Thực hiện dạy học trên cơ sở bám sát chuẩn kiến thức kỹ năng, nội dung chương trình sách giáo khoa; thiết kế bài giảng phù hợp đối tượng học sinh để nâng cao chất lượng, hiệu quả dạy h
Trang 1UBND TỈNH LÂM ĐỒNG
SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
Số: 2841/SGDĐT- GDTrH
V/v hướng dẫn dạy và học
môn Ngữ văn năm học 2015 – 2016
CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM
Độc lập - Tự do - Hạnh phúc
Lâm Đồng, ngày 09 tháng 9 năm 2015
Kính gửi:
- Các Phòng Giáo dục và Đào tạo;
- Các trường, các đơn vị trực thuộc
Thực hiện công văn số 2763/SGDĐT – GDTrH ngày 4/9/2015 của Sở Giáo dục và Đào tạo Lâm Đồng về Hướng dẫn thực hiện nhiệm vụ Giáo dục Trung học năm học 2015 –
2016, Phòng Giáo dục Trung học hướng dẫn một số nội dung về việc triển khai dạy học bộ môn Ngữ văn như sau:
I NHIỆM VỤ TRỌNG TÂM
1 Thực hiện dạy học trên cơ sở bám sát chuẩn kiến thức kỹ năng, nội dung chương trình sách giáo khoa; thiết kế bài giảng phù hợp đối tượng học sinh để nâng cao chất lượng, hiệu quả dạy học bộ môn Thực hiện đổi mới kiểm tra, đánh giá kết quả học tập theo định hướng phát triển năng lực học sinh
2 Tiếp tục thực hiện các yêu cầu về đổi mới phương pháp dạy và học; đa dạng hóa các phương pháp và kỹ thuật dạy học tích cực nhằm phát huy tính tích cực chủ động, sáng tạo của học sinh Tiếp tục đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin trong dạy và học
3 Tiếp tục thực hiện đổi mới hình thức và nội dung sinh hoạt tổ, nhóm chuyên môn Nâng cao và phát huy hiệu quả vai trò của tổ, nhóm chuyên môn trong hoạt động dạy và học
II NHỮNG NHIỆM VỤ CỤ THỂ
1 Thực hiện phân phối chương trình
Việc thực hiện phân phối chương trình vẫn triển khai theo công văn số
5842/BGDĐT-VP ngày 01/9/2011 của Bộ GDĐT về việc hướng dẫn thực hiện điều chỉnh nội dung dạy học
đối với môn Ngữ văn theo hướng tinh giảm Trên cơ sở này và dựa vào điều kiện thực tế dạy học tại đơn vị, tổ chuyên môn có thể tiếp tục điều chỉnh để có phân phối chương trình dạy học phù hợp, sao cho tổng số tiết trong từng học kỳ không thay đổi Đối với các trường thực hiện thí điểm mô hình trường học mới ở lớp 6, phân phối chương trình sẽ do tổ, nhóm chuyên môn xây dựng dựa trên tài liệu Hướng dẫn học Ngữ văn và thực tế dạy học ở đơn vị Phân phối chương trình phải được thống nhất chung trong tổ, nhóm chuyên môn, có sự phê duyệt của Hiệu trưởng nhà trường trước khi triển khai thực hiện
2 Tổ chức dạy, học theo yêu cầu chuẩn kiến thức, kĩ năng
- Tổ chức dạy học phân hóa theo năng lực của học sinh dựa theo chuẩn kiến thức, kĩ năng của Chương trình giáo dục phổ thông cấp THCS, THPT và hướng dẫn thực hiện chương trình, điều chỉnh nội dung dạy học của Bộ Giáo dục và Đào tạo
- Nếu có các cách hiểu khác nhau về một chủ đề, một nội dung nào đó giữa Sách giáo
khoa và Sách giáo viên, giáo viên căn cứ vào tài liệu Hướng dẫn thực hiện chuẩn kiến thức,
kĩ năng để thiết kế bài giảng Nếu Sách giáo khoa hay Sách giáo viên có những đơn vị kiến
thức mà không nêu trong tài liệu Hướng dẫn thực hiện chuẩn kiến thức, kĩ năng, giáo viên có thể chọn để giới thiệu kiến thức đó đến đối tượng học sinh khá, giỏi Nếu Sách giáo khoa hay Sách giáo viên không có các đơn vị kiến thức mà trong tài liệu Hướng dẫn thực hiện chuẩn
kiến thức, kĩ năng có, yêu cầu giáo viên phải nghiên cứu, sưu tầm bổ sung để dạy cho học
sinh
Trang 2- Các bài học thuộc các phân môn khác nhau cần được nhìn nhận bình đẳng, có giá trị ngang nhau trong dạy học, kiểm tra và đánh giá
3 Yêu cầu thực hiện đổi mới phương pháp dạy học
- Tiếp tục thực hiện đổi mới phương pháp giảng dạy để không ngừng nâng cao chất lượng học tập bộ môn Cần lựa chọn phương pháp dạy học thích hợp, xây dựng hệ thống câu hỏi hợp lí; tập trung vào trọng tâm, tránh nặng nề, quá tải, nhất là đối với những bài dài, bài khó, bài nhiều kiến thức mới; chú trọng bồi dưỡng năng lực độc lập suy nghĩ cho học sinh, giúp học sinh biết vận dụng sáng tạo kiến thức đã học vào thực tế, tránh cho các em thói quen ghi nhớ máy móc, lối học thụ động Chú trọng dạy học thực hành, bảo đảm cân đối giữa truyền thụ kiến thức và rèn luyện kĩ năng làm bài cho học sinh
- Thiết kế bài dạy theo khung giáo án đã thống nhất trong đợt tập huấn hè 2014 Giáo
viên có thể sử dụng giáo án của những năm học trước, nhưng phải có sự điều chỉnh bổ sung
và phê duyệt của Hiệu trưởng nhà trường
- Thiết kế, tổ chức, hướng dẫn học sinh thực hiện các hoạt động học tập với các hình thức đa dạng, phong phú, có sức hấp dẫn, phù hợp với đặc trưng bài học, với đặc điểm, trình độ học sinh, với điều kiện cụ thể của trường, lớp, địa phương…
- Tổ chức và động viên học sinh tích cực tham gia Cuộc thi nghiên cứu khoa học kỹ thuật học sinh trung học theo công văn số 4241/BGDĐT ngày 24/6/2013 của Bộ GDĐT và Cuộc thi vận dụng kiến thức liên môn để giải quyết các tình huống thực tiễn dành cho học sinh trung học theo công văn số 5111/BGDĐT ngày 23/7/2013 của Bộ GDĐT
4 Yêu cầu kiểm tra, đánh giá bám sát chuẩn kiến thức, kĩ năng
- Kiểm tra đánh giá kết quả học tập của học sinh theo đúng quy chế của Bộ Giáo dục
và Đào tạo, tổ chức đủ số lần kiểm tra thường xuyên, kiểm tra định kì; việc kiểm tra, đánh giá phải lấy số tiết quy định trong phân phối chương trình làm chuẩn Nội dung kiểm tra, đánh giá phải căn cứ vào chuẩn kiến thức, kĩ năng của môn học của từng khối lớp Đó là các yêu cầu cơ bản, tối thiểu cần đạt về kiến thức, kĩ năng của học sinh sau mỗi giai đoạn, mỗi lớp, mỗi cấp học
- Các tổ chuyên môn tổ chức trao đổi, rút kinh nghiệm qui trình kĩ thuật và các bước
ra đề kiểm tra đảm bảo các yêu cầu theo công văn số 8773/BGDĐT-GDTrH ngày 30/12/2010 của Bộ GDĐT Đề kiểm tra bao gồm các câu hỏi, bài tập (tự luận hoặc/và trắc nghiệm) theo
4 mức độ yêu cầu: Nhận biết: nhắc lại hoặc mô tả đúng kiến thức, kĩ năng đã học; Thông hiểu: diễn đạt đúng kiến thức hoặc mô tả đúng kĩ năng đã học bằng ngôn ngữ theo cách của riêng mình, có thể thêm các hoạt động phân tích, giải thích, so sánh, áp dụng trực tiếp (làm theo mẫu) kiến thức, kĩ năng đã biết để giải quyết các tình huống, vấn đề trong học tập; Vận dụng: kết nối và sắp xếp lại các kiến thức, kĩ năng đã học để giải quyết thành công tình huống, vấn đề tương tự tình huống, vấn đề đã học; Vận dụng cao: vận dụng được các kiến thức, kĩ năng để giải quyết các tình huống, vấn đề mới, không giống với những tình huống, vấn đề đã được hướng dẫn; đưa ra những phản hồi hợp lí trước một tình huống, vấn đề mới trong học tập hoặc trong cuộc sống Căn cứ vào mức độ phát triển năng lực của học sinh ở từng học kỳ và từng khối lớp, giáo viên và tổ bộ môn xác định tỉ lệ các câu hỏi, bài tập theo 4 mức độ yêu cầu trong các bài kiểm tra trên nguyên tắc đảm bảo sự phù hợp với đối tượng học sinh và tăng dần tỉ lệ các câu hỏi, bài tập ở mức độ yêu cầu vận dụng, vận dụng cao
- Kết hợp một cách hợp lí giữa hình thức trắc nghiệm tự luận với trắc nghiệm khách quan, giữa kiểm tra lí thuyết và kiểm tra thực hành trong các bài kiểm tra; tiếp tục nâng cao yêu cầu vận dụng kiến thức liên môn vào thực tiễn; tăng cường ra các câu hỏi mở, gắn với thời sự quê hương, đất nước để học sinh được bày tỏ chính kiến của mình về các vấn đề kinh
tế, chính trị, xã hội
Trang 3- Riêng đề kiểm tra học kỳ I, học kỳ II ra theo hình thức tự luận, cần dành ít nhất 50% thời gian làm bài cho các nội dung ở cấp độ tư duy thông hiểu và vận dụng, thực hiện theo hướng đánh giá năng lực học sinh nhưng ở mức độ phù hợp Tập trung đánh giá hai kỹ năng
quan trọng: kỹ năng đọc hiểu văn bản và kỹ năng viết văn bản Đề kiểm tra gồm hai phần:
đọc hiểu và viết (làm văn), trong đó tỉ lệ điểm của phần viết nhiều hơn phần đọc hiểu.
- Đánh giá phải kết hợp với nhận xét để học sinh nhận biết những sai sót của mình về kiến thức, kỹ năng… giúp học sinh sửa chữa những lỗi mình mắc phải Qua kiểm tra đánh giá, giáo viên cần rút kinh nghiệm để phát hiện những sai sót trong quá trình giảng dạy và đánh giá, từ đó thay đổi cách dạy sao cho phù hợp với học sinh Chú ý hướng dẫn học sinh đánh giá lẫn nhau và biết tự đánh giá năng lực của mình
- Tăng cường xây dựng nguồn học liệu mở (thư viện học liệu) về câu hỏi, bài tập, đề thi, kế hoạch bài học, tài liệu tham khảo có chất lượng trên website của Bộ (tại địa chỉ http://truonghocketnoi.edu.vn), website của Phòng Giáo dục Trung học Sở GDĐT Lâm Đồng (http://www.gdtrh.lamdong.edu.vn) Tích cực tham gia các hoạt động chuyên môn trên trang mạng “Trường học kết nối” về xây dựng các chuyên đề dạy học tích hợp, liên môn; đổi mới phương pháp, hình thức dạy học và kiểm tra, đánh giá theo định hướng phát triển năng lực học sinh
Lưu ý các mục 1,2,3,4: Đối với các Phòng Giáo dục và Đào tạo có trường triển khai
mô hình trường học mới cấp THCS thực hiện theo tinh thần nội dung đã được Sở Giáo dục
và Đào tạo tập huấn trong hè 2015
5 Về dạy học tự chọn
Tổ chuyên môn cần thường xuyên trao đổi, rút kinh nghiệm, kịp thời tìm ra phương pháp dạy học tự chọn đạt hiệu quả cao Giáo viên phải có giáo án dạy môn học tự chọn cũng như dạy chuyên đề tự chọn Khi dạy học chủ đề tự chọn bám sát cần chú trọng nội dung ôn tập, hệ thống hoá, khắc sâu kiến thức, kĩ năng, không bổ sung kiến thức nâng cao mới
6 Về dạy tích hợp kĩ năng sống, giá trị sống; nội dung học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh vào môn Ngữ văn
- Nguyên tắc tích hợp kĩ năng sống; nội dung học tập và làm theo tấm gương đạo đức
Hồ Chí Minh vào bài học một cách tự nhiên, phù hợp với nội dung bài học, phù hợp với đặc điểm, điều kiện cụ thể của đơn vị Việc tích hợp làm cho bài học sinh động, gắn với thực tế hơn và không làm quá tải bài học
- Phương pháp dạy của các bài tích hợp kĩ năng sống; nội dung học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh phải góp phần phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động, sáng tạo của học sinh trong học tập
- Kiểm tra đánh giá kĩ năng sống; nội dung học tập và làm theo tấm gương đạo đức
Hồ Chí Minh vào bài học được lồng ghép trong kiểm tra đánh giá của môn học, cần chú ý kiểm tra năng lực vận dụng kiến thức để giải quyết các vấn đề về kĩ năng sống; nội dung học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh trong học tập và thực tiễn cuộc sống
7 Sinh hoạt tổ chuyên môn
- Các tổ chuyên môn tổ chức triển khai kế hoạch hoạt động chuyên môn của nhà trường, cụ thể hoá bằng chương trình công tác của tổ Thực hiện nghiêm túc các quy định về chuyên môn nghiệp vụ
- Đổi mới nội dung và cách thức sinh hoạt tổ chuyên môn, tăng cường hoạt động tổ theo hướng trao đổi, thảo luận về các chủ đề, nội dung giảng dạy, rút kinh nghiệm, tháo gỡ khó khăn vướng mắc khi giảng dạy Tổ chức có hiệu quả việc dự giờ, thao giảng Tiếp tục
thực hiện việc đổi mới sinh hoạt tổ chuyên môn theo hướng nghiên cứu bài học
Trang 4- Khuyến khích giáo viên thường xuyên tự học nâng cao trình độ và nghiên cứu khoa
học, chú trọng việc triển khai nghiên cứu khoa học sư phạm ứng dụng trong tổ bộ môn.
- Tổ chức tốt việc dạy học theo chuẩn kiến thức kĩ năng; công tác ôn tập cuối kì, cuối năm; việc dạy học tự chọn và ngoại khóa; việc ứng dụng công nghệ thông tin
8 Công tác bồi dưỡng học sinh giỏi
- Đẩy mạnh công tác bồi dưỡng học sinh giỏi môn Ngữ văn, coi đây là nhiệm vụ chung của mọi loại hình trường lớp Trong quá trình bồi dưỡng học sinh giỏi cần chú trọng việc hướng dẫn học sinh tự học, tăng cường việc rèn luyện kĩ năng cảm thụ, thẩm bình tác phẩm văn học Tổ chuyên môn phải xây dựng kế hoạch bồi dưỡng chi tiết, có phân công cụ thể, tập hợp, lưu trữ những bài làm tốt của học sinh, giáo án bài giảng hay của giáo viên để làm tư liệu sử dụng lâu dài
- Nội dung thi chọn học sinh giỏi các cấp nằm trong phạm vi chương trình giáo dục phổ thông theo từng cấp học:
+ Cấp THCS: Đề ra theo hình thức tự luận, gồm nghị luận văn học và nghị luận xã hội
+ Cấp THPT: Đề ra theo hình thức tự luận, gồm nghị luận văn học (kết hợp kiến thức
lí luận văn học) và nghị luận xã hội, có phần kiến thức chuyên sâu
- Nội dung thi vào lớp 10 chuyên Ngữ văn: Nội dung và yêu cầu như kỳ thi chọn học sinh giỏi THCS vòng tỉnh Trong đó trọng tâm là chương trình Ngữ văn lớp 9
Trên đây là một số hướng dẫn thực hiện việc dạy và học môn Ngữ văn trong năm học
2015 – 2016 Những kiến nghị đề xuất liên quan đến bộ môn đã thông qua trao đổi trong tổ chuyên môn xin gửi về phòng Giáo dục trung học - Sở Giáo dục và Đào tạo Lâm Đồng hoặc
liên hệ trực tiếp với chuyên viên chỉ đạo bộ môn Ngữ văn (Phạm Thị Thu Hiền:
0919419806, email: thuhien.solamdong@gmail.com).
Sở Giáo dục và Đào tạo đề nghị các đơn vị triển khai Hướng dẫn bộ môn Ngữ văn đến giáo viên trong tổ chuyên môn và tạo điều kiện thuận lợi để giáo viên thực hiện tốt các nội dung nêu trên
Nơi nhận:
- Lãnh đạo Sở;
- Các phòng GD&ĐT;
- Các đơn vị trực thuộc;
- Phòng KT-KĐCLGD;
- Website Phòng GDTrH;
- Lưu: VT, GDTrH
TL GIÁM ĐỐC TRƯỞNG PHÒNG GDTrH
(Đã kí)
Đào Quang Hưng