻn niộr cárli 1C) rệt so vơi chương trình củ Chì can lây mọt Mil

(lu ờ l(íp 12 C hư ơng tr ìn h cù: 18 rào p h ẩ m , clu írin g r n n li cà i (‘¡ic lr ■'*!

tac phàm Cac tác phàm chídc phàn tích và (lành cho đọc thèm khong tạp tru n g ò một sỏ tác giả m à tr a i ra (tòi vơi n h iổ u tac gia ir o n iĩ mộr

rhơi ký vãn học Do đó tri thức van học SIÍ trò nên sinh dọn« hơn

khai niệm “tiêu biêu“ củng được hiểu một cách toàn diện hơn (ĩiou biểu cho các chu dề tiêu biếu cho các thể loại ĩièu biểu cho car phong cách, tiêu biểu cho các thẻ hệ v.v ) Và (lo (ló diện rác £Ìá

ngoài nhừng tác gin chídc học kỳ như một clnnh ĩ he sáng tạo củng (lược mờ lộng rat nhiều so với chương trình cù ĩừ đó tạo nén (lược ra

chiểu sâu va chiểu rộng của việc học tác phẩm trong môi quan hệ với

tri thức vàn học sử Một điểm mới là chương trình "chú V (lén ÙU'

phẩm ngán đẻ học sinh có thè tiêp xúc trọn vẹn vơi tac p h a n f Dãy la một phương hướng nội (lung thể hiện một cách nhni nhận mới đỏi với

việc tiếp cặn rac |)h:im vãn học như tiếp cạn mọt chinh thè s;mự rạo

Điểu náy sẻ có liên quan (lèn qui trìn h sư phạm cua việc phan ú rh một tác phàm trọ 11 vẹn

N ộ i d u n g n h à n vàn (tã (tược c h ú ý hơn n h iê u tro n g cnu tao chương trình vân học sử Chươn-g trinh (tã mạnh dạn dưa “Gióng ro'*

“Sô đò" (Trích) cua Vũ Trọng Phụng và một loạt tấc phẩm, tac giả lau

nay váng bỏng trong chương trình vàn học phò thông như tác phàm

cùa Hân Mặc Tu Nguyền Bính Ngay đỏi với tác giả quen thuộc

cũng có sự lựa chọn tac phẩm khác trudc Với To Hữu kliong phai

“Từ ấy“, “Bà Ma Hậu Giang“ “Con cá Cliộr Nưa*’ mà là "Tam tư u o n g tù" "Tiêng hát di đày"''(Trước Cacli m ạng Tháng Tam); với Phan Bội

Châu không chi là “Bài ca r hú'* Tẽ r” mà CÒÌ1 ca "Chơi xuân'" và "Trùng quang râm sử" Với Xguyẻn Ai Quốc không phai (’111 hỉ “Ban ;m <tọ thực dán Pháp" mà CÒ11 la r;H' I)á¡ Thơ: “Chiểu toi“ "Giãi (li sớm" "Mới

ra tù tập leo nú i‘\ ‘Tức canh Par Bỏ” "Lòn núi" “ Đi (lưòny V V

được viết nước Cach mạng Tháng Tảm Sau Cneh mạng Thíinự Tam

■»'II til lịihM kỉi.HM' • 111 •!: 1 ‘oii (Itếơuu «l ui »oi ícfi elm niíhi;i

1 ,«‘hih

* I ii h í im í M in h 'h o l\h u \ < * n khoii«! r o n d ạ y "Oiụ? N y h í ‘

T uu ’ líiii 'lií iir t h ;I\ b;iny 'Khóc Dươtụi K h u e \ “ ( 'h u n ) fhcí f|u i < > Tu Xiíôn^ í ;!<• l>;n \ ’mh khoa »lu hươHH , ‘L ỉim q u a n' <!uợc'(loi banjz cat' b.ii ‘Thương Vó’ "N;im mới chúc nhau ’ “Dẽin dai”

V(íi Nguyễn I > 11- 'T»;io .111 bao oan’* “Thu> Kiểu inẩc lừa Ho Tòn

Thanh <\im gi:i Phan ( ’liic‘ti hòn"

Nguvẻn Trãi kliòng chi co “Dại Cáo Binh Ngỏ” mã ron cỏ ỉ hem

"Nui Dục Thuv” "C i\ Chuoi"

<) 5 1.11 (loạn rũ the kv XI (len rlìệ ky XIX có Hổ Xuân Hươnự qua

M o i Tũiii" 'T ự r i n h “ Pliạm Thai Sơn vơi “Sơ kinh tân trang”

<> lỉi.ii đoạn ĨAÍ -au 1ÍM") r:i ĩhnv có Quang Dũng vơi “Tây Tiên’*,

llo.imí C;un voi ‘Bôn kia Sony Duong” Nguyẻn Thi với “Nhưng (lũa cun trong gi;i ílmlf Nịỉiiyẻn Minh Clìãu với "Mánh rrãng cuỏi rừng” Xu:m Quýnh với "Sóniĩ" Lẽ Anh Xuân với “Trờ vế quẻ nội“ Nguyễn Tuân với ‘To' Hon”

Cách MI von chọn tren inuón hướng Tliẽin vào “T â m hồn nhan ai Việ» Nam”, bao h;im rinh yêu míor rinh yêu filien nhièn trong ý thức

b:io vẹ mỏi trường sông, tìììh Vễ;f/ ngĩtàì trong ý thửc tỏn trọng bao vệ

(JIIVOU s ò n g ( lia c o n n g ư ờ i t ĩ n h y c u d ỏ n g b a o , ì ì h á n d á n t r o n g t i n h

'h a n Mí hào vé những lĩia rlị Muyen í hỏng r u a dãn lộc và trong V

ỉ bức góp phan kỈKH' phục Iihúnij nhược điếm cua dân tộc titìh yên

gi(t dinh í rong y rliức khói phụr lai nển tàng đạo dức cơ bàn cua xã

hoi tiỉỉh ycu bạn bi\ dỏng c/n u o n g V thức kết hợp cá nhan va rập rh(\ ỉittli Ví"'// ĩ ưa tuòì ///tỉ tyotìu V thức kllòi plnic lại để tài gán như bị

1)0 (|im lâu nay

(h Tac pÌKtìỉỉ ììỉùli ngoài Ỉro/ILỊ chương trinh P T T ỈỈ

So lượnự rae pham IHÍƠ( npoãi rrong chương trình k h a phong

phú (‘luing ra rhay fI lẹ il.inh rho vãn học míííc ngoài la 24% lớp

10 có I ) ĩio» ( lu cỉạ\ rac »:ic crin gồm: Hỏmt* (Hi Lạp) Ly Bạclì Dỏ Phu r»;irh ("lí Dị Tlìõi IImmi Li Quan Trun»» 1*0 Tùng Linh (Trung (}\io« I I );ỉnyr<>• (Ir;ỊIị; 1} Sf‘( \|)|.I (Anh) Lớp 11 (l.ìùẽĩ) (lanh cho Sỉle

219

mDiỉc) 1 lux yo I »andar ỉ I * 1 111 > K Pu.-kin T o h \ foi ( X ‘M> 1 - 0 Tan

t o a n bộ c ấ p (tộ k h á i q u á t t h ơ i k ỷ - c ấ p (lọ k h á i q u á t t h e l o ạ i (hơặ< x u

h ư ơ n g , h o ặ c g i a i đ o ạ n , c l i ậ n g d ư ờ n g n h õ > - c ; i | ỉ d ọ k h a i q u á t t a c g i â -

rap (tộ khai cjuíií r;u* phám chọn Vẹn-Cíi|) (lọ doan trích Thi dụ

I )ui viíi r h u jn»» r i m h :im ai li iiió h ilili ’ K h a i qu ñ t-cu t Ih» vé la r

«*i:i iluoi n i ' i?oi) i i' nlnón v<‘ r ip do N liii van m in h hoa d i o jjiai finan va ilnan m u h tlia v >a» pliam ngñn) m in h hoa rh o nha van T in

Ngoai 1110 lkniI) "kliai <|u.r < n rhe vế 7 la r giã con lại |>ho bien

la mỏ hình khai quat ‘nai (loan-fac phẩm (ngan hoạc trirh) r heo mỏ hình ~au

/v luận căn học tiàĩìg Việt.

"Chương trinh (lanh vị TU quan M ọ n g rho c á c tac phaiu van h ọ c

míơc n<2oai l)(» «íiiip cho hoe sinh c ó mọt cách nhìn qua so sanh c á c

t a r phalli v.in họe nướr II</c>:ii (lưực ho III -(IIIự son I* voi n\i lat' ph.'itu

van hoc Viẹĩ N:im Ư fhrti k> lirh í?ư MfifiK» (lươn/ (Dư fh;io durant» trinh)

Nêu quan hẹ cấu tao cun tri thức ei;ìi (loạn va tri » lì lít* ta< gia tác phíini là quan hệ "Khai <|Uát-cụ thô" I 111 quail hộ cấu r:i() f'ilí.i I ri thức vãn học sử Việt Nam va tri thức vàn học nước ngoài la qtiỉin hệ

"song /lành": Van học míơc ngoài (lược trin h bay theo quan hệ đòng

(tại vói vàn học Vier Nam Quan hệ (long (lại ờ (tây không phai là quan hệ tương dương dong nhất, vì mỏi nển vân học có những (lạc thù riêng Cho nên việc phán tích so sánh cùng có thể chi nhìn nhận trên những nét (lại cương vể k h u y n h hướng tư tưởng va loại thê Giảng dạy van học dãn gian qua truyện co tích thần thoại Việt Nam nhất thièt phải so sánh với những thẩn thoại Hi-La sứ thi An Dộ Giàng dạy vân học Việt Nam phái đòi chiếu với vãn học cổ (liến Trung (ìại thè giđi dế học sinh thấy (lược bóng (lêm cua ché (lọ

phong kién ru bàn và niểm khat vọng m ã n h liệt c h u n g cua COI1 ngươi

vể tự do vể hạnh phúc, về quyển soil g V V vẽ mỏi quan hệ giiĩíi I>

vẫn lã thõng qua tác già tác phãni thòng qua lịch sứ vãn học mà cung cấp những khai niệm cơ bân Ngoài ra có dành cho mỏi lớp học một sò tier học liêng vế lý thuyét van học Đảy là mỏi quan hệ bố sung và nâng cao Vân học sử líi trử liệu cho những khái quar ly lu.ui vãn học Còn nhừng khái niệm ly luận vân học lã những kiên Îhue­van học sừ (tà clơợc náng lên tẩm k hái quát hoa cao hơn ly luạn van học trỏ lại định hương cho ván học sử

Mối quan hệ này (lòi hòi từng bài (lạy van học sù phai hưởng (lon

những khái quát nhỏ vể ly luận vãn học (lược nghiên cứu phân phoi

cho rừng bài trên cơ sỡ các mục tiêu ly luận Vồn học chu n g clà qui (lịnh trong chương trình Ci\c yếu tô ìỳ luạn vãn học dược hình rhanh

qua từng bài VíUi học lại (lược khai quaì ơ cap ctộ cao hơn qua cao giò

ly luận ván học d à n h riêng được p h ả n phối ờ cuối nám học

Mỏi quan hẹ giừa van học và ù é n g Việt (tã (lược qui (tịnh lililísau:

M'tn tiin /tth tín' ỉỊUan hi' mat f/th’f i iii môn tirHẬỊ \ let, ỈICỊ)

t t n ị ị i i i ' t i ỉ r i ị H fl m ó t m o n h ụ ị' K -h n th " " ( ị n u n h r ì t ì ự t H u r t g i ừ í t ỉ ì ì ó ỉ ì

Ị u n /um ỉ ti fu n n f t r n i * \ ’ / # 7 i (tỉì ị ì t ũ ĩ i t h e h w n f r o n g / 7 t v L Ịia n tt ị Ị ( i \ ị 1 / ( 1

¿ •ta t) ỉ ì r t t I (ỉ h o t t a p C ita / 1 OI x i n h P I T i r

cjilan \\Ị' Ijilí:! v:in IlfM >if và úéng Việt la qunn he hó UƠ bó

M11IÍỈ Lị< It ' li (l;i lĩlii n h a n .-líe song 111:1 II|| liệt cua d ã n toe t;ỉ Ỉ|UỈ1 cuộc

(hu ti.inh (U‘ 1)JẰ() tổn va pliãr rrièn riõng nói dân (ọc r ù n g vơi sự phar filón riêng nói (lan tọc in sự plinr ỉriên ngáy ra n g phong phu tinh T(‘ ciiii vãn học Sự hillh Ihanh va phát triển cua van học và rÌPĩầg Viõí k h à n g k h ít n lìir h ỉn h với bóiiự M ố i q u a il he (ló cá ng gắn

bó tronư cuọe clĩiu tranh chong mọi thè I\U' ngoại xâm hòng riêu diệt

han sác (l;m ĩ ọc ỉa trên mọi mạt chính Mị ván hỏa Hơn nửa khi tim hielt phan rích một tac pham sáng tạo cua một tac gia sự (lóng góp cua một í rương phai van hoc không thé khòng nói đến sự đóng góp cua I 1 Ó vao ¿ự p h iỉt trie n ngón ngữ dã 11 tộc vào sư ra (lơi và phát

M Ĩen cùa CIÌC loại thể Gião viên ý thức (lược mỏi liên hẹ gall bó đó

ch in h la cỏ y rhữc được (Ịuan ctiéni (lúng dan vể lịch sư chính trị xã hoi van hoe dán tộc vữa lã am hiểu clươc phương rhưc can có để chieni linh rac gia trị vãn học dân tộc vũ nhân loại

( ) X g o à i c a c q i ỉ c i ĩ ì h ẹ 1C c á u t ạ o c o t m h l i ê n ỉ ì ì ò ì t ỉ c l i i è i t n g a n g )

(tu neu ờ tren, còn ìììôi (¡ỉ/an hệ I V cấu tạo t o tin h ch ấ t liên v ấ p (chiếu

( Ị ọ c ) C ỉ í a m ó n v à n h ọ c s ứ

"Trong chương trình P T T H hiện nay, món van học là s ự tiếp tục

ra nàìỊg cao ỉtỉòn vãn trong chương trinh cap II PTCS" (1) Là một

phan mon ru a môn Vân hoc vãn học SƯ củng phải có nhiem vụ riep MIC và nàng cao cac kién thức vàn học sư mà học sinh ctò n h ạ n thức (hrợc ớ cap dưới Mòi quan hẹ cua món Vân học sử ờ cấp PTTH với

Van học sữ ờ cáp PTCS 1.1 mói quan hệ rữa ({ỏng tàm l ừ a (từơng

th ắ n g : (lõng râm ờ rhỏ Nó phải riếp rục khang (lịnh lại car Iri thức cơ

ban ve V.IÌ1 học sừ (i c:i|> PTCS vừ.i nâng cao mỏ rộng và hè rhỏng

• h T l.l.l

223

hoa lại nang cao vế tính khai quãr mơ vọììịĩ vo (lien liÌ€M1 l)ị(»r hí» thong hoã lai các mặt tiên t n n h Quan hệ (lương rhaiif£ 1.1 ơ cho Nỏ

can phải cung cấp thèm các tri thức cơ ban mơi nam trong các CIÌU

trúc mới ma học sinh cap PTCS chưa được học

Thi dụ: Sau khi học xong cấp PTCS vé vãn học (lan gian, học

sinh đã biết các đặc điểm cua vãn học qua tính rruyển miệng và tính điền xướng: đặc điểm của một sỏ thể loại như tục ngữ ca (lao đán ca (lồng dao chuyện ngụ ngòn thán thoại, truyền thuyét, truyện có tích Các em hiểu dược rằng: ‘T ục ngữ có V nghĩa tỏng kèt những kinh nghiệm quí báu cua n h ả n dan ta vế lao động sân xuát đấu tran h chõng ảp bức bóc lột ca dao dán ca dỏng dao càu (16 thể hiện những tình câm trong sang, lành mạnh của nhan dan lao (lộng; truyện ngụ ngôn là các bài học vẻ đạo đức, vể cách xừ thè trong cuộc

sống: truyện chần thoại nói về nguồn gốc dãn tộc về tinh than đáu

tra n h với thiên nhiên và đấu tranh chống giặc ngoại xám của nhản dán ta: bước đả ù biết đọc điển câm một bài ca dao IÌÌỌĨ truyện cổ ríclì kê lại một truyện ngụ ngỏn hoặc mộĩ truyện thán rhoại truyền thuyết, giải rhích ý nghĩa một cảu tục ngữ một truyện ngụ ngôn" (1)Nhiệm vụ dạy vàn học sứ ở lớp 10 phái In

- Khảng định lại bân chất xã hội và cảc (tặc trưng của vãn học dán gian, các két câu thê loại, các hiên biét vế ca dao dãn ca

- Mờ rộng sự hiểu biết vé vãn học dán gian của các đản tộc trong cộng dóng Việt Nam

- N âng cao tính khai quát vê đặc trưng: Vàn học dán gian còn la loại ván học nghệ thuật tỏng hợp đỏng thời là loại nghệ th u ậ t ngoi)

từ là sáng tác nghệ thuật tập thể của nhân dân

- Hệ thông hoá kiên thức (k h ó n g phải lá mặt tiên trinh) mà vế mặt lôgic: Bản chất xã hội-đặc trư ng kết càu thể loại-vai trò và gia trị trong nền vãn học Ngoài ra còn bó sung thêm vể kién thức khai

quát, vể sứ thi thời cỏ, về truyện thơ dán gian, kỹ năng và cách tiẻp

Tom i n ' i 1 1K > 11 -I mil V III licit* >u Õ I' TTil klia (l;i 1 1:1 111! va phức

t.!|i VC* r-.m Mo no (tược \;i\ <lư»£ tronp nhưng inỏi lien hẹ Ịíiưa car ph.‘in moll Mini! nluí moi lion ho vơi chương ĩ.nnh van hoc PTCS >

’hue (lưíír i|;n diem call T.UMU.I (hương r 11 nh gião vien mơi chII độiỉỊỊ?

»ronự vit*< v.ich ke hoạrh cl.'iv rung học ky cũng như ca n.’im hoc

VĂN HỌC ở PTTH

1 Khà nang bói dưỡng tri thức cua mòn van học sư ơ PTTH

Moi ];in co bộ sách giao khoa mới hay (’hương trinh van học mơi

ra đời thì Víin (lé trước tiên (lược »hiếu người quan ram (len là sách v;i (’hương rnnli có nạng qua li hỏng? Có qua tài khõn£a) Một cuốn -aril giao khoa \Mn nhất lã phan vãn hoc sư thường clìửn (lựng mộr khói lượnịỉ Miỏng Mil kha đỏ sộ vé nhiêu mạt của ca một thơi kỳ lịch

S1Í may Thiên niên ky Có khi chi là mọt danh t ừ “ Cái xe tay“ “ Clìièc giày Gia Dịnir* " Tà no L« nnivíì'’ cỉưộe ghi ĩ rong bài bòi ra n h lịch sư rua một giai (loạn vãn học hay một bài viẽt vé vãn học sư nhưng lại rrựr tiẻp thứ ĩhách vỏn liêng lịch sữ vàn hoa của ngươi dạy vãn

N hư vạy (lẽ nói rà n g , chương tr in h va n học sử bao gom m ột k h ó i lượng tri thrtc phong phú da (lạng nhiều mặt vể xà hội chinh trị vãn

hoa rham mỹ vãn học Chinh thè no tạo khá nùng ticlì luỳ, m ớ rộng

I ò ì ì h i c u b i c t c h o h ọ c s i n h P T T H 1C n h i ề u ì t t ậ t c a n t h i v t t r o n g h à n h

trang ván hoa ìììật còng dan.

Có rhế nói rằn g chương trinh vãn học sử hiện nay có klià năng

n m g cap cho học sinh một vón hiẽu biẽt vế lịch sử ran học dán tộc

kha phong phu bao gồm những tác gia, tác phàm tiêu biếu cho từng

chương n i n h clu học 7 laV giã tiêu bieti nhưng qua giao vién qua

bãi giãn? v;in học sử car em (lược làm quen vỡi hàng tràm tên tuổi nhà vân nha rhơ trong vã ngoài IUÍỜC Von liêng vân học này là hành

r u n g tòi »hiõii nhưng nit cơ biìì) cho đòi sõnư van hoa mộr cóng dân

Qua rlitr<<n«ỉ trình v:in hoe sư rừ nhưng hiện tượng van học cụ

the CUJI cnr «ii.'ii (loạn V.I r lio i ky kh.h II học smli -«• \ Mui' 'lu *

trong <|it:i Minh (lau 'I.inh (lo sinh fon va phát T 1’icMầ Kkiầ‘j \ i«'t V I

van họ( (lan tộc (tà khong ngưng vươn lòn Mí k h à n g (linh b;i 11 11nIk V:i bản Síic d ãn rọc mình trước bao cơn thác lũ ngoại XỈIH) lion U1( rtnn vao m ãnh fíat nhò bé va nghèo (tói này Qua trinh hitih rh;inh V I

phát trien van học (lãn »ọc (tà góp p h á n tỏ dạm thêm 1:1311 sanỵ nvỉ*

thêm truyền thống anh hung vả nltán ran cùa các sung ỉac van //«>«

Yêu 1HÍỠC và thương người là phẩm chất va thước do gia trị cun mọi tác già tac phẩm vãn học mấy ngàn nnm lịch sư cua dân tộc Viẹr

N a m ra

Củng qua bài học ván học sư học sinh cam nhạn vã y rhữc (lược

những đỏng góp quý giã cua dán tộc ta vào kho tiing van hoa Van

học chung của n hán loại Nén vãn học dán tộc ra (ỉà có mọt tiẽnự noi riêng, một bân sác riêng cung không gióng với một nen ván hoe* nào

Đó là kẽ t qua cua quá M in h (tấu tr a n h khôn ngoan, sàng tạo (tò bào toàn ban sác dàn tộc và riẻp thu co ch>n lựa mọi t h a n h tựu chung của van hoa n h ã n loại

Bai giang vé vãn học Mi ngoài việc ru n g cấp cho học ¿inh vỏn

hiểu biét phong phú vo nhieu mật van hoa vàn học vé bàn sác vo vị

t r í của nén v à n học dàn tộc cũ ng can h ìn h th à n h n h ữ n g h ic ỉỉ ()ict

có tính quy luật IC quá trinh phát trien (•lia no Ha (lơi va phar triẽn

trong những điểu kiện lịch áif xà hội rất (lạc biệt, dân tộc ra dà tìm r;i con (lưỡng di thích hợp (lẽ sinh cỏn phat crien theo n h ữ n g quy 111ạV riéng dể clíin tộc hoa (ian chu hoa nhản ban hoa va ctã ! Iiãiìli cono

m ột cách dẹp đẻ.

2 Tác dụng giáo dục

a) Dạy lịch sử l àn học Việt S atỉt tnfởc hct phai bói dưỡng <7/0

/ ịọì ’ sin li táìtì hòìì Việt \ ( i ỉ f ì

Van học là tấm gương phán chieu (lơi sòng Cuộc song lỉi một

dòng thác không bao giơ ngừng chay Bảng sự fruyen (lạp nhunỵ n u

cài tinh thíin cùa (li vâny van học ifi111) cho nlnínự người MK<i CIIII" <

n IMK kli.It ' ỈÌ.K- Vil 1.1 III «JI.UI »hom til ;in ru;i ()|)U ( lm,(hí;i \.I lio i »Ifi) Wn

\ I I I 11(M n a n o r : i o Ị ì / i a m Ị Ị Ì i t ( ỉ ã n t ọ i v ầ Ị ỉ h a r n ¿Ị 1(1 l O i t n g ư t ỉ i M o n

1 ) 1' ( II l i n h v ự c n.*K> » m n ự n é n v n n ho; i v : m h o e I;i ỉ h ư ơ c c l o r l n n h x a r

muV do C-Iia ru o c Sony lin h »han cua một dãn tộc, n i n h (to trư ơng

’ h.inlỉ v;i Mí (luy nnli r:im va rh a m 111V Nhìn VíìO nén van học gi;ni

(lọp < ua mot (lan r.ọc m.Mfoi UI biõt (i;m ĩ ọc av có ĩãm hon như thẻ IKK)

va lililí hon (ló p h a i r r io II ra sao?

Qu.-I rae bài uịíint.' vãn học SŨ co thô bồi (lưỡng va phát trié»

mili cam V(*u nước cho học* sinh

Cuor (lau tr a n h (le Ui ròn trài qiiíi bao nhiêu rhẽ ky dã rèn luyen

cho IHỊƯOÌ Việt Nam mọt ban sác riẽnt? biẹr sản sang hy sinh cho Tò

(Juóc khi co ngoại Xíinì Ràn Stic cìó (tã (lược th ê hiẹn rò nót trong lịch

SƯ van hor Yiệr N a m qua car tác già riêu biêu r u a chương t r ì n h

Tac phỉim nòi Mẽng nhat cỉơi Li la bài ĩ hơ “Nam quốc ổơn ha' Bài ihơ như một ban tuvèn ngôn dộc lạp r u a ong (ha ta ve chàn ly sau sar nlt.'ir "Ai (li Iiyược lò rrơi xâm phạm nươr ra sè chuốc lấy bại vong“ iìì;ì <lt‘iầ nay vàn đung Vãn học (lơi T ran ke thừa và phat huy V chi gan.ự 1 Iiep đo cua clan tộc và naiiỵ m i y ẽ n thống yêu mrớc lén

ĩ rinh (lọ cao hỏng yêu nước rrong vâiầ thơ đòi Tran dà VƯỢI ra khoi klì 11 11 kho (-lia Nho giao Ly tường “Ui lé trị binh’* cua ngươi quàn

nlnmỵ phai (lẽn Nguyên Trài thi lông yêu nước mơi ĩhậr sự đốiầg nliar vơi Mí tuơng crọng (làn tình r a m rlỉUơng dân V chí vì dán

N g u y ó n Ti.il rrư ở c lioỉ \ a mộ» n h a y èu nước vi (lại mọt olìièn sỳ k iê n

nfontí ‘Binh Ngõ (lại cao" đã phân anh (láy (lu nliar quan cỉièm và r.-im hòn yêu nước ru:i one củng là cu;i n h ã n dãn ta thòi bấy giờ

Nguvẻn Dinh ('hiên dã két hợp lòng yèu nơởc va thương dán tha ' hiot íIu 1 mọt cách nhm mơi mẻ vế ngươi nông dãn vã lãnh tụ CIUÌ

ho c >11»# 1:1 ngiícíì ró cõnỵ (Liu rrong việc xay (lãị) nền vãn thơ chòng 1’h.ỉp

Trong một hoan canh cl;i » 11IÍỚC (là bị r liõmi 'lị lỏng y vu IIƠƠC run Nguvẻn Khuvẽn fill có ìlì(' hiện ờ rhai (lọ rlmm bietn U) .10 X.1

hội (lươn g rhơi va thỏ lộ mọ» nổi niếm (lau xỏì một » a 111 su li «lar rnrdc tình canh nước mất nhà lan

phâi với tơ tường siêu hồn học ma các tỉic phíim (leu bao ham mọt noi

d u n g yêu nước thièt thực N hư ng vơi Phan Boi Cháu, yêu niíơc phai gản liến với “canh tân (tất nước”, với sự giúp (lò' ru a mírtr ngoài Long yèu nước (ỉó c h an thà nh, thòng thiết đế» như cỏ thẻ thot 1.1 bàng máu va III tác mát

Từ sau 1930 vãn học yêu nước và ván học Cách mạng cũng vỡi

sự ra (lơi cua Đ àng cộng sân Viẹt Nam đã phaì luiy mộì cách (lay du

n h ấ t tâ m hổn you nước vỏn có truyền thông cua (làn tộc Việt Nam Giờ giảng ván học sử không th ể chi quan ì.;im đèn việc r ru yến thụ kiến thức vãn chương mà roi nhẹ nguốn tư tường tinh cam cao quí vòn là n h ữ n g tài sản vó giã cua dan tộc t;i

K h á n à n g t t ỉ i ò i d ư ờ n g 1(1 p h á t t r i e n l ò n g t ì h a t ì u i c h o h o i < i n j ỉ

Dân rộc ta có nguồn gòc xa xưa rừ khỏi cộng (lõng run ngươi Việr thời các vua H ù n g dựng nước Ý rhức cộng (lõng n i a n h a n dãn ra sớm

ctiíỢc khẳn g định trong tác phám mỏ đần lịch >it vãn học nước ta tức

là trong truyền Thuyết một bọc rràm trứ ng cua Cha Rống và Mẹ* Tiôn cua Lạc Long va All Cơ Tất cà chú n g ta ơ miến xuôi củng nhu inion ngược đểu có c h u n g một nguồn gốc là tràm ngươi COÌ1 nò ra từ trám trứ n g ấy T ru y ến thuyết tuy có tinh chát thán ky nhưng lại phan anh nội dung chan thực cũn lịch sư T ừ bôn ngliin năm rrước rác bộ lạc ngươi Việt và các bọ lạc khác trèn đât tìỉ von cùng chung neuốn gỏc Nam Á ctã c ùng n hau phan đấu xây dựng v;i hao vệ quê hương chung đã giao phối huyét thòng giao phôi v;in ho.1 đẻ roi di rới chỏ

coi n h a u là (lồng bào lã a n h em cù n g chu n g mọt bọr mọ Y fluir rộng

(tống ấy la cd sờ (inh t h á n cu;i khơi liòn minh 1)0 hu* ngưcii Viet rũiig

là cơ sơ run long n h â n ai (lã co tứ lau cun (làn rục* T;i

Hơn nứa ù m hièu nen vãn lma dãn ìọc Dại Yiot kliõng riló klìon«r (IIII liióu linh hườn.i! CU.I Phạr ‘jiao Nho ưi;io va Lio eiao tronp

<I«M I))|1' \ ; j iI >I I m il i|i;in hm l) Mnli Miiionu yell (lout? If>;ii In; 1

I 'll I' 1 * I I < > p h i I» m i l clỉi ph.'ll) n.'K) |)hu blip vơi l\ M icing nh.'in dạo cun

I i h i n «1:111 f I IA » h u v t ' f Ml f h ; i n ' 0 win c u n N h o ự i a o d ư ợ c Villi d i m e

VIO VI- Xu Ilf <toi V1 1 I).Ill than úíng con trong moi quail hí*' IƯ(Ỉ( hf*i Ven ụ 1.1 dm li lan« xóm Lão giáo (l(* ra o th u y e r " Vo v i” Iiliiấiằv! ri'im j chu mưííhl» ( 0 1 1 ngươi p h a i ựằií long c liá n thực, rro n g

; ỉ < li S ư r l ì ì n n h V I tiu v# » n ThỏM£ " V i ẹ r h o a " m ọ i y ẻ u t ỏ v ã n h o a n g o ạ i

l;ii (le lam gũiu »hom ram ¿IU' dàn lộc tr o n g viẹc tié p th u ỉõn giao kẽ

IM ‘ 1) cnnạ góp phan xay nen cơ òơ nh a n (lạo ỉ ron g tà m hỏn dan tộc Vior N am

Vãn học dỉin gian (lặc biệM ca dao rục ngử lã một kho ràng vé íl;i ) dưc nhan Iiựlìia la car C.1U hat yêu thương, tình nghía vé a n h

\Í‘U nam nữ rmh gia (lình, bạn bè xóm làng, (lõng bão qué hương (la* niícù

Tư Ly Thương Kiệt (lon Lẽ T h a n h Tòng, từ Chu Ván An ctẻn Nguyẻn Trãi, cae Tac í¿i;i (len ca ngợi n u n g , lìieu riết, nghĩa, nhưng

noi dung cư bail ru;i car ly rtí(ífiẹ vể mối quan hẹ giữa ngươi và người

fió hii phan anh moi cli lèn Mong cuộc sông (toán kér thương yéu

IIlì 1 u (tê xàV tiling bao ve daĩ míờc, t r o n g dó vai rrò n h a n (làn có V

nụằì 1.1 quyẽt định

nghía nhãn (lao trước hè* la ¿li tin tuờng ơ kha n ăng con ngươi và

sail lio la rinh Ulan yêu chuọng hoa bình Niem thièr tha yêu nién

m ụ c ¿ỏng dà thè hien ra à khi nhìn doi bướm lượn

A'gù d ạ y ììgá so n g m á y

Xu an IV ràn ch ì tu h a v SoỉỉiỊ song (ỉỏi bơởììì trăỉìg

p / iâ p p h ớ t sctiỉ h o a b a y

( T r a i l N h â n T o n g )

I lay vi ẹr ’hươu«! fluir mõr mùi hương hay c ảm giác em (I ill

»Mí X < »II h đõ»«» <|UÕ (lươc mua Dó chá lì« p li.il la rã c yêu rỏ clíiy rin h

nh.ìii ban f roiK' v.an thíi phony kiòn ¿ao ?

Don Nyuvẻn Trãi r h I chư tìhán v;i ( Im níỊỈita (1.1 vượt 1.1 klỉui phạni vi cua gián ly K 1)011 Ị! Manh Chữ nhan, (luí ntjhl.i 'HUI"

Nguyễn Trài ph.'ll) anh nhan thức SAW sác cua ÕIIỊÌ vẽ lợi ich v;n ’M>

và kha lìíìiig cua nhãn (lan Lý tường nhàn vãn *■ you (lan" la mo»

điểu mã >\\ỏt đòi Nguyỏn Trãi đuổi »heo Nlìán n<jhi.ỉ cua Ntjuvrh

T rài khỏng chì la “ th ả n d ã n ’’ ma CÒI1 là sự cù 111 ghé? (ten xương niv

ke thù cùa nhân nghĩa

Với Nguyễn Binh Khiêm, cái quan T ru n g Tâm (ìã ìrd tlì.inh Wh

hẹn hò cua n h ả n nghĩa, lã cái bẽn cua lòng trung N h ư n g trung <J

đày bao gồm hiéu vơi cha mẹ thuận giữa anh em hoa eiữa vợ chonịỊ

thiệiì lai cỏ độ lượng bao (lung người khao, (lem lòng chi ĩ h à n h (lõ (lòi

n h ả n ni giữa CHỌC sòng đương thơi (tang rỏi ren hổn loạn " mau

sông, xương núi” ? Tám hồn nhân ai cua dãn rộc ein thò hiện tuvẹr (lình cua nó trong thơi (lại Việt vòi van chương Ho Xuân Hương Phạm Thai Đoàn Thị Diem và ctậc biệt là Nguyen Dll "Con ngươi** ơ đáy khỏng chi có quan hệ với (lar nước, xã hội như í hơi Lý Trán Lõ

h o ặ c với vũ trụ n h ư rhòi Hùng Vương All Lạc mã đã tn i 1 C l ới no

¿âu thảin hơn gần gùi vơi chúng ta ngây nay

Lý rương ■* nhãn Il U lun“ cua Nguyễn Dinh Chiêu đà kỏt hợp chạt chẽ với lý rường ” yêu nước" trong một giai đoạn mới Trước khi trơ thanh người anh hùng chỏng ngoại xàm Lục Vân Tien la ngươi con cỏ.hièu Theo nho giao, hiếu là (lửng đau tram nết COI1 Iigơòi Sau (lo

là con người khỏng chi biết nói nhân nghĩa mà còn thực hiện clựơc* nhàn nghía, làm sao cteiiầ lại cho đời võ dạo và bát còng a n h .sang m:i còng bàng (lạo l ý Chu nghla anh hùng lại t i ế p tục xuất hiện I I hơn Ị? gán vơi việc hy sinh để san báng những quan hệ ap bức (lè nén giừíi con ngươi với con ngưòi Nét (tạo (lức n hân Iighia

“ N h ớ cáu kicn ngãi bat II

'L ( I ỉ rỉ n g ư ờ i th e d y c ù n g Ị ) f n a n h h ù n g '

chảng phai là dieu ưóf imiỏn n ia clniiHỊ tíầ trong (lới sõnỵ hiẹn lầiiv

ir-.’ h i ! Í P ' U O I h a n i r ' i f c h I V 1K M I Õ I l i l i » v o V i i n ' M I I I " * l i ự < * N h m

h ‘-'ln I MI I l.nr \ 111 Ti' h 411i.1 1:1 lili.III tì«JhK1 man»j Miili n h a n dan !.*»

c;io I Í.M bi« f m«*m nhñn nưhi.i cua Njniyón I>111 h r h i e u ron

c11ĩ : 1 <1‘ II r i l o VI I I ho< : húi (lõ m ọt (.11 I1ỈUI1 hét r>ti< m ơi m ẻ v e nonự

\ 111 h o r I l i o n f l ni ( v.ầ l à n g m ì i i Mí s a u 1ÍM0 T r ẽ n q u a n c t i e m

nh an b:in ma \Í‘1 (ta Ị/(')Ị> phíin ựiíi 1 phóng cá nhan ra khôi ỉé giao

Ị)hon<Ị kÌMi (lí1 CÌU) »inh vcu lưỉỉ (lõi dóng r hời rù Hí! dã nói đèn nỗi

ft:iu " f i n hoa" cua con m?ưưi tròng CHÓC sóng r ù n g euc cua một xã hoi

;i|) 1)IĨÍ bor lọt (láy (lau kho bar cõng

Tom lai chu IìỊJhI;I vẽu IHÍÒC V.1 chu n^hĩa nhan (tao như hai

fru y en »lioiiu gan <’h;r vơi nhau, dã Uó t h a n h Mí níơiig - ng h ẹ tliuật

v;in clọiụ» như I11ỘĨ (|I1\ Itiạĩ suỏt qua Trinh phat triẻn ru a lịch sư vãn

hoe Yiệr Xam Síiu Iiãv (tã nơ thanh mộ» thê thong nhất giữa ly Mírtmj caclì mạng Vil ('ỈHI nghia nhan (lạo cong ờãn chu nghỉa trong

iHĩhiã Ìầịíay r a n g (tiíỢr phan ãnh ló nôf hơn 110111! van học cùa mộí

rhơi kỹ (loi mo') m ane rínlì dan c! U sáu sác và ĩoán (liẹn

(lau nliif‘in vu giao (Inc \ rluíc 'hươ ng xuyên boi (iưởng cho lìpc sinh

lon«? yêu nươc va lo ne nhan ai - hai n é ’ còt lòi VÍ1 Iján chặt với nhau

ru.-i ';nn hôn Viẹt Nam Viẹc giao (luc qua bọ món vo !ìór rám hỏn này

rỉ II co MiP có liiẹu (|ii:i IỈOU ơi ao viên q u a n triệt dược fruyen thong cua

no**õi cac <h( (hem nii> ph.in a n h qua í Ưng thơi ky van học

ỏ ' M õ ti MUI h ọ c sừ côn g iu p cho lio c s in h h itìh ỉ / k í ỉ i I i q u a n d iê ìti

Kì Ị>hư*ĩtịiị Ị)ỈỈ(ÌỊ) Ịìhãìì tích, (ĩanỉi gỉCỉ I'(ic hiệĩì tƯỢng l òỉỉ học ỉĩiột

t'á c f t k h o a h ọ c

Danh *;i;ì mộ» I'i.ii (toan vãn học nhat thiõí ph.ii (lạr nó rrong

mọt lio.m cành lịrli -II <1.1 SỈ1 1 «inh »1 nen vãn họ<* (tó Thô nhưnỵ

YICC phan u< h klioiK» <Iơn ịĩl\\\

Kinh M' l:i ha MII.Ị» n i Mi - (tỏ 1.1 yôu r<> <|tian *1*011»! 11 hất cẩn phai

iì€MI I I (||ị»u kiện \<kt «lòn «•imỊ! nó «|iiyer định moi V»MI »ó ru a íhưởiií»

líin»! klíMi U ’ íx v S íiu (tí) p h ii fin í h if U yeti U) C'l11nli MÍ Do I.» \1‘II •(> quan Mong nli;ir veJi thượng ràng kion m í e V.I e.m gi4i IIh M Vúi

Nhưng quan trọng hơn Iiì phân rích sự nghiẹp âàng tac cu;i lilla

vãn - n h u m ộ t tổng t h ể - v e (té tài CỈ1U để t h i pliap ngôn nưữ V V

và tac dụng cua sự nghiệp dó clòi với xã hội đơơng thơi Viẹr (lanh gia

tổng th ế có thể di từ rác p h ám ctẽn sự (tanh giã rốnỵ hợp hoạc Mí khni

quát ũíng mật rồi minh hoạ bãng tac phain c á n phân rích 'iio cho nhà van nòi bạt trong giai cĩoạn n h u một "(linh lieu biẻu’ nltir mọt

“ca tính sáng tạo", mộr mạt phản anh cái ÌIKK’ cua quy liiặĩ |)hãt triển vần học mạr khác (lóng góp vào vãn học như một phonự cach mới lãm phong p h ú sinh (lọng hơn lẽn bọ mật vãn học

học (loi hòi trước lìẻt phải tim hiểu nguổn góc c*u;i tàc pliãiìì va qua trình nhà vãn viết, sứa chữa nó c á n trã lơi cac rau hỏi: nhã van vier

nó vơi động cơ gì nham mục đích gi rrong hoàn cành nào? nha van

dựa vào tài liệu thực và tài liệu sách vờ nào V V Hiện n a y chi VI

chưa biết động cơ sáng tac truyện Kieu mà nhieu van (té rua rniyẹn Kiểu CÒÌ1 chưa được hoãn roan sáng rô Tár nhiên la dộng cơ V.I liitm quà sang tac cỏ khi khóng kliơp nhau, nhưng di(Mi (ló khỏng lian che

việc nghiên cửu nguốn gốc n ia sáIIị! tac

Sau việc tìm hiểu nguồn góc 'an«! tãc là phân úrli gia trị mo' nội dung và nghệ thuạr cùa tac pham và niõi cùng la (t.-mh gia me pham cãiầ cứ vào tác đụng xà hòi c ua nó vơi (lương í hơi VII với hiện nay

Do (lánh gia thành tựu vãn hoe cun giai đoạn, phíii tìm liióu nguyên nhãn sân 5inh r:i nó phàn rích t:ic dụ 11 í! ru a nỏ (tỏi vơi »hùi đại lúc bay gid <I;H Ì1Ó vào rron«! (long rhar (M1ÍI rĩẽn bộ xà hoi (l<‘ Ntvm

11Ỏ có t ; 1 <* đụng tích cực lìíiy ŨÍMI ruv Khi (tanh I>i.ỉ rixv thành tựu í In

khontj (lược ta rh rời nội vơi hình rlnír V.III hoe Ngoai 1.1 (lanh

- Nhom ky 11; 111If rhung

Nhom ky n;iUỊj ( huyen biẹi

Ky nang chuii‘í rúng Im ky n;ing »lí duy run rat nì các mon học b;i(> ưõm ky nani! phnn ucli ron<i hợp vụ ỉ hô Ivoa khai quai ho:)

Vĩlu nho va suy liirìli Kỹ níiiiỊí « huyen biẹt tonư hop r;i( ky nâng rua việc v.ìn học 'lí b;io góin Trích clan minh họa van học sư đoi chitMi lịch íỉại (lõi rhiíMi ilotụi (tai v;m học* -ư ky n;mẹ hói ro van học sử: kv n;ầ!i<i (lu* bao van học 'ũ k\ nan« ph;im ĩrũ hoa kién »hức vã ( huyen

ho:i phiỉìii M u k \ n.inẹ hẹ MioiầL' V.H 1 hoiầ học 'li phan loại VII11 học

¿u V V Tạp (‘ho Ium -inh tim biêu lầỈnìnự sụ kien r u a »hơi đai phan

loại C.U' sự kiọn (lõ r u (lõ ru» i ;ỉ cnc nhạn (lịnh ve í hơi (lại l;im cơ sd

cho viẹc phan Mrh vrìn học (ló la rèn luyen ky nãnự phan tích tỏng

h(i|) N«ưik* lai yeu ran cac t‘in (lan (‘hứng v<» m ạ f nh ạ n (lịnh van học

-lila lạp rho cac «‘111 nhtìnư kỳ ììiìì\o cụ r|u» hoa Tu cac rhi riẽt tliíựr

phan Tich vè mạ» T:i< pham ra cũng ró thế (lũng phan khái (|U;ỈỈ hoa

1.1111 <\'1< nhạn (lililí < huns» vo rar Ị)h;»m rho họr sinh, Cũng như mòn

lịch SƯ m o n lị c h u v.in h ọ c (tỏi h o i p h a i ưlii n h ( í r a r Mí l i ệ u m o r c a c h

clunlì xa<\ vi vav cuno pha i c I :i \ cho m v em biẽt rnch học t huộr và

ghi 11 ho kiên f l u i r v an học li Sony, fl om» 111011 v a n học >ù ctíéni (Ịimn Monơ klioiụi kóin 1:1 biõt suy luận van học 'U (l(‘ Mí (lõ phan n< h il:iIIh iri.1 (luợr <11 sự kií‘11 vãn h(K* Ky nàng -u> luí.ầiỉ V: 111 học SIĨ S!;In < h.v V(íi 'II h I«*11 biõf vo (MC qusm (liíMìi phan í ích ctánh gia

V;it) liọr

Tri thơi* V.1 1 học 'li luoii 11 n > lì (Urov 1111 ì ỉ Inn II1111 mọ* '11 k* họp ưiữa hỈK.in (lịnh khai (|(i;if v;i 11I lieu minh hoa k h.1 Iiỉing kliỉii qu;.’

p h a i (tược rên lu y e n (ỈÒIIÍĨ th ơ i vơi kh.1 nail«? 111 III li hoa Y«*II CIII lìiiti li iioạ cua van học sư là chon d ư ợ c (lan chứng cụ ?h<\ ĩiêu biêu Y.1 roỉin cliẹn Can ph.'ll hióu khai niẹm ru »ho mội Cỉirh sinh ctộnu (V) khi

millh họa cho n h ạ n (lịnh một Ịiiai (loạn lại (Mil r a (ten một (‘¡III ĩh«í

Minh họa van học sư khòng chi noil clan cluing mã con Ị)h:n phân

rich dẫn chứmi để làm sáng to n h ạ n định, tran h hiện nrợny ĩhuan

ruý liệt kè dẫn chứng Dả» chứng cán cìạt yêu r:iu logic'll rife 1.1 clar (lược yêu Ciiu Cái chung ctượr thê hiẹn trong rai rienyj V I li riéng

c h ứ n g n g o à i y ê u c á u lògich r ò n p h a i (lạt y ẻ u ca ll lịch ¿11 MIC l;ì y ê u cầu sÁp xếp các dẫn chửng Theo »rình cự í.hỡi gian Các đan chiỉng

đạt cà hai yêu Cỉiu này sẽ có tính thuyết phục cao Thi dụ <!ẽ minh

họa một nhạn định (lỏi với vãn học tru n g đại

"Dạc biệr ĩ t ong cành ngộ rỏ quòc bị xám làng ĩ III lòng yell nươi

chinh là ram t h ù giặc, là ý chi quyèt chiên quyèt th áng bao vọ ctọi lạp chu quyén rù a ciãn tộc", có thé ổĩip xép d;in (‘hứng như sau

“ Hịch tướng àỳ" cua Tran Hưng Đạo " Tỏ long “ CUJ1 P h ạ m Ngũ Lào

** Phú sòng bạch D àng' của Trương Han Siêu ** Quân tru n g tu mẹiih

“ vã "D ạ i cao B ìn h N gò" cua N gu yễ n T rã i “ H oang Le n h a i thõng c h f

cua Ngỏ gia ván phái “Vãn tẽ nghiĩi è\ Can Giuộc’’ VíTYản rẽ nghĩa >1

M*ạn vong ÌMC rinh*’ cua Nguyễn Dinh Ch ¡oil la each minh hoa đại

hai yéu cáu trên

Học vãn học SƯ còn cân phai (lòi chiêu so Sỉinh CÍÌC ¿ự kiọn nham

khác sau các kiéi] thức Đói i hii'U lu ll (tại la (tòi chióll các >ụ kiẹìl clâ

(lược trinh bay ĩ heo thử rự thòi gian (!è nir các nhạn cìịnlì chung vể mạt rhời ky VỈU) học lớn Thi (lu “Tu nhừnư kiên Mníi' vế lịch MI (lược

e a c h cô h ẹ t h o n g v ế n l ỉ ừ i i ị ! liẽ r l ơ n c u a lị c h S 1Í Viẹ? N a m t h ơ i k \

* n m g (tại <th ê k y X (lẻn ih é ky X IX )” D ổ i c lỉic t/ (Ỉỏ ỉtg (tạ t la dõi rhicVu rãi* sư kiện tương (tổng rronự cùn»» mọt thời k\ van học đe n r I.i móT nhạn (lịnh ve ’hơi kỳ (ló Till fill So -anil Hò Xtirin lluõiK’ IMinni

li' < nui f Im k\ XV 111 (lau »l»f k\ XIX

\ i r r k*if ln>|> k h u i »|U.ỉt loui« v.l k )i;ii (JU.I* l ị r l i - lí î ! Oll 0 » v a il b;in

V.III l i o r .-Il ( Li lililí I h o k i o n f lui < Vi ll i học s ơ , Mo l l i » k l n i o n kho «111 ì 1M

luõm» h a II chí* (11.1 b;i í Ihm lì Im rrương 'lìi 11<‘|» Ị>honjỊT plì 11 ve lượiầiỉ

' lionjj ì in

IV NGUYÊN TÁC DẠY HỌC VẢN H O C SƯ

1 Q u á n t r i ệ t q u a n d iê m d u y v ậ t b iệ n c h ư n g và d u y v ặ t lịc h s ư

t r o n g q u á t r i n h d ạ y h ọ c v a n h ọ c s ư

L á \ inộĩ th i dụ Ví* bôi cành lịch sư cua giai đoạn van học ru (lau

ĩ ho kỳ X X (lẽn n ă m 1 9 3 0 (lo phân rích Việc plì.in tích p ha i bát (lẩu bán»! việc phan »ich mẹnh ele ‘San khi can ban (lanh bại plions trao can vương V:H) m õi rhe ky XIX thơi' dùỉì Ph(iỊ) tic tì /lãn/ì khai thủi'

nước ta ìììột ràclí qui mỏ, Ìàììì ỉtcn hin/ì tè th(ỉ\ (ìối" Trong ììiọnlì (to

nay cổ một vẽ 1.1 Tri rlìữc hỏi cò can phân rich liíơt Phán tích va (lan

c lu ín jr cíe tlìíìN l u i cuộc kh a i thác trư ớ c Vil sau chiên »r : iII h filé Ịiicíi 1,111 thử nha*, (te rha\ ơ nòng Thôn, quan hộ sail xiiaf phony kiên lỏi îhrti n h ư n g va iì (lược (iuv Tri q u iin hẹ sân xnat Mí bân chu nghía

h m h th in ih chu yêu ữ rh ã n h rhị n h ư n g m ang lại rin h cliíỉT r h iiộ r (lịa

k in h tè rư san dãn tộc vỏn phát Miên n lu ín jj bị k ỉ 111 hiìm n h u vay lã phan tích bát đáu bíìng yêu rò kinh té

Sau (ĩó là phan ĩ ích tnệnli (U* "Nhicu g itti Ì-(IỊ) ìtìới xuut fuçn, moi

giai cap co tììòt thái cĩo chĩìth tri riêng' Phân tích dê Th a V giai cap

p hong kiên (lị.i c h u van (IưỢr thực dãn bào dường d ù n g lam chỏ dựa cho nến thỏiìỊ! Mị cua chúng, lực lượng tư san sau chiên TIa n li thô

ụ\ú\ ngoi lèn ỉ Im II I) gia i cap mot sỏ t Ii;i nỉi rư san m ại ban v;i nhi!)

chung dưỡng lõi chinh ĩ rị không thoat ra khoi chu nghin c*:i i lương.

c;ỉ|) còng nlia 11 ra (lỡi và nẹay ũí (lau (là biêu hiện dày chi phỉim

<’hat fien tión lilia’ rác*lì mang lìhãt Tang lớp ũõu tlí ¿:in (tữii£í hỉìiì lén cũng với siấ I>h:i» rrièn (lia (lo thị và sụ' tãnô rưòng bo m;iN C|ii;m

Ii<MI ' Il I rhí» dọ iliiKK 'ill ho Cl) 'in h fh:m <\'K*h m;in<! nliifnj! »lí* hi

p h ’I II 1 1 o ; I N h ư Vïiy I.I - n u k III II »f ph.'ll p h ï i n M< h -II p i l a n hoîi «îi.’ii

0 111*2 va rhai (lọ cua ưiai cap doi voi phong trao (ló

N h ư vạy la phán tích bói canh lịch àừ liưđng vo tìn h h ìn h VÛI1

học cun giai đoạn, lam cơ sơ đẻ phỉin rích sự ra dơi cua CMC xu hương

vãn học the hiện quan (liêm: Ván học nay sinh từ lịch sư thõng qua (1:111 r.niiỉlỉ giai cấp c á n cho học sinh fháy ráng vãn học nảy sinh lừ (lau Manh gi;ũ cấp cỉau »ranh dán tộc n h ư n g sự th ú c ctảy trự c tiẽp nhar cỏ khi lại là mọc sự kiện ván hoa »hạm chí tú ngoài Đó la trường hợp ?iâi thích sư ra (lỡi cùa vãn học từ thè ky X đến thè ky

x \ ’ V(ii anh hường C1I.M sự thâm » h ạ p chư Ị lan va van hoa Hãn Víio Viẹr Níiin

- Quan triệt quan cliẻni trièì hoc trong việc (lạy học không phải bâng cach ngừng giang vãn học sư de giang trier học trong tửng bai từng chương, mã lã ĩ hám nhuán các quan diêm (ló khi nglìièn cữu sáclì giao khoa Khi trì nil bày tri r|nfc\ luyện rạp vạn dụng tri thức thi quan diem rriết học nam ngay trong logic cùa tri rhửc tiềm an ơ

hoc sinh rách nghĩ, cách plìản tích ẹịíii thích, khái quát., vể van học

SƯ.

- Trong càc trương hợp ran filier, so sảnh (loi chien với car loíli sách v:i» hoc ¿If fron If rae chõ (lộ cù (lõ l;ìm nổi rò quan clỉểni Môn ho

n o n e viẹr nựhirn cứu lior Î; 1 p v:m hoc r\í hiện n:iv

- Qtmn triọĩ qu;m diêm u iíM học v:i() viọc Ịii.HHi (lạy mộf họ mon

in:» (III «loi hoi 111**111 '111 <|iun flii'111 • III ỊỈIỈIO V|«*!I V.1 C.IC ky 11:111 ij

p 11 ; 111 ’ I< li nhu.m nliiivm khontj ẹo bu lọ lien

2 K êt h ợ p tin h Đ a n g , t in h k h o a h ọ c vá tin h d â n tộ c t r o n g v iệ c

d ạ y v a n h ọ c s ư

1 *1.111»? <la\ - hnc *:1Ị) v a n hoe -lỉ l i l i l í IU O Î khoa h ọ r ÍHÍỚC he» p li.il

bao d un tinh khoa htn Tinh khoa lior Tn>n<j (I.IV r|)p hiẹn rt ( ho

n lícíi ưịao viên p 11 ; ì i l:im (ho hoc -mil tòn »rọny và bao dam t 111 li chinh \a c rua ÎU liẹu v;'in học (tien II 'Î1C tria, sơ i ;i (lơi rua ìiir phàm

r a r (lị b a 11 n g a y Mì;nụ» n a m CWA r a r s ự k i ẹ n ) l i l i l í h ộ i c á c n h í m

(lịnh Vil 11 học sư có c;ih r\i vững char CO lap lunn N.ì< đang, tư lieu cơ

b a n v e w i l l h ọ c SIÍ r ứ c la l à m CỈÌO h o e s i n h f i n ơ » i n h k h â c h q u a n

ru a kien rhức vãn học sư

Van học sứ là mỏìi khoa học xã hội trong: <ló có Ị r i th ử c v;i en

ìọp \ I V;Iy day học van học sư hhỏĩig the khổng Wang tiììh Dàng

P,;io i h m 'in h D àn g tro n g việc (líiY hoc vãn họr sừ dược h iẽu như l;i bao (t:un rinh quan (liêm tính tư rương nhiẹt tình r:ich mạng vã rinh chiên tl.iu Trong việc học tập giane dạy Có ngươi cho ràng snch ‘iiao kliOỉi CỈÍ1 rhẽ hiện (lây (lu tính quan (lié 111 tinh tu tiíờng rò» vạ\ rlu người giảng dạy chi Cl 111 trình bày Theo sách giáo khoa lã được* Duny vậy Quan diem nghiên n íu trinh bay mang tính Đông của sarh giao

k h o a lá cơ >ờ (lé r h ự c h i ệ n n g u y ê n t á c g i a n g d ạ y m a n g t í n h F)an.ự

nhưng clõ la quan diém và tư tường ùém «in trong tri thức cán có sự nhạn finie vã phân rich rường minh cùa giao vièn tin tư tưỏtig quan cliẽin đó mdi nổi rò và thấm vào học sinh Nhung vàn dế tính Đang

trong (lạ> học không clu là vấn (te II lụm thức vã làm nói bật quan

diêm ru n chu n g h iỉi M a c -L é n in tro n g việc (l;j\ học mà In lì) vier

n.ỵơdi f'iño viên có tin ơ quan (liêm dó không cỏ nhiệt tình bao vọ

(ịii.m (lit*111 (lo không? Có n h ư vậy >11' p liĩin tích mới rm y é n ra m mới

• ') s u r t h u y ẽ r p h ụ c

Tinh khoa họ< Vĩỉ rinh Đãng tronư việc dạy hoe vãn học sư 1:1

thon«» Il 11:if VI lỊU.iiầ M ã c - L ê m n l a ( ơ s ờ k h o a h ọ c Mon l>() n h a t

(lí* plìat lủẹn v;i |>h:m ú r h mọt r n l i k h a r h Ví» c l i m h \ < i ( IIỊI 1 1

l ị c h M i n h Mon I ioỉi < l i ;m » h ự c r u n n e n V;ầii h ọ c Mí n ư ớ c t a

- Dạy v : m hoc su' CÒI1 phai ( l ụ r ( Ị i i u t ì ( ỉ / r t n dan t ọ i ( l u n ‘ỉ 'I i n cho họr sinh Tĩi (In biét van học sư cua ta lñ v;in học sư da đôn tọr

phai trien trong lịch 'lí cọng (lồng (loàn kẻĩ ru:i các dãn tộr Lịrh lí ván học Việt Nam 1.1 bọ phận chu chót cua lịcli <\t van hon Việt Xĩim

mã lịch sư vãn hóa lại gắn lien vơi lịch 'ổ\t dãn tộc Ván hoa Việt Num

là một thực thẻ lịch sư phát triển trèn cơ sờ car qui luật chung ni:i vàn hóa loai ngươi nhưng vơi cãc (liéII kiện địa ly lịch sư xà hoi Vãn hóa kh ô n g g ia n Vil ỉ hơi giai) th íc h hợp vơ i V iệ t N am D ạ y van hoe sư Việt Nam phai thong qua tri thức V.1 kỹ nang vàn học sư ma giúp cho các em thấy rõ ban sác dàn tộc cua nen văn học Việc Nam phát Triển rroiìg điểu kiện Viẹr Nam tháy rỏ sức mạnh "Việt hoa’* các yêu to ngoại lai thày lò rniyển thống yêu nước và nhan đạo ru a van học

Viẹr N am N g o à i ra CÒ 11 p h a i g iú p cho các em k h i học vân học nước ngoài vơi tám nhu) rọng hơn lại cang rự hao ve nén ván học dãn tọc

(lổng thơi tàng thõm y rlúíc va rình câm với cộng dỏng tìhùỉ} loại

3 Dạy vãn học sứ phải bảo đảm quan hệ lôgic thường xuyèn giữa tri thức khái quát với tri thức cụ thê

Tri thức cơ ban cua các mòn ván học SŨ phân tich theo lỏgic bao gồm hai loại Tri rhííc khai quá ĩ va tri rhửc cụ »he

Tri thức khai (jUíit bao gồm chu yên các nhặn định vé Vãn học sư (giai đoạn, xu hướng, tãc giâ the loại, tác phẩm) Trong tình hmli dung lượng tri thức lớn ma sò tlidi gian giáng dạy bị bó hẹp như hiẹn nay tri rhitc khai quát bao quat chiêm một vị r n hêt sức quan rrọng trong các bài vãn học sử thường bao hàm khả nàng trừ u tượng hoa

lá t cao Có nhùng (loạn vãn ban trong (ló vế chức nòng rhi phàn biệt (lược nhạn (tịnh vã minh họa nhưng ve bàn chíú nhận thức tli 1 raí ca m:imj rinh khỉii qu:ií

Thi dụ:

i htuh Ịỉhli • ' 111,1 I Mil r I 111 <’()ìl |f ■ n 111 • ỈIMM1 ■ í :i II Ik phiN1,||| I <||>Ĩ h.inli )>IMI• ' họ MIOI M• • V.1 i 1 ỉ 1 (loi

( n n i Ị i U t n /•/;//( I II I x<.vll\<*|l (*»i;ỉ TlỉM-U 'o I’iio VII.1 r l m i \ ; i lio 1 I | I I 'Í I I ‘! 1,1« ch I -1.1 1 1 I(‘ II ?h i n p l i 1 1 1 n h ơ ì i y ' Un<' f;in m v m i IKỈI

ruiK' r.mi

Ht Hi f f g Ir n / t a f t h õ n g i h t i u:i S ụ n ( l i a v a n p h ỉi p h ỉin ĩllỉ lì »|UI

1*1.1’ -m vong kh<>n<_’ <trỏiK’ Itoi • lia r\u* (lo phong kién Le - Trịnh va

Ị)u to r;i<) che do phong ki(M) ư 1:Jĩ 1 ;u* rr;i (lụp quvíMi song con neươi rnrrỉí liỏr la phu tỉ lí biẽu diíííiK' (|p cao -ữt' '0112 mới

Truyện Kh h 4 II.i x « u y é n I>II ĩ Ki »h.inh kiẹf »nc "O ] cun lịch s «í

v i n học V iẹ ĩ N a m xưa na>

T hơ lio Xuátỉ Hìỉtỉììg »hon *.1 r;im ¿au sac vời noi kho ch ị ein va

«loi quyến bình (1:111« vói n:im ỊĨVÚ

Th(f van Cau Ha Cịìmt tlic* lnẹn mọt khat vọng lơn MỌ? nhỉin

c;i( I) rưiiịĩcoi mọf 1)111 ¿UC llallí» Thuat ky diệu, nhiv la trong pham vi

r|i(i r;i í hữ Han

Tho Xguycn Cong 7 V í / la n h iẹ ĩ r in h ham hơ vơi chi lãm U :ỉi ‘i i i u

cuor (lơi mả m ỏ i r ù n g lại bị cịu* đọ phoiỉịĩ kiên nha Nguyễn lam vờ

mọn<j <!én phai chan chương

Dung (Ỉ(ÌY ỉa mót g ia i cỉoan hìtx hoàng nhát trong ỉịc/ì sứ van / hh ‘ Y irt Xa/ỉi như tu' Um ỉi/iicỉ/ mỊỉtiýị ran quan nictn."

( v ã n h o r lcVp 10)

Dó là n h ữ n g in«i nh ctẽ kh il «ịiiat nhat ((lau v;i ('Hỏi bao quar n ií 1

r hõ ky van hoe) ( 1 <* r ri »hức m in h hon liet -ữc cơ bàn và riêu bióu

nhung mỗi rri ĩìnív 1:11 CÜI11J la mọt klìỉii (|uat Men cãc bình diẹn khac

nhau rh ứ ;i đự ng bao nhiêu kh a i lỉiẹm Ịỉliã i giai thích, bao n h iê u đ ịn h nưữ phai m m h h o:I bao nhiòu moi CỊ ( | ; 1 II họ locjic Uoiiư càu p h a i |)han rich

T iu v e n (I;r c:ic »liai donII V.1I1 hoc Mí n h u th<» này tro n g (ju ã ri‘i Th«li ựi:ui -u pli.-im r :11 ny.ỉn <!(>! hoi mộr nghẹ 1 hu.1t ưịíing dạ> (liõu

luVfMI

:MÍI

Tri »lì lie cụ ỉ he 1.1 cai’ Mi thữe minh lion cho n\i nhan (lịiìh v;m học sư ho.'K hỉ tri thức ve lac gia vo f:u* phani cỏ khi ia can rhcí

(loạn van n u l l Qunn hẹ giữa tri ílìữc cụ »lu» vã u i ĩhIấ( khỉii quaĩ <>

cap (lọ logic, la tương (toi so với tri ihiir vố giai đoạn fill »li thức* vó

xu luíớn^ la cụ thể so với tri thức vé xu hương thi tri rhữt VP tac gia

là cụ thè so vơi tri thức vé tác giá rhì tri rluíc vế tac pliam la cụ rhe

so với tri ĩ hức vể tác phaiu t lu câu thcí đoạn vãn nhàn vạt két can

la tri tlníí cụ thè Tri thức khái quát và trì (hức cụ thè cltMi là car

kiên thức cơ ban cua mòn vãn học sư Tuy nhiên phai coi trọng việc

khác sãu các t r i thức khai q u á t - tức lí) các n h ạ n (tịnh iãtt học sứ -

làm cho hạc sinh không những hiếu, nhớ ma khi can có the triên

vãn học sư của học sinh

4 Phát huy năng lực nhận thức cúa học sinh đẽ hình thành, khắc sâu các nhận đinh vãn học sứ

Trước hét cần luyện tạp cho học sinh plìát liiọn - ơ mức sơ bọ

cac nhận (tịnh khái quat trong cac bài vãn học sư (\'K nliạn định (lo

có khi (lược trinh bày tương minh, có khi tiếm an h 111 h thííc trinh bày khóng dược p h á n biệt Với bất cứ phương phap truyón thụ não các

n hận (lịnh dó cùng cáỉỉ duợc rhể hiẹiầ hình th à n h va khíir sau Việc

di đẻ 11 hình th à n h n hận định vãn học sử rheo bất cVí each suy luận não củng phải tiẻp theo bang cách p hân tích cau tníc lògic và ngữ pháp cua các n hạn (lịnh (rau - p hân đoan liay nhóm rau-suy luạiu

P h án rích một c ãu -p h án đoán mà p hân tirh các khái niệm và sau (ló

là quan hệ cùa các khai niệm trong các vé càu

Thi dụ: "Nguyễn Trãi la bậc dại anh hùng dán tộc và là niộr

n h â n vậr toàn tài sô ] cùa lịch s\t vãn học Việt Nam trong (hòi (lại

phong kiên" (Vân học lớp 10 cái cách) <) đây có nhicMi kh:ii niệm ran

p hán lích: dại anh h ù n g đan toe n han vạt roãiì tài so 1 lịch sữ Việi

N am thơi phong kiên

Nguyen Trài la nịĩươi anh hùng nhung la ;mh h u n<1 ciâìi tộc Víì

trout» SI) CMC ỉinli h ù n g tlìdi đó NguycMỉ Ti.ìi I;i cỉíii :iIIh hum» Khon»j

II h ừ m » 'li'* N*Í I I \ I ' | | T r ã i c o n l ã n h i n v ạ t t o à n ỉ;ii ( l i l l a ( lì II) h f lị

qu.'in 'II Il «»»>.*11 <ii:ï0 Il 11:1 v n n nliỉi î lid » n h ư n g n o n y sil n h i e u n h à n vá? roan r;ii ỈK1V oid Ninivon Trài In so ] t aÎ rà sự so sanh (không pỈKìiì *i'h» f|í‘ lãm noi h:if Nguyẻn Trãi lại phai giỡi hạn vế không Ịiia n (lịch ư Việc N iỉiìì) VỈ1 rh ỡ i gian u h ơ i pho ng kiê n ) C ar k h á i n iệ m

dó cliíỢr Minh bày irony mo* câu ctơì) etc>nự vị ngừ mỏi vị ngừ lã ngữ

( l a n h U! ' r oi M! (tó (*() n h ữ n g t ư t r u n g r â m r a n c h 11 V a n h h u n g , n h ã n

vạĩ toan Mi Iinih ĩịìitr (liễn đạt nay đòi hôi sự phàn tich khai quãr

hay phan rích chứng 11)inh den phải coi trọng như nhau cã hai vẽ cùn

vị ngũ Cô như vạy nhạn định mới có ‘ he goi la (liíỢr nhan thức một racli (lũng clìin va í â u >íir N h ữ n g phan đoan đơn như »he la các hình

r lì lie diẻn cỉạì logic cua car n h ậ n định k h a i quát vế ván học sù

Có khi n h ậ n ctịnli vãn học sử trờ nén phức tạp với hìn h thức

diễn ctạr n h ư một suy lu ậ n góm các quan hệ phán đoảiì T h i dụ:

“< j người Việt Nam.lõng yêu nước gán với tình nhan ai Một dân rộc luón phai ram gươm cám súng như ng rhơ vân lại nói nhiều'hơn (len nhãn nựiiia (lòn Î iìih yêu đèn r lì ãII phận người phụ nữ trong những xñ hội bat công" không phâi ngảu nhiên mà trẽn đất nuớc này những nhà van lơn (ton là những nha n hàn dạo (‘hu ììghĩa lơn (dự ĩ hào chương rrinh vãn học lơp 10 cài câclì) Trong car trường hợp như thé nãy ngoài việc p h ả n tích từng p han đoan, cỏn phải phán tích cac quan hệ p han (loan Trong n h ậ n định nay các phan đoán kẽr hợp với nhau trong cách suy luạn mơ rộng dán nùng lực n hận thức cùa học sinh (lược p h á t tr iể n k h ô n g c ln ơ n â n g lực phát hiệ n , phàn

rich cae nhạn định khai quát mà còn ơ ncttìg lực giang grái, luận

-inh kha nâng minh họa một cách kliOỉi học lã hét sức cẩn thiẻt Tluíớng (lan chứng nhưng khòng phán tích Dần chửng trong mỏi quan hệ ạ i thô h(Ki nhận định, hoc sinh chọn các đản chứng có khi

không riêu biêu, khóng cụ thể có khi k h ô n g biét Siip xép hợp lý cảc

dan chứng đó (lạc biệt s; 1Ị> xèp theo chương trình thơi gian hoặc rheo cân cứ ĩ ièp ran kh.'jc*

2 41

Qu.'i car sac'll giao k h o a phan van học* >\í (lược trinh bay cỏ 1 )KMI

hiện sự khác biẹr nhau rluii ú về bo cục CÌÌC kiíMi bai van 1ÌỌC' sư V(' giai đoạn, ve XII hướng, võ tac gia thê loai, tac phàm viẻt theo mo hĩnh khai quai sau đây

HỌC

THUC

v A n HỌC

2 HỈNH THUC MỌC

VilII Ihm nhu moi lien lio Mini‘i bau ihán eau trúc van h(M lien hẹ

i.Mif.i flu»» «lit q u.1 m u h I> 11.1 î trien vil van học như moi lien hẹ giữa

ngiiwMi 11 h : 111 pliât ¿inh \.I <11.1 vãn học với van học lien hẹ giừa tiêu

■>IÍ n 11 « I v;m như lien họ i / u U ì nguyên lìlian phát si 11 h gan c ua van

học vơi v:m hoe: liên hệ giữa kh.il niẹm rho loại và vãn học như lienh«.‘ ioi'K ve clinb njrhia khỉì 1 Ijuat va cụ r|»è Dạc biệt car mo hm h trên neu filíele nhan định Ihương xuyên sè phai triển được nang lực liên

hí» hưởng ngoại Trong phan mơ (tẩu nó như một hỏi có liên hệ với

bai trước Trong p ha n kei ngón I1Ó như inộr dự báo (liên hệ vơi bai

¿all) mỏi bai vãn học ¿ư clến chứa dựng những tình huống vé SIÍ phạm xã hoi vố van học vò tác gia tac phẩm, hướng dản cho học

»inh giai (láp van đế di tìm (lap số cho nh ữn g cáu hoi có ván để

nang lực ì n tuệ học sinh sê phát triển dẩn Một vài câu hỏi bièt nêu

n a n g lực v á n c h o học s i n h m ột c á c h có h i ệ u q u ả

Thi dụ Nêu vấn đe Manh luận vé ván học thè ky XV "ván học chữ Han" có thật sự thuộc nen ván hoe dân tộc không? tại sao nói Nguyễn Trãi là một (lại anh hùng dán rọc có nhiều tài nhưng lại chịu nhiêu oan khiên nhát?"

"Có Ih ạ t m u ò n sự tro n g t r u y ệ n Kiếu là “Tại trơi“’ hay không?**

"Truyện Kiến khòng nhưng la kết qua lao (lộng sang tạo của một người mà cỏn là th à n h quà cùa cả một thơi ký lịch sử một thòi ký vãn học cua may thè ky van học?**

5 Quán triệt phương pháp lôgic và phương pháp lịch sứ trong việc lĩnh hội tri thức vàn học sứ

P h ư ơ n g p h á p nghiên c ứ u c h u y ế u c ù a k h o a hoe về lịch s ử v à n

liọc lã phương p h á p lỏgic vã phương pháp lịch sử Phương pháp lógic nghiên cứu các hiện tượng xà hội trong hình thức th uần tuý tông quát và (liên hình IIhát rủ a nó Còn phương pháp lịch sừ là phương pháp dien dar lại qua trình phát triển cụ thể của lịch sữ với các hiện tií(<nơ cụ thể

24*

P hưòng p ha p logic ' \ v rơ ban rum» l;i phương I ỉ 1 ì : 11 > lịc h su clu

có (liều nó (lã tlioat khói hmh tluíc lịch >ư cua nó roi 111.1 thỏi" (Alls’-

g h e n - b â n v e c u ò n k i n h t e c h i n h t r ị cii:i C a r M a r ) Vi HO v a n p l i a i

lựa chọn những hiện tượng riêu b ie n , (lion Innil cun lịch sư đé tilling

m in h cho ly lu ậ n trừ u tượng: ngược lại p hư ơng phnp lịc h sư tro n g khi cliẻn đạt lại lịch sư cu thẻ củng phai chọn được (ãc sự kiện (lion hình nó lèn (lược qui luật phát trien î ñí yêu của hiện 'hực lịch sư Uíc

là cãi logic khách quan cua sự phát trien lịch sư

Vì vậy khoa học vể ván học >ư thướng sư (lụng kẻt hợp híii

p hư ơng p h á p tr ẻ ti tu y theo đỏi tư ợ n g n g h iê n cửu cu thẻ

Phương pháp lògic (biện chứng) trong việc nghiên cữu ván học

sừ khác với phương pháp lògic hình thức cua cac học gia tư sản chi nghiên cứu mặt tĩnh của các hiện tượng văn học không dật Ilion tượng vãn học trong hoàn cành cụ thó cun nó c!ẻ nghiên cứu tách ròi

vãn học và xà hội Phướng pháp lịch >\t Mac-xír Uonẹ việc nghiòn

cửu vần học sư củng khác với phương phap gọi la lịch sứ của các nhá nghiên cứu tư san chỉ làm lôi "kể việc" lìér sửc đơn giíin n ậng ve liệr

kè tư liệu (CÓ phê bình qua loa), thường la r à n cứ vào sự Ilf a chọn chu quan, theo xu hướng giai càp của họ Cac sacli giao khoa vàn học su đểu vạn dụng cách trình bay logic hoạc lịch sừ hoạc kéĩ liỢp logic và lịch sứ

Thương thương, các phán viết về cuộc dơi tác gia *■ Boi cành \ â hội“ “ Lịch sử ra dơi cua rác p h a n r V V (lược trinh bay theo phương pháp lịch sứ õ dày các sự kiện đã ctưực lựa choi), (lược '.ip xẽ|) theo

tr ìn h tự th ơ i gia n , đặc biệt ch ú ý đến mòc n iê n đại

Cãc phán viết vé ‘T ì n h hình vãn học* 'khai niệm t h ể loại" "gi;i trị tác phàm*’ ‘ Còng hiến cùa nhà vãn" (tược trinh bay Theo phương pháp lỏgich 0 đây các kiên thức vnn học sư chu ven là các luạn (liem được luạn chứng theo lỏi quy nạp (lien clịclì SOIỈƯ ¿ong v.v Có

'ị’1.1 !• ỈI I I' ilii'in • II.I nil) win «ph.Ill tiêu sil him VIIIII khi fin ke1.11 I |\ n k» : ho I l i l i l í * lili * 1U d o I.I noi d u n g v;i I i ưhẹ rli uạr

( p h I l l ' »I OI f i l i e n r : u I » l i - I i i ; \ V )

S u v i l l \ ¿ C’u : i h ; i t I»1 1 »I<>I) i? t ) h ; i p (lo t r o n é c a r p l i i i n v a n h o c S 1 Í

r a n 111IM« <»iao viên l i l i l í ) ‘ huí lo VI hổ liên qiiiUi dẻ 11 những

pliươiK' phíip to c\wtỉ' viọ< linh họi '11 rii'ir CU I hoe sinh phù hợp với

¿ỉivh Lri;m khoa

I Cho cỉến nay trèn các tư liệu vế khoa học phương pháp

d ạ y v a n , c h ư a c ó m ộ t d in h n g h ĩa vế s ự p h ả n lo ạ i vế

p h ư ơ n g p h á p d ạ y lịc h SƯ v ã n h ọ c

Tron‘Ị cuốn " Phương pháp giâng dạy ơ trường phỏ rhóiig ** cua

V A Nluconxki phương pháp và thu r huạĩ khòng được phán biệt, ntruyon r:ic vã plìtíơny phap giang vnn chương vã giỏng dạy lịch sừ vãn học khong đựoc rach bạch rỏ lié» Tac già (to ra M (liêm gọi là

Phương pliap vã tlìii rImạr dạy vãn hoc ■* bao gồm ĩĩiĩ ra các khải

Iiiẹiìì »rón Tac già chi (le rạp 1'ièng một so biện pháp đè (lạy các “đề tài lóng t|i ia f ( tương Mí như dạy giíii (loại) vãn ỉvọc sử) Cuỏn Phương ph:ip luận (I.1> VJ1 1 học sư" CUA Z.I.A Rez ( chú biòn) cũng

kliôtiM <l»‘ Ciip (tòn pltươnự pháp dạy v:ui học sư mã chi lìướng đản car biện p li.ỉỊ) (tè dny r;u ưọi lá Phan !11Ò (Inn ru a việc dọc M r phàm " lioạc (lẽ day T iê u 2?lí 11 Im van"

<> f.i cuõn " Giao Minh phtíơnư pháp «iiíing dạv vàn học” xuái b.in cjicli liaV ẹnn U) n.nn n in g ( III nói (lòn " Van de (liễn giâi trong

m<>r lí.11 v.in học -ư ■ W in (lổ SƯ d ụ n í! ¿rich ‘jia o khoa “ ■* C íic lì g h i

24 :>

bang va hưỉỉiìiỉ (1.11ì cho hoe sinh ghi chép '* S a rh < liư.i (I T v;m (lí

h ư ớ n g ( l a n ' P h ư ơ n g Ị ) h a p KÌỉiug d ạ y ”

2 Nghiên cứu phương pháp dạy vản học sứ trên quan điếm hiện đại

T rư ớc hết phai xác (lịn h P hương p hn p cỉ.-iy học tro n « bn’f rú

hình thửc nao cùng phải lã hoạt dộng song phướng giữa thay KI trò,

trong đó tháy giữa vai trò chu (lạo ròn trò giừ vai trò chu (tong, tức

là n g h iê n cứu sự tương rác giữa th ầ y va trò k h i dạy và học Phương

pháp dạy học vnn học trên quan điểm hiện dại chú ý ctục biệt đến

c h ứ c n à n g cùa ra n học trong n h à tr ư ớ n g và vci/ tó "học Ịìììiit triẻìì"

n h ư m ột cơ sỏ tâ m ly học cua việc dạy vàn học sù C oi trọ n g việc phát

h u y rối da sự n a n g động cua học s in h k h i lĩn h h ội t r i th ứ c vàn học

sử Yêu cầu cơ bân cua đổi mơi phương pháp dạy học vãn hiọn nay là

ch u yê n từ phư ơng pháp th ô n g tin tiế p th ụ sa ng p h ư ơ n g p h á p học sáng tạo Phương pháp mới phê phân lòi dạy ap đặt dưa kèĩ luận có

sẵn cho học sinh ơ các bai giảng vàn học sử.

N ó i đến việ c sừ d ụ n g p hư ơng pháp, còn p h ả i nói đen phạm vi (lung lượng kiêiì rhức phù lụíp với từng loại phương pháp, có nghía

là trả lờ i cảu hỏi: Phương pháp não Í1Ị) d ụ n g cho các dơn v ị t r i thức

nào trong bài vđn học sử? Nhơ đà nói ỏ trẽn, tri thức Cíí ban nhấr

n o n g các bài vãn học sit lã các nhặn định vàn học sứ m ang rinh khái

q u á t cao xem các dơn v ị t r i (hức nào th ư ờ n g cỏ sò lượng n h iể u hơn các mục và riếu mục trong bài Lại phải chú y den yếu tỏ t lìứ 2 la dạy cho ai Học s in h P T T H dà có k h u y n h hương k h a i q u á t và có n h u cầu

k h á i q uát V iệc lựa chọn phư ơng p h á p kh ô n g th è bo qua yê u tó này Dựa trên các dữ kiện đã nêu và dựa vào kinh nghiệm giảng (lạy Vãn học sử ờ PTTH nhiểu thập kỳ qua có thê nèu lèn mấy phương pháp

c h ín h sau đáy

1 P hư ơng pháp đỉẻn giàng

2 Phương phap dạt cau liỏi

3 Phương pháp nghiên cứu

1 P hư ơng pháp ĩ rực quan

"> riiiío iiL1 phap MI <hm<! lì giao khoa

f> riniỉỉiK’ phíip f I :ầII 'Ihí.í* va ke ( huvon ro nghẹ »hu:it

3 C á c p h ư ơ n g p h á p d ạ y h ọ c v ă n h ọ c s ứ

(í) Phu'tiHg Ị)ỉt(íỊ) (Ỉỉcn LỊIOHLỈ tf'ong g iờ g ià n g vàn học sứ

Dión LMỉinơ l;i phươny phap phổ biên hiện nay Đặc ctiòm cua phương pliíip la Giáo viòn phíin úch trinh bay các tri thức kèt hợp với việ< ghi bã nú còn h<>< inh thi nghe hiéu và ghi chép vào vở riêng

I)if*n yiàng có thê tlu*o lnnh rhức quy nạp tức la đi Mí các hiện rương Víin học SI* (ìén nhạn (lịnh vãn học sư hoặc hình rhữc (lien

dịclì u u lá (ti Mí nhặn định vãn học đèn cãc hiél) tượng vãn học sử

hoặc la kẽ! hợp ca hai hình rhừc rrèn

Diổn ưiãng phải đựa vào -ách giao khoa nhưng không phải là(lọc la cl)<‘|) sach giáo khoỉi hoặc nói lại theo sách giáo khoa má làgiang giai, minh hoạ c!ê giúp học sinh hièu sach giao khoa: hiẽu các khai niẹm nhạn định va các đản chứng ( vã có thể là cảc vàn đế mờ rộng thêm kièn thửc ) Diễn gian*; la phương pháp tiêt kiệm (lược thi giơ có khi) năng trin h bày tri thức nìột cách có hệ thống, kết hợp được tin h lo g ich và tin h fru y e n câm nẻu b iè t lựa chon n h ữ n g dản chửng tiêu biểu, chan thực, 'inh động, có thai độ ca ngợi hay phe phan đỏi với sự kiện Vãn học nãy hay sự kiện ván học khac có giọng

nói nét Iii.1t ( lí chỉ phù hợp vơi nội d u n g tru y ề n đạt Điểu quan

trọng nhát n o n g nội (lunự (lien giảng cua giáo viên la rư tướng cơ ban cun bai viẻt trong -ách giảo khoa, lã hệ thông luận diêm cán nam vững, là những ĩ hen chót chính của nội (lung bài học là những Tinh linón»» có vấn (tể đạt ra »ừ bài giảng (lể học sinh suy nghi tim lìiõu tiõ|> Sự mảu mực rI-OIÌỊLỈ cách trinh bày tính lôgich cùa lơi ựiang tinlầ (*;un (lòi với chíỉii ly klioa học là sự thi phạm cực ký quan r»ong dõi vơi học sinh lììíi phương pháp diễn giảng có được hơn bar

< li piiií(ỉni! phap 11:10 (NtMìì »hèm phương phnp tai tạo ờ chướng IV và

Y) So 11 tỉ nluíor (liêm run phương pháp diễn giang là dẻ gây cho hoe -inh thỉii (lọ ?hu đọng trong học tạp Tuy nhièn nêu biẻt vận dụng phương |)h.i|) (liên ựimiỉi W u van (le biét nêu các cảu hòi đẽ kích

247

I hích sư đọng uño rua hoe -inh như (l.ỉ nói thi (liên L'i.ing van Ị hat huy tac đụng tỏt

bt Phương p h á p (ỉ (ít cáu hoi

Thực chất của phương pháp dặt câu hòi là ờ chỗ rhảy giao tac (lộng den hoạt động quan sát và tư duy độc lập cua học sinh b.ing các câu hoi của minh vể vãn học sư và bát học sinh p h à n tích so

sánh cao hiện tượng, car nhận định, trèn cơ sơ (tó (lan dát học sinh

đến các kết luận và khai quát cần đnih hướng Phương p háp đặt câu

hỏi có thể vận dụng cho cả bãi học hoặc một phán bai Cao cáu hòi

th ào lu ậ n can dược học s in h ch u â n bị Trước Câu hoi vâ n hoc sơ có

th ế có cac d ạn g sau dãy:

1 Câu hỏi phát hiện (luận diem chim hay y then chỏt cùa bài ván học sừ)

2 Cáu hòi phán tích - khải quát vân học sư

4 Cáu hỏi so sánh- khai quát đóng đại

5 Cáu hòi liên kết - khái quát lịch đại

6 Càu hỏi t r a n h luận vể m ặt nh ận (tịnh, mạt tư liệu

7 Câu hòi rong hợp V.V

Vận dụng phương pháp đặt cảu hòi gỉáo viên cũng phai bàt đẩu bằng việc xác định phạm vi ván bân dùng cho phương pháp, tri thức

cơ bân cán đạt tìm lỏgich gợi mà tòi ưu cho việc (lieu khiên Đói vời các lớp trên, các câu hỏi nẻu cỏ tính ■* nêu vấn để" nhâm phát huy khả nâng tr a n h luận, ỏc (lộc lặp suy nghi cua học sinh trên mộr >()

n h ậ n đ ịn h v«ln học sử T h í dụ: Đ á n h gia vể v*1n học lã n g m ạn 19*30

-1945 vể Tan Dà vể tính chất tác dụng n i a vàn học từ sau -1945 Điểu khó nhát trong khi vặn (lụng phương pháp này lã lói cuỏn ra lớp cùng tham dự vào Thão luận và tháy giáo nhat thiêr không till thoâ mân với các cảu rrã lơi cùa học sinh giỏi Giao viên cán chú V đến tất câ mọi (lòi tượng trong lớp Giáo viên phai elm y tới nội dung và hình thức phát bièu cùa học sinh Nhất là nhưiiỊi vñn đe Vi'» quan điểm và kiến thức cơ bân trong quá trình (lan đá» học rinh thảo luạn theo câu hòi giáo viên phái luôn hướng học ¿inh (li V IO , quỹ~ctạo cùa quá tr ìn lỉ phân rích k h a i quar và ph.ii b in h Tinh, rh n

(Iniiọ UiM'nrm (ti chí'1 li Ị.Ị nuoíú qu\ (líỉo (ló Viee roiiu thao luan

ỉu*.ị -!< lịit.in Mollar, no k lio n o c lu u n \v hợp <!ưỢ( mọi V k ie n m a hoi

sinh II I run (lua cric* V ki**h (to vao hẹ Miòn^ tạo 1.1 cho < hung 1110»

lu íơ n : pli.1t 1 fie n mưi

I lurơmi p h a p đ ạ i t ;m hoi lã p h ư ơ n g p h a p plìỉit h uy (lược (lay (lu

nang lnr M i mẹ cũn hoe sinh trong gicí Vãn hoe sư nhưng doi hoi -ự rhii.n lu ron.ự phu ru a 1*1:10 viên Nó co riló anh hướng (len hẹ thónif bai C1\ V.1 rhơi gian quy (lịnh nẻu ơião viên không biẽf cách diếu kỉii<M H iọn nay n h iê u ( 111 hoi tro n g ựiơ ván học sư COI 1 m ang rin h

char linh »hữc *■ chân» pha" vào qua trinh (liễn giâttg có tac dụng

gọi 1:1" ph.1T huy tinh rim dọng “ của lìọc sinh mà rhỏi Nlìieu câu hỏi vun \ 1’ »hiéu hộ 'hóng, chi đua ra lây lẹ không khớp ụi với Iri ỉhử(' bói (l;.v

t Ị'hư*ỉng p h á p nghiên rỉ tu

Hoe Vĩin học sứ hoe sinh Hung học cỏ thẻ Uí dọc ur nghiên cửu

ữàcìì ?:i;i() khoa để tự linh hoi bài học So với phương phãp dạt can

hoi n oi (ỊUÍUI hẹ urơng UỈC giừa thầy va trò không được rò va khóng clơỢr iỉi«Mi ra cùng I11Ọ» hic Giao viên chi ro tho hường (lan tư ctọc va kiêm ra kõr quã cló u en lơ|) Tuy nhien (lây lã phương phap có ĩ;ic (lụng rên luyen nâng lựr ĩ lí học tự lĩnh hội vãn bàn của học sinh ó PTT1 nhai là cac híp cuối cap cần đặc biệt chú y ílẽn phương phap

nÍ1> Tron«! NU ĩhẻ chung của dạy học hiện (hi yêu niu cho học sinh phố n o n o tạp dượt 115 Ilion cửu (lã đặt ra kha mạnh dạn ớ 11 hiểu nước Hoe 'inh cỏ thẻ í.ược hướng đản rỏm í Át toan bãi học hoác* mọr phẩn *11 học bằng cãch rú» bò bỡr y phụ hoác bang cárh khai quà! y nho thíinlì V lớn Trong qun trinh tự dọc rự nghiên cữu bài học học sinh <) t hí* phát hiện ra những ihiẻu SÓT cùa gião khoa UI hất là mội

hệ thdij? ] Ianì cho sự linh hội cun rac em trờ nõn khó khan Còĩ lỏi

n iỉi VIH’ học sinh rự nựhiôiỉ cửu là fặp (lơợr cho học sinh làI1Ì quen V(ji kli) lu n y dộc lạp pliỉit hiện nội (lung van bán lầìột cach chinh xnc

Mí V (to r l i t i n g (len h ẹ r h ó n g l u ậ n (tiêm

Ci< b:ii h ộ t h o a c p h i i n b à i ( l ược ( l ù n g c h o Mí m i h i e n c ư u r ă n

(lúíír kiíMìi f 1.1 frõII lớp khi giíio viõn lưcit cpia bíii dó hoac một phần

24Í»