BÀI tập THỰC tế môn cơ sở văn HOÁ VIỆT NAM

BÀI TẬP THỰC TẾ MÔN CƠ SỞ VĂN HOÁ VIỆT NAM ,TRƯỜNG ĐẠI HỌC NGOẠI NGỮ ĐHQGHN; BỘ MÔN NGÔN NGỮ VÀ VĂN HOÁ VIỆT NAM; TÁC GIẢ: ĐOÀN LÊ THU UYÊN VÀ CÁC THÀNH VIÊN KHÁC; NĂM HỌC 20212022; CHỦ ĐỀ ẨM THỰC HUẾ

TRƯỜNG ĐẠI HỌC NGOẠI NGỮ - ĐHQGHN

BỘ MÔN NGÔN NGỮ VÀ VĂN HOÁ VIỆT NAM

-BÀI TẬP THỰC TẾ MÔN CƠ SỞ VĂN HOÁ VIỆT NAM

Hà Nội, tháng 12 năm 2021

Mục lục

I Lời mở đầu ………3

II Nội dung ………4

1 Những nhân tố ảnh hưởng tới ẩm thực Huế ……… 4

1.1 Lịch sử và yếu tố hình thành ………4

1.2 Vị trí địa lý và điều kiện tự nhiên ………5

1.3 Văn hoá, con người Huế ……… 7

2 Đặc điểm chung ẩm thực Huế … ……… 9

3 Các loại ẩm thực Huế ……….10

3.1 Ẩm thực cung đình ……… 10

3.2 Ẩm thực dân dã ……… 17

3.3 Ẩm thực chay ……… 25

III Kết luận ……….30

IV Phụ lục: Tài liệu tham khảo ………31

I Lời mở đầu

Việt Nam là đất nước có bề dày lịch sử lâu đời cùng với nền văn hóa đặc sắc đa dạng.Nền văn hóa, phong tục tập quán của con người nơi đây đều được thể hiện rõ nét quatừng thời kỳ lịch sử dân tộc Vậy nên, để hiểu rõ về quê hương đất nước, việc tìm hiểu

về lịch sử và văn hóa Việt Nam rất quan trọng với tất cả người Việt, đặc biệt là nhữngngười trẻ như chúng ta – những cá nhân đang sống trong thời đại công nghiệp hóa,hiện đại hóa, toàn cầu hóa – khi việc giữ gìn bản sắc nước nhà đang trở thành một vấn

đề cấp thiết hiện nay Văn hoá ẩm thực là một trong số đó

Bản đồ ẩm thực Việt Nam (Nguồn: https://gonatour.vn/)Trong nghiên cứu này, nhóm chúng em - bao gồm 10 thành viên - sẽ đưa đến một sốkhía cạnh của nền văn hoá ẩm thực xứ Huế, bao gồm các yếu tố hình thành và pháttriển, những đặc điểm chung nhưng rất riêng, rất “Huế” của nền ẩm thực xứ sở sông

Hương, qua đó mong muốn cho người đọc cảm nhận rõ hơn nét đẹp, tinh hoa kết tinhlâu đời một tiểu vùng văn hoá thuộc Trung Bộ và sự cần thiết của các thế hệ ngày nay

và mai sau trong việc giữ gìn nét đẹp độc đáo ấy

Vì chưa có nhiều kinh nghiệm, cộng với sự hạn chế về tham quan, tìm hiểu thực tế dotình hình phức tạp của dịch bệnh Covid -19 nên bài nghiên cứu này sẽ không tránhkhỏi nhiều thiếu sót Vậy nên, chúng em rất mong nhận được sự góp ý của các thầy côgiảng viên để có thể nâng cao chất lượng báo cáo trong thời gian tới Chúng em xinchân thành cảm ơn

II Nội dung

1) Những nhân tố ảnh hưởng tới nền ẩm thực xứ Huế:

1.1 Lịch sử và yếu tố hình thành:

Theo các tư liệu sử học xưa, từ 4000 đến 5000 năm trước, Thừa Thiên Huế đã từng lànơi hội tụ của những cộng đồng cư dân mang nhiều sắc thái văn hóa khác nhau

Tương truyền vào thời kỳ hình thành Nhà nước Văn Lang - Ân Lạc, Thừa Thiên Huế

là một vùng đất của bộ Việt Thường và tới đầu thời kỳ Bắc thuộc trở thành vùng thuộcTượng Quận Năm 116 trước công nguyên, quận Nhật Nam ra đời thay thế cho TượngQuận Từ năm 192 sau công nguyên, Huế trở thành địa bàn nước Lâm Ấp, và sau đó

là vương quốc Chăm - Pa trong gần 12 thế kỷ Sau chiến thắng Bạch Đằng lịch sử củaNgô Quyền (năm 938), Đại Việt giành được độc lập và mở rộng biên giới dần về phíaNam Năm 1306, vua Trần Anh Tông gả Huyền Trân Công chúa cho Chế Mân để đổilấy hai châu Ô - Rí và đến năm sau cho đổi tên thành châu Thuận, châu Hóa và đặtchức quan cai trị Thành Hóa châu (nằm cách Huế 9km về phía hạ lưu sông Hương) làtrị sở và trung tâm chính trị kinh tế hành chính và quân sự của châu Hóa Trải qua hơnhai thế kỷ mở mang khai khẩn, đến giữa thế kỷ thứ XVI, lộ Thuận Hoá - tức ThừaThiên Huế ngày nay - trở thành địa bàn giao thoa giữa hai nền văn hóa lớn của

phương Đông với nền văn hóa của các cư dân bản địa Với lời sấm truyền "Hoành sơnnhất đái, vạn đại dung thân" (một dải Hoành Sơn, có thể yên thân muôn đời), năm

1558, Nguyễn Hoàng xin vào trấn giữ xứ Thuận Hóa, khởi đầu cơ nghiệp của cácchúa Nguyễn.

Đến năm 1636, chúa Nguyễn Phúc Lan dời phủ đến Kim Long, đặt dấu mốc khởi đầucho quá trình đô thị hóa trong lịch sử hình thành và phát triển của thành phố Huế saunày Hơn nửa thế kỷ sau, vào năm 1687, chúa Nguyễn Phúc Thái lại dời phủ chính đếnlàng Thụy Lôi, đổi là Phú Xuân và tiếp tục xây dựng và phát triển Phú Xuân thànhmột trung tâm đô thị phát đạt của xứ Đàng Trong Chỉ trừ một thời gian ngắn (1712 -1738) phủ chúa dời ra Bác Vọng, song khi Võ Vương lên ngôi lại cho dời phủ chínhvào Phú Xuân nhưng dựng ở “bên tả phủ cũ”, tức góc đông nam Kinh thành Huế hiệnnay Tiếp đó, Phú Xuân là kinh đô của nước Đại Việt thống nhất dưới triều Tây Sơn(1788 - 1801) và là kinh đô của nước Việt Nam gần 1,5 thế kỷ dưới triều đại phongkiến nhà Nguyễn (1802 - 1945), trở thành trung tâm chính trị, kinh tế, văn hóa nghệthuật quan trọng của đất nước thời bấy giờ

Sau Cách mạng Tháng Tám, thị xã Huế bao gồm cả khu vực nội ngoại thành, là tỉnh lịcủa Thừa Thiên Năm 1956 Ngô Đình Diệm ban hành dụ 37A cải tổ hành chính, Huế

là thành phố (về sau là thị xã) ngang cấp với tỉnh Thừa Thiên nhưng tỉnh lỵ ThừaThiên vẫn đặt tại Huế Sau năm 1975 Huế là tỉnh lỵ của tỉnh Bình Trị Thiên (cũ) gồm

18 phường, 22 xã Năm 1989 Thừa Thiên tách khỏi tỉnh Bình Trị Thiên, Huế là thànhphố tỉnh lỵ của Thừa Thiên - Huế gồm 18 phường, 5 xã và hiện nay là 24 phường, 3xã

Ngày nay Huế là thành phố Anh hùng, thành phố có hai Di sản thế giới, thành phốTrung tâm văn hóa du lịch, thành phố Festival; một trong những đô thị cấp quốc gia

Và bên cạnh đó, Huế còn là cái nôi trong văn hóa ẩm thực của miền Trung

Chính vì bề dày lịch sử đã từng ba lần trở thành Kinh đô nước Việt, cộng thêm sự giaothoa văn hoá phương Đông từ thời xa xưa và sự tiếp xúc văn hoá Pháp và các nướcPhương Tây, những nét đẹp ẩm thực của ba miền Bắc - Trung - Nam, kết hợp với vănhoá Đông - Tây hài hoà, đã hội tụ đủ trong ẩm thực Huế

1.2 Vị trí địa lý và điều kiện tự nhiên:

Bên cạnh đó vị trí địa lí và điều kiện tự nhiên cũng ảnh hưởng không nhỏ đến ẩmthực Huế

1.2.1 Vị trí địa lý:

Thành phố nằm ở vị trí trung tâm của đất nước, với tọa độ 160 đến 16,450 độ vĩ Bắc,107,030 đến 108,080 kinh đông, có diện tích 5.009,2 km2, bắc giáp Quảng Trị, namgiáp thành phố Ðà Nẵng, đông giáp biển Ðông, tây có dải Trường Sơn hùng vĩ và giápnước bạn Lào (với đường biên giới dài khoảng 88km) Ngoài ra, Huế còn nằm trêntrục Bắc - Nam của các tuyến đường bộ, đường sắt, đường hàng không và đường biển,gần tuyến hành lang Đông - Tây của tuyến đường Xuyên Á và có bờ biển dài 128kmvới Cảng Thuận An và Cảng nước sâu Chân Mây Đó là chưa kể vùng đất này nằmtrong vùng kinh tế trọng điểm Trung bộ với các trung tâm kinh tế đang phát triểnnhanh như khu khuyến khích phát triển kinh tế - thương mại Chân Mây, Thành phố

Đà Nẵng, khu kinh tế mở Chu Lai, khu công nghiệp Dung Quất , có hệ thống giaothông thuận lợi kết nối dễ dàng với Thủ đô Hà Nội, Thành phố Hồ Chí Minh và nhiềutỉnh, thành khác trong cả nước

Bản đồ hành chính Thừa Thiên Huế(Nguồn:https://thuathienhue.gov.vn/Trang-chu/Thong-tin-chung/Ban-do-hanh-chinh)

1.2.2 Điều kiện tự nhiên:

Thành phố Huế nằm ở vị trí có điều kiện thiên nhiên, hệ sinh thái đa dạng, phong phú

và diện mạo riêng, tạo nên một không gian hấp dẫn, được xây dựng trong không gian

sông Hương thơ mộng đã gây thương nhớ cho biết bao thi sĩ Thành phố hội đủ cácdạng địa hình: đồi núi, đồng bằng, sông hồ; tạo nên sự đa dạng trong ẩm thực.

Khí hậu Huế thuộc khu vực nhiệt đới gió mùa, mang tính chuyển tiếp từ á xích đạođến nội chí tuyến gió mùa, chịu ảnh hưởng khí hậu chuyển tiếp giữa miền Bắc vàmiền Nam nước ta Thành phố Huế có hai mùa khô nóng và mùa mưa ẩm lạnh Riêng

ở vùng đồng bằng, nhiệt độ trung bình hàng năm của Huế nằm khoảng 24°C - 25°C.Mùa nóng kéo dài từ tháng 5 đến tháng 9, chịu ảnh hưởng của gió Tây Nam nên khônóng, nhiệt độ cao Mùa lạnh bắt đầu vào tháng 10 và kết thúc vào tháng 3 năm sau,chịu ảnh hưởng của gió mùa Đông bắc nên mưa nhiều, trời lạnh Đặc điểm khí hậukhắc nghiệt như vậy, đã tạo nên tính phong phú trong ẩm thực Huế đó là ăn uống theomùa, mùa nào thức ấy và ăn những thực phẩm tốt cho sức khỏe theo từng thời điểmtrong năm

1.3 Văn hóa, con người Huế

Người ta thường nói văn hóa là cái tự nhiên được biến đổi bởi con người trong cuộcsinh tồn của mình, thì con người Huế trong lịch sử vươn lên phía trước đã ứng xử hợpvới tự nhiên, để rồi tự nhiên hữu tình vì có con người và cho con người “Thiên nhiên

đã tạo cho xứ Huế Con người nơi đây đã biết dựa vào và biến đổi cái tự nhiên của Huế

để sáng tạo nên lịch sử - văn hóa Huế Cái hài hòa, êm đềm của phong cảnh Huế, đặcbiệt là ở con sông Hương êm đềm dòng nước bốn mùa, đã ăn nhập vào con người Huếnhuần nhị và sâu lắng Cũng chính vì lẽ đó mà nhà nghiên cứu Bửu Ý, trong “NgườiHuế, anh là ai?”, đã phải thốt lên rằng: “[ ] Nắng cháy với mưa dầm bão lụt, ấy làHuế Nước chảy lờ đờ và nước phăng phăng cuồn cuộn, ấy là sông Hương Ngườithiếu nữ nghiêng nón dạ thưa nhưng yêu thương say đắm, dữ dội, ấy là con gái Huế.”

Sông Hương (Nguồn:https://huesmiletravel.com.vn/)Nét riêng của văn hóa Huế còn được thể hiện qua ăn nói, ăn mặc, ăn uống, ăn học và

cả ăn chơi của người Huế Trong ăn nói, người Huế luôn tôn trọng thứ bậc thể hiệnqua cách xưng hô ở làng, họ và gia đình, không phân biệt tuổi tác, giàu sang, nghèohèn (có cả một hệ thống xưng hô khác với nhiều vùng) Đối với xóm giềng, lạ cũngnhư quen đều căn cứ vào tuổi tác mà ăn nói Trên địa bàn Thừa Thiên Huế hiện nayđều có chung một thứ tiếng là tiếng Huế, chung là thứ giọng là giọng Huế, không phânbiệt dân làng hay thành phố Người ta vẫn biết đến giọng Huế nhẹ nhàng, có

phần e ấp của những cô gái Huế

Người Huế có bản chất trầm tĩnh, đặc biệt phụ nữ Huế rất nhẹ nhàng, tế nhị, lãng mạnnhưng luôn giữ gìn khuôn phép Bản chất nhẫn nhịn, chiều chồng thương con, cho nên

dù bận bịu công việc đến đâu họ vẫn không quên bổn phận làm mẹ, làm vợ của mình,không sao lãng việc bếp núc, coi trọng hạnh phúc gia đình, xem hạnh phúc của giađình là hạnh phúc của bản thân Cái lãng mạn của người phụ nữ Huế thể hiện quanhững món ăn, thức bánh kẹo khéo léo đầy sáng tạo và chứng tỏ sự nết na, trau dồicông dung ngôn hạnh Đối người phụ nữ Huế, nấu ăn không chỉ đơn thuần là cáchnấu, cách nên, mà còn là đạo lý, đặt chữ Công trong chữ Hiếu và chữ Thuận, nghĩa lànấu ăn ngon để phụng dưỡng cha mẹ, chăm sóc chồng con, đem lại vinh dự cho gia

đình mình khi đãi khách khứa, bạn bè gần xa Chính vì vậy mà đã tạo nên cho xứ Huếphong cách ẩm thực khác biệt và mang đậm giá trị văn hóa.

2) Đặc điểm chung ẩm thực xứ Huế:

Trước hết, ẩm thực Huế không chỉ là sản phẩm của cư dân nhiều thế hệ ở Huế, mà còn

là sự tiếp thu và phát triển từ ẩm thực xứ Bắc, tiếp thu và dung hợp một số thực phẩm

và món ăn phương Nam (như bánh tráng cuốn gốc Bình Định, trái măng cụt – giángchâu, cá phác lác, món tôm chua gốc Nam Bộ…), chứa đựng những giá trị bản địatiêu biểu của cư dân Đông Nam Á và cư dân khu vực lúa nước ở Á Đông, thể hiện rõtính gia tộc, tính cộng đồng trong phong cách ẩm thực Việt Nam, ngoài ra còn cóphảng phất một vài nét ảnh hưởng từ phương Tây

Nói về hương vị, bếp ăn Huế chứa đựng đầy đủ khẩu vị của mọi miền, từ mặn, ngọt,béo, bùi đến chua, chát, đắng, cay, mà đặc biệt và “độc” hơn cả là vị cay và đắng đặctrưng chỉ có ở xứ Huế Trong “Chuyện cơm hến”, Hoàng Phủ Ngọc Tường đã nóirằng: “Người Huế ăn giống như học bài học cuộc đời, phải nếm đủ vị mặn, lạt, chua,cay, ngọt, bùi không chê vị nào; lại còn tỏ ra thích thú với hai vị mà thiên hạ đều sợ

là cay và đắng ( ) Người Huế thích dùng mướp đắng lúc còn xanh; nấu canh phảiduống nồi nước sôi xuống mới thả mướp vào để đảm bảo là đắng, lại còn bóp mướpsống làm món nộm, đắng một cách tuyệt vời! [ ] Nhưng lạ nhất là thói ăn cay, đếnnỗi chính tôi cũng không hiểu sao mình ăn cay đến như vậy Người Huế có đủ cungbậc ngôn ngữ để diễn tả vị cay, bao gồm hết mọi giác quan, càng nói càng “sướngmiệng”: cay phỏng miệng, cay xé lưỡi, cay điếc mũi, cay chảy nước mắt, cay toát mồhôi, cay điếc tai, cay điếc óc, và hết cỡ là (xin lỗi mọi người) cay thấu lỗ đít! [ ]”.Không chỉ hương vị, cách bài trí món ăn cũng là điều gây ấn tượng với những ai đãtrải nghiệm ẩm thực Huế Các món ăn thường được trình bày rất công phu, nhiều màusắc và hình dáng vừa rực rỡ vừa thanh tao, từ những món ăn cho đến những chiếcchén đĩa trình bày đều nhỏ, ít nhưng rất đẹp

Cách người Huế thưởng thức lại càng là một điều đặc biệt Họ thưởng thức món ănbằng tất cả các giác quan và bằng cả chính tâm của mình Chính vì thế, tất cả nhữngmón ăn Huế tuy làm rất ít nhưng vẫn đủ để thoả mãn những người con xứ sở mộng

mơ này

Với sự phát triển rực rỡ của các triều đại phong kiến và là nơi sinh sống của các bậc

đế vương, công hầu khanh tước tại vùng cố đô này, đã tạo nên những quy cách chuẩnmực đầy tinh tế trong phương thức chế biến món ăn Huế Các món ăn cung đình Huếlúc đầu là do truyền lại từ đời này sang đời khác, sau các sứ thần khi đi sứ về, họ cungtiến vua những món ăn lạ và ngon Món nào đặc biệt sẽ được liệt vào danh sách rồitruyền tiếp sang đời sau, cứ thế, món ăn cung đình Huế trở nên phong phú và đa dạnghơn

Vua Khải Định chủ toạ một buổi yến tiệc (Nguồn:

https://trithucvn.org/van-hoa/chuyen-ngu-thien-cua-cac-vua-nha-nguyen.html)

Khi triều đại phong kiến suy vong, ẩm thực cung đình bắt đầu được truyền bá ra ngoài

và phát triển rực rỡ dựa trên nền tảng ẩm thực dân gian Người Huế chế biến món ănrất khéo léo, màu sắc hấp dẫn, trình bày cuốn hút, coi trọng “chất” hơn “lượng” Mỗimón ăn đều mang triết lý âm dương và nhân sinh quan sâu sắc của người dân vùng cố

đô Đặc biệt, sự hài hòa trong gia vị hay nguyên liệu rất được chú trọng để món ănkhông chỉ ngon mà còn tốt cho sức khỏe người dùng

Nếu có dịp thưởng thức qua các món như nem Huế, tôm chua – thịt luộc, bún bò, cơmhến, bánh canh… hay các loại bánh bèo, bánh nậm… bạn sẽ cảm nhận có chút gì đócao sang, tinh tế dù được chế biến từ những nguyên liệu hết sức dân dã

3.1.2 Đặc trưng:

Khác với chế biến món ăn thông thường, khi chế biến món ăn cung đình người đầubếp phải nêm gia vị nhiều lần nhằm đảm bảo mùi vị vừa miệng, lại giữ được chất tươinguyên của thực phẩm Sau khi nêm gia vị ướp thực phẩm, đầu bếp còn cần nêm bổsung theo 3 giai đoạn: lúc thức ăn đang sôi, khi tắt lửa và trước khi bày ra đĩa

Bên cạnh đó, để bữa ăn được hoàn hảo và hợp ý vua nhất, một bộ phận có tên gọi làThượng Thiện đội được thành lập dưới sự giám sát của viện Thái Y, với trọng tráchquản lý toàn bộ quá trình bếp núc trong cung, từ mua sắm nguyên vật liệu,chuẩn bịdụng cụ dùng bữa đến chế biến món ăn Ngoài ra, đội Thượng Thiện phải bám sát vào

sở thích của nhà vua để nấu món ăn cho phù hợp, bởi lẽ khẩu vị của mỗi ngài mỗikhác Trong lịch sử, nếu Vua Gia Long ăn uống giản dị nhất thì vua Đồng Khánh lại làngười có sở thích ăn uống rất cầu kỳ, hàng ngày “ăn cơm ba lần, vào lúc 6 giờ sáng,

11 giờ trưa và 5 giờ chiều Mỗi bữa ăn có 50 món khác nhau, do 50 người đầu bếp nấunướng cho hoàng cung”

Đặc trưng nổi bật trong nền ẩm thực cung đình Huế đó là các món ăn thường được chếbiến cầu kỳ, tinh xảo hơn và sử dụng nguyên liệu quý hiếm hơn so với những món ăn

mà chúng ta thường thấy ở dân gian Trong sách Hội điển có liệt kê một loạt thực đơnthiết tiệc sứ giả Trung Quốc và làm quà cung đốn hàng ngày cho họ, gồm thuỷ sản(như: yến sào, vây cá, bào ngư, hải sâm, ); cầm thú (như: gân hươu, thịt móng

ngựa…); chè (như: trứng gà, hạt sen ) Trong bài báo “Nhân tuần văn hoá Huế nói vềmón ăn cung đình”, Tôn Nữ Nghi Trinh viết: “Tôi được nghe kể về một số món ănđược chuẩn bị tương đối cầu kỳ, tiêu biểu là món “sâu mây” Đây là một loại ấu trùng

sống trong thân cây mây, chẻ dây mây ra tìm thấy Không hiểu nó có mùi vị thế nào

mà các vua chúa xưa lại thích ăn Người ta phải nhặt những con sâu trên rừng về, đemthả trên ngọn mía trong vườn con nhộng đục vào thân mía để ăn Chờ đúng ngàynhộng vừa lớn người ta chẻ cây mía ra lấy con nhộng đó làm thức ăn.”

Một điểm đặc trưng nữa không thể thiếu trong ẩm thực cung đình nhà Huế đó là cácluật lệ, lễ nghi từ việc cung ứng thực phẩm, chế biến, phục vụ, các kiểu mâm bàn,chén bát, đũa Mỗi bữa ăn của nhà vua phải có ít nhất 35 - 50 món, trong đó có mộtvài món thuộc bát trân Vua ăn gọi là Ngự Thiện, dụng cụ ăn của vua gọi là đồ Ngựdụng, đội phục vụ vua ăn gọi là Đội Thượng Thiện Từng món được múc ra tô, đĩa rồiđặt trong các quả hộp bằng gỗ sơn son thiếp vàng Khi triều đình có yến tiệc, nhữngthực đơn riêng sẽ được phục vụ cho từng mục đích khác nhau Cụ thể, tiệc cỗ trân tu

sẽ bao gồm 50 món, tiệc cỗ tế lớn là 161 phẩm vị, tiệc ngọc soạn là 30 món, tiệc cỗchay hạng nhất gồm 25 món, cỗ chay hạng nhì là 20 món

Có thể nói ẩm thực cung đình Huế là một niềm tự hào, là đỉnh cao của nghệ thuật ănuống Việt Nam bởi nó luôn biểu hiện sự tinh túy, cầu kỳ, trang nhã và đầy sức cuốnhút Nền văn hóa ẩm thực cung đình Huế chính là phần tinh túy, cốt lõi nhất của vănhóa ẩm thực Huế nói riêng và nền văn hóa ẩm thực Đại Việt xưa nói chung Đối với

xứ Huế, ẩm thực không chỉ là nghệ thuật chế biến, trình bày các món ăn, mà cao hơn

cả là quan niệm triết lý, tư tưởng thẩm mỹ trong thưởng thức món ăn

3.1.3 Các món ăn nổi bật:

3.1.3.1 Món mặn:

Theo sách về ẩm thực cung đình Huế thì thời bấy giờ có hơn 30 món ngự thiện, trong

đó nổi tiếng nhất phải kể đến bát trân, tức 8 món quý hiếm nhất

- Nem công: Nem công là món ăn đứng đầu trong bát trân, thể hiện rõ ẩm thựccung đình Huế Món nem được chế biến từ phần thịt đùi công giãn mịn, kếthợp với các gia vị có tính nóng như tỏi, riềng, tiêu… Riêng món nem được đểlên men vi sinh cho đến khi tự chín chứ không trải qua quá trình nấu nướng.Món nem làm từ thịt công có tác dụng tăng khả năng giải độc

Nem công (Nguồn:

https://topmonan.edu.vn/cach-lam-nem-cong-cha-phuong-dep-mat-cho-mam-co-ngay-tet.html)

- Chả phượng: Chim phượng là loại quý hiếm, thường chỉ sống trên núi cao vàphải là con đực Thịt chim phượng sau khi làm sạch được giã mịn, nêm gia vịvừa ăn rồi gói lá chuối hấp chín Chả phượng vừa có giá trị dinh dưỡng vừamang dược tính, nhằm bảo vệ sức khoẻ cho vua quan ngày xưa

Chả phượng (Nguồn:

https://travelmag.vn/am-thuc-hue-voi-nhung-mon-an-co-truyen-chua-phai-danh-tieng-d12105.html)

- Da tây ngưu: Tây ngưu (tê giác) là loài vật sống ở rừng sâu Dù chúng có lớp

da rất dày song phần nách lại khá mỏng Nếu biết đâm vào điểm ấy mới khiếncon vật chết Thịt nách tây ngưu có nhiều giá trị dinh dưỡng, đem ngâm nướclàm mềm và chế biến thành món ăn tốt cho sức khỏe

- Bàn tay gấu: Phần tay của gấu hoạt động rất nhiều Vì loài vật này ưa di

chuyển, leo trèo giỏi nên phần thịt tại đây săn chắc, nhiều dinh dưỡng, là món

ăn ưa thích của các vua, quan ngày xưa

- Gân nai: Gân nai cũng là nguyên liệu thực phẩm quý hiếm nên được liệt vàomột trong bát trân Thịt đùi nai thui chín, cạo sạch lông Sau đó đầu bếp sẽdùng dao nhọn tách phần gân ra, luộc mềm Gân nai thường được hầm chungvới măng, tôm khô, chả lụa… rồi nêm gia vị vừa ăn

- Môi đười ươi: Theo sách ghi lại, muốn bắt được đười ươi cần lừa đặt be rượu

và dép da ở nơi chúng đi qua Với tính bắt chước, chúng sẽ uống say và do đó,thợ săn mới có thể dễ dàng bắt được Trong các bộ phận thì môi đười ươi làquý nhất, được dùng để chế biến món ngon dâng vua

- Thịt chân voi: Người xưa thường lấy lớp thịt gân mềm ở phần bàn chân voi đểchế biến các món ăn trân quý, dâng lên vua Lớp thịt này được biết có vị ngon,ngọt hơn hẳn những nơi khác trên cơ thể con voi.

- Yến sào: Yến là một nguyên liệu thượng hạng và ngày xưa chỉ được dùng đểdâng vua hay trong các bữa tiệc cung đình Yến được chế biến thành rất nhiềumón ăn bổ dưỡng như yến sào, yến hầm chung thịt bồ câu, chè yến…

3.1.3.2 Đồ uống:

- Trà cung đình Huế:

Gọi là trà cung đình bởi thú uống trà, thưởng trà xuất phát từ cung đình Huế Trướcđây, văn hóa này chỉ dành cho vua quan do sự cầu kỳ trong việc chuẩn bị để nấu 1 ấmtrà cho đến các nghi thức cầu kỳ của việc thưởng trà, người dân thường không có điềukiện để thực hiện

Trà cung đình Huế không chỉ là một thức uống giải khát mà còn là liều thuốc bổ chosức khỏe Có nhiều loại trà khác nhau mà mỗi loại lại là một bài thuốc Có trà dànhcho người già để bình ổn huyết áp, có trà dành cho phụ nữ giúp làm đẹp da, có trà lạidành cho thành niên giúp tăng cường sinh lực lại có cả loại dành cho người bị bệnhtiểu đường hay có những loại giúp người uống bắt căng thẳng, giảm stress…

Trà cung đình Huế (Nguồn:

http://khamphahue.com.vn/kham-pha/di-tich-di-san/tid/Tra-cung-dinh-Hue)

Nguyên liệu để pha trà tất nhiên là gồm phần trà và nước, ngoài ra tùy theo từng vị

mà thêm các thành phần hoa, quả hay các loại lá khác nhau Tuy cũng chỉ từng đấycông đoạn nhưng mỗi công đoạn của trà cung đình cầu kỳ hơn bình thường khá

nhiều.Từ việc hái trà đã phải tuân thủ nghiêm ngặt theo quy định, hái giờ nào, hái rasao, cắt ngắt ngọn, ngâm tẩm trà trong bao lâu, phơi và sấy khô như thế nào…Nước

để pha trà phải là nước mưa được hứng vào chum, vại sạch; nếu là lấy nước giếng thìphải nước giếng có độ sâu như thế nào…Phức tạp, cầu kỳ như thế mới chỉ là côngđoạn chuẩn bị nguyên liệu Đến phần thực hiện mới lắm công phu, nước sôi phải đảmbảo chỉ ở dạng sủi tăm, nước sôi quá già sẽ làm cho trà bị nồng, giảm hương thơm.Nước non sẽ không đủ đảm bảo trà tiết ra đủ chất, đủ vị…Rồi sau đó là tùy vào từngloại trà mà thêm các thành phần hoa, hay quả hoặc một vài thứ lá cây quý nào đó

- Chè cung đình Huế:

Có khoảng 36 loại chè cung đình Huế, mỗi loại một hương vị riêng Nếu thích vị ngọtbùi, thơm mát, bạn có thể chọn chè hạt sen, chè đậu xanh; thích sự hài hòa của ngườiHuế thì chọn chè thập cẩm; còn nếu thích trái cây thì chè xanh dứa, chè hạt lựu, chèmôn sáp vàng, chè bông cau là lựa chọn tuyệt vời

Chè Cung đình Huế được chế biến từ những nguyên liệu, hương liệu mang nguồn gốcthiên nhiên như: các loại đậu (đỗ), hạt sen, lúa non, nếp hương, trái cây (hoa quả), raucâu biển, đường tinh khiết, nước dâu, cam, chanh, sôcôla, ca cao , nhiều hương liệuthơm ngon, chứa nhiều chất bổ dưỡng đáp ứng thêm cho nhu cầu sức khỏe của mọilứa tuổi, mang lại sự sảng khoái cơ thể cho mọi người