CHUONG X LY LUAN VE NHA NUOC

Vấn đề nhà nước pháp quyền và xây dựng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam hiện nay... Nguồn gốc, bản chất nhà nước Quan điểm mácxít: nhà nước là một tổ chức chính trị của

CH ƯƠNG X NG X

LÝ LUẬN VỀ NHÀ NƯỚC VÀ NHÀ NƯỚC VIỆT NAM PHÁP QUYỀN

XÃ HỘI CHỦ NGHĨA

Dàn mục chuyên đề

 I Quan điểm mácxít về nhà nước

 II Vấn đề nhà nước pháp quyền và

xây dựng nhà nước pháp quyền xã

hội chủ nghĩa ở Việt Nam hiện nay

I – QUAN ĐiỂM MÁC XÍT

VỀ NHÀ NƯỚC

1 Nguồn gốc, bản chất nhà nước

 Quan điểm mácxít: nhà nước là một tổ chức chính trị của xã hội, một bộ máy chuyên chính của giai cấp

nắm chính quyền thống trị về mặt kinh tế (nhằm bảo

vệ chế độ kinh tế hiện có và đàn áp sự phản kháng

của các giai cấp khác

 Nguồn gốc: Nhà nước ra đời có nguyên nhân kinh tế, chính trị và xã hội V.I Lênin: “Nhà nước là sản phẩm

và biểu hiện của những mâu thuẫn giai cấp không thể điều hoà được ”.

Bản chất của nhà nước

 NN chính là một bộ máy do giai cấp thống trị về mặt kinh tế lập ra nhằm hợp pháp hoá và củng cố

sự áp bức của chúng đối với quần chúng lao động.

 Không có nhà nước đứng trên mọi giai cấp Nhà nước theo nguyên nghĩa là nhà nước của giai cấp bóc lột

 Tuy nhiên, cũng có những trường hợp, nhà nước giữ được một mức độ độc lập nào đó đối với cả hai giai cấp đối địch

2 Đặc trưng cơ bản của nhà nước

 Nhà nước quản lý dân cư trên một vùng lãnh thổ nhất định.

 Nhà nước có một bộ máy quyền lực chuyên

nghiệp mang tính cưỡng chế đối với mọi thành viên trong xã hội đó.

 Nhà nước hình thành một hệ thống thuế khoá

để duy trì và tăng cường bộ máy thống trị.

3 Chức năng cơ bản của nhà nước

 Dưới góc độ tính chất quyền lực của chính trị: nhà

nước có chức năng thống trị chính trị giai cấp và

chức năng xã hội Trong đó, chức năng thống trị

chính trị quyết định chức năng xã hội.

 Dưới góc độ phạm vi tác động của quyền lực, nhà

nước có chức năng đối nội và chức năng đối ngoại Trong đó, chức năng đối nội quyết định chức năng đối ngoại.

4 Các kiểu và hình thức của nhà nước

thuộc về giai cấp nào, tồn tại trên cơ sở chế độ nào, tương ứng

với hình thái kinh tế - xã hội nào Hình thức nhà nước là khái

niệm dùng để chỉ cách tổ chức và phương thức thực hiện quyền lực nhà nước Nói cách khác, đó là hình thức cầm quyền của giai cấp thống trị

• Tương ứng với ba hình thái kinh tế - xã hội đã có trong lịch sử

là ba kiểu nhà nước: chiếm hữu nô lệ, phong kiến và tư sản

• Tuỳ theo mỗi hình thái kinh tế - xã hội cụ thể của mỗi quốc gia mà mỗi kiểu nhà nước lại được tổ chức theo nhiều hình

5 Nhà nước vô sản (chuyên chính vô

sản hày nhà nước XHCN)

 Ph.Ăngghen:

• Nhà nước đặc biệt: không còn nguyên

nghĩa

• Nhà nước ½ nhà nước

• Nhà nước trên con đường tự tiêu vong

II VẤN ĐỀ NHÀ NƯỚC PHÁP

QUYỀN VÀ XÂY DỰNG NHÀ NƯỚC PHÁP QUYỀN XÃ HỘI CHỦ NGHĨA

Ở VIỆT NAM HIỆN NAY

1 Nhà nước pháp quyền và pháp

quyền xã hội chủ nghĩa

sự bắt buộc thực hiện của pháp luật với toàn xã hội.

(Chương trình KX.04)

3 Vấn đề xây dựng nhà nước Việt Nam pháp quyền XHCN ở nước ta hiện nay

trị, là công cụ thực hiện quyền lực của nhân dân, là tổ chức thực hiện quyền làm chủ của NDLĐ dưới sự lãnh đạo của ĐCSVN

sống xã hội bằng pháp luật, quản lý nền kinh tế đất nước bằng

kế hoạch, bằng hệ thống các chính sách bằng hệ thống các đòn bẩy kinh tế và các công cụ điều tiết vĩ mô khác

theo nguyên tắc pháp quyền của dân, do dân, vì dân, lấy liên

minh công nông và đội ngũ trí thức làm nền tảng đặt dưới sự lãnh đạo của ĐCSVN

Thực trạng xây dựng NNPQXHCN ở Việt Nam

những năm quan

tắc cơ bản về NNPQ XHCN của dân, do dân, vì dân được thể hiện trong Hiến pháp 1992 và nhiều pháp lệnh, bộ luật đã được ban hành nhằm tạo khuôn khổ pháp lý cho NN quản lý bằng

pháp luật

TT-VH

cầu của sự nghiệp đổi mới, nhất là trong lĩnh vực kinh tế

bước biến đổi vừa đảm bảo tăng cường vai trò lãnh đạo của

Những hạn chế:

mạnh Các hiện tượng tham nhũng, lãng phí, quan liêu, cửa

quyền làm giảm sút lòng tin đối với quần chúng

mới (BCCT Đại hội XI) Việc không thành công trong cải cách

Bộ máy hành chính có tác động tiêu cực đến tiến trình đội mới

đổi mới tổ chức hoạt động nhà nước

c Quan điểm, phương hướng, giải pháp

dân

hội chủ nghĩa của nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân ở nước ta hiện nay, một trong những nhiệm vụ quan trọng, cấp thiết là

chúng ta phải sớm xây dựng và hoàn thiện hệ thống pháp luật

trong giai đoạn đấu tranh loại bỏ cơ chế pháp lý của nền kinh tế

kế hoạch hóa tập trung bao cấp, xây dựng cơ chế pháp lý cho cơ chế kinh tế mới Ngày nay, một lần nữa nhu cầu đổi mới tư duy pháp lý lại được đặt ra với tính cấp thiết mạnh mẽ, kiên quyết, vượt ra khỏi khuôn khổ có tính truyền thống lâu nay trong việc xây dựng pháp luật và thi hành pháp luật

Một là, xác định và quán triệt cơ sở lý thuyết cho mô hình luật pháp nước ta trong giai đoạn phát triển

đến 2010 và các giai đoạn tiếp theo.

người Việt Nam trong tiến trình xây dựng và thực thi các thể chế pháp lý (Chẳng hạn Bộ Luật Hồng Đức, theo đánh giá của sử gia Phan Huy Chú, "Thật là cái mẫu mực để trị nước, các khuôn phép

để buộc dân".

chủ động và thông minh để tiếp tục củng cố và phát triển đất nước Cần lưu ý:

pháp lý đang thống trị ở nước tiếp nhận.

phương thức tổ chức quyền lực nhà nước tại quốc gia sở tại.

hội, phải được số đông thành viên trong xã hội chấp nhận và

Hai là, Nhu cầu hội nhập kinh tế quốc tế trong bối cảnh toàn cầu hóa, bảo đảm sự tương thích của pháp luật quốc gia với các không gian pháp lý có tính quốc tế đang đòi hỏi chúng ta phải

đẩy mạnh việc đổi mới công tác lập pháp Muốn vậy:

 Một là, đổi mới công tác kế hoạch lập pháp

 Hai là, thay đổi quan niệm về quy mô các đạo luật

 Ba là, đổi mới cách thức và quy trình thông qua luật

 Bốn là, tăng cường lắng nghe ý kiến nhân dân đóng góp xây dựng các dự thảo luật