UỶ BAN NHÂN DÂN TỈNH TIỀN GIANG TRƯỜNG ĐẠI HỌC TIỀN GIANG ❀ BÀI THU HOẠCH HỌC PHẦN THỰC TẾ 3 BÀI THU HOẠCH CHƯƠNG TRÌNH THỰC TẾ NHA TRANG – ĐÀ LẠT Sinh viên thực hiện 019152006 Võ Yến Khanh 019152019 Hà Hải Chi 019152023 Nguyễn Lê Lâm Yến 019152033 Mai Nhật Linh 019152069 Nguyễn Ngọc Thanh Trang Lớp Đại học Du lịch 19A Giảng viên hướng dẫn Thầy Phùng Quang Thái Thầy Lê Minh Thiên Tiền Giang – 2022 1 | Trang MỤC LỤC MỤC LỤC 1 LỜI MỞ ĐẦU 4 I GIỚI THIỆU 5 1 1 Chương trình du lịch 5 1 2 Cung đường.
Trang 1UỶ BAN NHÂN DÂN TỈNH TIỀN GIANG
TRƯỜNG ĐẠI HỌC TIỀN GIANG
Giảng viên hướng dẫn: Thầy Phùng Quang Thái
Thầy Lê Minh Thiên
Tiền Giang – 2022
Trang 2MỤC LỤC
MỤC LỤC 1
LỜI MỞ ĐẦU 4
I GIỚI THIỆU 5
1.1 Chương trình du lịch 5
1.2 Cung đường đi 7
1.3 Nhật ký hành trình 7
II CÁC TUYẾN ĐIỂM TRÊN HÀNH TRÌNH 9
2.1 Thành phố Hồ Chí Minh 9
2.1.1 Khai quát về TP Hồ Chí Minh 9
2.1.2 Các điểm tham quan tại TP Hồ Chí Minh 13
2.2 Đồng Nai 22
2.2.1 Khai quát về tỉnh Đồng Nai 22
2.2.2 Các điểm tham quan tại Đồng Nai 25
III TUYẾN ĐIỂM CỤ THỂ 37
3.1 Khánh Hoà 37
3.1.1 Tổng quan về tỉnh Khánh Hoà 37
3.1.2 Lich sử hình thành 38
3.1.3 Tài nguyên du lịch tự nhiên 39
Địa hình 39
Khí hậu 40
Thủy văn 40
Các điểm tham quan du lịch 41
3.1.4 Tài nguyên du lịch văn hoá 53
Di tích lịch sử – văn hoá và công trình kiến trúc 53
Lễ hội văn hoá 64
Làng nghề 65
Ẩm thực 67
Trang 33.1.5 Cơ sở hạ tầng và cơ sở vật chất phục vụ du lịch 69
3.1.6 Một số điểm tham quan tiêu biểu trong chương trình 73
3.2 Đà Lạt 81
3.2.1 Tổng quan về thành phố Đà Lạt 81
3.2.2 Lich sử hình thành 81
3.2.3 Tài nguyên du lịch tự nhiên 82
Địa hình 82
Khí hậu 82
Thủy văn 83
Tài nguyên động, thực vật 83
Cảnh quan tự nhiên và một số thắng cảnh du lịch nổi tiếng 84
3.2.4 Tài nguyên du lịch văn hoá 86
Các công trình kiến trúc, di tích lịch sử văn hoá 86
Lễ hội văn hoá dân gian truyền thống 88
Các nghề truyền thống 89
3.2.5 Cơ sở hạ tầng và cơ sở vật chất phục vụ du lịch 90
3.2.6 Một số điểm tham quan tiêu biểu trong chương trình 93
IV ĐÀ LẠT VÀ NHỮNG CÁI TÊN 106
4.1 Đà Lạt – Thành phố ngàn hoa 106
4.2 Đà Lạt – Thành phố ngàn thông 110
4.3 Đà Lạt – Một “tiểu” Paris thu nhỏ 110
4.4 Đà Lạt – Tình yêu và nỗi nhớ 111
V VUA BẢO ĐẠI VÀ “HOÀNG TRIỀU CƯƠNG THỔ” 114
5.1 Khái quát về Vua Bảo Đại 114
5.2 Một số đặc điểm nổi bật về Vua Bảo Đại 115
5.2.1 Vua không ngồi ngai vàng khi làm vua 115
5.2.2 Vua gắn với số 13 115
5.2.3 Vị vua cuối cùng của Việt Nam 115
5.2.4 Thà làm dân nước tự do còn hơn làm vua nước nô lệ 116
5.2.5 Vị vua duy nhất nhà nguyễn phá lệ tứ bất 117
Trang 45.2.6 Vị vua duy nhất chống chuyện đa thê 117
5.2.7 Vua lấy vợ đa vùng miền, đa quốc gia 117
5.2.8 Vị vua có phong cách Tây nhất 118
5.2.9 Vị vua sống thọ nhất 118
5.2.10 Vua cuối cùng tiến hành cải cách 118
5.2.11 Cựu hoàng duy nhất làm cố vấn 119
5.2.12 Vua Việt duy nhất gặp giáo hoàng 119
5.3 Hoàng triều Cương thổ 120
5.4 Các điểm tham quan tiêu biểu 121
5.4.1 Dinh I 122
5.4.2 Dinh II 123
5.4.3 Dinh III 124
Nam Phương Hoàng Hậu 125
Biệt Điện Bảo Đại (Đăk Lắk) 126
Lầu Bảo Đại Nha Trang hay Biệt Điện Cầu Đá 127
VI ĐÁNH GIÁ SAU CHUYẾN ĐI 128
KẾT LUẬN 131
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 132
Trang 5LỜI MỞ ĐẦU
Chuyến đi thực tế Nha Trang Đà Lạt sẽ là chuyến đi dành cho học tập, khám
phá, nghỉ dưỡng tuyệt vời với những trải nghiệm đáng nhớ giữa hai thiên đường
du lịch: thành phố biển và thành phố ngàn hoa trong tiết trời vừa chuyển mùa sang
hạ
“DALAT: Dat Aliis Lactitian Aliis Temperiem”, tức là “Cho người này niềm
vui, người kia sự mát lành” Câu châm ngôn mà người Pháp dành cho Đà Lạt khi
xây dựng ở đây một trung tâm nghỉ dưỡng thật có ý nghĩa và rất phù hợp với một
thành phố trẻ trung, xinh đẹp này Nhiều người còn cho rằng xuất xứ tên Đà Lạt
là từ việc ghép 5 chữ cái đầu tiên trong câu châm ngôn trên
Với khí hậu và phong cảnh đặc trưng, Đà Lạt được ví như một thành phố của
Châu Âu nằm giữa một đất nước nhiệt đới Ngay từ khi phát hiện ra cao nguyên
Lang Bian, bác sĩ Alexandre Yersin đã đề nghị với toàn quyền Đông Dương Paul
Doumer xây dựng ở đây thành một thành phố nghỉ dưỡng Từ đó đến nay Đà Lạt
được biết đến như một thành phố du lịch nghỉ dưỡng mộng mơ và lý tưởng
Với những gì thiên nhiên đã ưu ái ban tặng cho Đà Lạt thì Du lịch Đà Lạt đã
dần trở thành ngành kinh tế mũi nhọn và đem về một nguồn lợi rất to lớn cho
người dân địa phương
Sau đây là “Bài Thu hoạch chuyến đi thực tế Nha Trang – Đà Lạt” Trong
thời gian làm bài do thời gian và kinh nghiệm có hạn nên báo báo còn có những
hạn chế nhất định, vì vậy rất mong được sự đóng góp ý kiến của Thầy cô giáo
cùng tất cả các bạn để bài báo cáo của em được hoàn chỉnh hơn
Trang 6I GIỚI THIỆU
1.1 Chương trình du lịch
Buổi tối:
21h30: Xe đón đoàn tại trường Đại học Tiền Giang (119 Ấp Bắc, phường 5, Tp
Mỹ Tho, Tiền Giang) khởi hành đi Nha Trang, đoàn nghỉ đêm trên xe
NGÀY 1 MỸ THO – NHA TRANG (Ăn sáng, trưa, chiều)
Buổi sáng: Đến Nha Trang, đoàn dùng điểm tâm sáng
08h00: Đoàn đến bến tàu du lịch Nha Trang bắt đầu chương trình du thuyền tham
quan vịnh biển Nha Trang Đoàn ngồi trên thuyền thưởng ngoạn cảnh đẹp các
hòn đảo trong vịnh biển Đoàn đến Hòn Một, đoàn tự do tắm biển và lặn ngắm san
hô
Buổi trưa: Đoàn quay lại bến tàu Nha Trang, đoàn dùng cơm trưa tại nhà hàng
14h00:
Đoàn tham quan Viện Hải Dương Học Nha Trang, một trong những cơ sở
nghiên cứu về biển lớn nhất Việt Nam
Đoàn tham quan tháp Bà Ponagar một công trình kiến trúc tôn giáo nổi tiếng
của người Chăm
16h00: Đoàn đến khách sạn nhận phòng nghỉ ngơi; tự do đi tắm biển và tham gia
các trò chơi vận động trên biển
Buổi chiều: Đoàn dùng cơm chiều tại nhà hàng Đoàn trở về khách sạn nhận phòng nghỉ ngơi; tự do tản bộ khám phá thành phố biển Nha Trang về đêm
NGÀY 2 NHA TRANG – ĐÀ LẠT (Ăn sáng, trưa, chiều)
Buổi sáng: Đoàn trả phòng; dùng điểm tâm sáng; mua sắm đặc sản tại chợ Đầm Đoàn tiếp tục khởi hành đi Đà Lạt
Buổi trưa: đoàn dùng cơm trưa tại Đà Lạt và về khách sạn nhận phòng nghỉ ngơi
Buổi chiều:
13h30: Đoàn tham quan Đường hầm điêu khắc – là đường hầm làm bằng đất sét
qua tay nghệ nhân đã tạo nên những tác phẩm nghệ thuật vô cùng đặc sắc
14h30:
Đoàn tham quan thác Đatanla một trong những thác đẹp nhất của Đà Lạt; quý khách có thể đi bằng máng trượt để tham quan thác (chi phí tự túc)
Xe đưa quý khách đến đồi Robin, quý khách có thể đi cáp treo (chi phí tự túc)
tham quan Thiền Viện Trúc Lâm – là thiền viện thuộc dòng Trúc Lâm Yên Tử
Trang 7NGÀY 4 ĐÀ LẠT – MỸ THO (Ăn sáng, trưa)
nằm trên núi Phụng Hoàng, phía trên Hồ Tuyền Lâm, với không gian tĩnh lặng và thảm xanh bao la bất tận của những cánh rừng thông bạt ngàn, thiền viện là điểm đến lý tưởng, không thể bỏ qua của du khách mỗi khi đặt chân đến Đà Lạt
Đoàn dùng cơm chiều, về khách sạn nhận phòng nghỉ ngơi và tự do dạo phố đêm Đà Lạt
NGÀY 3 ĐÀ LẠT NGÀN THÔNG VẪY GỌI (Ăn sáng, trưa) Buổi sáng:
07h00:
Sau khi dùng điểm tâm sáng, đoàn khởi hành tham quan Hoa sơn điền trang
Đà Lạt được sở văn hóa và du lịch Đà Lạt liệt kê vào là một khu du lịch sinh thái
hòa hợp với thiên nhiên
Đoàn tiếp tục tham quan làng hoa Vạn Thành Đà Lạt – là một trong top 3
làng hoa nổi tiếng bậc nhất nước ta
11h00: Quý khách tham quan cở sở làm bánh mứt, thưởng thức đặc sản mứt miễn
phí của Đà Lạt
Buổi trưa: 11h45: Đoàn dùng cơm trưa và về khách sạn nghỉ ngơi
Buổi chiều: Đoàn tham quan Dinh Bảo Đại (Dinh 3 Đà Lạt) – là công trình với
phong cách kiến trúc Pháp đặc trưng, nơi ở và làm việc của Vua Bảo Đại
14h30:
Đoàn tham quan Nhà thờ Domaine de Marie được xây dựng theo phong cách
châu Âu của thế kỷ 17, với sự kết hợp hài hòa giữa các kiểu kiến trúcphương Tây với kiến trúc dân gian của dân tộc thiểu số vùng Tây Nguyên
Quý khách tiếp tục thực hiện một chuyến hành trình chinh phục đỉnh Lang
Biang hùng vĩ nằm ở độ cao 2.169m so với mực nước biển bằng xe Jeap uốn lượn
trên những ngọn đồi
Đoàn dùng cơm chiều và tham gia chương trình giao lưu lửa trại với đồng
bào dân tộc Lạch tại huyện Lạc Dương
Buổi tối: Đoàn quay về khách sạn nhận phòng nghỉ ngơi
Buổi sáng:
Đoàn trả phòng, dùng bữa sáng khởi hành về Mỹ Tho
Quý khách thưởng thức đặc sản trà, cà phê miễn phí tại Bảo Lộc và tiếp tục hành trình
Trang 8Buổi trưa: Đoàn dùng cơm trưa tại khu du lịch Dam Bri – Bảo Lộc Quý khách
tham quan thác Dam B’ri một trong những thác nước đẹp nhất tỉnh Lâm Đồng
cao hơn 60 mét
Buổi chiều: Đoàn về lại Mỹ Tho, chia tay đoàn; kết thúc chương trình thực tế
1.2 Cung đường đi
Cung đường 1 Mỹ Tho – Quốc Lộ 1A – Cao tốc TP HCM Trung Lương – Đại
lộ Võ Văn Kiệt – Hầm Thủ Thiêm – Cao tốc Long Thành – Dầu Giây – Quốc lộ 1A – Sông Lô Hòn Rớ – Thành phố Nha Trang
Cung đường 2 Thành phố Nha Trang – Quốc lộ 1C – Đèo Khánh Vĩnh – Thành
phố Đà Lạt
Cung đường 3 Thành phố Đà Lạt – Đèo Prenn – Cao tốc Liên Khương – Thị trấn
Di Linh – Đèo Bảo Lộc – Đèo Chuối – Quốc lộ 20 – Quốc lộ 1A – Cao tốc Long Thành – Dầu Giây – Đường Mai Chí Thọ – Hầm Thủ Thiêm – Đại lộ Võ Văn Kiệt – Cao tốc TP HCM Trung Lương – Quốc lộ 1A – Mỹ Tho
Đến TP HCM
Tiến vào hầm Thủ Thiêm
Đoàn đón Hướng dẫn viên lên xe
Nghỉ chân tại Cây xăng Dầu Giây Đến TP Nha Trang
Dùng bữa sáng tại Sannest Restaurants
Sau khi dùng bữa, đoàn tiếp tục xuất phát đến bến tàu Đến bến tàu du lịch
Lên tàu đến hòn Một Đến bãi biển Robison Rời đảo, đoàn tiếp tục di chuyển đến địa điểm ăn trưa Đến Nhà hàng Khải Hoàng viên
Tham quan Viện Hải Dương học
Đến khách sạn Areca nhận phòng Nghỉ ngơi
Xe khởi hành đến nhà hàng dùng bữa tối
Đến nhà hàng Dùng bữa tối
Trang 9Rời tháp Bà Đoàn tiếp tục di chuyển đến Đà Lạt
Đoàn dừng chân tham quan tại suối đá Hòn Giao
Sau đó tiếp tục di chuyển đến Đà Lạt
Đoàn dùng bữa trưa tại nhà hàng PAPA
Đoàn lên xe khởi hành đến Đường Hầm điêu khắc
Đến Đường hầm điêu khắc
Rời đường hầm điêu khắc Làm thủ tục check – in tại Khách sạn Lavender Tím
Xe đi đến nhà hàng ăn tối, sau đó lên đường đến chợ đêm
Tự do tham quan chợ đêm Đà Lạt
Tham quan thác Datala Rời thác Datala Đến Dinh Bảo Đại (Dinh III)
Đoàn khởi hành đến nhà hàng dùng bữa trưa Đến nhà hàng Đà Lạt View
Về khách sạn nghỉ ngơi Đến nhà thờ Domaine De Marie
Đến cơ sở bánh mức Anh Thư – Cẩm Tú Đoàn thưởng thức
và mua các loại bánh mức, kẹo, trà,
Đoàn di chuyển đến Langbiang
Đến Langbiang, đoàn lên xe jeap di chuyển lên đỉnh Lanbiang và tự do tham quan, chụp ảnh
Đoàn đến nhà hàng Trần Châu Loan dùng cơm
Đoàn di chuyển đến địa điểm tổ chức Giao lưu lửa trại
Đoàn về khách sạn nghỉ ngơi
Trang 10Đoàn dùng buffet sáng tại khách sạn
Xe khởi hành rời khỏi thành phố Đà Lạt
Xe dừng chân tại Vựa trái cây Hạnh Dung cho khách nghỉ ngơi và mua quà, bánh, trái cây,
Đến thác Damb’ri Đoàn dùng cơm trưa tại nhà hàng tại Damb'ri Đoàn tiếp tục lên đường về lại Mỹ Tho
Về đến Mỹ Tho, chia tay đoàn và hẹn gặp lại
II TỔNG QUAN VỀ ĐIỂM DU LỊCH
2.1 Thành phố Hồ Chí Minh
2.1.1 Khái quát về thành phố Hồ Chí Minh
Thành phố Hồ Chí Minh có diện tích 2.090km2, dân số 8.837.544 người (tính đến tháng 7/2021) Bao gồm các quận: 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, Tân Phú, Bình Thạnh, Phú Nhuận, Gò Vấp, Bình Tân, Thủ Đức và các huyện: Cái Bè, Cần Giờ, Hóc Môn, Củ Chi, Bình Chánh
Thành phố Hồ Chí Minh có toạ độ địa lý từ 10°22’13” – 11°22’13” vĩ độ Bắc
và từ 106°01’25” – 107°01’10” kinh độ Đông Trung tâm thành phố cách Thủ đô
Hà Nội 1.730km (đường bộ) về phía Bắc Thành phố có 15km bờ biển
Về thành phần dân cư, Sài Gòn là nơi hội tụ nhiều dòng chảy văn hóa Việt – Hoa – châu Âu Vì trên 300 năm trước, Sài Gòn là nơi tiếp nhận các nguồn lưu dân từ Trung, Bắc đến lập nghiệp rồi các di dân của người Hoa Sau đó, Sài Gòn trở thành một trong những trung tâm của cả nước đón nhận những ảnh hưởng của văn hóa Pháp, Mỹ qua các giai đoạn thăng trầm của cả nước
Cộng đồng dân cư ở Sài Gòn – Gia Định có rất nhiều thành phần khác nhau
về địa phương, dân tộc, tôn giáo Trong các thành phần dân cư ở Sài Gòn – Gia Định, người Việt chiếm tuyệt đối đa số Vào những năm 1960, riêng vùng nội thành Sài Gòn có 1.423.500 người Việt trên tổng số 1.800.000 người, chiếm tỉ lệ 77,8%
+ Người Việt có gốc miền Bắc di cư vào khoảng năm 1945, tập trung ñông nhất ở các quận vành đai Sài Gòn như Tân Bình, Gò Vấp, Phú Nhuận, Bình Thạnh + Người Việt gốc miền Trung di cư vào thành phố từ những năm 1959, 1960 và nhất là từ năm 1963 khi tình hình chính trị, chiến sự trở nên gay gắt ở miền Trung lúc bấy giờ Tập trung ở các xóm lao động vùng Cô Giang, Khánh Hội, Bàn Cờ + Người Hoa ở thành phố Hồ Chí Minh có khoảng 400.000 người, chiếm gần 15% dân số toàn thành phố Thành phố Hồ Chí Minh là nơi tập trung người Hoa đông
Trang 11nhất nước ta Người Hoa cư trú rải rác trong nhiều quận huyện của thành phố Hồ Chí Minh, đông nhất là tập trung sinh sống ở các quận 5, quận 10, quận 11 Trên địa bàn thành phố có hàng trăm song ngòi, kênh rạch nhưng sông lớn thì không nhiều, lớn nhất là sông Sài Gòn mà đoạn chảy qua thành phố dài 106km
Hệ thống đường sông từ thành phố lên miền Đông và xuống các tỉnh miền Tây, sang Campuchia đều thuận lợi
Thành phố Hồ Chí Minh là đầu mối giao thông của cả miền Nam, bao gồm đường sắt, đường bộ, đường thủy và đường hàng không Từ thành phố Hồ Chí Minh đi Hà Nội và các tỉnh Đồng bằng sông Cửu Long có quốc lộ 1A, đường sắt Thống Nhất và quốc lộ 13 xuyên Đông Dương; quốc lộ 20 đi Đà Lạt; quốc lộ 22
đi Tây Ninh, cửa khẩu Mộc Bài, Sân bay Tân Sơn Nhất chỉ cách trung tâm thành phố 7km, với hàng chục đường bay quốc tế và các tuyến quốc nội Cảng Sài Gòn chiếm gần 50% khối lượng hàng hoá được bốc dỡ qua các hải cảng ở nước ta Khí hậu thành phố có 2 mùa: mùa mưa từ tháng 5 đến tháng 11, lượng mưa trung bình năm 1.979mm, mùa khô từ tháng 12 đến tháng 4 năm sau Nhiệt độ trung bình năm 27,55°C và không có mùa đông lạnh Hoạt động du lịch ở đây thuận lợi quanh năm
Thành phố Hồ Chí Minh là vùng đất mới Vào đầu năm 1698 Thông suất Nguyễn Hữu Cảnh theo lệnh chúa Nguyễn vào mở mang vùng đất phía Nam Ông
đã thành lập phủ Gia Định, lập xứ Đồng Nai làm huyện Phước Long, dựng dinh Trấn Biên, lập xứ Sài Gòn làm huyện Tân Bình, dựng dinh Phiên Trấn Năm 1772, lũy thành Bán Bích được xây dựng Năm 1859, thực dân Pháp chiếm Nam Bộ, thành Gia Định thất thủ Từ năm 1862, một phương án quy hoạch thành phố với
500 nghìn dân được phê duyệt Thống đốc quân sự người Pháp là Bonard chia tỉnh Gia Định thành 3 phủ, mỗi phủ có 3 huyện Năm 1864, Chợ Lớn được tách ra khỏi Sài Gòn (về phương diện địa bạ)
Từ đây, dáng dấp của một đô thị theo kiểu phương Tây thế kỷ XIX đã dần dần hình thành những trục đường lớn có ngã tư, ngã năm, ngã bảy Nhà nhiều tầng bằng gạch, xi măng cốt thép, quảng trường, bến cảng, công viên lần lượt ra đời, Cuối thế kỷ XIX, tổng thống Cộng hoà Pháp ký sắc lệnh thành lập thành phố Sài Gòn Sài Gòn thực sự trở thành đô thị với hàng loạt công trình lớn được xây dựng theo kiểu phương Tây với những công sở, trung tâm thương mại, công nghệ dịch
vụ, giao thông Đầu thế kỷ XX, Chợ Lớn sáp nhập vào Sài Gòn, trở thành đô thị lớn nhất Đông Dương
Thành phố là một địa danh lịch sử, nơi mở đầu cho cuộc kháng chiến chống quân xâm lược Pháp và là nơi kết thúc thắng lợi quá trình giành độc lập của dân tộc Việt Nam với chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử, ngày 30/4/1975
Trang 12Về tên gọi và nguồn gốc thành phố Hồ Chí Minh: Ngày 30/4/1975 Sài Gòn
được giải phóng Ngày 2/7/1976 quốc hội khóa VI họp lấy tên chủ tịch Hồ Chí Minh đặt tên cho thành phố Sài Gòn, đồng thời mở rộng diện tích thành phố, bao gồm: thành phố Sài Gòn, tỉnh Gia Định, huyện Củ Chi của tỉnh Hậu Nghĩa, huyện Bến Cỏ của tỉnh Bình Dương Năm 1978, sát nhập thêm một phần của tỉnh Đồng Nai Năm 1979, các đơn vị hành chính cơ sở được phân chia lại, toàn thành phố
có 261 phường, 86 xã Sau đợt điều chỉnh tiếp theo vào năm 1989, thành phố còn
182 phường và 100 xã, thị trấn Đến năm 1997, phân chia hành chính của thành phố lại thay đổi, gồm 17 quận, 5 huyện với 303 phường xã, thị trấn Năm 2003, quận Tân Bình tách thành hai quận Tân Phú và Tân Bình Huyện Bình Chánh tách thành quận Bình Tân và huyện Bình Chánh Nâng tổng số quận huyện của thành
phố lên 24, trong đó có 19 quận nội thành và 5 huyện ngoại thành
Tên gọi Sài Gòn xưa: Theo Phủ Biên Tạp Lục của Lê Quý Đôn viết năm
1776, năm 1674, Thống suất Nguyễn Dương Lâm vâng lệnh chúa Nguyễn đánh Cao Miên và phá vỡ “Luỹ Sài Gòn” (tiếng Hán “Sài Côn”, đọc theo âm Nôm là
“Sài Gòn” Có thể giải thích cách cấu tạo như sau: chữ Sài mượn âm Hán giữ nguyên cách đọc, chữ Gòn thì mượn âm Hán nhưng đọc chệch mà thành) Như vậy, ngay từ năm 1674 đã có địa danh Sài Gòn Khi Nguyễn Hữu Cảnh đến đây,
thì đã có tên gọi Sài Gòn
Giả thuyết được nhiều người đồng tình nhất là của Trương Vĩnh Kí Ông này cho rằng, tiếng Sài Gòn có nguồn gốc từ tiếng Cao Miên là “Prei Nokor”, vì vùng đất này trước là của người Cao Miên Trong tiểu giáo trình Địa lý Nam Kỳ, ông
đã công bố một danh sách đối chiếu 187 địa danh Việt Miên ở Nam Kỳ, như Cần Giờ là Kanco, Gò Vấp là Kompăp, Cần Giuộc là Kantuọc và Sài Gòn là Prei Nokor Hai ông Nguyễn Đình Đầu và Lê Trung Hoa đều đồng ý với thuyết này, dựa theo lịch sử và ngữ âm
Theo sử Cao Miên được dịch lại bởi Louis Malleret, vào năm 1623, một sứ thần của chúa Nguyễn đem quốc thư tới vua Cao Miên và ngỏ ý muốn mượn xứ Prei Nokor và Kras Krabei của Cao Miên để đặt phòng thu thuế Tới năm 1674, Cao Miên có biến, chúa Nguyễn sai Nguyễn Dương Lâm đánh và phá luỹ Sài Gòn Như vậy, rõ ràng là có sự liên hệ rất chặt chẽ giữa Prei Nokor và Sài Gòn.Người Hoa phiên âm tiếng Sài Gòn thành Xi Gong
TIỀM NĂNG DU LỊCH
Hiện nay thành phố Hồ Chí Minh là trung tâm du lịch lớn nhất nước, thu hút hàng năm 70 % lượng khách quốc tế đến Việt Nam Sở dĩ như vậy vì ngoài cơ sở
hạ tầng khá tốt, giao thông tương đối thuận tiện, thành phố là một nơi có tài nguyên
du lịch phong phú Nơi đây là một vùng đất gắn liền với lịch sử đấu tranh giành độc lập của dân tộc kể từ khi thực dân Pháp đặt chân lên Việt Nam Thành phố Hồ
Trang 13Chí Minh cũng là nơi Chủ tịch Hồ Chí Minh vĩ đại ra đi tìm đường cứu nước (1911) Gắn liền với sự kiện đó, cảng Nhà Rồng và Bảo tàng Hồ Chí Minh là một
di tích quan trọng, thu hút nhiều khách du lịch trong và ngoài nước Các di tích cách mạng khác như địa đạo Củ Chi, hệ thống các bảo tàng, nhà hát, nhà văn hoá, các công trình kiến trúc thời Pháp là những điểm du lịch hấp dẫn Gần đây thành phố đã đầu tư nhiều khu du lịch như Thanh Đa, Bình Qưới, nhiều khu vui chơi giải trí như Đầm Sen, Cần Giờ, công viên Nước, Suối Tiên, đã thu hút và hấp dẫn
du khách Hiện nay, thành phố đang tiến hành tôn tạo các di tích lịch sử , các công trình kiến trúc cổ, đầu tư cho hệ thống bảo tàng, khôi phục nền văn hoá truyền thống kết hợp với tổ chức các lễ hội, khôi phục văn hoá miệt vườ , làng hoa để phát triển một cách vững chắc ngành du lịch của thành phố
VĂN HOÁ – LỄ HỘI
Với hơn 300 năm hình thành và phát triển, thành phố Hồ Chí Minh có nhiều công trình kiến trúc cổ như Nhà Rồng, đền Quốc Tổ, dinh Xã Tây, Nhà hát lớn, Bưu điện, hệ thống các ngôi chùa cổ (chùa Giác Lâm, chùa Bà Thiên Hậu, chùa
Tổ Đình Giác Viên, ), hệ thống các nhà thờ cổ (Đức Bà, Huyện Sỹ, Thông Tây Hội, Thủ Đức, ) Nhìn chung, một trong những đặc trưng văn hoá của 300 năm lịch sử đất Sài Gòn – Gia Định, nơi hội tụ nhiều dòng chảy văn hoá, là “cơ cấu kiến trúc” Việt – Hoa – Châu Âu Một nền văn hoá kết hợp hài hoà giữa truyền thống dân tộc của người Việt với những nét đặc sắc của văn hoá phương Bắc và phương Tây
Có thể nói Sài Gòn – thành phố Hồ Chí Minh là trung tâm văn hoá của Đông Nam bộ và đồng bằng sông Cửu Long Thành phố này là nơi phổ biến báo quốc ngữ đầu tiên, là nơi ra bảo quốc ngữ đầu tiên của cả nước Sự ra đời và phát triển phong phú của sách, báo, trường học, của đội ngũ trí thức và văn nghệ sĩ, của các hoạt động và giao lưu văn hoá, văn học, nghệ thuật, đã tạo cho Sài Gòn từ lâu là một thành phố có ảnh hưởng lớn về văn hoá đối với cả nước
Những lễ hội lớn ở thành phố Hồ Chí Minh là lễ hội tưởng niệm, ghi công các anh hùng dân tộc: Hai Bà Trưng, Trần Hưng Đạo, Quang Trung, Hàng năm được tổ chức trọng thể vào mùa xuân Đặc biệt vào ngày 10 tháng 3 (âm lịch) cả thành phố tưng bừng dự lễ hội giỗ tổ Hùng Vương, dâng hương bái vọng về đến Hùng (tỉnh Phú Thọ)
Lễ hội trong ngày giỗ vua Hùng
Hàng năm, cứ đến ngày mồng 10/3 âm lịch, các cơ sở tín ngưỡng dân gian ở thành phố Hồ Chí Minh có thờ phụng vua Hùng đều tiến hành tổ chức lễ giỗ Quốc
Tổ theo nghi thức cổ truyền Đông đảo nhân dân đã đến lễ bái tưởng nhớ đến người
đã khai sinh ra nước Văn Lang Khung cảnh lễ hội vừa trang nghiêm, vừa đầm ấm Phần lễ có lễ bái, tế lễ cổ truyền của mọi tầng lớp nhân dân trong đền Phần hội là
Trang 14chương trình biểu diễn cờ người, võ thuật, múa lần, sư tử, múa rồng, rất hấp dẫn, thu hút đông đảo người xem
Ngày giỗ Trần Hưng Đạo
Hàng năm vào ngày 20 tháng 8 âm lịch, các cơ sở tín ngưỡng dân gian thờ Trần Hưng Đạo đều tổ chức lễ giỗ ông với nghi thức trang nghiệm để tưởng nhớ
vị Anh hùng dân tộc làm chói ngời lịch sử nước nhà
Đền thờ Trần Hưng Đạo ở số 36 đường Võ Thị Sáu, quận 1, là một trong những ngôi đền tổ chức lễ giỗ Anh hùng Trần Hưng Đạo có quy mô lớn nhất thành phố Lễ giỗ diễn ra trong ba ngày 19, 20 và 21 tháng 8 âm lịch, với các nghi thức
tế lễ cổ truyền Bắc bộ, bao gồm nam tế và nữ tế, nghi thức hát chầu văn ca ngợi công đức của vị Anh hùng Ngoài ra còn tổ chức chơi cờ người, Trong những ngày này, các tầng lớp nhân dân tề tựu về lễ bái rất đông
Lễ giỗ Lê Văn Duyệt
Lễ giỗ Lê Văn Duyệt – một khai quốc công thần nhà Nguyễn đã từng giữ chức Tổng trấn Gia Định được tổ chức tại Lăng Ông vào ngày 1 tháng 8 âm lịch hàng năm Trong lễ giỗ ông ngoài phần lễ bái theo nghi thức cổ truyền Nam bộ, còn tổ chức hát bội Đây là một trong những lễ hội lớn ở đất Gia Định xưa và thành phố Hồ Chí Minh ngày nay Ngày 1, 2 tháng giêng âm lịch hàng năm có hội xuân diễn ra ở đây Hội Xuân có lễ dâng hương cầu chúc năm mới Cộng đồng người Việt, người Hoa tham dự lễ hội này rất đông,
2.1.2 Các điểm tham quan ở thành phố Hồ Chí Minh
Khu lưu niệm Bác Hồ (Bến Cảng Nhà Rồng)
Vị trí của khu lưu niệm: Số 1, quận 4, TP Hồ Chí Minh
Ngôi nhà được xây dựng vào năm 1863, trước kia là trụ sở của đại diện chuyên chở hàng hải Pháp (thuộc Công ty vận tải đường biển Pháp Messageries Phairimes), đây cũng là nơi ở của viên Tổng quản lý và nơi bán vé tàu
Toà nhà chính có 2 con rồng ở trên nóc, đến năm 1865 ở đây có dựng cột cờ, còn gọi là cột cờ Thủ Ngữ, dùng làm hiệu cho tàu thuyền ra vào Năm 1893 dùng đèn điện 16 nến làm đèn hiệu Năm 1899 bến bằng ván dày được xây dựng lại và đến 1930 xây dựng bằng xi măng cốt sắt Ngày 5/6/1911, tại đây Bác Hồ đã xuống tàu “Đô đốc – Latonche Trevillé” ra đi tìm đường cứu nước
Đến năm 1979, ngôi nhà được dùng làm nơi trưng bày hiện vật và tư liệu về cuộc đời hoạt động của Hồ Chí Minh
Qua đánh giá về hiện trạng và khả năng khai thác du lịch, nơi đây vẫn được quy hoạch tiếp tục làm điểm tham quan chính của thành phố
Dinh Thống Nhất
Dinh Thống Nhất được xây dựng trên nền đất cũ của dinh Nôrôđôm Lễ đặt viên đá đầu tiên xây dựng dinh Nôrôdôm là ngày 23/2/1868 Đây là viên đá vuông,
Trang 15mỗi cạnh rộng 50 cm, lấy ở Biên Hòa, có lỗ rỗng bên trong, chứa những đồng tiền hiện hành bằng vàng, bạc, đồng chạm hình Napôlêông Đệ tam, nhiều vật tư xây dựng được chở từ Pháp sang Do cuộc chiến tranh Pháp – Đức (1870) nên công trình đến năm 1873 mới xong Mặt tiền tòa nhà rộng 80m bên trong có sức chứa
800 người Năm 1954, Ngô Đình Diệm và gia đình đã ở và làm việc trong dinh này
Tháng 2/1963, một sĩ quan không quân Ngụy là Phạm Phú Quốc đã dùng máy bay ném bom, làm dinh bị hỏng nặng Sau đó Ngô Đình Diệm quyết định cho phá hủy dinh Nôrôđôm, xây dựng dinh mới gọi là dinh Độc Lập theo thiết kế của kiến trúc sư Ngô Viết Thụ, tốt nghiệp hạng ưu ở Rôm và do lực lượng công binh Ngụy đảm nhiệm thi công
Diện tích khu dinh mới rông 12 ha, diện tích mặt bằng công trình khoảng 2.000m2 Dinh gồm: một tầng nền, 2 tầng chính, 2 gác lửng, 1 sân thượng để máy bay trực thăng có thể lên xuống dễ dàng và một tầng hầm kiên cố, gồm 100 phòng: phòng làm việc của tổng thống, phòng khách tiết, phòng họp hội đồng nội các, phòng trình ủy nhiệm thư, phòng đại yến,… Ngoài tòa nhà chính, khu dinh còn có
hồ bán nguyệt, bồn hoa, vườn cây cảnh Công trình xây dựng trong 4 năm (theo các nhà địa lý thì mặt tiền dinh hình chữ “Đế”, xung quanh tạo thành biểu tượng cho Ngũ hành)
Trong chiến dịch Hồ Chí Minh, vào lúc 8 giờ ngày 08/04/1975, dinh Độc Lập
bị Trung úy phi công Nguyễn Thành Trung ném bom làm sập cánh trái Đến 10 giờ ngày 30/04/1975, lá cờ đỏ sao vàng đã bay phất phới trên nóc dinh Độc Lập báo giờ cáo chung của chế độ Việt Nam cộng hòa Tổng thống Dương Văn Minh mới lên nhậm chức được 3 ngày cùng với Chính phủ Ngụy gồm 45 người đã đầu hàng vô điều kiện quân Giải phóng
Tháng 11/1975 dinh Độc Lập được đổi tên thành dinh Thống Nhất Dinh Thống Nhất được công nhận di tích lịch sử văn hóa theo quyết định 77A/VHQĐ
ký ngày 25/06/1975 Dinh Thống Nhất ngày nay đã trở thành nơi thu hút đông đảo khách du lịch trong và ngoài nước đến tham quan
Bưu điện Thành Phố
Bưu điện Thành Phố được khởi công xây dựng tháng 1 năm 1861, ban đầu được thiết kế rất đơn giản Tòa nhà được khánh thành ngày 13/2/1863 gồm 2 khu: khu bưu chính và khu điện tín
Ngày 15/4/1878, hai tổ chức bưu chính và điện tín hợp nhất thành bưu điện Năm 1886 Pháp cho xây dựng nhà bưu điện gần quảng trường Công xã Paris theo
đồ án của kiến trúc sư người Pháp là Vilolic Năm 1890 tòa nhà này được khánh thành Đây là công trình kiến trúc có nhiều đặc trưng của phong cách kiến trúc châu Âu kết hợp với châu Á Mặt tiền có những ô hình chữ nhật, ghi tên những
Trang 16nhà phát minh ra ngành bưu điện và điện tín Chiếc đồng hồ lớn trên cửa chính có tuổi thọ bằng tuổi của tòa nhà
Ngày nay, xung quanh tòa nhà chính còn có nhiều công trình kiến trúc dùng
để lắp đặt máy móc, thiết bị bưu điện truyền tin hiện đại Trong tòa nhà chính có
35 quầy phục vụ khách hàng với nhiều dịch vụ: bưu phẩm trong và ngoài nước, phát chuyển thư nhanh, điện hoa, fax…
Bảo tàng Lịch sử Việt Nam
Nằm tại số 2, Nguyễn Bỉnh Khiêm, phường Bến Nghé, quận 1 Bảo tàng được xây dựng ngày 24/11/1927, hoàn thành 1/1/1929 do kiến trúc sư Delaval thiết kế, mang kiểu dáng cung điện mùa hè Bắc Kinh Ban đầu bảo tàng mang tên Blan Chard Dela Brosse trưng bày chủ yếu về mỹ thuật Năm 1954 được đổi tên là Viện bảo tàng Quốc gia Sài Gòn trưng bày về mỹ thuật Việt Nam, Chăm, Khơ-me, Trung Quốc, Nhật Bản và các sắc tộc thiểu số… đến ngày 26/8/1979 Viện bảo tàng Quốc gia được đổi tên thành bảo tàng Lịch sử Tp Hồ Chí Minh, sau đó là bảo tàng Lịch sử Việt Nam
Hiện nay, bảo tàng đang lưu giữ 17.000 cổ vật quý hiếm Về nội dung lịch sử Việt Nam, bảo tàng có các phòng trưng bày: thời đại nguyên thủy, thời đại Hùng Vương, triều nhà Lý, triều nhà Trần, triều nhà Lê, triều Tây Sơn, triều nhà Nguyễn Bảo tàng sử dụng nhiều hiện vật gốc, có giá trị lịch sử cao, cùng nhiều tài liệu khoa học phụ để tái hiện lại quá trình phát triển lịch sử của dân tộc
Bảo tàng còn có những phòng trưng bày chuyên đề: đồ thờ tự Việt Nam, tượng phật Đông Nam Á, gốm Việt Nam và gốm các nước châu Á, văn hóa Óc
Eo, văn hóa Champa, các dân tộc Việt Nam và phòng trưng bày xác ướp khai quật
ở khu vực xóm Cải (Quận 5 – Tp Hồ Chí Minh)
Thảo Cầm Viên
Thảo Cầm Viên quen gọi là vườn Bách thú và Bách thảo, đây là một công viên vào loại lâu đời trên Thế giới
Thảo Cầm Viên được xây dựng tháng 3/1864 với tên gọi là vườn Bách thảo
do chuyên viên khảo cứu thực vật nhiệt đới Pháp J.B Louis Piere phụ trách Với diện tích ban đầu là 12ha, trên một khu vực hoang vắng, nằm bên cạnh sông Rạch Lăng, phía đông bắc Sài Gòn
Công trình được hoàn thành vào năm 1865 và cuối năm đó được mở rộng thêm 8ha, trong công viên trồng nhiều loại cây nhập từ Ấn Độ, Thái Lan, Campuchia Sau đó nhiều loại thú lạ, quý hiếm ở nước ngoài và trong nước được mang về nuôi nên vườn Bách thảo được đổi tên thành Sở thú Đến năm 1924 Thảo Cầm Viên được mở rộng thêm, qua bên kia sông Thị Nghè
Từ năm 1942 – 1945 quân đội Nhật đã chiếm đóng Thảo Cầm Viên
Trang 17Từ năm 1945 – 1955 quân đội viễn chinh Pháp cũng đồn trú tại Thảo Cầm Viên, chúng phá đi nhiều chuồng thú và cây cổ thụ
Năm 1956 – 1960 Ngô Đình Diệm đã biến ngôi biệt thự của vua Bảo Đại trong Thảo Cầm Viên thành phòng điều tra của Sở tình báo Trung ương có tên P42
Thảo Cầm Viên có 2 cổng mở ra ở đường Lê Duẩn và đường Xô Viết – Nghệ Tĩnh Đây là nơi sưu tập hàng ngàn loại cây quý (các loại xương rồng, dương xỉ, lưỡi rắn…) nhiều thảo mộc gốc từ châu Mỹ, châu Phi Nơi đây cũng sưu tập, chăm sóc hàng trăm loài động vật quý hiếm: khỉ, gấu, cọp, beo, sư tử, giả nhân, vượn, hươu, nai, lợn rừng, nhím, rùa, cá, hà mã, trăn, rắn, các loài,… Ngoài ra, Thảo Cầm Viên còn có hồ nước trồng nhiều loại súng, có ao sen nuôi nhiều loài cá Đây
là công viên được xây dựng sớm nhất và là công viên có số loài động thực vật quý được bảo tồn và nuôi dưỡng nhiều nhất ở nước ta
Công viên Đầm Sen
Công viên nằm ở số 3, Hòa Bình, quận 1, thành phố Hồ Chí Minh Công viên được khởi công ngày 15 tháng 12 năm 1976, trên một vùng đất ven đô trước đây Công trình ban đầu chỉ đào đắp thành ao thả cá Từ năm 1986, khu công viên được giao về cho Công ty du lịch Phú Thọ quản lý Diện tích công viên rộng 52ha, bao gồm 30 khu như sân khấu cổ tích, lâu đài cổ tích, sân khấu quảng trường, non
bộ thủy cung, đảo khiêu vũ, nhà sinh vật biển, rối nước, vườn thiên nhiên, chùa cổ Giac Viên, chùa Một Cột, vườn bướm thiên nhiên, khu câu cá, khu trưng bày kỳ long, quán trà đạo, khu trò chơi mạo hiểm, hồ thiên nga, hồ ngựa phi, vườn hoa châu Âu… Khu cắm trại là một khu đất rộng dành riêng cho khách có nhu cầu cắm trại, khu vực lòng hồ dành cho các hoạt động mặt nước như câu cá, bơi thuyền, sân khấu rối nước… Hiện nay, công viên Đầm Sen đón hàng nghìn du khách mỗi ngày đến vui chơi, tham quan
Khu du lịch Kỳ Hòa
Khu du lịch Kỳ Hòa nằm ở gần vị trí trung tâm thành phố, tại số 12, đường 3/2, quận 10 trong một vùng thiên nhiên thoáng mát, trong lành Khu du lịch Kỳ Hòa rộng hơn 14ha gồm có: khu công viên, trung tâm hội chợ quốc tế, các khách sạn hiện đại và cả một hệ thống nhà hàng, bên cạnh là nhà hát Hòa Bình, một nhà hát lớn nhất thành phố
Công viên Kỳ Hòa có hai khu vực: Kỳ Hòa I và Kỳ Hòa II được nối với nhau bằng một chiếc cầu xinh xắn Ở đây đủ các loại hình vui chơi giải trí dành cho người lớn và trẻ em như bơi thuyền trên hồ, đu quay đứng, bập bênh, đi xe lửa vong quanh hồ nước…
Tại công viên Kỳ Hòa I đã xây dựng khu vườn thần tiên kỳ thú, sân khấu dành cho lứa tuổi thiếu nhi, sân khấu đồi Hoa Vàng với hơn 100 chỗ ngồi bên bờ
Trang 18hồ thơ mộng Nơi đây diễn ra các loại hình sinh hoạt văn hóa như múa lân, sư tử, rồng, hội thi khiêu vũ nghệ thuật, hội diễn thời trang…
Công viên nước Sài Gòn
Công viên nước Sài Gòn (SaiGon Water Park) mở cửa từ 13/12/1997 là khu giải trí hiện đại dưới nước đầu tiên tại Việt Nam bao gồm các trò chơi cầu trượt nước và hồ bơi mới lạ theo tiêu chuẩn quốc tế…
Công viên nằm trên khu đất rộng 5ha bên bờ sông Sài Gòn, thuộc quận Thủ Đức, cách trung tâm thành phố khoảng 10 km, đây là một liên doanh với công ty Pegasus Leisure (Ô-xtray-li-a) với tổng số vốn đầu tư 11,16 triệu đô la Mỹ
Tới đây, du khách có thể tham gia các trò chơi như thác bạc, ghềnh sông…
Từ độ cao 15m của 6 cầu trượt khác nhau, thả mình trượt qua 120m gồm các khúc quanh vòng vèo trước khi bay xuống hồ nước trong xanh Thấp hơn một chút là cầu trượt nhiều làn và cầu trượt xoắn gồm 2 ống trượt xoắn vào nhau bắt đầu từ
độ cao 12m và dài 70m Sau đó du khách có thể vui chơi trong hồ tạo sóng (10 phút có một đợt sóng nhân tạo cao 1m), hoặc thả mình thư giãn trên những chiếc phao lớn trôi bồng bềnh trên dòng sông Lười dài 350m nước chảy chầm chậm và liên tục tận hưởng không khí trong lành, ngắm nhìn toàn cảnh công viên Ngoài ra còn có một hồ bơi thiết kế dành cho trẻ em Với những dịch vụ vui chơi giải trí độc đáo, SaiGon Water Park đã nhanh chóng hấp dẫn nhiều du khách trong và ngoài nước thuộc mọi lứa tuổi
Khu du lịch Suối Tiên
Khu du lịch nằm ở phía đông bắc thành phố, thuộc huyện Thủ Đức, trên đường Hà Nội, cách trung tâm 19km Khu du lịch Suối Tiên là nơi vui chơi giải trí cuối tuần của người dân thành phố, du khách trong và ngoài nước Tới đây du khách sẽ được tận hưởng phong cảnh tự nhiên hữu tình: suối, rừng cây, hồ cá, Đây là nơi nuôi nhiều loại thú quý hiếm mà đặc biệt nhất là cá sấu, đàn cá sấu ở đây hiện có gần 2.000 con Tới suối Tiên du khách còn được đắm mình với thuỷ cung, với hàng trăm loài cá bơi lội trong hầm kính, Hiện nay, Suối Tiên là một trong những điểm hấp dẫn du khách nhất ở thành phố Hồ Chí Minh
Chùa ở thành phố Hồ Chí Minh:
Thành phố có tới 180 ngôi chùa trong tổng 4.766 ngôi chùa lớn nhỏ của cả miền Nam Các ngôi chùa ở thành phố có lịch sử xây dựng từ thế kỷ XIX đến nay Phong cách kiến trúc chùa ở đây có sự đan xen giữa phong cách chùa miền Bắc Việt Nam, chùa Trung Hoa và phong cách kiến trúc nhà truyền thống ở miền Trung kết hợp với lối kiến trúc Châu Âu Vật liệu xây dựng chủ yếu bằng bê tông, cốt sắt, những vật liệu truyền thống quý ít được sử dụng Ở đây, có 3 loại chùa: Chùa cổ Việt Nam theo phái Phật giáo truyền thống, phần lớn được xây dựng vào khoảng 200 năm trở lại đây
Trang 19Chùa do người Việt gốc Hoa xây dựng, phần lớn tập trung ở vùng Chợ Lớn
có tuổi trên 100 năm
Loại chùa được xây dựng dưới thời Mỹ – Ngụy, hầu hết tập trung ở khu vực Sài Gòn cũ, kiến trúc đan xen theo lối Âu và Á, hoặc có kiến trúc phương Đông (chùa Vĩnh Nghiêm, Việt Nam quốc tự, Xá Lợi, Ấn Đông, )
• Chùa Giác Lâm
Chùa Giác Lâm được xây dựng ở 118 Lạc Long Quân, phường 10, quận Tân Bình Chùa được toạ lạc tại vùng Phú Thọ Hoà trên một gò đất cao (xưa gọi là gò Cẩm Sơn) từ thời vua Lê Cảnh Hưng Đây là ngôi chùa cổ nhất tại thành phố Hồ Chí Minh
Lúc đầu chùa xây dựng bằng cây lợp lá gọi là Tấm Am (am tu bằng cây lá)
do hai vợ chồng cư sĩ có tên Lý Khoái Long (Lý Thụy Long) dựng lên làm nơi ẩn dật Tên ông là Cẩm, làm nghề dệt đệm, nên thườn được dân địa phương gọi là Cẩm Đệm Đến năm 1774, một đại lão hoà thượng thuộc phái Lâm Tế, pháp danh
là Tiên Giáp hiệu là Hải Tịnh đi du hành được vợ chồng ông Cẩm thọ bái Nhà sư Hải Tịnh đã ở lại Trà Am để tu hành Từ đó đến nay chùa đã có 8 đời sư trụ trì, và được trùng tu tới 3 lần vào các năm 1789, 1804, 1909
Chùa hiện có hàng trăm tượng lớn nhỏ, 57 bao lơn (cửa võng) và 60 phù điêu, chùa có đôi liễn Gia Long Sắc Tứ vào năm thứ 3 (1804), câu đối của Trịnh Hoài Đức lúc còn làm Hiệp tổng trấn thành Gia Định, xung quanh chùa có 50 toà cổ tháp
Cách bày trí tượng: Chính điện thờ Phật A Di Đà, dưới là Phật Thích Ca, Di Lặc, hai bên có Quan Thế Âm và Thế Thái Ngoài ra còn có tượng Cửu Long, hai bên trong là Thấp bát La Hán, Thập điện Diêm Vương, Tổ sư Đạt Ma, và tượng Long Vương Các tượng được làm bằng gỗ cách đây khoảng 200 năm, điêu khắc tinh vi
Ở đây còn có đền Dược Sư 49 ngọn, mỗi ngọn có một tượng phật nhỏ Sau chính điện là bàn thờ tổ, thờ các vị hoà thượng đã trụ trì tại chùa và còn có bàn thờ Đức Chuẩn Đế, Phật A Di Đà và Thập điện Diêm Vương Chùa còn có nhiều cây cảnh và hoa
Trước chùa có cây bồ đề lớn (do Đại đức Narada từ Xrilanca tặng vào năm 1953), chùa còn có cây bạch mai 100 tuổi, mới đây chùa xây thêm tháp Xá Lợi
Trang 20nhưng vẫn giữ được nét phương Đông Ngôi chùa có mái chay dài, dầu mái uốn cong và có hình đầu chim Nhật Bản, chính giữa là hình bánh xe pháp luân Cạnh chùa có ngôi tháp 7 tầng cao 40m Chùa chính có 2 tầng,tầng dưới có 2 phần: Phần ngoài cao 3,2m, làm nơi nghỉ chân cho khách hành hương, phần trong cao 4,2m chia làm phòng họp giảng đường và tăng phòng Từ dưới sân có 3 cầu thang rộng, nhiều bậc dẫn lên tầng trên, ở đây có sân thượng rộng khoảng 10m bên phải có gác chuông (chuông có đường kính 1,8m)
Qua sân thượng vào phật điện lớn dài 35m, rộng 22m, cao 15m Trên bàn Thờ Phật có ba tượng lớn: chính giữa là phật Thích Ca, bên phải là Bồ tát Phổ Hiền, bên trái là Bồ tát Văn Thù
Trong diện có các bao lớn chạm tứ linh (long, ly, quy, phượng) hay Cửu Long Ở các hương án có phù điêu các chùa danh tiếng trong nước và một số nước châu Á Quanh tường có các tranh La Hán
Phật điện gồm bái điện, chính điện và Địa tạng đường, nơi tạc chữ “Công” (工) Tầng dưới có bàn thờ tổ và bàn thờ Bồ Đề Đạt Ma Trong cùng có một dãy nhà hình thước thợ, dùng làm tăng xá và nhà trai
Chùa có tháp Xá Lợi cộng đồng được xây từ năm 1982 và hoàn thành năm
1984, để tro cốt của người quá cố gửi vào chùa
Vĩnh Nghiêm là tên chữ của chùa Đức La, thôn Quốc Khánh, xã Chí Yên huyện Yên Dũng, tỉnh Bắc Giang Ngôi chùa đã từng là nơi thuyết pháp độ cho các nhà sư của các vị tổ thuộc phái Trúc Lâm Tam Tổ từ đời nhà Trần
Năm 1964 trong phong trào Phật giáo đấu tranh chống Mỹ – Ngụy có rất nhiều phật tử quê ở miền Bắc, thuộc dòng dõi của tổ Vĩnh Nghiêm, nên trong hiến chương của Giáo hội Phật giáo Việt Nam thống nhất trước kia dành cho tăng ni phật tử miền Bắc có mặt ở miền Nam được lấy tên một miền, gọi là miền Vĩnh Nghiêm Chùa có tên Vĩnh Nghiêm với mục đích làm nơi kế tục Vĩnh Nghiêm xưa
và là trụ sở cho miền Vĩnh Nghiêm
Lê Lợi, gần ga xe lửa Mỹ Tho Chợ được hoàn thành vào năm 1914, có chiều dài 114m, rộng 96m Cổng chợ có tháp đồng hồ cao và đẹp, thường được các nhà
Trang 21nhiếp ảnh chọn làm biểu tượng cho thành phố Hồ Chí Minh Ngoài ra chợ còn có
3 cửa khác
Từ ngày 1/7/1985 đến ngày 25/8/1985 chợ Bến Thành được cải tạo và sửa chữa lớn Hiện nay, chợ Bến Thành là một trong những điểm du lịch hấp dẫn du khách nhất tại thành phố Hồ Chí Minh
Khu vực Chợ Lớn (Chợ Lớn mới)
Chợ Lớn trông ra đường Tháp Mười, nối liền với đường Hậu Giang ra bến
xe miền Tây Vào năm 1788, có một người Hoa vốn nghèo, nhưng biết tính toán buôn bán, đã góp vốn buôn gạo ở 6 tỉnh miền Tây để bán ra ngoài, sau ông trở nên giàu có Ông đã đề nghị với chính quyền cho ông được xây dựng chợ với điều kiện ông được phép xây dựng những dãy phố ở xung quanh chợ để cho thuê và buôn bán
Bên trong chợ có bức tượng “ông chủ chợ” bằng đồng, đúc ở bên Pháp, được dựng trên bệ cao có rồng phun nước dưới chân, có kỳ lân đứng chầu
Khu vực Chợ Lớn là biểu tượng của thị trấn Trung Hoa ở Việt Nam, với những phố chợ san sát, đầy ắp các loại hàng hoá được bày bán
Mười tám thôn vườn Trầu
Có vị trí nằm cách trung tâm Tp Hồ Chí Minh 10km về hướng tây bắc Ở đây có những khu nhà vườn tiêu biểu cho cách sống Nam Bộ Người dân vẫn giữ được nét truyền thống trong sinh hoạt, dùng xe ngựa làm phương tiện giao thông công cộng, trồng tre theo kiến trúc nhà ở Nơi đây còn nổi tiếng về người dân có tinh thần chống giặc ngoại xâm qua hai cuộc kháng chiến chống Pháp và Mỹ Đây cũng là vùng đất diễn ra cuộc khởi nghĩa Phan Văn Hớn (1872), khởi nghĩa Hoóc Môn (23/11/1940) và là cơ sở của các đồng chí lãnh đạo Đảng hoạt động trong lòng địch
Địa đạo Củ Chi
Củ Chi cách trung tâm thành phố Hồ Chí Minh hơn 30km về phía Tây Bắc, nằm giữa hai con sông Sài Gòn và sông Vàm Cỏ Đông, có diện tích là 43.000ha Nổi tiếng ở Củ Chi đất thép là những đường hầm, làng hầm Từ năm 1930, nơi đây có những căn hầm bí mật che giấu các chiến sỹ cách mạng Đường hầm
bí mật được phát triển trong kháng chiến chống Mỹ Địa Đạo Củ Chi trở thành một công trình đánh giặc độc đáo Hệ thống đường hầm dài 200km chằng chịt mấy tằng dưới đất gồm một hệ thộng trục chính và nhiều nhánh phụ, thông với các hầm
bí mật, hầm trú ẩn, hoặc lối lên mặt đất Bề ngang đường trục khoảng 60 – 70 cm, cao khoảng 80 – 90 cm, vừa đủ cho một người đi khom lưng Cũng có đoạn cao rộng cho phép 2 người tránh nhau Nóc hầm là đỉnhtam giác hoặc vòng cung, bề dày nóc hầm từ 3 – 4m chịu được xe tăng 50 tấn và bom 100kg Trong địa đạo
Trang 22cũng có những nơi rộng rãi để họp, biểu diễn văn nghệ, có chỗ cho bệnh nhân nằm,
có bếp Hoàng Cầm cải tiến, có nhà vệ sinh, cống thoát nước,
Gần địa đạo là khu xóm Dược, trước kia là căn cứ của Bộ Tư lệnh Quân khu
và Thành ủy Sài Gòn – Gia Định và nhiều mật khu khác như Nhuận Đức, Hố Bò, Nơi xuất phát những cuộc tiến công vào Sài Gòn Là vùng căn cứ của Việt Nam trong kháng chiến chống Pháp và quân giải phóng trong kháng chiến chống Mỹ nên Củ Chi được Mỹ gọi là “Tam giác sắt” Do vậy, Củ Chi phải đương đầu với cuộc chiến tranh hủy diệt tàn khốc của đế quốc Mỹ
Trong cuộc kháng chiến chống Mỹ kể từ năm 1967 đến 1975 đồng bào và chiến sỹ Củ Chi đã chiến đấu anh dũng làm cho Mỹ – Ngụy khiếp đảm với những chiến công lẫy lừng:
+ Bắn rơi 256 máy bay
+ Bắn cháy 22 tàu và xuồng quân sự
từ thấp lên cao là: bần đắng, đước đôi, sú vẹt, cóc đỏ, Trong chiến tranh nơi đây
là căn cứ địa vững chắc của quân Giải Phóng, án ngữ đường lưu thông ra biển của thành phố Sài Gòn Vì vậy, Mỹ đã rải một lượng lớn chất độc màu da cam xuống khu vực này, làm cho hệ sinh thái tự nhiên bị phá huỷ Sau ngày giải phóng rừng Sác dần dần được phục hồi và trở thành vùng nuôi thuỷ sản cung cấp cho nội địa
và xuất khẩu
Do có sự đa dạng của HST ngập nước nên rừng ngập mặn Cần Giờ đã được UNESCO công nhận là Khu bảo tồn sinh quyển thế giới Ở đây có thiên nhiên phong phú, đa dạng, khí hậu trong lành, mát mẻ, thuận lợi cho tổ chức loại hình
du lịch sinh thái, hấp dẫn du khách của thành phố, đặc biệt vào những ngày cuối tuần
Landmark 81
Trang 23Landmark 81 là một tòa nhà chọc trời trong tổ hợp dự án Vinhomes Central Park, một dự án có tổng mức đầu tư khoảng 300 triệu USD, do Công ty Cổ phần Đầu tư xây dựng Tân Liên Phát thuộc Vingroup làm chủ đầu tư Tòa tháp cao 81 tầng (với 3 tầng hầm), hiện tại là tòa nhà cao nhất Việt Nam, cao thứ 2 Đông Nam
Á Hiện nay đến ngày 1/5/2021 là tòa nhà cao thứ 15 thế giới Dự án được xây dựng ở Tân Cảng, quận Bình Thạnh ven sông Sài Gòn được khởi công ngày 26/07/2014 Tòa nhà được khai trương và đưa vào sử dụng ngày 26/07/2018 Tên gọi chính thức của tòa nhà là Vincom Landmark 81, con số 81 nằm trong tên gọi tương ứng với tổng số tầng của tòa nhà này Vincom là tên viết tắt của Vingroup và Commerce, Vingroup là nhà phát triển và nhà đầu tư chính của tòa nhà
Landmark 81 được thế kế bởi Atkins, một công ty dịch vụ Anh chuyên về thiết kế, kỹ thuật, tư vấn kiến trúc Theo nhà thiết kế, thiết kế của Landmark 81 được lấy cảm hứng từ những bó tre truyền thống, tượng trưng cho sức mạnh và sự đoàn kết trong văn hóa Việt Nam
Tòa nhà The Landmark 81 có độ cao 461.3m, tổng diện tích sàn là 241.000
m2 được xây dựng tại vị trí trung tâm của khu đô thị Vinhomes Central Park, ngay bên bờ sông Sài Gòn
2.2 Đồng Nai
2.2.1 Khái quát về tỉnh Đồng Nai
Tỉnh Đồng Nai có diện tích 5.846km2, số dân năm 2004 là 3.097.107 người (2021)
Đồng Nai có tỉnh lỵ là thành phố Biên Hòa và các huyện: Tân Phú, Định Quán, Vĩnh Cửu, Thống Nhất, Long Khánh, Long Thành, Xuân Lộc, Nhơn Trạch Đồng Nai là tỉnh thuộc miền Đông Nam Bộ, cửa ngõ phía đông của Tp Hồ Chí Minh, giáp với các tỉnh: Lâm Đồng, Bình Thuận, Bình Dương, Bình Phước
Và Bà Rịa – Vũng Tàu
Biên Hòa cách trung tâm thành phố Hồ Chí Minh 28km, cách thủ đô Hà Nội 1.695km Từ Tp Hồ Chí Minh có thể tới Tp Biên Hòa theo quốc lộ 1A hoặc theo đường sắt Bắc – Nam
Tỉnh có các dạng địa hình gò, đồi núi thấp, thung lũng và đồng bằng cao Khí hậu mang tính chất cận xích đạo, điều hòa, ít thiên tai Đất đai chủ yếu là có nhiều đất phù sa cổ, đất bazan, đất xám, thuận lợi cho trồng các loại cây công nghiệp nhiệt đới có giá trị như cao su, cà phê, cây ăn quả và thuận lợi cho các hoạt động
du lịch và sản xuất
Tỉnh có sông Đồng Nai, sông La Ngà, sông Lá Buông chảy qua, các sông có giá trị về thủy điện, cung cấp nước Đồng Nai còn có VQG Cát Tiên, có sự đa dạng sinh học cao và có nhiều rừng tạo phong cảnh đẹp, trong lành
Trang 24Thành phố Biên Hòa nằm trong tam giác tăng trưởng kinh tế phía nam, vì vậy Đồng Nai là tỉnh có công nghiệp phát triển, thu hút vốn đầu tư nước ngoài lớn thứ 2 sau thành phố Hồ Chí Minh trong khu vực phía nam
Đồng Nai là vùng đất cổ, có nhiều di tích lịch sử văn hóa lâu đời như khu mộ
cổ Hang Gòn, các di chỉ khảo cổ Óc Eo (huyện Định Quán), nền văn hóa Phù Nam cách đây 1300 năm ở Cát Tiên, chùa cổ Bửu Phong, đình thờ các danh nhân Nguyễn Hữu Cảnh, Nguyễn Tri Phương,
Đồng Nai là tỉnh có nhiều dân tộc sinh sống, bản sắc văn hóa rất đa dạng (người Việt, người Hoa, Xtiêng, Chơ-ro, Khơ-me, Chăm, Mạ ) Đồng Nai có một truyền thống văn hoá dân gian khá phong phú, đặc biệt là văn hoá của đồng bào dân tộc ít người
Đồng Nai cũng là quê hương của nhiều loại nhạc cụ dân gian độc đáo như đàn đá Bình Ba, chiêng đồng, thanh la, khèn bầu, khèn môi, Lối hát Tam Pót của dân tộc Mạ, một loại hình hát kể có vần điệu được lưu truyền trong cộng đồng người Mạ ở huyện Định Quán hiện đang được khôi phục
Tôn giáo chủ yếu ở Đồng Nai là Phật giáo và Công giáo, ngoài ra một số ít người theo đạo Tin Lành, đạo Hồi, đạo Cao Đài, Hoà Hảo Đồng Nai nổi tiếng với nghề thủ công truyền thống như làng gốm Tân Vạn, vem sông Đồng Nai của người Việt, nghề đục đá truyền thống tinh xảo của người Hoa sống gần hồ Long Ẩn Được thiên nhiên ưu ái cho đất đai màu mỡ, nên Đồng Nai rất thích hợp với nhiều loại cây hoa màu, lương thực, cây công nghiệp ngắn ngày như đậu nành, thuốc lá, cây công nghiệp dài ngày như cây cao su, cây điều
Đồng Nai từ lâu đã nổi tiếng với các nghề thủ công truyền thống như nghề làm gốm cổ Tân Vạn ven sông Đồng Nai, nghề đục đá của người Hoa ở gần hồ Long Ẩn
Tài nguyên du lịch và các vi sở vật chất kỹ thuật du lịch ở tỉnh Đồng Nai tập trung cao ở 2 điểm du lịch là thành phố Biên Hòa và VQG Cát Tiên nên thuận tiện cho việc tham quan, nghỉ dưỡng, nghiên cứu và tổ chức các hoạt động du lịch
ĐẶC SẢN
Bưởi Tân Triều, rượu bưởi, rượu cacao, rượu thanh long ruột đỏ, trái cây Long Khánh, gỏi cá Tân Mai, bò sữa Long Thành… là những món đặc biệt thu hút khách du lịch từ khắp nơi
Làng bưởi Tân Triều
Làng bười Tân Tiều cách trung tâm thành phố Biên Hòa khoảng 3km Bưởi nơi đây rất đa dạng về chủng loại, mỗi loại có mùi vị rất khác nhau: bưởi Thanh, bưởi Đường Lá Cam, Bưởi Đướng Núm, Bưởi Đường Hồng,… Do được trồng trên đất phù sa, bưởi nơi đây có vị ngọt đậm, rất đặc trưng mà không có nơi nào
có được
Trang 25Bưởi có thân gai cao từ 1,5 – 4m hoặc hơn, nhiều nhánh, sống lâu năm Lá lớn, dai, nguyên Trong lá có dầu Hoa bưởi trắng, mọc đơn hay thành chùm từ 2 tới 10 hoa Quả bưởi hình cầu đường kính từ 10 –13cm, màu xanh, khi chín hơi ngả vàng, có vỏ dày 1 – 2 cm … Mỗi năm, bưởi ra hoa khoảng 2 lần, nhất là những tháng mưa Dễ dàng ra trái vụ Bưởi thích hợp với đất phù sa, nhiều mùn
và khí hậu mát mẻ.Từ trái bưởi, người dân nơi đây chế biến ra một món ăn rất ngon đó là gỏi bưởi Đây được xem là đặc sản của làng bưởi Tân Triều mà khi nhắc đến chắc chắn không ai mà không biết đến Ngoài thành phần chính là tép bưởi, gỏi bưởi còn có đậu phộng, mè rang, tôm luộc, thịt ba rọi, ngó sen, cà rốt xắt sợi, ớt và nhiều loại gia vị khác nữa Gỏi bưởi thường ăn kèm với bánh phồng tôm hoặc bánh tráng mè chấm với nước mắm cay rất ngon
Vừa thưởng thức gỏi bưởi vừa nhâm nhi vài ly rượu bưởi thì không gì thú vị bằng Rượu bưởi nơi đây được chế biến theo cách truyền thống nên không dùng hóa chất bảo quản Bưởi sau khi hái về, chọn những quả ngon nhất để làm rượu
Do mỗi nhà có một công thức chế biến riêng nên mùi vị và màu sắc của rượu từ
đó cũng rất khác nhau Rượu thành phẩm sẽ có màu vàng hơi đục, vị ngọt hơi nồng Uống rượu bưởi giúp kích thích ăn, tạo cảm giác ngon miệng hơn Ngoài ra,
du khách còn được đi thăm những vườn bưởi sum suê và được tự tay hái những trái bưởi ngon nhất
Bưởi chứa rất nhiều vitamin C và những chất khác giúp da khỏe mạnh Cho
dù múi bưởi hay vỏ bưởi chúng đều có những đặc tính có lợi cho Do vậy bưởi có rất nhiều công dụng làm đẹp da, tan mở bụng, chống lão hóa, chống ung thư, ngăn ngừa sỏi thận, giảm chelesterol, chống mụn…
Bò sữa Long Thành
Nhiều người tiêu dùng chưa hiểu rõ thế nào là sữa tươi thanh trùng, sữa tươi tiệt trùng? Lothamilk – Sữa Long Thành, nhà sản xuất sữa tươi 100% nguyên chất trả lời về vấn đề này
Sản phẩm sữa tươi trên thế giới hiện nay thường được chế biến dưới dạng thanh trùng và tiệt trùng Sản phẩm sữa bò tươi nguyên chất 100% là loại sữa thanh trùng, nghĩa là sản phẩm được chế biến ở nhiệt độ 860C trong vòng 15 giây Với loại sản phẩm này, người tiêu dùng cần lưu ý là phải luôn giữ lạnh từ 30°C đến 40°C để đảm bảo chất lượng và an toàn cho sản phẩm Một số khách hàng đã không lưu ý đến việc phải giữ lạnh cho sữa nên khi mua về đã để ở nhiệt độ cao, làm cho sản phẩm chóng bị hư Nếu bảo quản đúng nhiệt độ, sữa bò tươi thanh trùng có thể sử dụng dần trong khoảng 10 ngày Dạng chế biến thứ hai là sữa tiệt trùng So với sản phẩm sữa thanh trùng, loại sữa tiệt trùng có lợi điểm là không cần sử dụng tủ lạnh để tồn trữ sản phẩm và thời gian tồn trữ có thể kéo dài từ 6 tháng ở nhiệt độ bình thường Có được lợi điểm này là do tính năng của quy trình
Trang 26chế biến và đóng gói của công nghệ tiệt trùng Quá trình này xử lý sản phẩm ở nhiệt độ cao (135 – 1500°C) trong khoảng thời gian cực ngắn (30 giây)
Sữa tươi được vắt ra từ vú của bò cái khỏe mạnh và nuôi dưỡng tốt, được kiểm tra theo các tiêu chuẩn lý, hóa một cách nghiêm ngặt và bảo quản tốt trước khi đưa vào sản xuất
Sữa LOTHAMILK với nguồn gốc sữa tươi nguyên chất 100% được chế biến trên dây chuyền khép kín của Thụy Điển Với hệ thống dây chuyền này, sữa tươi được xử lý nhiệt ở 86°C trong 15 giây
Do xử lý ở nhiệt độ trên trong thời gian ngắn nên tiêu diệt được hầu hết hệ vi sinh vật hoại sinh và gây bệnh của sữa nếu có, nhưng không làm thay đổi đến cấu trúc vật lý, cũng như những cân bằng hóa học, những thành phần sinh hóa như enzym và vitamin của sữa
Tuy nhiên với nhiệt độ xử lý nhiệt này, trong sữa vẫn còn tồn tại một số ít vi sinh vật kháng nhiệt, chúng có thể phát triển dễ dàng ở nhiệt độ cao (nếu sữa được bảo quản ở nhiệt độ không đạt yêu cầu 4°C) Các vi sinh vật này thường sinh ra enzym phân giải protein phá hủy cazein làm hư sữa Ngoài ra, trong quá trình bảo quản, những vi khuẩn lactic trong sữa phát triển gây axit hóa sữa (sữa bị chua)
Do vậy sữa phải được làm lạnh nhanh xuống 3°C đến 4°C sau khi chế biến đóng hộp và luôn luôn bảo quản lạnh dưới 4°C trong thời gian sử dụng 7 đến 10 ngày để khống chế sự phát triển của chúng
2.2.2 Các điểm tham quan du lịch ở tỉnh Đồng Nai
Ngược dòng lịch sử năm 1679 khi triều Minh ở Trung Hoa bị nhà Thanh lật
đổ có khoảng 3000 binh sĩ và gia đình trong nhóm Bài Thanh Phục Minh đã đến
và xin chúa Nguyễn cho làm dân Việt Chúa Nguyễn đã thuận tình và cho phép nhóm người Hoa này cùng với một số lưu dân người Việt và khai phá vùng đất hoang ở phương nam Trong số những nhóm đi khai hoang đó có một nhóm do Trần Thượng Xuyên làm thủ lĩnh đã đến cư trú tại khu vực Cù Lao Phố này và lập nên một cảng có hoạt động thương mại sầm uất được gọi là Nông Nại Đại Phố Năm 1698 thừa lệnh chúa Nguyễn Chưởng Cơ Nguyễn Hữu Cảnh vào Nam kinh
lý, ông thấy vùng đất này trù phú và yên bình nên đã dừng chân tại đây Ông đã chia đặt các đơn vị hành chính và thành lập những cơ sở chính quyền đầu tiên tại Nam Bộ Nguyễn Hữu Cảnh “lấy đất Nông Nại đặt làm phủ Gia Định, lập xứ Đồng Nai là huyện Phước Long, dựng dinh Trấn Biên; lập xứ Sài Gòn làm huyện Tân Bình, dựng dinh Phiên Trấn” Nông Nại Đại Phố tức là Chợ Lớn của xứ Đồng Nai Đồng Nai âm theo tiếng Quảng Đông, viết chữ Nông Nại
Mô tả về Cảng và chợ Cù Lao Phố thì ít thấy tư liệu nào đề cập đến, cơ bản chỉ được biết đến trong “Gia Định Thành Thông Chí” của Trịnh Hoài Đức Sử cũ ghi chép lại về thân thế của Trịnh Hoài Đức như sau: “Ông chào đời vào khoảng
Trang 271765, khi được 10 tuổi thì gặp buổi nhiễu nhương nên theo mẹ rời đến Phiên Trấn
và được mẹ cho theo học với Võ Trường Toản Trịnh Hoài Đức gốc là người Trung Hoa, cha ông từng làm quan cho Võ vương Nguyễn Phúc Khoát Về sau, Trịnh Hoài Đức theo phò Trần Thượng Xuyên là một trong những người có công lập nên và phát triển Cù Lao Phố.” Thành tựu lớn nhất của Trịnh Hoài Đức được biết đến ngày hôm này là cuốn Gia Định Thành Thông Chí, được xem như cuốn tư liệu gốc đáng tin cậy nhất miêu tả về vùng đất Gia Định – Đồng Nai Theo Trịnh Hoài Đức ghi lại: Nông Nại Đại Phố lúc đầu do Trần Thượng Xuyên khai thác Trần Thượng Xuyên cho chiêu tập người ở nước tàu đến kiến thiết phố xá, mái ngói tường voi, lầu cao, quán rộng dọc theo bờ sông liên tục dài 5 dặm chia và vạch làm 3 đường phố, đường phố lớn lót đá trắng, đường phố ngang lót đá ong, đường phố nhỏ lót đá gạch xanh, đường rộng bằng phẳng kẻ buôn tụ tập, ghe thuyền lớn
ở biển và ở sông đến đậu
Sau khi qua khỏi giai đoạn phát triển cực thịnh của mình, Cù Lao Phố bị vướng vào vòng vây của chiến tranh của thời cuộc nhiễu nhương nên trở nên điêu tàn, tang hoang Lưu dân người Hoa sống ở khu vực này phần lớn đã di cư vào vùng Chợ Lớn tiếp tục sinh sống và phát triển cho đến tận ngày nay Tuy vậy, kí
ức về một vùng đất trù phú định cư đầu tiên luôn không phai mờ trong tâm trí họ, cho nên có một bộ phận người Hoa ở thành phố Hồ Chí Minh luôn xem Cù Lao Phố là quê hương thứ hai của mình
Khu Thiên Chúa Giáo Hố Nai
Khu Thiên Chúa Giáo Hố Nai nằm cặp theo Quốc Lộ 1A, cách thành phố Biên Hòa 3 km về phía Đông Bắc và nằm trải dài trên 12km
Trước 1954, khu đất này là rừng hoang thuộc xã Bình Trước, huyện Đức Tu, tỉnh Biên Hòa Người dân gọi là khu Hố Nai vì nai thường về đây uống nước rất nhiều
Vào năm 1954, khu Hố Nai có khoảng 40.000 đồng bào theo đạo Thiên chúa thuộc 29 xứ đạo từ các tỉnh phía Bắc di cư vào, đặc biệt là tỉnh Hà Nam Ninh cũ, theo sự bố trí của chính quyền Ngô Đình Diệm Tháng 8 năm 1956, Ngô Đình Diệm thành lập các xã Hố Nai như vành đai bảo vệ Sài Gòn Đa số dân ở đây là người Kinh, một số là người Nùng, họ có nghề truyền thống là khai thác lâm sản
và mộc Sau năm 1975, Hố Nai có khoảng 700.000 người được chia thành 4 khu
Ngã ba Dầu Giây
Ngã 3 Dầu Giây cách TP.HCM 67km (tính km từ mốc ngã 3 Dầu Giây) Giả thuyết cho rằng tên gọi Dầu Giây có được là do trước kia vùng này có trồng nhiều cây dầu và có dây leo Còn có một cách giải thích khác về địa danh Dầu Giây như sau Chúng ta biết rằng sau năm 1954 một số giáo dân theo 2 giáo phận Bùi Chu
và Phát Diệm di cư vào khu vực miền Nam và định cư ở đây Họ đem theo phong
Trang 28tục, thói quen trồng Trầu ven khu vực mình sinh sống Tại khu ngã ba này họ trồng rất nhiều Trầu Dây nhưng do người miền Bắc không đọc được chữ “Tr” nên nói trại thành Dầu Giây
Từ đây quẹo trái theo Quốc lộ 20 đi khoảng 232km chúng ta sẽ đến Đà Lạt, còn đi thẳng là theo quốc lộ 1A
Di tích danh thắng Quần thể đá Ba Chồng
Cách ngã ba Dầu Giây – điểm khởi đầu của quốc lộ 20 đi Đà Lạt khoảng 50 cây số, có một quần thể đá tạo dáng đẹp đẽ, kỳ lạ ven lộ Đó là khu danh thắng Đá Chồng Quần thể Đá Chồng Định Quán nằm giữa khu dân cư sầm uất thuộc thị trấn Định Quán
Nổi bật trong quần thể đá là ba cụm đá gồm hòn Ba Chồng, núi Đá Voi, hòn Dĩa Hòn Ba chồng là tên gọi dân gian chỉ về ba hòn đá nằm chồng lên nhau khá chông chênh, độ cao hơn 36 mét so với mặt đường, Hòn đá phía dưới cùng lớn gấp hai hòn nằm trên, hòn trên cùng thì nằm chìa ra phần cửa ngoài bên dưới chừng như muốn đổ xuống bất kỳ lúc nào Hình thù kỳ lạ này đã làm ngạc nhiên biết bao khách tham quan dừng chân lại khu thắng cảnh
Về phía tây bắc của quần thể Đá Chồng là hòn như hình dáng một chiếc Dĩa
to Nó được tạo dáng hình chữ nhật không đều, một đầu to, một đầu nhỏ nhưng nằm trên một tảng đá nhỏ hơn rất nhiều với độ cao hơn 43 mét so với mặt đất Cụm núi có nhiều đá tảng công kênh vào nhau, lại thêm cây cối mọc um tùm tạo nên những hang động đầy vẻ huyền bí, tựa như cây và đá tìm mọi cách để vươn lên để tìm hơi thở sinh tồn Núi Đá Voi nhân dân còn gọi là núi Bạch Tương, nằm
về phía tây nam của khu thắng cảnh, sau chùa Thiện Chơn 10 mét Cụm đá có hình như 2 con voi lớn nằm cạnh nhau Trên đỉnh của hòn đá gọi lá Voi Đực có tượng Phật Thích Ca khổng lồ nhìn về hướng đông được xây và đặt vào những năm đầu của thập niên 70 Hòn đá kế bên gọi là Voi Cái Dưới chân của Voi Đực có hang Bạch Hổ với tích tương truyền trong nhân dân địa phương rằng: Xưa kia, khi rừng rậm còn nhiều, có một cặp hổ trắng về ẩn tại núi Đá Voi Điều kỳ lạ là cặp chúa sơn lâm này không bắt người ăn thịt mà thường xuống nghe tụng kinh ở chùa Thiện Chơn Sau này rừng bị phá dần, cặp hổ bỏ đi, nhân dân cho là hổ thần nên đặt là hang Bạch Hổ Từ hang Bạch Hổ, bàn tay con người tạo nên một hành lang tam cấp uốn theo núi Đá Voi để khách đến tham quan dễ dàng đi lên đỉnh của Đá Voi đực đến với tượng Phật, phóng tầm nhìn toàn cảnh của khu danh thắng Được thiên nhiên tạo dáng, mặc cho sự tàn phá khắc nghiệt của thời gian, những tượng đá hoa cương trong quần thể Đá Chồng Định Quán vẫn sừng sững như thi gan, vươn mình kiêu hãnh dưới mưa nắng Hằn lên trên đá, những dây leo, cây cối, những vệt dài in dấu của dòng nước chảy từ đỉnh xuống chân mỗi khi trời
đổ mưa như tô điểm thêm sức sống mãnh liệt, cái chất phong trần của đá
Trang 29Trong khu vực của quần thể Đá Chồng các nhà khảo cổ học, bảo tàng học quần thể Đá Chồng Định Quán còn là nơi lưu lại các dấu tích của cuộc sống người tiền sử Tại đây, dưới các mái đá, ven các khe suối và cả các sườn dốc ven thung lũng con người nay đã phát hiện nhiều công cụ sản xuất, sinh hoạt của người xưa bằng đá, đồng, đất nung Quần thể Đá chồng Định Quán được Bộ Văn hoá xếp hạng di tích thắng cảnh cấp quốc gia theo số quyết định 1288/VH-QĐ ngày 16/11/1988
Quốc lộ 1A – đường thiên lý bắc nam
Quốc lộ 1A là con đường giao thông chính của nước ta, xuyên suốt từ Bắc xuống Nam điểm khởi đầu là cửa khẩu Hữu Nghị Quan - Đồng Văn (Lạng Sơn)
và kết thúc là Rạch Tàu, Xóm Mũi - Năm Căn (Cà Mau) Quốc lộ 1A ngày nay được xây dựng trên cơ sở là con đường thiên lý Bắc – nam đã có từ thời nhà Nguyễn
Đường Thiên lý Bắc – Nam dưới thời nhà Nguyễn dùng để liên lạc giữa ba
xứ Nam – Trung – Bắc Đường được chia làm nhiều trạm, ở mỗi trạm có phu trạm
lo việc truyền công văn, khiêng cán kệ, đồ đạc của các quan Thời Gia Long mỗi trạm đặt một cai đội và phó cai Từ Quảng Nam đến Gia Định mỗi trạm có 50 phu trạm Từ Huế ra Quảng Bình mỗi trạm có 80 người Từ Quảng Bình đến Hà Nội mỗi trạm có 100 phu trạm Để phục vụ cho việc liên lạc nhanh chóng, vua Minh Mạng cho cấp mỗi trạm 3 con ngựa Việc phát đệ (công văn) được xếp hạng như sau:
1 Phi đệ, 2 Tối khẩn, 3 Thứ khẩn, 4 Thường hành
Chuyển đệ công văn từ Gia Định đến Kinh Thành mất khoảng 13 ngày, từ Bắc vào Kinh là 5 ngày Nếu đúng hạn, phu trạm được thưởng 3 – 5 quan Nếu chậm 1 – 3 ngày, hình phạt là một ngày không thưởng, nếu chậm 3 – 4 ngày, phạt
30 roi Công văn chuyển đi được niêm phong rất kĩ càng Thời Tự Đức qui định dùng ống tre khô, chặt một cái lớn, một cái nhỏ, công văn được cuốn lại bỏ vào ống tre nhỏ, dán miệng ống lại rồi cắt giấy niêm phong ống 2 – 3 lần đóng dấu vào chỗ miệng ống giáp nhau, buột dây dán lại, đóng dấu rồi cuối cùng bỏ vào ống tre lớn, dán lại và đóng dấu một lần nữa, trước khi buộc chặt để chuyển đi không sợ
bị hư hại hay bị ướt Những chiếu chỉ sắc dụ của nhà vua đưa đến trạm nào thì trạm ấy phải có người đưa đi ngay bất kể ngày đêm, mưa nắng Những công văn ghi chữ Phi Đệ các trạm phải dùng ngựa để đi cho kịp Nhờ thế mà những công văn Phi Đệ chuyển từ Huế đến Gia Định chỉ mất 6 ngày, hay ra Hà Nội chỉ có 3 ngày Nhờ đường giao thông thông suốt, tổ chức trạm chặt chẽ, sự lãnh đạo của triều đình Huế đã đến mọi miền đất nước được kịp thời Đó là một yếu tố quan trọng giúp cho nhà Nguyễn tồn tại gần 1,5 thế kỷ
Cây cao su
Trang 30Vào khoảng cuối thế kỷ XV đầu thế kỷ XVI nhà thám hiểm Christopher Columbo trong cuộc thám hiểm vùng đất Châu Mỹ, đi ngang qua lưu vực sông Amazôn Tại đây ông phát hiện những người thổ dân Châu Mỹ dùng mủ của 1 loại cây có màu trắng bôi lên quần áo để chống ẩm và các em nhỏ thì vò mủ đó thành những trái banh để chơi Lúc bấy giờ ông mới hỏi cây đó là cây gì? Những thổ dân trả lời là “Caoutchouk” (theo tiếng thổ dân có nghĩa là “Nước mắt của cây”) Người Pháp phiên âm lại tên gọi đó, sau đó đến lượt người Việt thì đọc thành “Cao Su” Đó chính là nguồn gốc và cách giải thích tên gọi của cây cao su
Mãi đến thế kỷ XIX, khi các nhà khoa học tìm ra được phương thức lưu hóa cao su thì cây cao su bắt đầu phát triển và được trồng rộng rãi khắp nơi
Cao su xuất hiện ở nước ta năm 1897 do dược sĩ Raoult người Pháp đưa hạt giống từ Java, Malaysia về gieo trồng tại vườn ông Yêm - Thủ Dầu Một, ngoài ra ông còn trồng thí điểm tại Phú Nhuận với diện tích khoảng 45 ha Cùng thời điểm với dược sĩ Raoult, bác sĩ Yersin cũng trồng thử nghiệm cây cao su tại suối Dầu cách TP Nha Trang 23km Với kết quả khả quan từ hai cuộc thử nghiệm trên, chính phủ Pháp cho nhập giống cao su từ Columbia và Brazil tiếp tục phát triển cây cao su Năm 1904 cây cao su bất đầu được lập thành đồn điền, với đồn điền cao su tên Suzanal, diện tích 3.400 ha trồng đầu tiên ở ngã 3 Dầu Giây
Sau khi trồng cao su được 5 năm, người ta bắt đầu khai thác mủ Tuỳ theo mức chăm sóc chúng ta có thể khai thác cao su từ 25 – 30 năm
Kỹ thuật khai thác:
Người ta dùng dao có móc cong trên đầu, cạo lớp vỏ lụa bên ngoài, tránh cạo sâu vào bên trong vì như vậy cây sẽ bị tổn thương và làm ảnh hưởng đến năng suất Trung bình một năm người ta khai thác khoảng 300 ngày Hai tháng mưa hay khô người ta không khai thác, trong thời gian này người ta sẽ chăm sóc, bón phân cho cây Trung bình một cây cao su cho được khoảng 60 lít mủ tương đương 23
kg Mủ tươi sau khi sấy khô sẽ còn 1/3 trọng lượng Giá trung bình 1 tấn mủ khô
là 1.600 USD Hiện nay cả nước có hơn 250.000 ha cao su
Gỗ cao su:
Cách đây gần 2 thập niên những người trồng cao su không ngờ loại gỗ mà trước đây người ta chỉ làm củi chụm, sau vòng đời khai thác từ 25 – 30 năm, giờ
Trang 31đây được cả thị trường Châu Âu ưa chuộng Những sản phẩm từ gỗ cao su hàng năm thu về có giá trị tính bằng hàng triệu đôla
Các nhà khoa học thường khuyến cáo: “Rừng có trước con người nhưng sa mạc đang theo chân con người” Người tiêu dùng ở các quốc gia văn minh đã kiên quyết không sử dụng gỗ rừng, như vậy một vấn đề đặt ra là cần một loại gỗ khác
để thay thế mà vẫn đáp ứng nhu cầu khắc khe của con người hiện đại Loại gỗ đó phải phù hợp thời trang, màu sắc tự nhiên vân đẹp, dễ gia công, sản phẩm nhẹ độ bền cao thân thiện với môi trường Thị trường Châu Âu đã chọn loại gỗ cao su vì
gỗ cao su sau khi ngâm hoá chất đã đáp ứng được nhu cầu khắc khe của thị trường
Gỗ cao su được xử lý đưa vào sản xuất các mặt hàng gỗ trang trí trong nhà như: Bàn, ghế, tủ giường Người ta ước tính 1 ha cao su sau vòng khai thác từ 25 – 30 năm đem thanh lý cây già cho từ 40 – 60 triệu đồng
Cây cao su có giá trị rất lớn trong đời sống cũng như trong nền kinh tế Từ thế kỷ XIX cho đến đầu thế kỷ XX, các nước đế quốc phát triển, trong đó có thực dân Pháp biết rất rõ điều này, tuy nhiên tại chính quốc họ không thể trồng cao su
vì khí hậu không thích hợp, đó chính là lý do tại sao khi xâm lược Việt Nam, Pháp lại cho phát triển hàng loạt đồn điền cao su, bóc lột công sức lao động của hàng ngàn công nhân Việt Nam Những người phu làm đồn điền cao su cho Pháp rất cực khổ, sống trong những điều kiện thiếu thốn, phải ở trong những vùng rừng thiên nước độc dễ bệnh hoạn
Người xưa thường truyền tai nhau về cây cao su bằng những câu ca dao nói
về thân phận bấp bênh của những người phu đồn diền cao su:
“Cao su đi dễ khó về Khi đi trai tráng khi về bủng beo”
Câu ca dao này rất phổ biến trong thời kỳ Pháp thuộc của dân tộc ta Đế quốc Pháp đã xây dựng ra rất nhiều đồn điền cao su để khai thác mủ cao su phục vụ cho công nghiệp và chiến tranh, chúng bắt rất nhiều trai tráng của Việt Nam vào tập trung trong đồn điền Chất độc từ nhựa cao su, cộng với sự bóc lột, đánh đập dã man của bọn đế quốc khiến những người đã bị bắt vào suy kiệt về thể trạng, sức khỏe
Câu ca dao nói về những đồn điền cao su, đi vào thì dễ mà đi ra thì khó, rất nhiều người đã bỏ mạng tại đây Cũng nói lên sự bóc lột hà khắc của bọn đế quốc
Trang 32Cây giá tỵ có nhiều công dụng: lá, hoa, hạt đều có thể dùng làm thuốc hạ lợi
và lợi tiểu; gỗ không vân, dẻo, ít co dãn (gọi là teck toquinon) rất thích hợp vào việc đóng thuyền và làm báng súng, làm bơi chèo, ván lướt…
Rừng cây giá tỵ này được trồng dưới thời Ngô Đình Diệm Trần Lệ Xuân, vợ
cố vấn Ngô Đình Nhu, là em dâu của tổng thống Ngô Đình Diệm đương thời đã đứng ra tài trợ cho việc trồng cánh rừng này, ba mươi năm qua, rừng vẫn còn đó, tuy có bị phá hoại ít nhiều Ngày nay, cơ quan lâm nghiệp địa phương đang có kế hoạch tu bổ và khai thác nó
Các điểm tham quan du lịch tại Thành phố Biên Hoà:
• Đền thờ Nguyễn Tri Phương
Đền thờ Nguyễn Tri Phương tọa lạc tại phường Bửu Hòa được xây dựng vào thế kỷ XIX để thờ Thành hoàng làng Đến năm 1873 khi Nguyễn Trị Phương mất, nhân dân đã tạc tượng và thờ ông tại đây Đền có kiểu kiến trúc chữ “Công” (工), nằm bên hữu ngạn sông Đồng Nai Đền đã được Bộ Văn hóa Thông tin công nhận
là di tích lịch sử năm 1991
• Đền thờ Nguyễn Hữu Cảnh
Đền tọa lạc ở xã Hiệp Hòa, được xây dựng cách đây gần 300 năm Nguyễn Hữu Cảnh là người được cử làm quan trấn thủ phủ Gia Định, xứ Đồng Nai từ năm
1698 Ông là vì quan đầu tiên có công mở đất Đồng Nai Đền thờ ông tọa lạc bên
bờ sông Đồng Nai, được trùng tu lớn vào năm Gia Long thứ nhất, năm 1802 và sau đó là các năm 1851 và 1860
• Đình Tân Lân
Đình Tân Lân tọa lạc tại phường Hòa Bình, đến được xây dựng thời vua Minh Mạng (1820 – 1840) Đình thờ Trấn biên Đô đốc tổng quân Trấn Thượng Xuyên, người có công mở mang trung tâm thương mại ở Nông Nại – Đại Phố (phố Đồng Nai ở Tp Biên Hòa), nơi tập trung nhiều người Hoa tới buôn bán Phong cách kiến trúc của đình có sự kết hợp hài hòa giữa phong cách kiến trúc thời Nguyễn với nghệ thuật kiến trúc vùng Hoa Nam (Trung Quốc)
Đình còn lưu giữ nhiều tác phẩm nghệ thuật điêu khắc trên đá, trên gỗ, nghệ thuật ghép mảnh sành, sứ, khảm trai ốc
• Chùa Bửu Phong
Chùa Bửu Phong tọa lạc trên núi Long Bửu, cách trung tâm Tp Biên Hòa 7km Chùa được xây dựng từ năm 1670, có lối kiến trúc chữ “Tam” – (三), gồm các bộ phận: chính điện, giảng đường, nhà thờ tổ, nhà trai
Chùa còn lưu giữ nhiều pho tượng và cổ vật có giá trị nghệ thuật cao như Tượng Thích Ca niết bàn, tháp Bửu Phong, tháp Xá Lợi, cặp nai vàng thời Nguyễn, xung quanh chùa còn có dài tam thế Phật, Long Đầu Thanh (hàm rồng, hầm hổ), chùa đã từng là nơi nuôi dấu cán bộ cách mạng trong kháng chiến chống Mỹ
Trang 33• Khu du lịch Bửu Long – Hồ Long Ẩn
Khu du lịch Bửu Long nằm cách trung tâm Tp Biên Hòa 6km, được xây dựng quanh hồ nước nhân tạo Long Ẩn, có diện tích 10 ha, giống như phong cảnh
Hạ Long thu nhỏ
Giữa hồ có đảo cao 35m, có nhiều loài chim quý đến quần tụ, du khách có thể đi du thuyền tham quan rồng đá phun nước, nhà rông, công viên Khủng Long được khánh thành từ tháng 2 năm 1995
Cạnh hồ có 2 ngọn núi thấp, núi Long Bửu trên có chùa tháp Bửu Phong nổi tiếng, phía sau núi có hang đá Long Sơn, Thạch động, hang Hàm ếch với nhiều nhũ đá huyền mỹ
Khu du lịch Bửu Long hiện đã đáp ứng nhu cầu tham quan, vui chơi, thưởng ngoạn của du khách
• Sông Đồng Nai và thác Trị An
Sông Đồng Nai dài 480km, bắt nguồn từ vùng rừng núi Tây Nguyên, đoạn chảy qua tỉnh Đồng Nai dài 294km, dọc hai bờ sông Đồng Nai có nhiều làng mạc trù phú và nhiều di tích lịch sử nổi tiếng như làng bưởi Tân Triều, với những giống bưởi ngon nổi tiếng, đền thờ Nguyễn Tri Phương, đền thờ Nguyễn Trung Trực, làng gốm (Tân Vạn )
Ở hạ lưu sông Đồng Nai, cách trung tâm thành phố Biên Hòa 50km, có thác Trị An cao 8m, rộng 30m, dưới chân thác có nhiều đảo nhỏ, các tảng đá nằm rải rác, tạo cảnh đẹp kỳ vĩ Bên cạnh dòng thác du khách có thể tham quan nhà máy thủy điện Trị An có công suất 400MW, góp phần cung cấp điện cho các tỉnh miền Nam
Hiện nay công ty du lịch Đồng Nai đang khai thác loại hình du lịch trên sông, khá hấp dẫn du khách
• Làng bưởi và làng gốm ven sông Đồng Nai
Trên chiều dài 10km ven sông Đồng Nai từ Biên Hoà đến cù lao Mỹ Quới có các làng ven sông và các đảo nhỏ, tạo nên bức tranh thuỷ mạc hữu tình Nơi đây
có những làng trồng rất nhiều bưởi, từ tháng 12 đến tháng 4 hoa nở trắng xoá, hương thơm ngào ngạt Đây cũng là xứ sở của mía, với nhiều lò nấu đường thủ công Ở khu vực Tân Vạn còn có hàng trăm lò gạch, lò gốm sứ, và nhiều xí nghiệp sản xuất gốm sứ
Đây là điểm du lịch hấp dẫn du khách trong và ngoài nước với quy mô lớn nhưng chủ yếu vào mùa trái cây Tuy nhiên, sản phẩm du lịch ở đây còn đơn điệu, chưa xây dựng được những điểm du lịch mang sắc thái của miệt vườn Đông Nam
Bộ, nên du khách tham quan chưa nhiều
• Vườn quốc gia Cát Tiên
– Thông tin chung:
Trang 34VQG Cát Tiên được thành lập ngày 13/01/1992 theo Quyết định số 01/CT của Thủ tướng Chính phủ, trên cơ sở khu rừng cấm Nam Cát Tiên của tỉnh Đồng Nai và mở rộng thêm diện tích về phía Lâm Đồng, Bình Phước
Ngày 16/2/1998 Thủ tướng Chính phủ có quyết định số 38/1998 QĐ TTg giao VQG Cát Tiên cho Bộ Nông nghiệp & Phát triển nông thôn quản lý
Vườn có diện tích 73.878ha Trong đó phần diện tích thuộc tỉnh Đồng Nai là 38.100ha, thuộc tỉnh Lâm Đồng là 30.635ha và thuộc tỉnh Bình Phước là 5.143ha Trụ sở của vườn nằm trên địa phận huyện Tân Phú, tỉnh Đồng Nai cách Tp
Hồ Chí Minh khoảng 150km theo quốc lộ 20
Vùng đệm của VQG Cát Tiên có 32 xã và thị trấn thuộc 8 huyện của 4 tỉnh Đồng Nai, Lâm Đồng, Đắc Lắc, Bình Phước, với 17 vạn dân
Trong khu vực của Vườn có nhiều dân tộc ít người sinh sống bằng nghề dệt vải, săn bắn, làm rẫy, hái lượm lâm sản; chất lượng cuộc sống còn thấp nên có tác động tiêu cực đến công tác bảo tồn của Vườn Khu vực này có 2 điểm văn hoá Óc Eo
đã được phát hiện
Vườn có toạ độ địa lý từ 11°20’50” đến 11°50’20” vĩ độ Bắc và từ 107°09’05” đến 107°35’20” kinh độ Đông
– Tiềm năng du lịch sinh thái: VQG Cát Tiên có nền địa chất đan xen khá phức
tạp nên có nhiều loại đất: bazan (trên 50% diện tích), đất feralit trên nền đá cát,
đất feralit trên nền phù sa cổ (10% diện tích), dất feralit trên nền đất sét
– Khí hậu:
Vườn nằm trong vùng có khí hậu nhiệt đới gió mùa, nhiệt độ trung bình năm 25,4°C, nhiệt độ cực đại 30,8°C, nhiệt độ cực tiểu 21,3°C Lượng mưa trung bình năm 2.185,6mm, độ ẩm trung bình 83,6%
Mùa mưa từ tháng 5 đến tháng 10, mưa nhiều vào các tháng 7, 8, 9 Mùa khô
từ tháng 11 đến tháng 4
– Thuỷ văn:
Vườn có nhiều sông suối như sông Đồng Nai là ranh giới phía bắc, phía đông của vườn, dài khoảng 90km Mức nước cao nhất là 8,03m, mực nước trung bình 5m và có nhiều suối chảy vào
Phần phía nam của Vườn tiếp giáp với hồ thuỷ điện Trị An Do địa hình khá bằng phẳng nên mùa mưa thường bị ngập úng, tạo thành các bầu nước có diện tích khoảng 2.500ha, mùa khô còn 100 – 150ha
– Hệ Thực vật:
Theo số liệu điều tra, ở VQG đã phát hiện được 1.362 loài thực vật bậc cao thuộc 638 chi, 151 họ Trong đó có 39 loài thuộc 15 họ quý hiếm là họ đậu có 3
họ phụ 22 loài; họ trầm hương 1 loài; họ bứa 1 loài; họ thị 1 loài; họ xoài 1 loài,
họ đinh 1 loài, họ mã tiền 2 loài, họ kim giao 1 loài, họ cỏ 1 loài, họ lan 1 loài, họ
Trang 35cát tu 1 loài, họ trôm 1 loài, họ dây mối 1 loài, họ trúc đào 1 loài, họ ngũ gia bì 2 loài
Nguồn gen đặc hữu và cây bản địa gồm thiên niên Đồng Nai, vệ tuyền ngọt (thuộc họ thiên lý) và 20 loài trong 12 họ gồm họ lan 7 loài, họ thầu dầu 2 loài, họ lác 2 loài, họ đào lộn hột 1 loài, họ thị 1 loài, họ dâu tằm 1 loài, họ đậu 1 loài, họ chanh óc 1 loài, họ trôm 1 loài, họ cam 1 loài, họ dầu 1 loài, họ bồ hòn 1 loài Nhóm cây lấy gỗ: 440 loài trong đó có 140 loài cây lấy gỗ lớn Nhóm cây dược liệu trên 310 loài, nhóm cây cảnh 200 loài trong đó có 133 loài thuộc họ lan, nhóm cây ăn quả hoang dã: 24 loài, nhóm cây rau xanh hoang dã 20 loài
VQG Cát Tiên có một số hệ sinh thái chủ yếu sau:
Rừng lá rộng thường xanh: tập trung ở phía tây bắc, tây nam Cát Lộc, phía tây nam và phía đông khu Nam Cát Tiên
Rừng lá rộng nửa rụng lá: ở phía đông bắc khu Cát Tiên bao gồm cả sông Đồng Nai
Rừng hỗn giao tre nứa ở phía đông và phía nam của Vườn
Rừng tre nứa thuần loại với 2 loại phổ biến là lồ ô và mun
Thảm thực vật đầm lầy với thực vật ưu thế là đại phong tử, lộc vừng, sàng
đá, lau sậy, cỏ đế, tre ngà
– Hệ Động vật:
Vườn có đặc điểm của khu hệ động vật vùng bình nguyên Đông Trường Sơn
có quan hệ chặt chẽ với Tây Nguyên, với thành phần của loài móng guốc,là vùng phát hiện thấy nhiều đại diện của họ bò Trong đó:
Thú: có 62 loài thuộc 28 họ, 10 bộ trong đó có 25 loài có tên trong Sách đỏ
Việt Nam Có các loại thú quý hiếm như bò ba ten, bò tót, hổ, gấu chó, gấu ngựa, voi, báo hoa mai, báo lửa, cầy mực, chó sói, voọc vá chân đen, sóc bay lớn Đặc biệt VQG có loài đặc hữu là loài phụ của tê giác Java với số lượng 7 – 8 cá thể
Chim: Gồm 121 loài thuộc 62 họ của 18 bộ, trong đó có 20 loài quý hiếm
được ghi trong Sách đỏ Việt Nam Các loài quý hiếm gồm học cổ trắng, công, mỏ rộng đen, già đầy Java, cò lao Ấn Độ, le khoang cổ, gà lôi lông tía, gà tiền mặt đỏ,
dù di phương Đông, yến hàng, sá mỏ rộng, hồng hoàng, mỏ rộng xanh, cú lợn rừng, đuôi cụt bụng vằn, niệc mỏ vằn, cò Á châu, gà so cổ hung, cò quằm cánh xanh, ngan cánh trắng (loài gà so cổ hung là loài quý hiếm ở Đông Nam Á và Việt Nam)
Loài chim ăn thịt: có 30 loài là ó cả, diều hâu, đại bàng bụng hung; chim
nước có 60 loài
Bò sát và lưỡng cư: gồm 36 loài thuộc 18 họ và phân họ, 20 loài có tên trong
Sách đỏ Việt Nam là cá sấu xiêm, trăn gấm, trăn đen
Trang 36Cá: có 71 loài thuộc 21 họ, có nhiều loài phổ biến có giá trị kinh tế như cá
lăng bò, cá lăng nha, cá lóc bong, trong đó có cả rang dược xếp vào nhóm (E)
– Các tuyến tham quan trong VQG:
Tuyến rừng bằng lăng: dài 1km cách trụ sở VQG 1km, đây là kiểu rừng kín
thường xanh nửa rụng lá Loài chiếm ưu thế là các loài cây bằng lăng, ngoài ra còn tham quan cây thiên tuế cao 3m, có tuổi hàng trăm năm, cây gỗ đỏ, gỗ cẩm lai
Bà Rịa, cây bằng lăng 6 ngọn, cây gỗ mật, gáo tròn Đặc biệt là cây tùng cổ thụ
Tuyến thác Bến Cư: thác Bến Cư nằm sau trạm kiểm lâm Bến Cư, cách trụ
sở VQG khoảng 1km, du khách có thể đi đến đây bằng ô tô hoặc bằng thuyền Du khách ngồi trên các bờ đá dọc sông ngắm cảnh thơ mộng, xem thác nước
Tuyến cây gỗ Bác Đồng: dài khoảng 100m cách trụ sở VQG khoảng 2km
đường ô tô, năm 1987 khi đến thăm VQG bác Phạm Văn Đồng đã đến thăm gỗ đỏ này (cây được đặt tên cây gỗ Bác Đồng) Đây là 1 trong những loài gỗ quý hiếm của vườn có đường kính 2m với 500 năm tuổi Có các loài cây họ đậu như gỗ đỏ, cẩm lai, bằng lăng, đa,
Tuyến xuyên rừng: từ cây gỗ Bác Đồng đến đến cây bằng lăng 6 ngọn Du
khách tham quan rừng kín thường xanh với nhiều cây cổ thụ, may mắn có thể gặp thú lớn
Tuyến du lịch sinh thái: dài khoảng 3km, cách trụ sở vườn 3km đường ô tô
Kiểu rừng kín, thường xanh ưu hợp thuộc họ dầu, họ đậu là sao đen, gỗ đỏ,cẩm lai, dầu rái, dầu lá bóng, thiên tuế, các cây thuốc như sa nhân, sâm đất;cuối tuyến
là 2 cây gỗ đỏ đại thụ dường kính 3,7m và 3m
Tuyến Bầu Sấu: dài khoảng 6km, cách trụ sở VQG 8km đường ô tô, đây là
tuyến đi qua nhiều kiểu rừng: rừng kín thường xanh rụng lá, rừng kín thường xanh nửa rụng lá (đây là tuyến VQG hạn chế du khách) du khách có thể thấy nhiều loài cây đại thụ, nhiều loài chim như hoàng hoàng, đuôi cụt bụng vằn, gà tiền mặt đỏ,
gà lôi lông tía Cuối tuyến du khách có thể gặp nhiều loại chim nước, chim rừng quý hiếm
Trạm kiểm lâm Bầu Sấu là nơi du khách dừng chân có thể ngủ qua đêm, trong tuyến này du khách có thể quan sát thấy bò tót, heo rừng và nhiều loài thú
Tuyến Bầu Chim: dài khoảng 1km, cách trụ sở VQG khoảng 14km đường
ô tô trên tuyến này du khách có thể thấy nhiều loài như sao đen, dầu rái Tại điểm dừng chân của du khách có thể quan sát các loài chim nước tại chòi quan sát
Tuyến cây Si: Cách trụ sở VQG 16km, tuyến dài 1km, trên tuyến là kiểu
rừng nửa rụng lá, cuối tuyến có cây si cổ thụ, có bộ rễ kỳ quái khổng lồ, xung quanh rừng cây bụi bí ẩn
Tuyến thác Trời, thác Dựng: Cách trụ sở vườn 6km đường bộ, tuyến dài
1km, ở đây có thác Dựng phía trên là thác trời, phong cảnh trữ tình, hùng vĩ theo
Trang 37truyền thuyết là nơi các nàng tiên thường về tắm, vì vậy địa danh có tên trên Cát Tiên
Tuyến tham quan di chỉ văn hoá Óc Eo: Từ trụ sở VQG du khách có thể
đi ô tô xuyên rừng dài khoảng 23km đến địa phận xã Quang Nam, huyện Cát Tiên,
du khách sẽ thấy ngôi đền thờ cổ có di chỉ văn hoá óc Eo
Tuyến tham quan làng văn hoá Tà Lài: cách trụ sở VQG 12km có thể đi
bằng ô tô, hoặc xuống máy Đây là nơi sinh sống của đồng bào dân tộc Xtiêng, Châu Ma, gắn với lịch sử của chiến khu Du khách có thể giao lưu thưởng thức các giá trị của văn hoá các dân tộc
Một số điểm tham quan khác:
• Hồ thủy điện Trị An và khu rừng Mã Đà
Hồ thuỷ điện Trị An và khu rừng Mã Đà là một danh thắng nổi tiếng của miền Đông Nam Bộ nằm ở hạ lưu sông Đồng Nai, cách Biên Hoà 45km
Nơi đây có thác Trị An mang vẻ đẹp hùng vĩ, những khối nước tung bọt trắng xoá xuống những tảng đá khổng lồ chắn giữa sông Cũng tại đây công trình thuỷ điện Trị An đã được xây dựng với công suất 420MW, bao gồm: tổ máy, hồ lớn, đập xả nước nhằm cung cấp điện cho tỉnh Đồng Nai và các tỉnh lân cận
Ven hồ Trị An là khu rừng Mã Đà vốn là quê hương của các loài cây cổ thụ, nhiều loại thú, bò sát, chim như voi, hổ, khỉ, trăn, rắn, kỳ đà, công, trĩ
Trong chiến tranh, hệ sinh thái của rừng đã bị hủy diệt bởi chất độc hoá học Hiện nay với chương trình trồng rừng phủ xanh đất trống đồi chọc, bảo vệ cho công trình thuỷ điện và môi trường, lâm trường Mã Đà đã được thành lập, tiến hành trồng các loại cây bạch đàn, keo lá chàm, tạo cho nơi đây phong cách hữu tình, rừng cây soi bóng mặt hồ cùng với những thác nước hùng vĩ hấp dẫn du khách
Phần hầm mộ có dạng hình hộp được ghép bằng 6 tấm đá granit, kích thước 4,2 x 2,7m, cao 1,6m
Từ năm 1992 khu di tích này đã được trùng tu: xây tường bảo vệ, lát gạch quanh hầm mộ để chống xói mòn và trồng cây cảnh xung quanh
Trang 38Ngôi mộ cổ Hàng Gòn là di tích về mộ cổ nhất, có quy mô lớn nhất tại Việt Nam còn được bảo tồn đến ngày nay Vì vậy, nơi đây trở thành điểm tham quan hấp dẫn khu khách Song ở đây, cẩn phải xây dựng thêm cơ sở vật chất để đón tiếp
du khách và làm tốt công tác bảo tồn trùng tu
III TUYẾN ĐIỂM CỤ THỂ
+ Huyện: Vạn Ninh, Ninh Hoà, Diên Khánh, Khánh Vĩnh, Khánh Sơn, Trường
Sa, Cam Lâm
Khánh Hoà là một tỉnh duyên hải Nam Trung Bộ, có quần đảo Trường Sa nằm ở điểm cực Đông Việt Nam, nơi nhận được ánh nắng ban mai sớm nhất nước, phía Bắc giáp tỉnh Phú Yên, phía Tây giáp tỉnh Đắk Lắk và Lâm Đồng, phía Nam giáp tỉnh Ninh Thuận Nơi đây hội đủ các dạng địa hình cơ bản: vùng núi bán sơn địa, đồng bằng duyên hải, biển, bờ biển và các đảo, quần đảo, như một hình ảnh của nước Việt Nam thu nhỏ, có rừng núi, đồng bằng, miền ven biển, hải đảo Đặc điểm này tạo điều kiện cho Khánh Hoà phát triển kinh tế toàn diện và quan trọng nhất là thế tổng hợp kinh tế biển
Khánh Hoà nằm trên các đầu mối giao thông quan trọng của cả nước và thế giới Đường quốc lộ 1A và đường sắt xuyên Việt chạy qua 5 huyện, thị xã, thành phố của tỉnh, nối liền Khánh Hoà với các tỉnh phía Bắc và phía Nam Đường quốc
lộ 26 nối liền Khánh Hoà với các tỉnh Tây Nguyên Sân bay Cam Ranh, Nha Trang
và các cảng Cam Ranh, Nha Trang, Hòn Khói nối liền Khánh Hoà với cả nước và quốc tế
Bờ biển dài 385km, có khoảng 200 hòn đảo lớn nhỏ ven bờ và các đảo thuộc huyện Trường Sa có vị trí kinh tế, an ninh quốc phòng đặc biệt quan trọng Biển Khánh Hoà có nhiều đặc sản như tôm, mực, các loại cá biển Bắc, biển nhiệt đới, đặc biệt là yến sào, một đặc sản có giá trị quý như vàng, khiến từ lâu vùng quê này được mệnh danh “xứ trầm, biển yến” Vào tháng 5/2003, vịnh Nha Trang đã được công nhận là thành viên chính thức của Câu lạc bộ các vịnh đẹp nhất thế giới
Trang 39Khánh Hoà không chỉ là một trong những tỉnh có nhiều cảnh đẹp nổi tiếng
mà còn là nơi có truyền thống văn hoá lâu đời và truyền thống kiên cường bất khuất chống giặc ngoại xâm Khánh Hoà còn có những công trình kiến trúc lâu đời có giá trị như Tháp Bà, Kim thân Phật tổ; tỉnh cũng có nhiều trường Đại học, Học viện, các Trung tâm Khoa học lớn có tầm quan trọng cả nước như Viện Pasteur, Viện Vắc – xin, Viện nghiên cứu biển, Đại học thủy sản,
Người dân Khánh Hoà sống trong cảnh vật mà thiên nhiên ban tặng cho một vùng duyên hải với những bãi cát trắng mịn, những rạng san hô kỳ ảo dưới lòng đại dương và những công trình cổ kính, đã tạo nên tính cách chân thành, thân thiện, hiếu khách, cần cù và giản dị của người dân Khánh Hoà – giống như vùng biển Khánh Hoà kín gió, sóng nhẹ
Điều kiện tự nhiên, vị trí địa lý, lịch sử – văn hoá đã đem lại cho tỉnh Khánh Hoà một tiềm năng lớn để phát triển du lịch, dịch vụ Thành phố Nha Trang, Trung tâm Chính trị – Kinh tế – Văn hoá của Khánh Hoà hiện được xác định là một trong top 10 trung tâm dịch vụ lớn của cả nước
ra đến Phú Yên Chúa Nguyễn chấp thuận, đặt dinh Thái Khang chia làm hai phủ Thái Khang và Diên Ninh gồm 5 huyện là Phước Diên, Hoa Châu, Vĩnh Xương (thuộc phủ Diên Ninh) ở phía Nam; huyện Tân Định, Quảng Phước (thuộc phủ Thái Khang), giao cho Hùng Lộc trấn thủ
Như vậy, với việc đặt dinh Thái Khang và phân chia các đơn vị hành chính, chúa Nguyễn đã đưa vùng đất Khánh Hoà ngày nay hội nhập vào lãnh thổ Đại Việt Sự kiện lịch sử này được coi như là mốc thời gian mở đầu cho sự hình thành địa phận hành chính tỉnh Khánh Hoà ngày nay
Tên tỉnh Khánh Hoà được xác lập vào năm 1832 dưới triều Minh Mạng Trong tiếng Hán, chữ “Khánh” thuộc bộ tâm, quy định nét nghĩa liên quan đến tâm trạng, cảm xúc, tính cách… nghĩa gốc là “mừng” rồi chuyển loại mang nghĩa
“chúc mừng” và “việc mừng, lễ mừng” Chữ Hòa tạm hiểu là đồng thuận, hòa hợp Khánh Hoà bao gồm 2 phủ, 4 huyện là: Phủ Diên Khánh gồm 2 huyện: Phước Điền, Vĩnh Xương; Phủ Ninh Hoà gồm 2 huyện: Quảng Phước và Tân Định
Trang 40Trải qua triều Nguyễn, thời thuộc Pháp, tỉnh lỵ đóng tại thành Diên Khánh Đến đầu 1945 chuyển về đóng tại thị xã Nha Trang (nay là thành phố Nha Trang) cho đến nay
Sau khi miền Nam hoàn toàm giải phóng, ngày 29/10/1975, hai tỉnh Phú Yên
và Khánh Hoà được hợp nhất thành một tỉnh mới là tỉnh Phú Khánh
Ngày 30/3/1977, thị xã Nha Trang được nâng cấp lên thành phố Nha Trang Ngày 28/12/1982, Quốc hội khoá VII, kỳ họp thứ 4 đã quyết định sáp nhập huyện đảo Trường Sa vào tỉnh Phú Khánh
Ngày 30/6/1989, Quốc hội khoá VIII, kỳ họp thứ 5 đã quyết định chia tỉnh Phú Khánh thành 2 tỉnh mới là Khánh Hoà và Phú Yên
Cho đến nay, Khánh Hoà có sáu huyện là Vạn Ninh, Ninh Hoà, Diên Khánh, Khánh Vĩnh, Khánh Sơn, Trường Sa; thị xã Cam Ranh và thành phố Nha Trang Thủ phủ của tỉnh là thành phố Nha Trang Khánh Hoà có hai huyện miền núi là Khánh Vĩnh, Khánh Sơn và một huyện đảo Trường Sa
3.1.3 Tài nguyên du lịch tự nhiên
+ Đồng bằng Cam Ranh: Diện tích khoảng 200km2 bằng phẳng, ít phân cắt,
độ cao tăng dần về phía Tây từ 20 – 30km
So với cả nước, Khánh Hoà là một tỉnh có địa hình tương đối cao, độ cao trung bình so với mực nước biển của tỉnh Khánh Hoà khoảng 60m Núi ở Khánh Hoà tuy hiếm những đỉnh cao chót vót, phần lớn chỉ trên dưới 1.000m nhưng gắn với dải Trường Sơn, lại là phần cuối phía cực Nam nên địa hình núi khá đa dạng, tạo ra nhiều cảnh đẹp Phía Bắc và Tây Bắc tỉnh có dãy Tam Phong cùng với dãy núi Đại Lãnh làm thành ranh giới tự nhiên giữa hai tỉnh Phú Yên và Khánh Hoà Ngoài dãy Tam Phong, vùng này còn có các núi khác có độ cao từ 1000m như: núi Dốc Mõ, núi Đại Đa Đa, núi Hòn Chảo, Hòn Chát,
Các núi thuộc đoạn giữa của tỉnh về phía Nam thuộc các địa phận Ninh Hoà, Nha Trang, Diên Khánh, Cam Ranh thường có độ cao kém hơn, có nhiều nhánh đâm ra sát biển, tạo nên nhiều cảnh đẹp nổi tiếng, gắn với những huyền thoại dân gian và di tích lịch sử, cách mạng của địa phương như núi Chúa, Hòn Ngang, Hòn