giáo án vợ nhat đã sửa lần 2 (1)

- Tình cảnh thê thảm, thân phận tủi nhục của người nông dân nghèo trong nạn đói 1945 - Tiếng nói tố cáo TDP, PXN đã đày đọa con người trong nạn đói 1945 => Đây là nhan đề độc đáo , hấp

KIM LÂN

I.Tìm hiểu chung:

1/Tác giả: Kim Lân (1920-2007)

-Tên khai sinh: Nguyễn Văn Tài.

-Quê: Làng Phù Lưu, tỉnh Bắc Ninh.

-Gia đình: Làm nghề thủ công, là con vợ lẽ, dân ngụ cư

-Bản thân:

+ Thưở nhỏ sống cơ cực vất vả, phải làm nhiều nghề kiếm sống :Ngoài viết văn ông còn làm báo, diễn kịch, đóng phim.

+1944 tham gia hội văn hóa cứu quốc sau đó hoạt động văn nghệ phục vụ CM

-Năm 2001, Kim Lân được nhận giải thưởng Nhà nước về văn học nghệ thuật.

- Sự nghiệp sáng tác:

+ TPC: sgk

+ Phong cách:

Là nhà văn chuyên viết truyện ngắn:

Đề tài: Thường viết về nông thôn và người nông dân

> nông thôn: phong tục làng quê trước Cm( chọi

chim, trồng cây cảnh, hòn non bộ)

> người nông dân: nghèo khổ, thiếu thốn mà vẫn yêu đời, thật thà, chất phác nhưng cũng thông minh, hóm hỉnh, tài hoa

Am hiểu sâu sắc cảnh ngộ, tâm lí của người nông dân nghèo nên viết về họ chân thật xúc động

“ văn chương không cần đánh bóng , mạ kiền và tôi xem văn như người”

2/Tác phẩm:

*Xuất xứ và hoàn cảnh sáng tác:

- Đầu 1940 PX Nhật vào Đông Dương, nhân dân ta lâm

vào cảnh “1 cổ 2 tròng” Năm 1945 xảy ra nạn đói

khủng khiếp khiến 2 triệu người chết đói Nạn đói thê thảm đã làm xúc động giới văn nghệ sĩ: truyện 10

năm( Tô Hoài), Vỡ bờ( Nguyễn Đình Thi)

- “Vợ nhặt” được in trong tập truyện ngắn “Con chó xấu xí” (1962).

- Truyện ngắn có tiền thân là tiểu thuyết “Xóm ngụ

cư”- tác phẩm viết sau CMT8 nhưng còn dang dở và

bị mất bản thảo Sau khi hòa bình lập lại (1954), tác giả dựa vào cốt truyện cũ để viết truyện ngắn “Vợ

nhặt”.

II- Đọc – hiểu văn bản:

1 Đọc.

2 Tóm tắt:

Câu chuyện xảy ra năm 1945 khi nạn đói lan tràn, người chết như ngả

rạ Tràng là 1 thanh niên nghèo khổ, xấu xí, dở hơi sống cùng mẹ là

bà cụ tứ ở xóm ngụ cư 1 lần kéo xe bò chở thóc thuê chỉ nhờ 4 bát bánh đúc và dăm ba câu tán tỉnh đã khiến 1 cô gái không nhà cửa, người thân theo không tràng về làm vợ Việc họ thành vợ chồng

khiến cả xóm ngụ cư vừa ngạc nhiên vừa lo lắng Đặc biệt là bà cụ

Tứ vừa mừng vừa lo vì đứa con trai của mình đã có vợ nhưng lúc đói kém này chúng lấy gì nuôi nhau Đêm tân hôn 2 người vẳng tiếng hờ khóc người chết Bữa cơm đón nàng dâu mới chỉ có bát cháo lõng bõng và nồi “chè khoán” Họ ăn mà không dám ngẩng đầu nhìn

nhau Họ dọn dẹp nhà cửa và bàn chuyện tương lai tốt đẹp Cuối tác phẩm xuất hiện lá cờ đỏ sao vàng báo hiệu cuộc sống mới sắp đến

nghèo khó đối với đôi vợ chồng mới.

-Đoạn 4: Còn lại: Lòng tin về sự đổi đời trong tương lai.

II- Đọc – hiểu văn bản:

Thân phận con người bị rẻ rúng như đồ vật bỏ hoang

Sự cưu mang, đùm bọc và khát vọng, niềm tin hướng tới cuộc sống tươi sáng hơn của con người trong cảnh khốn cùng

- Tình cảnh thê thảm, thân phận tủi nhục

của người nông dân nghèo trong nạn đói 1945

- Tiếng nói tố cáo TDP, PXN đã đày đọa

con người trong nạn đói 1945

=> Đây là nhan đề độc đáo , hấp dẫn tạo ấn tượng kích thích sự tò mò của độc giả, hé

mở tình huống truyện độc đáo, góp phần thể hiện cảm hứng chủ đạo của tác phẩm

2 Tình huống truyện

-Khái niệm: tình huống truyện là sự kiện đặc biệt của đời sống được tạo nên bởi tài năng của nhà văn mà ở đó cuộc sống hiện lên đậm đặc, tính

cách, số phận nhân vật được thể hiện; chủ đề tư tưởng của nhà văn cũng được bộc lộ

-Phân loại: 3 loại :

+ tình huống hành động

+ Tình huống nhận thức

+ Tình huống ý thức

a.Tình huống truyện vợ nhặt

• Anh Tràng ( xấu trai, ngờ nghệch.,dân ngụ cư , nghèo khổ) lại nhặt được vợ ở chợ ( chỉ nhờ 4 bát bánh đúc và 1 câu nói

đùa)

b Phân tích:

+ Đây là tình huống bất ngờ, độc đáo vì:

> 1 người như Tràng lại có vợ: người đàn ông nghèo khổ thô vụng bỗng dưng có vợ theo không

> Tràng nhặt được vợ lúc đói kém , nạn đói đe dọa tính mạng con người

> Đám cưới thiếu tất cả nghi thức cần thiết nhưng lại có

sự gắn bó yêu thương của mọi người

>Mọi người đều ngạc nhiên, lo lắng

* Người dân xóm ngụ cư ngạc nhiên:họ thấy

Tràng về họ ngạc nhiên bàn tán, cuối cùng cũng hiểu ra là vợ anh Tràng qua dáng vẻ thèn thẹn

Họ ngạc nhiên vì người như Tràng cũng có vợ

lại còn dám đèo bòng chuyện vợ con lúc nuôi

thân chẳng xong

* bà cụ Tứ ngạc nhiên: khi thấy người đàn bà

lạ và càng ngạc nhiên hơn khi trong hoàn cảnh này mà Tràng lại lấy vợ

* bản thân Tràng cũng ngạc nhiên bàng

hoàng:nhìn Thị ngồi đấy mà Tràng ngỡ như k

phải Cho tới tận sáng hôm sau Tràng còn tự hỏi mình như k dám tin sự thật

+ đây là tình huống éo le , cảm động vừa tự nhiên vừa hấp

*Bà Tứ: lòng ngổn ngang trăm mối: vui, buồn, lo lắng

* Tràng: tâm lí xáo trộn buồn vui đan xen, hạnh phúc quá

lớn, quá bất ngờ khiến tràng vừa “chợn”, vừa sung sướng bàng hoàng

-> cuộc hôn nhân thiếu tất cả mà lại đầy đủ tất cả

+Trong tình huống có sự giao tranh giữa bóng tối và ánh sáng mà phần thắng thuộc

về ánh sáng

c Ý nghĩa tình huống:

- tình huống góp phần khắc họa cuộc sống và số

phận của những nhân vật trong tác phẩm nói riêng và

số phận nhân dân trong nạn đói 1945 nói chung

-Tình huống góp phần miêu tả tâm lí, khắc họa tính cách Tràng, thị, bà cụ Tứ

-Tình huống thể hiện giá trị hiện thực:

+ Tố cáo XH thực dân nửa PK đã gây ra nạn đói

năm 1945 khiến phẩm giá con người bị hạ thấp

+ số phận bi thảm của người nông dân trọng nạn đói + nguyện vọng của nhân dân hướng theo Cm- phản ánh hiện thực trong tương lai bằng vài nét thoáng qua cuối truyện

• -Tình huống cũng thể hiện giá trị nhân đạo:

• + Khẳng định vẻ đẹp tâm hồn của người lao

• => Tình huống éo le, độc đáo vừa bi thảm vừa thấm

đẫm tình người Thể hiện sâu sắc giá trị hiện thực và giá trị nhân đạo của tác phẩm.

2.Tình huống:

Nhân vật Tràng không phải cưới vợ, mà nhặt được vợ như nhặt một đồ vật rẻ rúng bên

đường.

Xấu - Nghèo - kéo xe

3/Bức tranh làng quê ngày đói:

Tìm những chi tiết thể hiện nạn đói trong văn bản này? Nêu nhận xét của em về nạn đói?

“Những gia đình từ những vùng Nam Định, Thái Bình,

đội chiếu lũ lượt bồng bế, dắt díu nhau lên xanh xám

như những bóng ma Người chết như ngả rạ Không khí vẩn mùi ẩm thối của rác rưởi và mùi gây của xác

người.”

“Dưới những gốc đa, gốc gạo xù xì, bóng những người đói dật dờ đi lại lặng lẽ như những bóng ma Tiếng quạ trên mấy cây gạo ngoài bãi chợ cứa gào lên từng hồi thê thiết.”

- Thời gian: Buổi chiều chạng vạng năm 1945( nạn đói

Ất Dậu)

- Không gian năm đói:

+ Mùi ẩm thối của rác rưởi, mùi gây của xác người,

âm thanh tiếng quạ gào lên từng hồi thê thiết.,

- Con người năm đói:

+thị bị hủy hoại cả hình hài, lòng tự trọng

+ tràng: mệt mỏi, lo lắng, dáng đi chúi về phía trước dường như cái đói đè nặng lên vai

 Bằng ngòi bút tả thực kết hợp với thủ pháp

so sánh, bức tranh xóm ngụ cư trong những ngày đói hiện lên chân thực, mang màu sắc

âm khí; đó cũng là bức tranh u tối, thê

lương, ảm đạm và tang tóc của xã hội nước

ta trong những năm 1945

=> Bức tranh thê thảm này có sức tố cáo

mãnh liệt tội ác bọn thống trị, đồng thời thể hiện sự cảm thông sâu sắc của tác giả với

những cảnh đời u tối

3 Hình ảnh nhân vật Tràng

a Lai lịch, chân dung, ngoại hình:

-Lai lịch: là người dân ngụ cư nghèo khổ sống với mẹ già

là bà cụ Tứ

+ Dân ngụ cư : không phải dân bản quán ở đó mà do

hoàn cảnh phải phiêu bạt đến vùng khác sống nhờ vả nên thường bị coi thường khinh miệt

-Tên : Tràng :là 1 loại dụng cụ nghề mộc

-> Gợi thân phận nhỏ bé, lam lũ, có phần thấp

kém

-> thể hiện tư duy mộc mạc, giản dị của

những người nông dân Việt Nam từ ngàn đời nay

-Ngoại hình: “ 2 con mắt nhỏ tí, gà gà đắm vào bóng chiều, đầu trọc nhẵn, áo nâu tàng, khuôn mặt 2 quai hàm bạnh ra, lưng to bè như lưng gấu

-> Tràng có ngoại hình xấu xí, thô kệch, xoàng xĩnh, là sự đẽo gọt sơ sài của tạo hóa dành cho người đàn ông

-cách nói năng: thô kệch, cục cằn:

“ Rích bố cu, làm đếch gì có vợ”

-Cử chỉ, điệu bộ:

+ có tật vừa đi vừa lảm nhảm hay than thở điều gì

+ Có lúc ngửa mặt lên trời cười hềnh hệch

-> Tràng trở thành đối tượng trêu đùa cho luc trẻ con

=> Tràng là dân ngụ cư nghèo, xấu xí tính ngộc

nghệch, vô tâm vô tính

b Vẻ đẹp tâm hồn

b1: Tấm lòng nhân hậu :Khi gặp Thị ở chợ lần 2 đã

+ mời thị ăn giầu->cách cư xử tế nhị thể hiện tình người ấm áp

ân tình của con người VN

+Thấy người đàn bà quá đói khát sẵn sàng mời thị ăn dù chẳng

dư dật gì : hắn đã đãi thị 4 bát bánh đúc

-> bình thường 4 bát bánh đúc là vật quá bình thường nhưng trong lúc đói khát thì đó là sự sống mà Tràng đã san sẻ cho những người xa lạ

+ Thấy người đàn bà quyết tâm theo mình, tràng cũng không nỡ

từ chối dù lúc này hắn “ đến nuôi thân còn chẳng xong”

-> Cái đói , đang rình rập, gia đình tràng đứng bên bờ vực của cái chết nhưng hắn vẫn cưu mang những con người khốn khổ

=> qua đó ta thấy tấm lòng nhân hậu của Tràng như truyền thống “lá lành đùm lá rách”ngàn đời của dân tộc ta

b2: Khát vọng hạnh phúc

Thể hiên ở tâm trạng của Tràng khi người vợ nhặt theo mình

-Ban đầu; “ hắn thấy lo lắng Chợn vì thân mình lo không xong

lại còn đèo bòng”

“Chợn”: sợ hãi , gai người; Nỗi lo sợ của tràng là sản phẩm tất yếu của gia cảnh nghèo khổ mà anh sống bao nhiêu năm, hơn nữa còn ám ảnh bởi thời đại

-> tâm trạng phân vân, do dự của Tràng

-Sau đó hắn chặc lưỡi “ chậc, kệ”

-> bề ngoài là sự nông nổi, liều lĩnh, bất cần nhung thực chất bên trong là niềm khao khát hạnh phúc gia đình bất chấp sự đe dọa của cái đói, cái chết

-> Tràng dám đánh đổi cả cuộc đời mình với cái đói để đổi lấy hạnh phúc gia đình

• -Trên đường về:

• +Tự đắc, mừng vui, hạnh phúc:

• “Mặt hắn có một vẻ gì phớn phở khác thường.Hắn tủm tỉm cười một mình và hai mắt thì sáng lên lấp lánh…cái mặt

cứ vênh lên tự đắc với mình.”

• +Lúng túng: “tay nọ xoa vào vai bên kia người đàn bà.”

• +Xuất hiện nhiều cảm xúc êm dịu, ấm áp:

• “Trong một lúc, Tràng hình như quên hết những cảnh sống

ê chề, tăm tối hàng ngày, quên cả cái đói khát ghê gớm

đang đe dọa, quên cả những tháng ngày trước mặt.Trong lòng hắn bây giờ chỉ còn tình nghĩa với người đàn bà đi

bên cạnh.”

• => Niềm hạnh phúc vui sướng của Tràng bật ra ngoài qua

cử chỉ điệu bộ

+ Tràng đưa vợ đi ăn 1 bữa cơm, mua 1 cái thúng đựng đồ

lặt vặt và đặc biệt mua 1 chai dầu thắp “ vợ viếc gì cũng phải

sáng sủa 1 tí”

-> hành động tuy xa xỉ nhưng thể hiện thái độ trân trọng hạnh phúc, niềm vui được tiêu hoang cho ngày trọng đại của mình -> câu nói tuy thô mộc dân dã nhưng thể hiện sự trân trọng

nâng niu Tràng dành cho người bạn đời cũng là dành cho

chính mình

-> việc Tràng mua dầu thắp ngoài ý nghĩa tả thực còn có ý

nghĩa biểu tượng : thắp sáng ước mơ, hi vọng vào tương lai vào hạnh phúc gia đình Như vậy từ sự tồn tại cầm chừng với đời sống tinh thần nghèo nàn, tâm hồn Tràng đã xuất hiện ước

mơ, khát vọng

“Một cái gì mới mẻ, lạ lắm, chưa từng thấy ở người đàn

ông nghèo khổ ấy, nó ôm ấp, mơn man khắp da thịt Tràng, tựa hồ như có bàn tay vuột nhẹ trên sống lưng.”-

> Hắn vui sướng tự hào dường như quên cả đói khát

“Tràng đứng tây ngây ra giữa nhà một lúc, chợt hắn thấy

sờ sợ Quái sao nó lại buồn thế nhỉ? đến bây giờ hắn vẫn còn ngờ ngợ như không phải thế ”

+Hồi hộp, nôn nao chờ mẹ về:

“Thấy mẹ, Tràng reo lên như một đứa trẻ Hôm nay sao u

về muộn thế! Làm tôi đợi nóng cả ruột.”

+ Khi giới thiệu vợ với mẹ, tràng tỏ ra rất chững chạc: “ Nhà tôi nó mới về làm bạn với tôi đấy u ạ! Chúng tôi phải duyên, phải kiếp với nhau chẳng qua nó cũng là cái số

cả ”

-> giọng tuy ngập ngừng song lời lẽ chững chạc đàng

hoàng giới thiệu cô gái là nhà tôi 1 cách trân trọng, yêu

thương, ấm áp, gần gũi

->khẳng định 2 người phải duyên, phải kiếp với nhau do cái

số của họ Những khái niệm “duyên, kiếp, số” vô cùng

thiêng liêng với người VN đã nâng việc mình lấy vợ thành 1

sự kiện trọng đại đầy ý nghĩa

=> Cách nói đầy tế nhị Tràng đã giữ thể diện, k làm tổn

thương lòng tự trọng của cô vợ Qua đó ta thấy Tràng

đã cho cô gái theo không anh về 1 vị trí đàng hoàng

trong gia đình mới Có người bạn đời đã làm Tràng

thực sự sâu sắc chín chắn

Nhẹ nhõm khi được sự đồng ý của mẹ:

“Tràng thở đánh phào một cái, ngực nhẹ hẳn đi.

=> Qua hành động, tâm trạng của Tràng ta

thấy niềm khao khát hạnh phúc cháy bỏng của người nông dân hiền lành, lương thiện

b3: Niềm tin vào cuộc sống

-Buổi sáng đầu tiên có vợ:

+Tâm hồn có những cảm nhận mới mẻ, Tràng biến đổi hẳn:

“Trong người êm ái, lửng lơ như người vừa ở trong giấc mơ

-Tràng với cảm giác sung sướng , hạnh phúc khi có vợ Sau đêm tân hôn hạnh phúc, chất men say của tình yêu

khiến cho tràng cảm thấy êm ái lửng lơ như người vừa ở

trong giấc mơ đi ra Hạnh phúc đến quá đỗi bất ngờ nên

việc có vợ đến hôm nay vẫn chưa làm cho hắn hết ngạc

nhiên, hắn vẫn ngỡ ngàng như không phải

-Tâm trạng ngạc nhiên ngỡ ngàng của Tràng trước sự đổi thay trong chính ngôi nhà của mình Dưới bàn tay chăm sóc của mẹ và vợ Tràng ngôi nhà rách nát đã trở nên sạch

sẽ gọn gàng, trở thành mái ấm thực sự Một người vô tâm

như Tràng cũng cảm nhận sự đổi thay kì diệu đó: xung

quanh mình có cái gì vừa thay đổi khác lạ

-Tràng trở thành người đàn ông trưởng thành trong suy

nghĩ, chín chắn trong hành động Cuộc sống gia đình và hạnh phúc vợ chồng đơn sơ , bình dị đã làm thay đổi nhận thức , suy nghĩ của tràng Bỗng nhiên hắn thấy hắn

yêu thương gắn bó với cái nhà của hắn lạ

lùng Bây giờ hắn mới thấy hắn nên người, hắn thấy hắn có bổn phận lo lắng cho vợ

con sau này Tràng đã thực sự trở thành

người đàn ông của gia đình, biết lo toan , có

trách nhiệm Hắn xăm xăm chạy ra giữa

sân, hắn cũng muốn làm 1 việc gì để dự

phần tu sửa căn nhà

- Nhen nhóm niềm tin vào một tương lai tươi sáng:

“Trong óc Tràng vẫn thấy đám người đói và lá cờ đỏ bay phấp phới.”

+ Hình ảnh đám người đói kéo nhau đi phá kho thóc

là hình ảnh người lao động vùng lên đòi quyền sống + Lá cờ đỏ sao vàng bay phấp phới là biểu tượng-> biểu tượng của cuộc Cm mà người nông dân là lực lượng chính dưới sự lãnh đạo của Đảng để hướng tới độc lập , tự do

• -> Trong đầu Tràng hướng tới 1 tương lai tươi sáng, cuộc đời rồi sẽ thay đổi tốt đẹp

• Nghệ thuật xây dựng nhân vật:

- Đặt nhân vật trong tình huống độc đáo-> thể hiện tính cách, phẩm chất

- Khắc họa nhân vật chủ yếu qua ngoại hình, điệu bộ cử chỉ

- Ngôn ngữ mộc mạc, giản dị, gần gũi với người nông dân

- Diễn biến tâm trạng nhân vật được nhà văn khám phá, miêu

tả vô cùng phong phú mà tinh tế, sâu sắc, phù hợp với quy luật tâm lý.

Tóm lại:

Qua nhân vật Tràng ta thấy tình cảnh thê thảm của người

nông dân trong nạn đói 1945, hạnh phúc nhờ may rủi mà

có Tuy vậy con người dù sống trong hoàn cảnh nào, dù

là vực thẳm của sự đói khát vẫn luôn khao khát yêu thương, hạnh phúc, mái ấm gia đình và luôn hy vọng, tin tưởng vào tương lai.

-Xây dựng hình tượng nhân vật Tràng, nhà văn đã thể hiện thái độ đồng cảm trân trọng với khát vọng hạnh phúc của con người để

phẩm

+ Lần đầu Tràng gặp: thị vẫn hồn nhiên, tinh nghịch biết cười

đùa: ton ton chạy lại đẩy xe cho Tràng, tít mắt cười tình

+ lần 2 gặp :áo quần thị tả tơi như tổ đĩa, gầy sọp đi, trên

khôn mặt lưỡi cày xám xịt hai con mắt -> gầy đói, thảm hại

-Cử chỉ, ngôn ngữ: cong cớn, chao chát chỏng lỏn, thô lỗ cắm đầu ăn một chặp bốn bát bánh đúc chẳng chuyện trò gì”.