Phạm trù nhân cách là một trong những phạm trù cơ bản, trọng tâm của Tâm lý học.. Phạm trù nhân cách có vị trí quan trọng hàng đầu trong các phạm trù tâm lý học vì nó có quan hệ chi phối
Trang 1PHẠM TRÙ NHÂN CÁCH
ĐVĐ: Phạm trù là gì? Phạm trù nhân cách là một trong những phạm trù
cơ bản, trọng tâm của Tâm lý học Phạm trù nhân cách có vị trí quan trọng hàng đầu trong các phạm trù tâm lý học vì nó có quan hệ chi phối tới tất cả các khái niệm phạm trù tâm lý khác
Vấn đề nhân cách đã được nhiều khoa học quan tâm, nghiên cứu Nhưng mỗi khoa học nghiên cứu nhân cách dưới những góc độ và cách tiếp cận khác nhau Việc nghiên cứu nhân cách là vấn đề trọng tâm của tâm lý học
Theo các nhà TLHQS: Nhân cách: Nhân cách là tổng hoà các phẩm chất
xã hội, được cá nhân lĩnh hội trong họat động và giao tiếp, phản ánh giá trị xã hội của cá nhân đó trong cộng đồng
TLH đi sâu nghiên cứu:
- Bản chất của nhân cách
- Cấu trúc của nhân cách
- Sự hình thành và phát triển nhân cách
- Cơ sở phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu nhân cách
a Quan niệm của phương Đông cổ đại về nhân cách
- Tư tưởng phương Đông về nhân cách
b Những vấn đề lí luận nhân cách trong TLH phương Tây
- Phân tâm học cũ và mới về nhân cách
- Trường phái Gestalt về nhân cách
- Tâm lí học nhân văn về nhân cách
c Các xu hướng nghiên cứu nhân cách ở Liên Xô ( cũ)
* Trong TLH Xô viết (cũ), có 9 xu hướng nghiên cứu nhân cách:
- Quan điểm phức hợp
- Quan điểm hệ thống
- Quan điểm tiếp cận hoạt động - giao tiếp - nhân cách
- Quan điểm xã hội hoá, cá thể hoá
- Quan điểm nghiên cứu nhân cách của thuyết phản xạ có điều kiện
- Nghiên cứu nhân cách theo quan điểm của TLH xã hội
Trang 2- Nghiên cứu con đường hình thành và phát triển nhân cách.
- Nghiên cứu mặt quan hệ xã hội của nhân cách
- Nghiên cứu tâm thế của nhân cách
- Quan điểm nghiên cứu cấu trúc tâm lí của nhân cách
* Quan niệm nhân cách của một số tác giả tiêu biểu cho các trường phái lớn
ở Liên Xô (cũ):
- B.G Ananiev về nhân cách
- A.N Leonchiep về nhân cách
- K.K.Platonov về nhân cách
- Luận điểm của trường phái Uznatze về nhân cách
d C.Mác, Lênin, Hồ Chí Minh và vấn đề nhân cách
- Những tư tưởng của C.Mác về nhân cách
- Tư tưởng của Lênin về nhân cách
- Tư tưởng Hồ Chí Minh về nhân cách
* Nội dung phạm trù nhân cách
- Nội dung phạm trù nhân cách được biểu hiện ở ba mặt tương đối độc lập
và thống nhất với nhau của tâm lý nhân cách là: mặt tâm lý- cá nhân; mặt thế giới quan của nhân cách; mặt tâm lý- xã hội của nhân cách
- Mặt tâm lý- cá nhân phản ánh đặc thù sự vận động của các quá trình, thuộc tính, trạng thái, cấu thành tâm lý:
+ Các quá trình tâm lý: ý thức của nhân cách về các tác động từ bên ngoài.
Gồm: Quá trình nhận thức; xúc cảm, tình cảm; ý chí
+ Các thuộc tính tâm lý: là những đặc điểm thường xuyên biểu hiện ra và
có độ ổn định cao, đảm bảo cho hành vi và hoạt động diễn ra bình thường Gồm:
xu hướng, tính cách, khí chất, năng lực
Trang 3+ Trạng thái tâm lý: là xu hướng, mức độ biểu hiện chất lượng hoạt động
của tâm lý nhân cách ở một thời điểm nhất định nào đó
+ Cấu thành tâm lý: là các hiện tượng tâm lý mà nhân cách lĩnh hội được
từ trong cuộc sống, thông qua hoạt động, học tập, rèn luyện
- Mặt thế giới quan của nhân cách: bao gồm niềm tin và quan điểm về thế giới (tự nhiên, xã hội, con người)
- Mặt tâm lý- xã hội của nhân cách: gồm thái độ đối với người khác, vai trò
và vị trí xã hội, tâm thế xã hội
* Vai trò, ý nghĩa của phạm trù nhân cách
- Là một trong những phạm trù quan trọng nhất của tâm lý vì có ảnh hưởng chi phối đến tất cả các khái niệm phạm trù khác của tâm lý học
- Góp phần phát triển nhân tố con người với vai trò là chủ thể tích cực sáng tạo, cải tạo thế giới, làm ra các giá trị vật chất tinh thần đáp ứng nhu cầu phát triển của bản thân, xã hội
- Góp phần đấu tranh chống các quan điểm duy tâm, siêu hình, phản khoa học về con người và phẩm chất tâm lý của con người