Bài thi kết thúc học phần môn Luật Di sản. Phân tích các tiêu chí lựa chọn và trình tự thủ tục lập hồ sơ cấp bằng xếp hạng di tích? Liên hệ thực tế để mô tả một di tích đã xếp hạng và nêu phương hướng bảo vệ, phát huy giá trị di tích đó? Luật di sản văn hóa là đạo luật quy định hoạt động bảo vệ và phát huy giá trị di sản văn hóa, quyền và nghĩa vụ của tổ chức, cá nhân đối với di sản văn hóa ở nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam.
Trang 1BÀI THI KẾT THÚC HỌC PHẦN HỌC KỲ: II NĂM HỌC: 2020-2021
Học phần: LUẬT DI SẢN
Hình thức thi: Tự luận nộp bài sau
Ngày thi:
Đề thi:
Giảng viên:
Sinh viên:
Mã sinh viên:
Mã lớp:
Hà Nội, 2021
Trang 21
Câu 1 (6 điểm): Phân tích các tiêu chí lựa chọn và trình tự thủ tục lập hồ sơ cấp bằng xếp hạng di tích? Liên hệ thực tế để mô tả một di tích đã xếp hạng và nêu phương hướng bảo vệ, phát huy giá trị di tích đó?
Câu 2 (4 điểm): Phân tích các hành vi bị nghiêm cấm theo Luật di sản văn hoá? Liên hệ thực tiễn xử lý hành vi vi phạm quy định này hiện nay tại địa phương anh (chị)?
Bài làm Câu 1 (6 điểm): Phân tích các tiêu chí lựa chọn và trình tự thủ tục lập hồ sơ cấp bằng xếp hạng di tích? Liên hệ thực tế để mô tả một di tích đã xếp hạng và nêu phương hướng bảo vệ, phát huy giá trị di tích đó?
A Phân tích các tiêu chí lựa chọn di tích
Các tiêu chí lựa chọn di tích theo quy định tại khoản 1 Điều 28 Luật Di sản văn hoá năm 2001 sửa đổi, bổ sung 2009 gồm 04 tiêu chí sau:
1) Công trình xây dựng, địa điểm gắn với sự kiện lịch sử, văn hóa tiêu biểu của quốc gia hoặc của địa phương;
2) Công trình xây dựng, địa điểm gắn với thân thế và sự nghiệp của anh hùng dân tộc, danh nhân, nhân vật lịch sử có ảnh hưởng tích cực đến sự phát triển của quốc gia hoặc của địa phương trong các thời kỳ lịch sử;
3) Địa điểm khảo cổ có giá trị tiêu biểu;
4) Công trình kiến trúc, nghệ thuật, quần thể kiến trúc, tổng thể kiến trúc đô thị
và địa điểm cư trú có giá trị tiêu biểu cho một hoặc nhiều giai đoạn phát triển kiến trúc, nghệ thuật
Theo quy định này thì di tích lịch sử văn hoá phải có một trong bốn tiêu chí trên Một số ví dụ về từng tiêu chí lựa chọn như sau:
- Ví dụ tiêu chí các công trình xây dựng, địa điểm gắn liền với sự kiện lịch sử,
văn hoá tiêu biểu của quốc gia hoặc của địa phương như: Khu di tích lịch sử
Trang 32
Tân Trào - nơi Chủ tịch Hồ Chí Minh cùng các cơ quan Trung ương ở và làm việc trong thời kỳ tiền khởi nghĩa và thời kỳ kháng chiến chống thực dân Pháp, nằm trên địa bàn các xã: Tân Trào, Minh Thanh, Trung Yên, Bình Yên, Lương Thiện (huyện Sơn Dương); Kim Quan, Trung Sơn, Hùng Lợi, Trung Minh, Đạo Viện, Công Đa, Phú Thịnh (huyện Yên Sơn) Đây cũng là địa bàn giáp gianh giữa hai tỉnh Thái Nguyên và Bắc Kạn
- Ví dụ tiêu chí các công trình xây dựng, địa điểm gắn với thân thế và sự nghiệp
của anh hùng dân tộc như: Khu di tích Côn Sơn – Kiếp Bạc là một di tích quốc gia đặc biệt quan trọng của Việt Nam Đây là nơi gắn liền với thân thế, sự nghiệp của các vị anh hùng dân tộc như: Nguyễn Trãi, Trần Hưng Đạo cùng nhiều danh nhân văn hoá của dân tộc: Trần Nguyên Đán, Pháp Loa, Huyền Quang…
- Ví dụ tiêu chí là địa điểm khảo cổ có giá trị tiêu biểu như: Di tích lịch sử, kiến
trúc nghệ thuật và khảo cổ Cổ Loa Theo thống kê, trong khu vực Cổ Loa hiện
có khoảng 60 di tích (trong đó có 07 di tích cấp quốc gia), bao gồm các loại hình: di tích kiến trúc nghệ thuật, di tích lịch sử, cách mạng, di chỉ khảo cổ học
- Ví dụ tiêu chí là công trình kiến trúc, nghệ thuật, quần thể kiến trúc, tổng thể
kiến trúc đô thị và địa điểm cư trú có giá trị tiêu biểu cho một hoặc nhiều giai đoạn phát triển kiến trúc, nghệ thuật như: Di tích Hoàng thành Thăng Long là một công trình kiến trúc tiêu biểu của thời nhà Trần; Khu Di tích đền Trần, Nam Định Đền Trần ở đây được xây dựng vào năm 1695 trên nền Thái miếu
cũ của nhà Trần, hệ thống thờ cúng ở đây gồm 3 công trình kiến trúc chính là: Đền Thiên Trường (đền Thượng), đền Cổ Trạch (đền Hạ) và đền Trùng Hoa
Các tiêu chí xếp hạng di tích lịch sử văn hóa, danh lam thắng cảnh theo từng cấp:
1 Di tích cấp tỉnh là di tích có giá trị tiêu biểu của địa phương, bao gồm:
Trang 43
- Công trình xây dựng, địa điểm ghi dấu sự kiện, mốc lịch sử quan trọng của địa phương hoặc gắn với nhân vật có ảnh hưởng tích cực đến sự phát triển của địa phương trong các thời kỳ lịch sử;
- Công trình kiến trúc, nghệ thuật, quần thể kiến trúc, tổng thể kiến trúc đô thị và địa điểm cư trú có giá trị trong phạm vi địa phương;
- Địa điểm khảo cổ có giá trị trong phạm vi địa phương;
- Cảnh quan thiên nhiên hoặc địa điểm có sự kết hợp giữa cảnh quan thiên nhiên với công trình kiến trúc, nghệ thuật có giá trị trong phạm vi địa phương
2 Di tích quốc gia là di tích có giá trị tiêu biểu của quốc gia, bao gồm:
- Công trình xây dựng, địa điểm ghi dấu sự kiện, mốc lịch sử quan trọng của dân tộc hoặc gắn với anh hùng dân tộc, danh nhân, nhà hoạt động chính trị, văn hóa, nghệ thuật, khoa học nổi tiếng có ảnh hưởng quan trọng đối với tiến trình lịch sử của dân tộc;
- Công trình kiến trúc, nghệ thuật, quần thể kiến trúc, tổng thể kiến trúc đô thị và địa điểm cư trú có giá trị tiêu biểu trong các giai đoạn phát triển kiến trúc, nghệ thuật Việt Nam;
- Địa điểm khảo cổ có giá trị nổi bật đánh dấu các giai đoạn phát triển của văn hóa khảo cổ;
- Cảnh quan thiên nhiên đẹp hoặc địa điểm có sự kết hợp giữa cảnh quan thiên nhiên với công trình kiến trúc, nghệ thuật hoặc khu vực thiên nhiên
có giá trị khoa học về địa chất, địa mạo, địa lý, đa dạng sinh học, hệ sinh thái đặc thù
3 Di tích quốc gia đặc biệt là di tích có giá trị đặc biệt tiêu biểu của quốc gia, bao gồm:
- Công trình xây dựng, địa điểm gắn với sự kiện đánh dấu bước chuyển biến đặc biệt quan trọng của lịch sử dân tộc hoặc gắn với anh hùng dân tộc,
Trang 54
danh nhân tiêu biểu có ảnh hưởng to lớn đối với tiến trình lịch sử của dân tộc;
- Công trình kiến trúc, nghệ thuật, quần thể kiến trúc, tổng thể kiến trúc đô thị và địa điểm cư trú có giá trị đặc biệt đánh dấu các giai đoạn phát triển kiến trúc, nghệ thuật Việt Nam;
- Địa điểm khảo cổ có giá trị nổi bật đánh dấu các giai đoạn phát triển văn hóa khảo cổ quan trọng của Việt Nam và thế giới;
- Cảnh quan thiên nhiên nổi tiếng hoặc địa điểm có sự kết hợp giữa cảnh quan thiên nhiên với công trình kiến trúc, nghệ thuật có giá trị đặc biệt của quốc gia hoặc khu vực thiên nhiên có giá trị về địa chất, địa mạo, địa lý,
đa dạng sinh học và hệ sinh thái đặc thù nổi tiếng của Việt Nam và thế giới
B Trình tự thủ tục lập hồ sơ cấp bằng xếp hạng di tích
Theo quy định tại điều 31 Luật Di sản 2001 sửa đổi, bổ sung 2009 thủ tục xếp hạng di tích được quy định như sau:
1 Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp tỉnh tổ chức kiểm kê di tích ở địa phương và lựa chọn, lập hồ sơ khoa học để quyết định xếp hạng di tích cấp tỉnh; trình Bộ trưởng
Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch quyết định xếp hạng di tích quốc gia
2 Bộ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch chỉ đạo lập hồ sơ khoa học trình Thủ tướng Chính phủ quyết định xếp hạng di tích quốc gia đặc biệt, lập hồ sơ khoa học di tích tiêu biểu của Việt Nam trình Thủ tướng Chính phủ quyết định đề nghị
Tổ chức Giáo dục, Khoa học và Văn hóa của Liên hợp quốc xem xét đưa vào Danh mục di sản thế giới.Hồ sơ trình Thủ tướng Chính phủ phải có ý kiến thẩm định bằng văn bản của Hội đồng Di sản văn hóa quốc gia
Như vậy, đối với các công trình di tích xếp hạng cấp tỉnh thì Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương tổ chức kiểm kê di tích ở địa
Trang 65
phương và lựa chọn, lập hồ sơ khoa học để quyết định xếp hạng di tích Còn đối với các di tích là các di tích xếp hạng cấp quốc gia thì Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương sẽ trình hồ sơ lên Bộ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch để quyết định xếp hạng di tích Với các di tích quốc gia đặc biệt thì
Bộ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch chỉ đạo lập hồ sơ khoa học trình Thủ tướng Chính phủ quyết định xếp hạng di tích Cuối cùng, đối với các di tích tiêu biểu thì Bộ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch lập hồ sơ khoa học di tích tiêu biểu của Việt Nam trình Thủ tướng Chính phủ quyết định đề nghị Tổ chức Giáo dục, Khoa học và Văn hóa của Liên hợp quốc xem xét đưa vào Danh mục di sản thế giới Một điểu lưu ý là hồ sơ trình Thủ tướng Chính phủ phải có ý kiến thẩm định bằng văn bản của Hội đồng Di sản văn hóa quốc gia
Căn cứ theo điều 13 Nghị định Chính phủ số 98/2010/NĐ-CP ngày 21 tháng
09 năm 2010 Nghị định quy định chi tiết thi hành một số điều của Luật Di sản văn hoá và Luật sử đổi, bổ sung một số điều của Luật Di sản văn hoá hồ sơ khoa học để xếp hạng di tích gồm:
1 Đơn đề nghị xếp hạng của tổ chức, cá nhân là chủ sở hữu hoặc được giao quản
lý di tích;
2 Lý lịch di tích;
3 Bản đồ vị trí và chỉ dẫn đường đến di tích;
4 Bản vẽ mặt bằng tổng thể di tích tỷ lệ 1/500, các mặt bằng, các mặt đứng, các mặt cắt ngang, cắt dọc, kết cấu và chi tiết kiến trúc có chạm khắc tiêu biểu của
di tích tỷ lệ 1/50;
5 đ) Tập ảnh màu khảo tả di tích, di vật, cổ vật, bảo vật quốc gia thuộc di tích
từ cỡ 9cm x 12cm trở lên;
6 Bản thống kê di vật, cổ vật, bảo vật quốc gia thuộc di tích;
7 Bản dập, dịch văn bia, câu đối, đại tự và các tài liệu Hán Nôm hoặc tài liệu bằng các loại ngôn ngữ khác có ở di tích;
Trang 76
8 Biên bản và bản đồ khoanh vùng các khu vực bảo vệ di tích có dấu xác nhận của Ủy ban nhân dân các cấp, của cơ quan nhà nước có thẩm quyền về tài nguyên môi trường và Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch;
9 Tờ trình về việc xếp hạng di tích theo quy định tại khoản 12 Điều 1 Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật di sản văn hóa
Nội dung chi tiết về hồ sơ khoa học để xếp hạng di tích được quy định tại Thông tư
số 09/2011/TT-BVHTTDL ngày 14 tháng 7 năm 2011 của Bộ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch
Liên hệ: Thực tế xếp hạng di tích lịch sử - văn hoá cấp tỉnh Đền Thác Thủ, huyện
Trấn Yên, tỉnh Yên Bái
- Thành phần hồ sơ: theo quy định tại điều 13 Nghị định Chính phủ số
98/2010/NĐ-CP
- Số lượng hồ sơ: 03 bộ
- Thời gian xử lí: 07 ngày làm việc kể từ ngày nhận đủ hồ sơ hợp lệ
- Nơi tiếp nhận và trả kết quả: Bộ phận văn thư – Văn phòng UBND tỉnh Yên
Bái
- Lệ phí: Không
Bước 1
- Tiếp nhận hồ sơ đề nghị của Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Yên Báivề
đề nghị xếp hạng di tích cấp tỉnh Đền Thác Thủ
- Chuyển hồ sơ cho Lãnh đạo Văn phòng UBND tỉnh Yên Bái xử lý
- Chuyển hồ sơ cho chuyên viên xử lý (sau khi có bút phê chuyển của LĐVP)
Bước 2 Chuyên viên thẩm tra hồ sơ của cơ quan trình:
a Hồ sơ đạt yêu cầu:
- Lập Phiếu trình giải quyết công việc trình lãnh đạo UBND tỉnh Yên Bái và lãnh đạo văn phòng UBND tỉnh Yên Bái xem xét, giải quyết
- Dự thảo Quyết định
Trang 87
b Hồ sơ không đạt yêu cầu: Thông báo trực tiếp cho cơ quan trình giải thích,
bổ sung hồ sơ, nêu rõ lý do trong thời hạn 01 ngày (Sở Văn hoá Thể thao và
Du lịch tỉnh Yên Bái)
Bước 3 Xem xét hồ sơ và ý kiến thẩm tra của chuyên viên:
a Trường hợp đồng ý: Phê duyệt hồ sơ trình, ký vào phiếu trình, ký nháy vào Quyết định, trả hồ sơ cho chuyên viên để tiếp tục trình Lãnh đạo UBND tỉnh Yên Bái
b Nếu không đồng ý: Ghi ý kiến trực tiếp vào phiếu trình và trả lại chuyên viên để xử lý lại
Bước 4 Xem xét ký duyệt hồ sơ chuyên viên trình:
a Nếu đồng ý: Phê duyệt hồ sơ chuyên viên trình (ký vào phiếu trình và ký vào Quyết định)
b Nếu không đồng ý, ghi ý kiến vào phiếu trình và trả lại để chuyên viên xử
lý (quay lại Bước 2)
Bước 5
- Lấy số văn bản;
- Sao chụp văn bản;
- Phát hành theo nơi nhận
Quyết định số 701/QĐ-UBND, ngày 28/12/2004 của Ủy ban nhân dân tỉnh Yên Bái công nhận Di tích đền Thác Bà, thị trấn Thác Bà, huyện Yên Bình, tỉnh Yên Bái là
Di tích lịch sử - văn hóa cấp tỉnh
Một số phương hướng bảo vệ và phát huy giá trị di tích lịch sử - văn hoá Đền Thác Thủ, huyện Trấn Yên, tỉnh Yên Bái như sau:
Nhận thức việc bảo tồn các di sản, di tích là nhiệm vụ quan trọng và cần thiết Cần phải chú trọng đến công tác quản lý bảo vệ, trùng tu, tôn tạo các di tích; thành lập và điều hành có hiệu quả Ban quản lý của từng khu di tích; lựa chọn những người gắn bó, tâm huyết với các di tích trên từng địa bàn để kiện toàn vào ban quản lý; chỉ
Trang 98
đạo chặt chẽ công tác trông coi, bảo vệ, giữ gìn các cơ sở vật chất, di vật, cổ vật thuộc khu di tích; yêu cầu theo dõi hiện trạng và kịp thời báo cáo cấp trên khi có hư hỏng, xuống cấp để trùng tu, khắc phục…
Quá trình tôn tạo được thực hiện đúng theo quy định của pháp luật, dưới sự kiểm tra giám sát của cơ quan chức năng, đảm bảo không làm ảnh hưởng đến quy
mô và giá trị vốn có của di tích, và đặc biệt là toàn bộ kinh phí từ nguồn xã hội hóa
Xây dựng những chương trình với mục đích để tuyên truyền cũng như phát giá trị của di tích lịch sử văn hoá ở nơi đây và cũng như là cho người dân trong và ngoài tỉnh hiểu được cốt lõi của giá trị đó Ngoài sự nỗ lực từ các cấp chính quyền, người dân địa phương cũng tích cực tuyên truyền, quảng bá các giá trị của di tích
Câu 2 (4 điểm): Phân tích các hành vi bị nghiêm cấm theo Luật di sản văn hoá? Liên hệ thực tiễn xử lý hành vi vi phạm quy định này hiện nay tại địa phương anh (chị)?
A Phân tích các hành vi bị nghiêm cấm theo Luật Di sản văn hoá
Hành vi bị nghiêm cấm của Luật Di sản văn hoá là những hành vi mà Luật này quy định không được phép vi phạm Các hành vi của cơ quan, tổ chức, cá nhân
có tác động tiêu cực đến việc thống nhất quản lý di sản văn hoá của Nhà nước đều
bị nghiêm cấm
Hành vi bị nghiêm cấm theo Luật Di sản văn hoá được quy định tại điều 13 Chương I Luật Di sản văn hoá 2001 sửa đổi, bổ sung 2009, chương về những quy định chung và điều này quy định như sau:
Nghiêm cấm các hành vi sau đây:
1 Chiếm đoạt, làm sai lệch di tích lịch sử - văn hóa, danh lam thắng cảnh;
2 Hủy hoại hoặc gây nguy cơ hủy hoại di sản văn hóa;
3 Đào bới trái phép địa điểm khảo cổ; xây dựng trái phép, lấn chiếm đất đai thuộc
di tích lịch sử - văn hóa, danh lam thắng cảnh;
Trang 109
4 Mua bán, trao đổi, vận chuyển trái phép di vật, cổ vật, bảo vật quốc gia thuộc di tích lịch sử - văn hóa, danh lam thắng cảnh và di vật, cổ vật, bảo vật quốc
gia có nguồn gốc bất hợp pháp; đưa trái phép di vật, cổ vật, bảo vật quốc gia ra nước ngoài;
5 Lợi dụng việc bảo vệ và phát huy giá trị di sản văn hóa để trục lợi, hoạt động mê tín dị đoan và thực hiện những hành vi khác trái pháp luật
Chúng ta có các khái niệm như sau:
Di tích lịch sử - văn hóa (gọi chung là di tích) là một bộ phận của di sản văn
hóa vật thể Từ những khái niệm trên, ta có khái niệm di tích là công trình xây dựng,
địa điểm và các di vật, cổ vật, bảo vật quốc gia thuộc công trình, địa điểm đó có giá
trị lịch sử, văn hóa, khoa học Trong đó, di vật được hiểu là hiện vật được lưu truyền lại, có giá trị lịch sử, văn hóa, khoa học; cổ vật được hiểu là hiện vật được lưu truyền
lại, có giá trị tiêu biểu về lịch sử, văn hóa, khoa học và có từ 100 năm tuổi trở nên;
bảo vật quốc gia được hiểu là hiện vật được lưu truyền lại, có giá trịđặc biệt quý
hiếm về các mặt lịch sử, văn hóa, khoa học
Danh lam thắng cảnh là cảnh quan thiên nhiên hoặc địa điểm có sự kết hợp
giữa cảnh quan thiên nhiên và công trình kiến trúc có giá trị lịch sử, thẩm mỹ, khoa học
Từ quy định tại điều này chúng ta thấy có 05 hành vi bị nghiêm cấm theo Luật
Di sản văn hoá:
1 Chiếm đoạt, làm sai lệch di tích lịch sử - văn hóa, danh lam thắng cảnh;
Như vậy, theo quy định tại khoản 1 này thì hành vi của tổ chức hay cá nhân nào nhằm chiếm đoạt hoặc cố tình làm sai lệch đi các chi tiết, bố cục … của di tích lịch sử - văn hoá, danh lam thắng cảnh đều là hành vi vi phạm pháp luật về Di sản văn hoá theo Luật Di sản văn hoá
- Làm thay đổi yếu tố gốc cấu thành di tích như đưa thêm, di dời, thay đổi hiện vật trong di tích hoặc tu bổ, phục hồi không đúng với yếu tố gốc cấu thành di tích và các hành vi khác khi chưa được phép của cơ quan nhà nước có thẩm quyền
