CÁC PHƯƠNG THỨC KIỂM SOÁT ĐỐI VỚI HOẠT ĐỘNG QUẢN LÝ HÀNH CHÍNH NHÀ NƯỚC.TS. TẠ QUANG NGỌC

KHÁI NIỆM, ĐẶC ĐIỂM PHƯƠNG THỨC KIỂM SOÁT HOẠT ĐỘNG QUẢN LÝ HÀNH CHÍNH NHÀ NƯỚC• Khái niệm Phương thức kiểm soát hoạt động quản lý hành chính nhà nước là tổng thể các quyđịnh của pháp lu

LUẬT HÀNH CHÍNH II

Giảng viên: TS Tạ Quang Ngọc

BÀI 1 CÁC PHƯƠNG THỨC KIỂM SOÁT ĐỐI VỚI HOẠT ĐỘNG QUẢN LÝ

HÀNH CHÍNH NHÀ NƯỚC

• Phân biệt hoạt động kiểm tra với hoạt động thanh tra trong quản lý hành chính.

• Xác định và phân biệt được các phương thức kiểm soát hoạt

động quản lý hành chính

• Hoạt động giám sát của cơ quan quyền lực nhà nước đối

với quản lý hành chính Nhà nước

• Hoạt động kiểm tra của các cơ quan hành chính nhà nước

CÁC KIẾN THỨC CẦN CÓ

Để học tốt môn học, sinh viên cần có những kiến thức cơ bản

về môn học:

• Lý luận chung Nhà nước và pháp luật

• Luật Hiến pháp Việt Nam

• Luật Hành chính (Học phần I)

HƯỚNG DẪN HỌC

• Đọc Giáo trình;

• Đọc Hiến pháp Việt Nam năm 2013;

• Đọc các Luật, Nghị định có liên quan;

• Thảo luận với giáo viên và các sinh viên khác

về những vấn đề chưa nắm rõ;

• Trả lời các câu hỏi ôn tập ở cuối bài

1.1 Khái quát chung về phương thức kiểm soát hoạt động

quản lý hành chính nhà nước

1.2 Hoạt động giám sát của cơ quan quyền lực nhà nước

1.3 Hoạt động kiểm tra của các cơ quan hành chính

nhà nước

1.4 Hoạt động giám sát của Toà án nhân dân

CẤU TRÚC NỘI DUNG

1.1 KHÁI QUÁT CHUNG VỀ PHƯƠNG THỨC KIỂM SOÁT HOẠT ĐỘNG QUẢN LÝ HÀNH CHÍNH NHÀ NƯỚC

1.1.1 Khái niệm, đặcđiểm phương thức kiểmsoát hoạt động quản lýhành chính nhà nước

1.1.2 Các phương thứckiểm soát hoạt động quản

lý hành chính nhà nước

1.1.1 KHÁI NIỆM, ĐẶC ĐIỂM PHƯƠNG THỨC KIỂM SOÁT HOẠT ĐỘNG QUẢN LÝ HÀNH CHÍNH NHÀ NƯỚC

• Khái niệm

Phương thức kiểm soát hoạt động quản lý hành chính nhà nước là tổng thể các quyđịnh của pháp luật về cách thức, phương tiện tổ chức pháp lý do các cơ quan nhànước, cán bộ, công chức, viên chức nhà nước, các tổ chức xã hội và công dân sửdụng nhằm bảo đảm pháp chế và kỷ luật trong quản lý hành chính nhà nước, thiếtlập trật tự trong quản lý, các quyền và lợi ích hợp pháp của công dân, tổ chức bảo

vệ lợi ích nhà nước và xã hội

1.1.2 CÁC PHƯƠNG THỨC KIỂM SOÁT HOẠT ĐỘNG QUẢN LÝ HÀNH CHÍNH

NHÀ NƯỚC

Phương thức kiểm soát của các tổ chức xã hội

Phương thức kiểm soát của các cơ quan Toà ánnhân dân, Viện kiểm sát nhân dân

Phương thức kiểm soát của cơ quan hành chínhnhà nước

Phương thức kiểm soát của các cơ quan dân cử

Phương thức kiểm soát của công dân

1.2 HOẠT ĐỘNG GIÁM SÁT CỦA CƠ QUAN QUYỀN LỰC NHÀ NƯỚC

1.2.1 Hoạt động giám sát

của Quốc hội

1.2.2 Hoạt động giám sát của Hội đồng nhân dân

1.2.1 HOẠT ĐỘNG GIÁM SÁT CỦA QUỐC HỘI

Khoản 2, Điều 2, Luật Tổ chức Quốc hội năm 2001

Điều 69, Khoản 2, Điều 70 Hiến pháp năm 2013

Điều 2, Luật Hoạt động giám sát của Quốc hội

năm 2003

Cơ sở pháp lý

1.2.1 HOẠT ĐỘNG GIÁM SÁT CỦA QUỐC HỘI

Giám sát thông qua các cơ quan của Quốc hộiGiám sát tại kỳ họp Quốc hội

Giám sát thông qua các đoàn đại biểu Quốc hội

Giám sát thông qua các đại biểu Quốc hội

Các hình thức

giám sát

Chủ thể giám sát

Các cơ quan của Quốc hội

biểu Quốc hội

Các đại biểu của Quốc hội

1.2.1 HOẠT ĐỘNG GIÁM SÁT CỦA QUỐC HỘI (tiếp theo)

1.2.1 HOẠT ĐỘNG GIÁM SÁT CỦA QUỐC HỘI (tiếp theo)

• Chủ thể (đối tượng) chịu sự giám sát: hoạt động của Chính

phủ, Thủ tướng Chính phủ, các Phó Thủ tướng Chính phủ, Bộ,

cơ quan ngang Bộ, Uỷ ban nhân dân … đối với hoạt động quản

lý hành chính nhà nước

• Nội dung và phạm vi giám sát: Giám sát việc thi hành Hiến

pháp, Luật, Nghị quyết của Quốc hội đối với việc thực hiện

chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của các cơ quan nhà nước

trong hoạt động quản lý hành chính nhà nước

1.2.2 HOẠT ĐỘNG GIÁM SÁT CỦA HỘI ĐỒNG NHÂN DÂN

Khoản 2, Điều 113 Hiến pháp

1.2.2 HOẠT ĐỘNG GIÁM SÁT CỦA HỘI ĐỒNG NHÂN DÂN

Thông qua kỳ họp Hội đồng nhân dân

Thông qua các ban của Hội đồngnhân dân

Thông qua các đại biểu Hội đồngnhân dân

Các hình thức giám sát

1.2.2 HOẠT ĐỘNG GIÁM SÁT CỦA HỘI ĐỒNG NHÂN DÂN (tiếp theo)

Chủ thể giám sát

Hội đồng nhân dân

Các ban của Hội đồng nhân dân

Các đại biểu Hội đồng nhân dân

• Chủ thể (đối tượng) chịu sự giám sát: Uỷ ban nhân dân, Chủ tịch, các Phó Chủ tịch

và các thành viên Uỷ ban nhân dân, các cơ quan, tổ chức trong phạm vi lãnh thổ ởđịa phương

• Nội dung và phạm vi giám sát: Giám sát việc thi hành Hiến pháp, Luật, Nghị quyếtcủa Quốc hội, Pháp lệnh, Nghị quyết của Uỷ ban Thường vụ Quốc hội, các văn bản

1.3 HOẠT ĐỘNG KIỂM TRA CỦA CƠ QUAN HÀNH CHÍNH NHÀ NƯỚC

1.3.1 Hoạt động kiểm tra của

cơ quan hành chính nhà nước có thẩm quyền chung

1.3.2 Hoạt động kiểm tra

chức năng

1.3.2 Hoạt động kiểm tra nội bộ

1.3.1 HOẠT ĐỘNG KIỂM TRA CỦA CƠ QUAN HÀNH CHÍNH NHÀ NƯỚC CÓ

Hình thứckiểm tra

Hoạt động kiểm tra của cơ quan hành chính nhà nước có thẩm quyền chung là hoạtđộng kiểm tra của Chính phủ, Uỷ ban nhân dân các cấp trên các lĩnh vực của đời sống

xã hội đối với các đối tượng chịu sự quản lý của mình

1.3.1 HOẠT ĐỘNG KIỂM TRA CỦA CƠ QUAN HÀNH CHÍNH NHÀ NƯỚC CÓ

THẨM QUYỀN CHUNG

• Mục đích của hoạt động kiểm tra: Đánh giá việc thực

hiện kế hoạch nhiệm vụ, chấp hành pháp luật của đối

tượng quản lý hành chính nhà nước Qua đó ngăn

ngừa hoặc phát hiện, xử lý nghiêm minh, kịp thời,

đúng pháp luật với những vi phạm trong hoạt động

quản lý hành chính nhà nước

• Hoạt động kiểm tra có thể được tiến hành theo định

kỳ hoặc đột xuất đối với đối tượng quản lý

1.3.2 HOẠT ĐỘNG KIỂM TRA CHỨC NĂNG

• Hoạt động kiểm tra chức năng là hoạt động động kiểm tra do các cơ quan quản lýngành, lĩnh vực (bộ, cơ quan ngang bộ, cơ quan thuộc Chính phủ có chức năngquản lý ngành, lĩnh vực) thực hiện đối với các cơ quan, tổ chức, đơn vị không trựcthuộc mình về mặt tổ chức trong việc chấp hành pháp luật, đường lối chính sách vàcác quy tắc quản lý nhà nước về ngành, lĩnh vực do mình quản lý thống nhất trongphạm vi cả nước

• Chủ thể kiểm tra: Là các cơ quan quản lý ngành, lĩnh vực

• Đối tượng kiểm tra: Các cơ quan, tổ chức, cá nhân có liên quan đến hoạt động quản

1.3.3 HOẠT ĐỘNG KIỂM TRA NỘI BỘ

Xem xét, đánh giá việc thực hiện nhiệm

vụ, kế hoạch và chấp hành nội quy, quyđịnh của đối tượng quản lý

Ngăn chặn, phát hiện và xử lý hoặc đề

Mục đíchkiểm tra

• Hoạt động kiểm tra nội bộ là hoạt động kiểm tra trong nội bộ các cơ quan, tổ chức,đơn vị của nhà nước tiến hành thông qua sự chỉ đạo trực tiếp của thủ trưởng cơquan, đơn vị tổ chức thực hiện chức năng, nhiệm vụ quản lý nhà nước

• Phạm vi kiểm tra: Trong nội bộ cơ quan đối với các cơ quan cấp dưới, cán bộ, côngchức, nhân viên trong cơ quan

• Hình thức kiểm tra: Thủ trưởng cơ quan có thể trực tiếp kiểm tra hoặc thông qua các

tổ chức giúp thủ trưởng cơ quan thực hiện hoạt động kiểm tra đối với đối tượngquản lý trực thuộc của mình

1.4 HOẠT ĐỘNG GIÁM SÁT CỦA TOÀ ÁN NHÂN DÂN

1.4.2 Hoạt động giám sát của Tòa án nhân dân1.4.1 Vai trò giám sát của

Tòa án nhân dân

1.4.1 VAI TRÒ GIÁM SÁT CỦA TÒA ÁN NHÂN DÂN

• Hoạt động xét xử của Toà án nhân dân có vai trò quan trọng đối với hoạt động quản

lý nhà nước Đặc biệt là đối với hoạt động quản lý hành chính nhà nước

• Thông qua hoạt động xét xử của mình:

 Toà án đã trực tiếp giải quyết các tranh chấp quyền, nghĩa vụ pháp lý của các bêntham gia các quan hệ pháp luật

 Thực hiện kiểm tra và giám sát các hoạt động quản lý hành chính của các chủ thể

có thẩm quyền, góp phần bảo vệ lợi ích nhà nước, quyền, lợi ích hợp của cánhân, tổ chức và toàn xã hội, tăng cường bảo đảm pháp chế xã hội chủ nghĩa

 Xét xử các vụ án hành chính, đưa ra các phán quyết về tính hợp pháp, hợp lý củacác quyết định hành chính, hành vi hành chính

 Xét xử các vụ án khác (hình sự, dân sự, lao động…) qua đó phát hiện các hành vi

vi phạm pháp luật trong hoạt động quản lý hành chính nhà nước về các lĩnh vựcđất đai, quản lý tài sản, môi trường…

 Trong hoạt động xét xử, Toà án tuyên huỷ các quyết định hành chính, hành vi

1.4.1 VAI TRÒ GIÁM SÁT CỦA TÒA ÁN NHÂN DÂN

 Xử lý nghiêm minh, kịp thời, đúng pháp luật đối với các hành vi vi phạm nóichung và đối với các chủ thể có thẩm quyền vi phạm quy tắc quản lý nhà nước,xâm phạm lợi ích nhà nước, quyền và lợi ích hợp pháp của các tổ chức, cá nhân

 Trong hoạt động xét xử, Tòa án nhân dân trực tiếp kiểm tra các tài liệu, hồ sơ đểlàm rõ tính bất hợp pháp của các hành vi hành chính, quyết định hành chính bịkhiếu kiện

 Hoạt động giám sát của Tòa án được thực hiện bằng nhiều hình thức và phươngpháp khác nhau

 Hoạt động giám sát của Tòa án đã trực tiếp kiểm tra, giám sát các quyết địnhhành chính, hành vi hành chính của các cơ quan, người có thẩm quyền trong cơquan nhà nước nhằm bảo đảm pháp chế và kỷ luật trong quản lý hành chínhnhà nước

1.5 PHÂN BIỆT CÁC PHƯƠNG THỨC KIỂM SOÁT MANG TÍNH QUYỀN LỰC NHÀ NƯỚC VỚI PHƯƠNG THỨC KIỂM SOÁT MANG TÍNH XÃ HỘI

1.5.1 Phân biệtphương thức kiểm soátcủa cơ quan nhà nướcvới tổ chức xã hội

1.5.2 Phân biệtphương thức kiểm soátcủa cơ quan nhà nước

với công dân

1.5.1 PHÂN BIỆT CÁC PHƯƠNG THỨC KIỂM SOÁT CỦA CƠ QUAN NHÀ NƯỚC VỚI TỔ CHỨC XÃ HỘI

• Khái niệm

 Phương thức kiểm soát hoạt động quản lý hành chính nhà nước của các cơ quannhà nước là hoạt động của các chủ thể có thẩm quyền tiến hành các hoạt độnggiám sát, thanh tra, kiểm tra đối với đối tượng quản lý hành chính theo trình tự,thủ tục, hình thức… nhất định theo quy định của pháp luật nhằm đánh giá, kiểmtra việc chấp hành pháp luật của đối tượng quản lý thuộc thẩm quyền quản lýcủa mình

 Phương thức kiểm soát của các tổ chức xã hội trong quản lý hành chính nhànước là hoạt động của các tổ chức xã hội Hoạt động này không mang tínhquyền lực nhà nước, nó mang ý nghĩa và tính xã hội, là phương thức thực hiệndân chủ và thu hút đông đảo nhân dân tham gia vào kiểm tra, giám sát hoạt độngquản lý hành chính nhà nước

1.5.1 PHÂN BIỆT CÁC PHƯƠNG THỨC KIỂM SOÁT CỦA CƠ QUAN NHÀ NƯỚC VỚI TỔ CHỨC XÃ HỘI

Chủ thể

Kiểm soát của cơ quan nhà nước:

Là các cơ quan, đơn vị, tổ chức, cán

bộ, công chức nhà nước

Kiểm soát của các tổ chức xã hội:

Là các cơ quan Đảng, tổ chứcchính trị xã hội, tổ chức tự quản

1.5.1 PHÂN BIỆT CÁC PHƯƠNG THỨC KIỂM SOÁT CỦA CƠ QUAN NHÀ NƯỚC VỚI TỔ CHỨC XÃ HỘI (tiếp theo)

Kiểm soát của cơ quan nhà nước:

thông qua hoạt động giám sát,thanh tra, kiểm tra

Kiểm soát của tổ chức xã hội: thôngqua hoạt động giám sát xã hội, kiểmtra xã hội, thanh tra nhân dân

Các hình thức kiểm soát

1.5.1 PHÂN BIỆT CÁC PHƯƠNG THỨC KIỂM SOÁT CỦA CƠ QUAN NHÀ NƯỚC VỚI TỔ CHỨC XÃ HỘI (tiếp theo)

Là các cơ quan, tổ chức, cá nhânthuộc phạm vi quản lý của các cơquan nhà nước theo quy định củapháp luật

Kiểm soát của các tổ chức xã hội;

Là mọi cơ quan, tổ chức, cá nhântrong chấp hành chính sách, pháp

Đối tượng

1.5.1 PHÂN BIỆT CÁC PHƯƠNG THỨC KIỂM SOÁT CỦA CƠ QUAN NHÀ NƯỚC VỚI TỔ CHỨC XÃ HỘI (tiếp theo)

 Kiểm soát xã hội: ngăn chặn, phát hiện vi phạm pháp luật đề nghị, kiến nghị cơquan có thẩm quyền xử lý và giám sát việc xử lý đó, góp phần bào đảm pháp chếtrong hoạt động quản lý hành chính nhà nước

1.5.2 PHÂN BIỆT PHƯƠNG THỨC KIỂM SOÁT CỦA CƠ QUAN NHÀ NƯỚC VỚI CÔNG DÂN

• Khái niệm

 Phương thức kiểm soát hoạt động quản lý hành chính nhà nước của các cơ quanNhà nước là hoạt động của các chủ thể có thẩm quyền tiến hành các hoạt động giámsát, thanh tra, kiểm tra đối với đối tượng quản lý hành chính theo trình tự, thủ tục,hình thức… nhất định theo quy định của pháp luật nhằm đánh giá, kiểm tra việc chấphành pháp luật của đối tượng quản lý thuộc thẩm quyền quản lý của mình

 Phương thức kiểm soát của công dân trong quản lý hành chính nhà nước là hoạtđộng của các công dân, hoạt động này không mang tính quyền lực nhà nước, làphương thức thực hiện dân chủ và hình thức thực hiện quyền, nghĩa vụ của côngdân đối với hoạt động quản lý hành chính nhà nước

1.5.2 PHÂN BIỆT PHƯƠNG THỨC KIỂM SOÁT CỦA CƠ QUAN NHÀ NƯỚC VỚI CÔNG DÂN

Chủ thể

Kiểm soát của cơ quan nhà nước:

Là các cơ quan, đơn vị, tổ chức,

cán bộ, công chức nhà nước

Kiểm soát của các tổ chức xã hội:

Là công dân Việt Nam, cán bộ,công chức, viên chức nhà nước

1.5.2 PHÂN BIỆT PHƯƠNG THỨC KIỂM SOÁT CỦA CƠ QUAN NHÀ NƯỚC VỚI CÔNG DÂN

• Khái niệm

 Phương thức kiểm soát hoạt động quản lý hành chính nhà nước của các cơ quanNhà nước là hoạt động của các chủ thể có thẩm quyền tiến hành các hoạt động giámsát, thanh tra, kiểm tra đối với đối tượng quản lý hành chính theo trình tự, thủ tục,hình thức… nhất định theo quy định của pháp luật nhằm đánh giá, kiểm tra việc chấphành pháp luật của đối tượng quản lý thuộc thẩm quyền quản lý của mình

 Phương thức kiểm soát của công dân trong quản lý hành chính nhà nước là hoạtđộng của các công dân, hoạt động này không mang tính quyền lực nhà nước, làphương thức thực hiện dân chủ và hình thức thực hiện quyền, nghĩa vụ của côngdân đối với hoạt động quản lý hành chính nhà nước

1.5.2 PHÂN BIỆT PHƯƠNG THỨC KIỂM SOÁT CỦA CƠ QUAN NHÀ NƯỚC VỚI CÔNG DÂN

Chủ thể

Kiểm soát của cơ quan nhà nước:

Là các cơ quan, đơn vị, tổ chức,

cán bộ, công chức nhà nước

Kiểm soát của các tổ chức xã hội:

Là công dân Việt Nam, cán bộ,công chức, viên chức nhà nước

1.5.2 PHÂN BIỆT PHƯƠNG THỨC KIỂM SOÁT CỦA CƠ QUAN NHÀ NƯỚC

VỚI CÔNG DÂN (tiếp theo)

Kiểm soát của cơ quan nhà nước: thôngqua hoạt động giám sát, thanh tra, kiểm tra

Kiểm soát của công dân: thông qua hoạtđộng giám sát xã hội, kiểm tra xã hội,thanh tra nhân dân và công dân trực tiếpthực hiện các quyền, nghĩa vụ của mình

Các hình thức kiểm soát

1.5.2 PHÂN BIỆT PHƯƠNG THỨC KIỂM SOÁT CỦA CƠ QUAN NHÀ NƯỚC

VỚI CÔNG DÂN (tiếp theo)

Kiểm soát của cơ quan nhà nước: Là các

cơ quan, tổ chức, cá nhân thuộc phạm viquản lý của các cơ quan nhà nước theoquy định của pháp luật

Kiểm soát của công dân: Là mọi cơ quan,

tổ chức, cá nhân trong chấp hành chínhsách, pháp luật của Nhà nước

Đối tượng

1.5.2 PHÂN BIỆT PHƯƠNG THỨC KIỂM SOÁT CỦA CƠ QUAN NHÀ NƯỚC

VỚI CÔNG DÂN (tiếp theo)

 Kiểm soát của công dân: ngăn chặn, phát hiện vi phạm pháp luật, đề nghị, kiếnnghị cơ quan có thẩm quyền xử lý và giám sát việc xử lý đó, góp phần bảo đảmpháp chế trong hoạt động quản lý hành chính nhà nước

TÓM LƯỢC CUỐI BÀI

Bài học đã đề cập đến các nội dung sau đây:

• Khái quát chung về phương thức kiểm soát hoạt động quản

lý hành chính nhà nước

• Hoạt động giám sát của cơ quan quyền lực nhà nước

• Hoạt động kiểm tra của cơ quan hành chính nhà nước

• Hoạt động giám sát của Toà án nhân dân

• Phân biệt các phương thức kiểm soát mang tính quyền lựcnhà nước với phương thức kiểm soát mang tính xã hội