HƯỚNG DẪN CHẨN ĐOÁN VÀ ĐIỀU TRỊ NỨT KẼ HẬU MÔN A PHẦN CHUNG I ĐẠI CƯƠNG 1 Nứt kẽ hậu môn là bệnh lý thường gặp ở nước ta, đứng thứ 2 trong các bệnh lý về hậu môn trực tràng Nguyên nhân chủ yếu thường[.]
Trang 1HƯỚNG DẪN CHẨN ĐOÁN VÀ ĐIỀU TRỊ NỨT KẼ HẬU
MÔN
A PHẦN CHUNG:
I ĐẠI CƯƠNG:
1 Nứt kẽ hậu môn là bệnh lý thường gặp ở nước ta, đứng thứ 2 trong các bệnh lý
về hậu môn trực tràng Nguyên nhân chủ yếu thường do rối loạn đại tiện thường gặp là do táo bón
2 Triệu chứng thường gặp là bệnh nhân thấy đau rát vùng hậu môn khi đại tiện, cơn đau thường kéo dài hàng giờ, kèm theo máu theo phân hoặc nhỏ giọt sau khi đại tiện hoặc thấm giấy chùi Ngoài ra bệnh nhân thường có cảm giác ngứa hậu môn và đi không hết phân
3 Nứt kẽ hậu môn có 2 giai đoạn: cấp tính hoặc mạn tính
a Giai đoạn cấp: Bệnh nhân có cảm giác như rách ống hậu môn, đau rát dữ dội khi đại tiện, khiến bệnh nhân sợ đi đại tiện, kèm sau đó là chảy máu sau đại tiện nhỏ giọt hoặc bám vào phân
b Giai đoạn mạn: Bệnh nhân đã bị tái đi tái lại nhiều lần, cảm giác đau rát không còn dữ dội nhưng vẫn đau rát có thể chảy máu hoặc không Thường xuất hiện cảm giác ngứa hậu môn do vệ sinh không sạch làm phân bám đọng ở ổ nứt kẽ gây cảm giác khó chịu
4 Bệnh có thể điều trị bằng cả nội khoa và ngoại khoa Tuy nhiên để điều trị triệt
để thì phương pháp phẫu thuật là ưu thế hơn trong điều trị bệnh lý này
II CHỈ ĐỊNH PHẪU THUẬT:
1 Bệnh nứt kẽ hậu môn trong giai đoạn cấp và mạn tính đều có chỉ định phẫu thuật
2 Bệnh kèm theo các tổn thương khác: mảnh da thừa hậu môn, trĩ độ 2 trở lên, polyp hậu môn,…
III CHỐNG CHỈ ĐỊNH:
Nứt kẽ hậu môn kèm các chống chỉ định ngoại khoa: bệnh lý về máu, bệnh lý tim mạch, các bệnh lý hô hấp (U phổi, lao phổi, viêm phổi cấp,…)
IV CHUẨN BỊ
- Cán bộ thực hiện quy trình kỹ thuật:
+ Bác sỹ: Gồm phẫu thuật viên chính và phụ, bác sỹ gây mê – hồi sức
+ Điều dưỡng: Dụng cụ viên, kỹ thuật viên gây mê – hồi sức
Trang 2- Người bệnh: Được thăm khám lâm sàng thông qua hỏi bệnh và thăm khám tại hậu môn, soi hậu môn, cận lâm sàng, thăm dò chức năng
+ Soi trực tràng hoặc khung đại tràng
+ Điện tim, Xquang tim phổi
- Xét nghiệm cơ bản:
+ Huyết học: Máu chảy, máu đông, công thức máu
+ Sinh hóa máu: Glucose, Ure, Creatinin, GOT, GPT
- Hồ sơ bệnh án: Hoàn thành hồ sơ bệnh án theo qui định
V CÁC BƯỚC TIẾN HÀNH:
- Kiểm tra hồ sơ bệnh án: Kiểm tra hồ sơ bệnh án, thông qua mổ và duyệt mô
- Kiểm tra người bệnh: Thăm khám, giải thích kỹ cho người bệnh và người nhà người bệnh nhân, bệnh nhân hoặc người nhà ký cam kết đồng ý phẫu thuật, chuẩn
bị mổ cho bệnh nhân: Thụt hậu môn trước mổ
- Thực hiện kỹ thuật:
+ Phương pháp vô cảm: Gây tê tủy sống, gây tê tại chỗ hoặc tê khoang cùng, mê tĩnh mạch hoặc nội khí quản
+ Phẫu thuật:
* Tư thế bệnh nhân: Bệnh nhân nằm theo tư thế sản khoa, hai chân dạng kê trên giá đỡ
* Phẫu thuật viên chính ngồi giữa 2 chân bệnh nhân, 2 phụ mổ ở hai bên phẫu thuật viên chính
* Lắp dao điện
* Dụng cụ phẫu thuật: Pineer, kẹp phẫu tích, kìm răng chuột, kéo, kìm mang kim chuyên dụng, van nong hậu môn…
* Vô khuẩn: Sát trùng rộng vùng hậu môn bằng dung dịch Povidine 10%
* Các thì phẫu thuật:
Thì 1: Nong hậu môn: Xác định vị trí, mức độ, đánh giá tình trạng ổ nứt kẽ
và tổn thương khác phối hợp
Thì 2: Đánh giá tổn thương của ổ nứt kẽ, đánh giá tình trạng của cơ thắt trong ống hậu môn 95 – 98% trong các trường hợp nứt kẽ hậu môn là có tình trạng khó đi ngoài do cơ hậu môn bị co lại quá mức khiến phân khó đi ra Các vị trí xuất hiện các ổ nứt kẽ thường ở vị trí 6h hoặc 12h hoặc cả hai cùng lúc
Thì 3: Tiến hành phẫu thuật lấy ổ nứt kẽ, kèm mở cơ thắt trong hậu môn trong trường hợp hậu môn trong trường hợp cơ hậu môn co, chặt tại 1 vị trí 1h, 5h, 7h, 11h Không cắt vào các vị trí 6h hoặc 12h
Thì 4: Kiểm tra kỹ chảy máu và lau sạch hậu môn Cầm máu bằng dao điện hoặc khâu cầm máu Đặt meche
- Chăm sóc sau mổ:
+ Kháng sinh: 5 – 7 ngày
Trang 3+ Giảm đau: Paracetamol , Diclofenac….
+ Điều trị bí đái sau mổ: Chườm ấm vùng bụng dưới, châm cứu, đặt sonde bàng quang
+ Chống táo bón: Sử dụng thuốc và thủ thuật theo quy trình hướng dẫn chẩn đoán
và điều trị táo bón
+ Ngâm hậu môn bằng thuốc YHCT hoặc lá trầu không giã nát
VI THEO DÕI
1 Chỉ số sinh tồn: Mạch, nhiệt độ, huyết áp, nhịp thở
2 Đau hậu môn, chảy máu, rối loạn tiểu tiện
VII XỬ TRÍ TAI BIẾN
1 Hạ huyết áp sau mổ : Truyền dịch, dùng thuốc vận mạch : Effederin
2 Chảy máu sau mổ : Tùy mức độ ta có thể đặt meche hoặc phẫu thuật để cầm máu
B TÀI LIỆU THAM KHẢO :
Quy trình phẫu thuật kết hợp y học cổ truyền trong điều trị nứt kẽ hậu môn,
“Hướng dẫn chẩn đoán và điều trị các bệnh thường gặp tại khoa ngoại”, Bệnh
viện Y học cổ truyền trung ương