Định hướng phát triển năng lực - Năng lực tự học, năng lực giải quyết vấn đề phát hiện và phân tích được vẻ đẹp tác phẩm, năng lực sáng tạo, năng lực sử dụng ngôn ngữ; năng lực hợp tác
Trang 1Ngày soạn: 12/09/2019
Tiết 18 TÓM TẮT VĂN BẢN TỰ SỰ
A MỤC TIÊU CẦN ĐẠT
1 Kiến thức:
- Hiểu được thế nào là tóm tắt VB tự sự mục đích, cách thức tóm tắt văn bản tự
sự
2 Kĩ năng:
* Kĩ năng bài dạy:
- Đọc - hiểu, nắm bắt được toàn bộ cốt truyện của văn bản tự sự
- Phân biệt sự khác nhau giữa tóm tắt khái quát và tóm tắt chi tiết
- Tóm tắt văn bản tự sự phù hợp với yêu cầu sử dụng
* Kĩ năng sống:
- Giao tiếp : Trình bày suy nghĩ, ý tưởng phản hồi, lắng nghe tích cực về cách tóm tắt văn bản tự sự
- Suy nghĩ sáng tạo, tìm kiếm và xử lí thông tin để tóm tắt văn bản tự sự theo các yêu cầu khác nhau
- Ra quyết định : Lựa chọn cách tóm tắt văn bản tự sự phù hợp với mục tiêu giao tiếp
3 Thái độ:
- Ý thức tự giác, tích cực trong học tập
4 Định hướng phát triển năng lực
- Năng lực tự học, năng lực giải quyết vấn đề (phát hiện và phân tích được vẻ
đẹp tác phẩm), năng lực sáng tạo, năng lực sử dụng ngôn ngữ; năng lực hợp tác khi thực hiện nhiệm vụ được giao trong nhóm; năng lực giao tiếp trong việc lắng nghe tích cực, thể hiện sự tự tin chủ động trong việc chiếm lĩnh vẻ đẹp tác phẩm văn chương
* Tích hợp giáo dục đạo đức: các giá trị TÔN TRỌNG, HỢP TÁC, TRÁCH
NHIỆM, GIẢN DỊ, giáo dục lòng yêu thương, sự khoan dung, giản dị khi viết
và tạo dựng các câu chuyện trong văn tự sự
- Tích hợp môi trường: sử dụng các ví dụ minh họa hướng tới việc tạo tình
huống bảo vệ môi trường
B CHUẨN BỊ CỦA GIÁO VIÊN VÀ HỌC SINH
- GV: Nghiên cứu cuốn Chuẩn kiến thức kĩ năng, Sách giáo khoa Ngữ văn 8,
sách giáo viên Ngữ văn 8 Soạn giáo án
- HS: Soạn bài theo các câu hỏi trong SGK.
C PHƯƠNG PHÁP- KĨ THUẬT DẠY HỌC
- Phương pháp: Thuyết trình, vấn đáp, phát hiện và giải quyết vấn đề, thực hành
có hướng dẫn, nhóm
- Kĩ thuật đặt câu hỏi, động não, chia nhóm.
D TIẾN TRÌNH DẠY HỌC VÀ GIÁO DỤC
GV: Hứa Thị Thơm Năm học: 2019-2020
Trang 21 Ổn định tổ chức (1’)
- Kiểm tra sĩ số học sinh:
- Kiểm tra vệ sinh, nề nếp: Tốt
2 Kiểm tra bài cũ: (5’)
a Câu hỏi:
? Liên kết đoạn văn trong văn bản có tác dụng gì? Có những cách liên kết nào?
? Trình bày bài tập 3 (55)
b Định hướng trả lời
- Liên kết giúp đoạn văn trong văn bản được liền ý, liền mạch
- Sử dụng từ liên kết, câu nối
3 Bài mới:
Hoạt động 1: khởi động
- Phương pháp: Thuyết trình
- Thời gian: 2p
Tóm tắt là một kĩ năng rất cần thiết trong cuộc sống, học tập và nghiên cứu Khi chứng kiến một sự việc nào đó về nhà kể tóm tắt cho gia đình nghe Xem một cuốn sách, một bộ phim hay ta có thể tóm tắt lại cho người chưa đọc, chưa xem được biết Khi đọc tác phẩm văn học, muốn nhớ được lâu người đọc thường phải ghi chép lại bằng cách tóm tắt nội dung Vậy tóm tắt văn bản là gì ? Chúng ta cùng tìm hiểu
HOẠT ĐỘNG CỦA GIÁO VIÊN VÀ HỌC SINH NỘI DUNG GHI BẢNG
Hoạt động 2:
- Thời gian: 5 phút
- Mục tiêu: Tìm hiểu khái niệm tóm tắt văn bản.
- Hình thức tổ chức: Cá nhân.
- Phương pháp: Thuyết trình, vấn đáp, phát hiện
và giải quyết vấn đề.
- Kĩ thuật: Động não, đặt câu hỏi.
* G đưa câu hỏi để H thảo luận:
? Hãy cho biết trong tác phẩm tự sự yếu tố nào là
quan trọng nhất?
- Sự việc và nhân vật trong tác phẩm tự sự
? Ngoài ra còn có yếu tố nào khác ?
- Yếu tố miêu tả, biểu cảm, và nhân vật phụ
? Khi tóm tắt văn bản tự sự ta phải dựa vào yếu tố
nào là chính?
I Thế nào là tóm tắt VB
tự sự ?
1 Khảo sát, PT ngữ liệu :
- Câu trả lời đúng là b
GV: Hứa Thị Thơm Năm học: 2019-2020
Trang 3- Sự việc và nhân vật chính
? Theo em mục đích chính của việc tóm tắt tác
phẩm tự sự là gì?
- Kể lại cốt truyện để người đọc hiểu được nội
dung cơ bản của tác phẩm
? Yêu cầu làm câu hỏi số 2 Chọn câu trả lời đúng
nhất về thế nào là tóm tắt VB tự sự ?
- Chọn ý b
? Qua việc phân tích trên em hiểu tóm tắt văn bản
tự sự là gì ?
- Là dùng lời văn của mình trình bày ngắn gọn nội
dung chính của văn bản đó
H đọc ghi nhớ ý 1,2
Hoạt động 3:
- Thời gian: 18 phút
- Mục tiêu: Tìm hiểu cách tóm tắt văn bản tự sự.
- Hình thức tổ chức: Cá nhân.
- Phương pháp: Thuyết trình, vấn đáp, phát hiện
và giải quyết vấn đề.
- Kĩ thuật: Động não, đặt câu hỏi.
G treo nội dung bảng phụ - H đọc
? Văn bản tóm tắt trên kể lại nội dung của văn bản
nào ?
Dựa vào đâu mà em nhận ra điều đó ?
- Văn bản Sơn Tinh - Thuỷ Tinh
- Dựa vào các nhân vật, sự việc và chi tiết tiêu biểu
đã nêu trong văn bản tóm tắt
? Văn bản tóm tắt có nêu được nội dung chính của
văn bản Sơn Tinh - Thuỷ Tinh không ?
- Văn bản tóm tắt ấy đã nêu được các nhân vật và
sự việc chính của truyện
? Văn bản tóm tắt trên có gì khác so với văn bản
Sơn Tinh - Thuỷ Tinh về độ dài, lời văn, số lượng
nhân vật và sự việc ?
- Độ dài của văn bản tóm tắt ngắn hơn so với độ
dài của tác phẩm
- Số lượng nhân vật và sự việc trong văn bản tóm
tắt ít hơn so với tác phẩm Vì chỉ lựa chọn các
nhân vật chính và các sự việc quan trọng
- Tóm tắt văn bản tự sự: ghi lại một cách ngắn gọn, chính xác những nội dung chính của văn bản
2 Ghi nhớ 1,2 : SGK /61
II Cách tóm tắt văn bản tự sự.
1 Những yêu cầu với
VB tóm tắt
a Khảo sát, PTNL: văn
bản tóm tắt Sơn Tinh, Thủy Tinh
- VB tóm tắt nêu được
ND chính của VB gốc
- Điểm khác:
+ Độ dài: ngắn hơn + Số lượng các NV và sự việc ít hơn
+ Lời văn: lời của người tóm tắt (có tính khách quan không đưa vào ý kiến khên chê cá nhân
Yêu cầu
- Đảm bảo tính hoàn
GV: Hứa Thị Thơm Năm học: 2019-2020
Trang 4- Có lời văn của người tóm tắt- đáp ứng đúng mục
đích và yêu cầu cần tóm tắt
? Từ việc tìm hiểu trên hãy cho biết các yêu cầu
đối với một văn bản tóm tắt ?
H thảo luận nhóm, trả lời
G nhận xét, chốt:
? Muốn tóm tắt một văn bản cần phải làm những
việc gì? Những việc ấy thực hiện theo trình tự
nào?
- H thảo luận trên phiếu học tập
- Các nhóm trình bày, nhận xét
- G chốt
* Lưu ý: Khi tóm tắt cần nêu đầy đủ các nội dung
chính, nhân vật quan trọng, bỏ hết các câu chữ
thừa, các nhân vật, sự việc, chi tiết phụ của truyện
- H đọc ghi nhớ
Hoạt động4: luyện tập.
- Thời gian: 10 phút
- Mục tiêu: Vận dụng, thực hàn kiến thức đã học.
- Hình thức tổ chức: Cá nhân, nhóm
- Phương pháp: Thuyết trình, vấn đáp, phát hiện
và giải quyết vấn đề, thực hành có hướng dẫn,
nhóm.
- Kĩ thuật: Động não, đặt câu hỏi, chia nhóm.
GV chia nhóm, mỗi nhóm tóm tắt, nhóm trưởng
trình bày.
? Tóm tắt Vb" Tức nước vỡ bờ " - N.T.T ?
- HD học sinh nêu sự việc chính:
+Chị Dậu nấu cháo cho anh Dậu ăn
+Anh Dậu chưa kịp ăn thì Cai lệ và ng nhà lí
trưởng vào thúc sưu
+ Chị Dậu van xin nhưng ko được
+Chị Dậu cãi lí với chúng
+Chị Dậu xông vào xô xát với chúng
chỉnh
- Đảm bảo tính khách quan
- Đảm bảo tính cân đối
2 Các bước tóm tắt Vb tự
sự
Gồm 4 bước:
B1 Đọc kĩ VB cần tóm tắt
B2 Xác định nội dung chính
B3 Sắp xếp nội dung theo 1 trình tự hợp lý B4 Viết VB tóm tắt bằng lời văn của mình
3 Ghi nhớ : SGK/61 III Luyện tập
Tóm tắt văn bản: " Tức nước vỡ bờ " - N.T.T
VD: Gia đình anh Dậu nghèo khổ không có tiền nộp sưu Anh Dậu vì thiếu sưu mà bị lôi ra đình đánh đập và khi được trả về chỉ còn là một thân xác rũ rượi Đươc bà hàng xóm cho bát gạo, chị Dậu nấu cháo cho anh Dậu ăn Nhưng anh chưa kịp ăn thì tên cai lệ và người nhà lí trưởng đến đòi sưu Chị Dậu van xin chúng tha cho anh Dậu nhưng chúng không nghe
GV: Hứa Thị Thơm Năm học: 2019-2020
Trang 5* Tích hợp môi trường: sử dụng các ví dụ minh
họa hướng tới việc tạo tình huống bảo vệ môi
trường
Tích hợp giáo dục đạo đức: giáo dục lòng yêu
thương, sự khoan dung, giản dị khi viết và tạo
dựng các câu chuyện trong văn tự sự
? Kể tóm tắt một câu chuyện về việc bảo vệ môi
trường mà em biết? Nêu ý nghĩa của câu chuyện?
- HS tự kể chuyện sau đó nêu ý kiến về ý nghĩa
câu chuyện
mà còn đánh chị và sấn đến định trói anh Dậu mang đi Quá phẫn nộ, chị đã liều cự lại và chống trả quyết liệt, quật ngã hai tên tay sai.
4 Củng cố: (2’)
? Em hãy trình bày những nội dung cơ bản cần nhớ trong tiết học?
HS xung phong trình bày, nhận xét, bổ sung
GV nhận xét, khái quát về tóm tắt văn bản
5 Hướng dẫn học bài và soạn bài mới: (2’)
- Hoàn thành các bài tập trong vở bài tập và SBT Ngữ văn.
- Soạn bài “Luyện tập tóm tắt văn bản tự sự” (Trả lời câu hỏi SGK)
? Bản liệt kê trên đã nêu được những sự việc tiêu biểu và các nhân vật quan trọng trong truyện Lão Hạc chưa?
? Thứ tự các sự việc đã hợp lí chưa? Hãy sắp xếp lại theo thứ tự hợp lí.
? Hãy tóm tắt truyện Lão Hạc bằng một văn bản ngắn gọn ( khoảng 10 dòng ).
? Hãy nêu các sự việc tiêu biểu và nhân vật quan trọng trong đoạn trích '' Tức nước vỡ bờ ''.
? Có ý kiến cho rằng văn bản :
'' Trong lòng mẹ '' của Nguyên Hồng rất khó tóm tắt Em thấy có đúng không ?
? Nếu tóm tắt được ta phải làm gì ?
? Hãy xác định nhân vật chính ? SV tiêu biểu ?
E RÚT KINH NGHIỆM GIẢNG DẠY:
………
………
………
GV: Hứa Thị Thơm Năm học: 2019-2020
