Bài giảng triết học ý thức xã hội

Bai giang Triet hoc Chương 7 Ý thức xã hội THẾ GIỚI QUAN DVBC VỀ BẢN CHẤT CỦA XÃ HỘI TỒN TẠI XÃ HỘI MẶT VẬT CHẤT CỦA ĐỜI SỐNG XÃ HỘI Ý THỨC XÃ HỘI MẶT TINH THẦN CỦA ĐỜI SỐNG XÃ HỘI Tồn tại Xã hội Điều kiện tự nhiên Điều kiện dân số Phương thức sản xuất Là mặt tinh thần của đời sống xã hội bao gồm những quan điểm tư tưởng, cùng với tình cảm, tập quán, truyền thống của xã hội phản ánh TTXH trong những giai đoạn phát triển nhất định Ý thức thông thường Ý thức lý luận Phản ánh trực tiếp c.

Chương 7: Ý thức xã hội

THẾ GIỚI QUAN DVBC VỀ BẢN CHẤT

CỦA XÃ HỘI

TỒN TẠI XÃ HỘI

MẶT VẬT CHẤT

CỦA ĐỜI SỐNG XÃ HỘI

Ý THỨC XÃ HỘI

MẶT TINH THẦN CỦA ĐỜI SỐNG XÃ HỘI

Tồn tại

Xã hội

Điều kiện tự nhiên

Điều kiện dân số

Phương thức sản xuất

Là mặt tinh thần của đời sống xã hội bao gồm những quan điểm tư tưởng, cùng với tình cảm, tập quán, truyền thống…của xã hội phản ánh TTXH trong những giai đoạn phát triển nhất định

Ý thức

thông

thường

Ý thức

lý luận

Phản ánh trực tiếp cuộc sống hàng ngày

Phản ánh cảm tính, kinh nghiệm

Phản ánh trừu tượng, khái quát

Các quan điểm được khái quát hoá thành học thuyết xã hội

Tâm lý

Xã hội

Hệ tư

tưởng

Tình cảm, tâm trạng, thói quen, tập quán…

Hình thành trực tiếp trong đời sống hàng ngày

Hệ thống quan điểm của một giai cấp nhất định trong xã hội

Hình thành tự giác bởi các nhà tư tưỏng của giai cấp nhất định

Tính giai cấp

của YTXH

Giai cấp khác nhau, ý thức xã hội của các giai cấp cũng khác nhau

Tư tưởng của giai cấp thống trị là tư tưởng thống trị đối với toàn xã hội

- YTXH là sự phản ánh TTXH TTXH ntn thì YTXH nty Khi TTXH thay đổi sớm hay muộn YTXH cũng thay đổi theo

-TTXH quyết định nội dung, tính

chất, đặc điểm xu hướng phát triển của YTXH

- YTXH có thể xuất hiện hoặc mất đi muộn hơn so với TTXH sản sinh ra

nó là do:

+ Một là, TTXH là cái biến đổi trước, YTXH là cái biến đổi sau, là cái phản ánh không kịp và trở nên lạc hậu

+ Hai là, do tính chất bảo thủ của một số hình thái YTXH

+ Ba là, YTXH luôn mang tính giai cấp, thể hiện lợi ích của một giai cấp nhất định trong xã hội

- Trong những điều kiện nhất định, tư tưởng con người đóng vai trò dự báo, tiên phong, mở đường cho sự phát triển của TTXH ( tư tưởng khoa học )

ý thức chính trị ý thức

chính trị

ý thức pháp quyền ý thức

pháp quyền

ý thức đạo đức ý thức

đạo đức

ý thức

khoa học

ý thức thẩm mỹ ý thức

thẩm mỹ

ý thức tôn giáo ý thức

tôn giáo

7.3.1 Công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội và tính tất yếu của

việc xây dựng nền tảng tinh thần của xã hội Việt Nam hiện nay

Kế thừa và phát huy các giá trị tinh hoa trong lịch sử tư tưởng Việt Nam Hội nghị T.Ư 5 khóa VIII đã nêu ra bản sắc của dân tộc như sau: “Bản sắc dân tộc bao gồm những giá trị bền vững ,những tinh hoa của cộng đồng các dân tộc Việt Nam được vun đắp nên qua lịch sư hàng ngàn năm đấu tranh dựng nước và giữa nước

Đó là lòng yêu nước nồng nàn,ý chí tự cường dân tộc ,tinh thần

đoàn kết ,ý thức cộng đồng gắn kết cá nhân-gia đình- làng xã –tổ quốc;lòng nhân ái ,khoan dung ,trọng nghĩa tình ,đạo lý ,đức tính cần cù ,sáng tạo trong lao động ,sự tinh tế trong ứng xử ,tính giản

dị trong lối sống …Bản sắc dân tộc còn đậm nét trong cả hình thức biểu hiện mang tính dân tộc độc đáo”

7.3.2 Một số vấn đề cơ bản của việc xây dựng nền tảng tinh thần

của xã hội Việt Nam hiện nay

Kế thừa phát huy các giá trị truyền thống Viêt Nam trong bối cảnh toàn cầu hóa hiện nay cần đảm bảo các yêu cầu cơ bản sau:

Một là, sự nghiệp đổi mới toàn diện đất nước trong bối cảnh hội nhập quốc tế của thời đại toàn cầu hóa ,đòi hỏi Việt Nam phải “đi tắt đón đầu” trên cở sở phát huy tối đa nội lực ,thì một trong những cơ sở làm nên sức mạnh nội lực của dân tộc

là kế thừa phát huy các giá trị truyền thống dân tộc được đặt ra như một tất yếu khách quan mang tính cấp thiết

Hai là, kế thừa có tính phê phán,chọn lọc.Truyền thống có mặt giá trị và phi giá trị ,phải nhận thức ,xác định cho đúng những giá trị tinh hoa truyền thống Việt Nam đích thực mang đậm bản sắc dân tộc.

Ba là, kế thừa phải gắn với quá trình xây dựng xã hội mới,nền văn hóa mới.Kế thừa các giá trị truyền thống không có nghĩa là bất biến ,trái lại, phải liên tục

được bổ sung những giá trị mới phù hợp với cuộc sống đang diễn ra thì các yếu tố truyền thống sẽ được phát huy có hiệu quả