chuong-3-triet-sdh-khcn

Vai trò thế giới quan và phương pháp luận triết học đối với sự phát triển của khoa học II.1.. Chương 3MỐI QUAN HỆ GiỮA TRIẾT HỌC VÀ CÁC KHOA HỌC Một số vấn đề cần làm rõ: 1.. Ý nghĩa củ

Trang 1

KHOA CHÍNH TRỊ - LUẬT

BỘ MÔN CHỦ NGHĨA MÁC-LÊNIN

BÀI GIẢNG MÔN

TRIẾT HỌC

DÀNH CHO HV CAO HỌC VÀ NGHIÊN CỨU SINH CÁC NGÀNH KHOA HỌC TỰ NHIÊN VÀ CÔNG NGHỆ

Trang 2

Chương 3

MỐI QUAN HỆ GiỮA TRIẾT HỌC VÀ CÁC KHOA HỌC

I Mối quan hệ giữa khoa học với triết học

I.1 Triết học không tồn tại tách rời khoa học và đời sống thực tiễn

I.2 Ý nghĩa của phát minh khoa học đối với triết học

II Vai trò thế giới quan và phương pháp luận triết học đối với

sự phát triển của khoa học

II.1 Thế giới quan và phương pháp luận

II.2 Triết học là cơ sở để giải thích và định hướng nhận thức và hoạt động của các khoa học

II.3 Nhà khoa học không thể thiếu phương pháp luận triết học sáng suốt dẫn đường

Trang 3

Chương 3

Một số vấn đề cần làm rõ:

1 Vai trò của khoa học đối với triết học?

2 Vai trò của triết học đối với khoa học và đối với nhà khoa học?

3 Sự tác động qua lại giữa triết học và các khoa học chuyên ngành?

Trang 4

Chương 3

1 Mối quan hệ giữa khoa học với triết học

1.1 Triết học (TH) không tồn tại tách rời khoa học(KH)

và đời sống thực tiễn

a KH với sự ra đời và phát triển của các quan điểm

TH, các trào lưu TH

- KHTN là cơ sở, tiền đề cho triết học duy vật

- KH phân ngành thế kỷ XVII- XVIII và phép siêu hình

- Cơ học cổ điển lên ngôi và sự đề cao tư duy cơ giới, máy móc

Trang 5

Chương 3

1.2 Ý nghĩa của phát minh khoa học đối với triết học

- Những phát minh KH tất yếu dẫn tới những khái quát triết học duy vật

* Thuyết bảo toàn và chuyển hóa năng lượng của R Mayer, thuyết tiến hóa của C Darwin và thuyết tế bào của M J Schleiden & T Schwann dẫn tới sự ra đời của CNDV biện chứng

* Những phát minh của Vật lý học cuối TK 19, đầu TK

20 dẫn tới định nghĩa vật chất

Trang 6

Chương 3

- Các kết luận, phát minh KH làm sáng tỏ những luận điểm triết học duy vật

* Vật lý học thiên văn, Vật lý hạt nhân càng ngày càng có nhiều kết luận làm sáng tỏ luận điểm về tính vô tận của thế giới

* Nhiều nghiên cứu về Hóa học làm sáng tỏ quy luật lượng đổi- chất đổi

* Những phát minh của Sinh vật học và các kết luận của tâm lý học làm sáng tỏ bản chất của ý thức

Trang 7

Chương 3

- Các kết luận, phát minh KH đẩy lùi những luận điểm triết học duy tâm

* Những kết luận của Sinh vật học góp phần đẩy lùi quan điểm duy tâm về con người

* Những phát minh của Vật lý học đẩy lùi quan niệm duy tâm về bản chất của thế giới

Trang 8

Chương 3

2 Vai trò thế giới quan và phương pháp luận triết học đối với sự phát triển của khoa học

2.1 Thế giới quan và phương pháp luận

- Khái niệm Thế giới quan (TGQ)

- TGQ khoa học là TGQ được xây dựng trên nền tảng hệ thống tri thức khoa học.

- Trong TGQ khoa học, triết học duy vật biện chứng đóng vai trò

cơ sở lý luận và là hạt nhân.

- TGQ khoa học còn gọi là thế giới quan duy vật biện chứng

Trang 9

Chương 3

- Khái niệm Phương pháp luận (PPL)

* Phương pháp luận là lý luận về phương pháp, là khoa học về phương pháp.

* Phương pháp luận là hệ thống những quan điểm, những nguyên tắc xuất phát để chỉ đạo chủ thể trong việc tìm tòi, lựa chọn phương pháp cũng như trong việc xác định phạm vi, khả năng áp dụng phương pháp một cách hợp lý nhằm đạt hiệu quả tối đa

Trang 10

Chương 3

Phương pháp luận giải quyết những vấn đề như:

- Phương pháp là gì?

- Bản chất, nội dung của phương pháp là gì?

- Hình thức và các yếu tố quy định phương pháp?

- Phân loại phương pháp

- Vai trò của phương pháp trong hoạt động NT và TT

- Định hướng tìm tòi, lựa chọn phương pháp cũng như xác định phạm vi, khả năng áp dụng phương pháp một cách hợp lý nhằm đạt hiệu quả cao nhất…

Trang 11

Chương 3

2.2 Vai trò thế giới quan của triết học duy vật biện chứng

* TGQ triết học duy vật biện chứng là cơ sở để giải thích thế giới cho chủ thể hoạt động khoa học

* Định hướng đúng đắn cho nhận thức và hoạt động khoa học

* Làm tăng sức mạnh của con người trong nhận thức và hoạt động khoa học

* Giúp con người khắc phục TGQ duy tâm, bệnh chủ quan, duy ý chí.

* Cơ sở để hình thành nhân sinh quan tích cực

Trang 12

Chương 3

2.3 Vai trò phương pháp luận triết học duy vật biện chứng đối với sự phát triển của khoa học

- Phương pháp luận biện chứng duy vật định hướng nhận thức và sáng tạo khoa học:

* Quan điểm khách quan trong nghiên cứu KH

* Quan điểm toàn diện trong nghiên cứu KH

* Quan điểm lịch sử- cụ thể trong nghiên cứu KH

* Phương pháp luận rút ra từ mối liên hệ giữa cái riêng và cái chung trong nghiên cứu KH

Trang 13

Chương 3

* Phương pháp luận rút ra từ mối liên hệ nhân- quả trong nghiên cứu KH

* Phương pháp luận rút ra từ quy luật lượng- chất trong nghiên cứu KH

* Phương pháp luận rút ra từ mối liên hệ tất nhiên- ngẫu nhiên trong nghiên cứu KH

Trang 14

Chương 3

 VD: Một số quá trình hóa học có thể xảy ra đồng thời theo

một số hướng tạo ra các sản phẩm khác nhau Thí dụ acid

hipoclorơ không bền có thể có ba loại biến đổi :

HClO  HCl + O 2HClO  H 2 O + Cl 2 O 3HClO  2HCl + HClO 2

Cả ba phản ứng này là tất nhiên Chúng xảy ra do bản chất hóa học của HClO, tuân theo những quy luật tương ứng về cấu tạo về thành phần của HClO

Trang 15

Chương 3

Nhưng tốc độ tương đối của các quá trình này phụ thuộc rất nhiều vào các điều kiện Nếu thay đổi các điều kiện có thể tiến tới làm cho sự biến đổi của axit hipoclorơ thực tế xảy ra theo một trong ba loại phản ứng

Dưới tác dụng của ánh sáng mặt trời trực tiếp, sự phân hủy HClO hầu như chỉ xảy ra theo phản ứng loại thứ nhất Phản ứng cũng xảy ra như vậy khi có mặt các chất có thể dễ dàng hóa hợp với oxi, hoặc khi có mặt một số chất xúc tác

Tuy nhiên khi có mặt những chất hút nước, sự phân hủy HClO xảy ra ưu tiên theo phản ứng loại thứ hai, tạo thành sản phẩm khí clo oxit Cl 2 O.

Trang 16

Chương 3

2.4 Nhà khoa học không thể thiếu phương pháp luận triết học sáng suốt dẫn đường

* Giúp nhà khoa học khắc phục phương pháp tư duy siêu hình, phiến diện, một chiều, bệnh kinh nghiệm, bệnh giáo điều, bệnh tả khuynh, hữu khuynh, trong nhận thức khoa học và hoạt động thực tiễn.

Định dạng
Số trang	16
Dung lượng	1,05 MB