Mục tiêu: Hs tìm từ ngữ toàn dân tương ứng với tn địa phương và biệt ngữ xã hội,xác định tình huống giao tiếp nên hoặc không nên sử dụng từ ngữ địa phương?. Từ địa GV kết luận.[r]
Trang 1Ngày soạn: 14/9/12
Ngày giảng: 8a: /9/12
Ngữ văn - bài 5 Tiết 18
TỪ NGỮ ĐỊA PHƯƠNG VÀ BIỆT NGỮ XÃ HỘI
I Mục tiêu:
- Khái niệm từ ngữ địa phương, biệt ngữ xã hội
- Tác dụng của việc sử dụng từ ngữ địa phương và biệt ngữ xã hội trong văn
* Trọng tâm kiến thức kĩ năng.
1 Kiến thức:
- Nhận biết, hiểu nghĩa một số từ ngữ địa phương và biệt ngữ xã hội
- Dùng từ ngữ địa phương và biệt ngữ phù hợp với tình huống giao tiếp
2 Kĩ năng:
Không nên làm dụng từ ngữ địa phương và biệt ngữ xã hội, biết dùng đúng lúc đúng chổ, tránh gây khó khăn trong giao tiếp
II Các kĩ năng sống cơ bản được giáo dục trong bài
1 Ra quyết định:
2 Giao tiếp:
III Đồ dùng dạy học:
1 Giáo viên: Bảng phụ, tài liệu tham khảo.
2 Học sinh: soạn bài
IV Phương pháp:
- Vấn đáp, nêu vấn đề, dàm thoại, phân tích, bình giảng
- Kĩ thuật dạy học
V.Các bước lên lớp:
1.ổn định: (1’)
8a:
2.Kiểm tra: (2’)
3.Tiến trình tổ chức các hoạt động.
Hoạt động của thầy và trò TG Nội dung chính Hoạt động 1: Khởi động.
Tiếng việt là thứ tiếng có tính thống nhất cao
Người Bắc Bộ, Trung Bộ và Nam Bộ có thể hiểu
được tiếng nói của nhau Tuy nhiên, bên cạnh sự
thống nhất cơ bản đó, tiếng nói mỗi địa phương
cũng có những khác biệt về ngữ âm, từ vựng, ngữ
pháp Tiết học hôm nay, chúng ta sẽ cùng tìm hiểu
về từ địa phương, biệt ngữ xã hội ở một số vùng
miền và ở một tầng lớp xã hội nhất định
Hoạt động 2 Hình thành kiến thức mới
Mục tiêu: Hs nêu được khái niệm từ ngữ địa
phương , cách sử dụng chúng
Hs nêu khái niệm biệt ngữ xã hội và cách sử dụng
1’
20’ I Từ ngữ địa phương
Trang 2Hướng dẫn hs tìm hiểu cách sử dụng từ ngữ địa
phương và biệt ngữ xã hội
Hs nêu được cách sử dụng từ ngữ địa phương và
biệt ngữ xã hội cho phù hợp
Hs đọc ví dụ (Sgk)
? Các từ bẹ, bắp có nghĩa là gì?
H: Ngô
? Trong 3 từ ấy, từ nào là chỉ được dùng trong một
địa phương nhất định
- Bẹ, bắp => Tây Bắc
H: Từ nào sử dụng rộng rãi, phổ biến trong toàn
dân? (Ngô)
? Em hiểu thế nào là từ địa phương Thế nào là từ
toàn dân?
H: Từ địa phương là từ ngữ chỉ sử dụng trong một
địa phương nhất định, Từ toàn dân sử dụng rộng rãi
trong toàn dân
? Chỉ ra các từ địa phương trong các câu sau; và tìm
từ toàn dân tương ứng
a, Con heo này đẹp quá!
b, Bạn mần vậy là không tốt
c, Đằng nớ vợ chưa?
d, Đằng nớ? Tớ còn chờ độc lập cả lũ
cười vang bên ruộng bắp nhìn không thôn nữ cuối
nương dâu
H: - Heo: lợn (miền Nam), 0: cô ( miền Trung)
- Mần : làm( miền Trung)
Nớ: ấy ( miền Trung)
Bắp- ngô ( Tây Bắc)
GV yêu cầu hs lấy thêm vd:
- thìa (toàn dân); xìa (Hưng Yên)
- thái thịt (toàn dân); xái thịt (Thái bính)
- về (toàn dân); dề (Nam Bộ)
- vui (toàn dân); dui (Nam Bộ)
- sân (toàn dân); cươi (Nghệ tĩnh)
- đâu (toàn dân); mô (Nghệ tĩnh)
- vừng (toàn dân); mè (ĐP)
Hs đọc vd sgk- tr57, chú ý các từ in đậm
? Tại sao trong đoạn văn này có chỗ tác giả dùng
1 Bài tập:
* Phân tích ngữ liệu
- Các từ bẹ, bắp, chỉ ngô
- Bẹ, bắp: sử dụng trong địa phương nhất định gọi là từ địa phương
- Ngô: sử dụng phổ biến trong toàn dân gọi là từ toàn dân
* Nhận xét
- Từ chỉ sử dụng ở địa phương
- Từ được sử dụng rộng rãi toàn dân
2 Ghi nhớ (SGK)
Trang 3“mẹ”, có chỗ tác giả dùng “mợ”?
H: Hai từ đồng nghĩa
? Trước cách mạng tháng Tám ,ở nước ta tầng lớp
xã hội nào gọi mẹ là mợ, gọi cha là cậu?
H: Tầng lớp trung lưu, thượng lưu
? Các từ: ngỗng, trúng tủ có nghĩa là gì?
- Ngỗng: điểm 2; trúng tủ: đúng chỗ đã học
? Tầng lớp xã hội nào thường dùng những từ ngữ
này?
Gv: Các từ: mợ, ngỗng, trúng tủ gọi là biệt ngữ xã
hội
? Em hiểu thế nào là biệt ngữ xã hội?
H: Chỉ dùng trong một tầng lớp xã hội nhất định
Hs đọc ghi nhớ (SGK)
H:Tìm thêm một số vd về biệt ngữ?
Cớm (công an) -> xã hội đen
Gậy: Điểm 1
Ghi đông : Điểm 3
Hs đọc 2 vd (sgk- 58)
? Từ hai vd trên em rút ra điều gì khi sử dụng từ
ngữ địa phương và biệt ngữ xã hội?
? Trong đoạn thơ việc tác giả sử dụng từ ngữ địa
phương có tác dụng gì?
? Muốn không lạm dụng từ ngữ địa phương và biệt
ngữ xã hội, ta cần làm gì?
H: Tìm hiểu từ ngữ toàn dân tương ứng
Hs đọc ghi nhớ 3
II Biệt ngữ xã hội.
1 Bài tập : (SGK- 57)
* Phân tích ngữ liệu.
- Mợ và mẹ: 2 từ đồng nghĩa
- Cậu, mợ: dùng trong tầng lớp trung lưu, thượng lưu trước cách mạng thang Tám,
sử dụng trong một tầng lớp nhất định
- ngỗng, trúng tủ: sử dụng trong tầng lớp học sinh hiện nay
2.Ghi nhớ (SGK).
III-Sử dụng từ địa phương
và biệt ngữ xã hội.
1 Bài tập
* Phân tích ngữ liệu
- Không nên lạm dụng từ ngữ địa phương và biệt ngữ
xã hội -> gây khó hiểu
- Trong thơ văn: tô đậm màu sắc địa phương, màu sắc xã hội của ngôn ngữ
2 Ghi nhớ.
Trang 4Hoạt động 3: Hướng dẫn luyện tập.
Mục tiêu: Hs tìm từ ngữ toàn dân tương ứng với tn
địa phương và biệt ngữ xã hội,xác định tình huống
giao tiếp nên hoặc không nên sử dụng từ ngữ địa
phương
Hs thảo luận nhóm 4 - (t) 3p
Báo cáo Nhận xét
GV kết luận
Đọc bài 2 -59, nêu yêu cầu
HS làm bài
Gọi 1 HS lên nêu kết quả
15’ IV-Luyện tập.
1.Bài 1:
Từ địa phương
Từ toàn dân
- mi- miền Trung
- mô- miền Trung
- o- miền Trung
- biểu- miền nam
- mày
- đâu
- cô
- bảo
2.Bài 2:
- mổ: lấy cắp
- mõi: lấy cắp
- cớm: công an
3.Bài 3:
- Trường hợp a nên sử dụng
từ địa phương, các trường hợp khác không nên sử dụng
4.Củng cố: (3’)
Gv khái quát lại nội dung chính toàn bài
-Từ ngữ địa phương là gì? Biệt ngữ xã hội là gì?
-Khi sử dụng từ ngữ địa phương và biệt ngữ xã hội cần lưu ý điều gì?
5 Hướng dẫn hs học bài và chuẩn bị bài mới (3’)
- Học ghi nhớ, làm bài tập 4, 5 Đọc phần đọc thêm
- Soạn: Tóm tắt văn bản tự sự, tóm tắt văn bản “Lão Hạc”
- Đọc kĩ, trả lời câu hỏi SGK