SKKN Lịch sử THCS đạt giải cấp huyện

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HOÁ PHÒNG GD&ĐT NHƯ THANH SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM SỬ DỤNG KIẾN THỨC LIÊN MÔN TRONG DẠY HỌC BÀI: NHỮNG THÀNH TỰU CHỦ YẾU VÀ Ý NGHĨA LỊCH SỬ CỦA CÁCH MẠNG K

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HOÁ

PHÒNG GD&ĐT NHƯ THANH

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

SỬ DỤNG KIẾN THỨC LIÊN MÔN TRONG DẠY HỌC BÀI: NHỮNG THÀNH TỰU CHỦ YẾU VÀ Ý NGHĨA LỊCH SỬ CỦA CÁCH MẠNG KHOA HỌC - KĨ THUẬT - LỊCH SỬ 9 NHẰM TẠO HỨNG THÚ HỌC TẬP CHO HỌC SINH Ở TRƯỜNG THCS&THPT NHƯ THANH

Người thực hiện: Bùi Thị Luyến Chức vụ: Giáo viên

Đơn vị công tác: Trường THCS&THPT Như Thanh SKKN thuộc lĩnh vực (môn): Lịch sử

MỤC LỤC

PHỤ LỤC 26+ Năng lượng mới: Hạn chế tình trạng ô nhiễm môi trường ở nông thôn, góp phần phát triển chăn nuôi, đồng thời giúp các hộ gia đình tiết kiệm tiền điện, chất đốt hằng tháng, đó là lợi ích đem lại lâu nay của các công trình khí sinh học(hầm bi-ô-ga) 26 26Ngày 5/6/2005, khánh thành hầm đường bộ Hải Vân Hầm Hải Vân là biểu tượng mới trong quan hệ hai nước Nhật Bản - Việt Nam Công trình hoàn thành làm thỏa lòng mong đợi từ bao đời nay của nhân dân cả nước nhằm cải thiện điều kiện giao thông qua lại trên đoạn đường đèo hiểm trở Hải Vân, nơi thường xuyên xảy ra ách tắc và tai nạn giao thông Giảm đoạn đường qua đèo từ 22 km xuống còn khoảng 10 km bằng tuyến đường hầm an toàn, hiệu quả và thuận lợi 29 29+ Vấn đề ô nhiễm môi trường đang là vấn đề nhức nhối của toàn cầu Riêng nước ta vấn đề nóng bỏng, gây bức xúc trong dư luận xã hội cả nước hiện nay là tình trạng ô nhiễm môi trường sinh thái do các hoạt động sản xuất và sinh hoạt của con người gây ra Vấn đề này ngày càng trầm trọng, đe dọa trực tiếp sự phát triển kinh tế - xã hội bền vững, sự tồn tại, phát triển của các thế hệ hiện tại và tương lai Đối tượng gây ô nhiễm môi trường chủ yếu là hoạt động sản xuất của nhà máy trong các khu công nghiệp, hoạt động làng nghề và sinh hoạt tại các đô thị lớn 30

1 MỞ ĐẦU

1.1 Lí do chọn đề tài

Dạy học tích hợp - liên môn là dạy học những nội dung kiến thức liênquan đến hai hay nhiều môn học "tích hợp" là nói đến phương pháp và mục tiêucủa hoạt động dạy học còn "liên môn" là đề cập tới nội dung dạy học Đã dạyhọc "tích hợp" thì chắc chắn phải dạy kiến thức "liên môn" và ngược lại, để đảmbảo hiệu quả của dạy liên môn thì phải bằng cách và hướng tới mục tiêu tíchhợp Ở mức độ thấp thì dạy học liên môn mới chỉ là lồng ghép những nội dunggiáo dục có liên quan vào quá trình dạy học một môn học như: lồng ghép giáodục đạo đức, lối sống; giáo dục pháp luật; giáo dục chủ quyền quốc gia về biêngiới, biển, đảo; giáo dục sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả, bảo vệ môitrường, an toàn giao thông Mức độ cao hơn là phải xử lí các nội dung kiến thứctrong mối liên quan với nhau, bảo đảm cho học sinh vận dụng được tổng hợpcác kiến thức đó một cách hợp lí để giải quyết các vấn đề trong học tập, trongcuộc sống, đồng thời tránh việc học sinh phải học lại nhiều lần cùng một nộidung kiến thức ở các môn học khác nhau

Do yêu cầu đổi mới giáo dục hiện nay: cùng với việc đổi mới nội dung,đổi mới phương pháp dạy học đã trở thành một yêu cầu cấp thiết để nâng caochất lượng giáo dục Đổi mới phương pháp dạy học ở trường phổ thông là mộtvấn đề lớn, thu hút sự quan tâm không chỉ của những người làm công tác giáodục mà còn thu hút sự quan tâm của mọi tầng lớp xã hội Chương trình SGKcũng đã được xây dựng dựa trên quan điểm: “Lấy quan điểm tích hợp - liên mônlàm nguyên tắc chỉ đạo tổ chức nội dung chương trình biên soạn sách giáo khoa

và lựa chọn các phương pháp giảng dạy" Vì vậy việc vận dụng kiến thức liênmôn trong giảng dạy là một trong những phương pháp giảng dạy mới đáp ứngyêu cầu đổi mới giáo dục

Từ sự phân tích trên, là giáo viên dạy môn Lịch sử, trong quá trình giảngdạy tôi đã nghiên cứu, tìm tòi, áp dụng, đúc rút kinh nghiệm, nên tôi mạnh dạn

đưa ra sáng kiến: “Sử dụng kiến thức liên môn trong dạy học bài: Những thành tựu chủ yếu và ý nghĩa lịch sử của cách mạng khoa học - kĩ thuật - Lịch sử 9 nhằm tạo hứng thú học tập cho học sinh ở trường THCS&THPT Như Thanh” Với mong muốn góp phần nhỏ bé của mình, cùng với đồng chí,

đồng nghiệp tìm ra giải pháp tốt nhất để nâng cao chất lượng dạy học nóichung, bộ môn Lịch sử nói riêng

1.2 Mục đích nghiên cứu

Để thấy được rõ hơn về mục đích và ý nghĩa của dạy học tích hợp - liênmôn Từ đó, cả giáo viên và học sinh thấy được ý nghĩa của sự cần thiết phảitích hợp kiến thức các môn học trong quá trình dạy học và cả trong cuộc sống

Rút ra kinh nghiệm để áp dụng vào công tác giảng dạy của bản thân vàlàm tài liệu tham khảo cho đồng nghiệp trong quá trình giảng dạy

1.3 Đối tượng nghiên cứu

Nghiên cứu vận dụng các kiến thức liên môn trong bài: Những thành tựu

1.4 Phương pháp nghiên cứu

Để thực hiện đề tài này, tôi đã sử dụng kết hợp nhiều phương pháp khácnhau nhằm nâng cao hiệu quả nghiên cứu như:

- Sưu tầm và tham khảo tài liệu

- Quan sát, đàm thoại

- Điều tra khảo sát thực tế, thu thập thông tin

- Thực nghiệm giáo dục thực tế

- Phân tích, đánh giá sản phẩm hoạt động

Đây là kết quả của một quá trình tìm tòi, vận dụng, tích lũy cả về lý thuyết lẫn thực hành khi dạy học

2 NỘI DUNG SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM 2.1 Cơ sở lí luận của sáng kiến kinh nghiệm

Trong dạy học, sử dụng kiến thức liên môn được hiểu là sự kết hợp, tổhợp các nội dung từ các môn học trong các lĩnh vực học tập khác nhau thànhmột môn tổng hợp mới hoặc lồng ghép các nội dung cần thiết vào những nộidung vốn có của môn học ví như lồng ghép nội dung giáo dục công dân vào mônLịch sử; nội dung dân số vào môn Sinh học, môn Địa lí; nội dung giáo dục môitrường môn Sinh học, môn Giáo dục công dân… Như vậy thông qua dạy họctích hợp liên môn thì những kiến thức, kỹ năng học được ở môn này có thể sửdụng như những công cụ để nghiên cứu, học tập các môn học khác Ví như sửdụng Toán học như những công cụ đắc lực để nghiên cứu Sinh học, Hóa học,hay Tin học được sử dụng như một công cụ để mô hình hóa các quá trình sinhhọc, các thí nghiệm sinh học…

So với dạy học đơn môn hiện nay thì dạy học liên môn không có nhiềukhác biệt về phương pháp tổ chức và hình thức dạy học, vì cho dù dạy học liênmôn hay đơn môn đều đòi hỏi chúng ta phải tổ chức các hoạt động dạy học mộtcách tích cực, chủ động, sáng tạo, tăng khả năng vận dụng kiến thức vào giảiquyết các vấn đề thực tiễn Đối với việc dạy học một chủ đề thì liên môn hayđơn môn đều cần phải chú trọng việc ứng dụng kiến thức của chủ đề ấy nó baogồm cả ứng dụng vào thực tiễn cũng như ứng dụng trong các môn học khác Sựkhác biệt chủ yếu là chỉ ở nội dung của chủ đề dạy học đơn môn, đề cập đếnkiến thức thuộc một môn học, dạy học liên môn đề cập đến kiến thức thuộcnhiều môn học “liên quan”, do vậy nếu ở các nội dung có tiềm năng dạy họcliên môn mà chúng ta tổ chức dạy học liên môn hợp lý thì cả học sinh và giáoviên đều có thể dễ dàng tiếp cận và thực hiện có hiệu quả, đáp ứng được mụctiêu của đổi mới giáo dục theo xu thế giáo dục hiện đại

Lịch sử bắt đầu từ khi xã hội và con người xuất hiện Những hiểu biết vềđiều kiện tự nhiên, bối cảnh lịch sử, sự phát triển kinh tế - xã hội qua các thời kỳrất cần cho việc học tập lịch sử Sử dụng kiến thức địa lý để học lịch sử là điềurất cần thiết

Ph Ăng ghen cho rằng: Lịch sử bắt đầu từ đâu thì qúa trình tư duy cũngbắt đầu từ đấy Nhận thức của con người về quê hương, tổ tiên và bản thân đượcphản ánh qua các hình thức văn hóa dân gian, các tác phẩm văn học Các tài liệu

văn học dân gian và tác phẩm văn học là tư liệu lịch sử rất quý Tuy nhiên dochức năng, nội dung, đặc trưng của văn học, khi sử dụng tư liệu trong dạy họclịch sử cần đảm bảo chính xác, khoa học.

Khoa học lịch sử và giáo dục lịch sử ở nhà trường ra đời trong xã hội cógiai cấp, chịu ảnh hưởng và bị chi phối bởi các quan điểm của giai cấp thống trị.Cuộc đấu tranh giai cấp cũng diễn ra gay gắt, sôi nổi trên lĩnh vực này Vì vậytrong nghiên cứu và giảng dạy lịch sử phải đứng vững trên một lập trường, quanđiểm chính trị nhất định Kiến thức về giáo dục công dân cung cấp cho học sinhnhững hiểu biết về thế giới quan, nhân sinh quan của chủ nghĩa Mác - Lê nin và

tư tưởng Hồ Chí Minh là rất cần thiết cho việc học tập lịch sử Những quan điểm

cơ bản về vai trò của quần chúng nhân dân, của cá nhân trong lịch sử, về những

cơ sở, động lực của sự phát triển lịch sử được hình thành qua môn Giáo dụccông dân là cơ sở không thể thiếu trong học tập lịch sử

Ngoài ra do nguyên tắc xây dựng chương trình lịch sử một cách toàn diện,nghĩa là phải tìm hiểu mọi lĩnh vực của đời sống xã hội - kinh tế, chính trị, quân

sự, văn hóa, khoa học, nghệ thuật, giáo dục, tư tưởng nên khóa trình lịch sửdân tộc và thế giới ở cấp THCS có liên quan đến các giáo trình về khoa học tựnhiên, Âm nhạc, Mĩ thuật Những kiến thức của các môn học này hỗ trợ rấtnhiều cho việc hiểu biết lịch sử một cách vững chắc, sâu sắc

Cũng chính vì lý do đó, tôi đã tìm hiểu và quyết định vận dụng kiến thức cácmôn Hóa học, Sinh học, Vật lý, Địa lý, Mĩ thuật, Giáo dục công dân, giáo dục bảo

vệ môi trường và hiểu biết xã hội vào giảng dạy bài “Những thành tựu chủ yếu

và ý nghĩa lịch sử của cách mạng khoa học - kĩ thuật - Lịch sử 9” một cách có hiệu quả, nên tôi xin mạnh dạn trình bày đề tài: “ Sử dụng kiến thức liên môn trong dạy học bài: Những thành tựu chủ yếu và ý nghĩa lịch sử của cách mạng khoa học - kĩ thuật - Lịch sử 9 nhằm tạo hứng thú học tập cho học sinh ở trường THCS&THPT Như Thanh” để cùng trao đổi với các đồng nghiệp đang

giảng dạy môn môn Lịch sử nói chung và dạy ở trường THCS&THPT Như Thanhnói riêng, nhằm nâng cao năng lực chuyên môn, góp phần nâng cao chất lượnggiáo dục

2.2 Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm

Trong thực tế hiện nay ở trường THCS&THPT Như Thanh việc học Lịch sửđối với một bộ phận học sinh là quá khó và nhàm chán Do hàng ngày các em chỉthụ động tiếp thu những kiến thức có trong sách giáo khoa Dẫn đến các em chánhọc, lười học, chất lượng học không cao Đặc biệt là đối với môn Lịch sử lớp 9,nhiều em học sinh còn xem đây là môn phụ nên còn sao nhãng trong việc học

Khi phát phiếu điều tra về mức độ hứng thú học tập bộ môn của học sinhkhối 9 năm học 2019 - 2020 trước khi giáo viên chưa áp dụng phương pháp liênmôn trong dạy học, cho thấy kết quả như sau :

Lớp Tổng số HS Số HS có hứng thú Số HS không có hứng thú

9B 34 10 29,4 24 70,6

2.3 Các biện pháp đã sử dụng để giải quyết vấn đề

2.3.1 Biện pháp thứ nhất là: xác định rõ ràng, chính xác về mục tiêu, kiến thức trọng tâm của bài học từ đó thiết kế phạm vi tích hợp kiến thức liên môn trong dạy học:

* Lý do đề xuất: bài “Những thành tựu chủ yếu và ý nghĩa lịch sử của cách mạng khoa học- kĩ thuật” - Lịch sử lớp 9 Với mục tiêu là giáo dục cho

học sinh thấy rõ ý chí vươn lên không ngừng, sự phát triển không có giới hạncủa trí tuệ con người nhằm phục vụ cuộc sống ngày càng đòi hỏi cao của chínhcon người qua các thế hệ Từ đó giúp học sinh nhận thức: cố gắng chăm chỉ họctập, có ý chí và hoài bão vươn lên, bởi ngày nay hơn bao giờ hết con người cầnphải được đào tạo nhằm tạo nên nguồn nhân lực có chất lượng thiết thực đápứng những yêu cầu của sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước.Vìvậy, để đạt được mục tiêu của bài học cần sử dụng linh hoạt các phương phápdạy học, trong đó phương pháp sử dụng kiến thức liên môn đóng vai trò quantrọng

* Biện pháp thực hiện:

+ Trước hết là xác định mục tiêu tổng thể: Sau khi học xong bài, học sinh cần:

- Biết được những thành tựu chủ yếu của cách mạng khoa học- kĩ thuật

- Đánh giá được ý nghĩa, những tác động tích cực và hậu quả tiêu cực củacách mạng khoa học- kĩ thuật

- Rèn luyện cho học sinh phương pháp tư duy, phân tích và liên hệ, sosánh

- Giáo dục cho học sinh có ý thức chăm chỉ trong học tập và cuộc sống, có

ý chí và hoài bão vươn lên không ngừng

- Phát triển năng lực tự học, sáng tạo say mê nghiên cứu khoa học Năng

lực hợp tác làm bài tập nhóm Sử dụng công nghệ thông tin v truyền thông

- Phát triển năng lực giải quyết vấn đề, năng lực giao tiếp

+ Thứ hai là xác định nội dung trọng tâm các môn học cần thực hiện dạyliên môn trong bài bao gồm:

- Môn Địa lý: với kiến thức Địa lý, bước đầu giúp học sinh biết đượcnguồn gốc cuộc cách mạng khoa học- kĩ thuật lần hai khởi đầu ở nước Mỹ

- Môn Sinh học: giúp học sinh biết được những thành tựu về phương

pháp sinh sản vô tính từ tế bào lấy ở tuyến vú của một con cừu đang có thai, concừu này được đặt tên là Đô-li Không lâu sau, con người đạt được một thành tựukhoa học có ý nghĩa đặc biệt to lớn là “bản đồ gen người” Với thành tựu khoahọc này trong tương lai gần người ta có thể chữa trị được những căn bệnh nany Từ đó, rèn cho học sinh kỹ năng biết vận dụng kiến thức vào thực tế, say mênghiên cứu khoa học Biết quý trọng gìn giữ thành quả mà ông cha để lại

- Môn Vật lý: giúp học sinh biết được con người đã tìm ra các nguồn

năng lượng mới hết sức phong phú và vô tận như năng lượng nguyên tử, nănglượng mặt trời, năng lượng gió, năng lượng thủy triều…những nguồn năng

lượng này đang được ứng dụng vào cuộc sống và sản xuất nhằm nâng cao mứcsống và chất lượng cuộc sống của con người.

- Môn Hóa học: giúp học sinh biết được những thành tựu về công nghệ

sáng chế những vật liệu mới như chất pô- li- me (chất dẻo) đang giữ vị trí quantrọng hàng đầu trong đời sống hàng ngày của con người Giúp các em biết đượccác vật liệu này đã được ứng dụng rất nhiều trong đời sống hàng ngày

- Tích hợp môi trường: học sinh biết được bên cạnh những thành tựu to

lớn thì vẫn còn mặt trái từ cuộc cách mạng khoa học - kĩ thuật mang lại đó là: vũkhí hạt nhân, chất thải, ô nhiễm môi trường, các loại thuốc hóa học ảnh hưởngđến sức khỏe của con người …

- Tích hợp với hiểu biết xã hội: qua tài liệu tham khảo, các thông tin từ

ti-vi, Internet … học sinh ngưỡng mộ các thành tựu khoa học- kĩ thuật của nhânloại nói chung và của Việt Nam nói riêng Từ đó, khi đang ngồi trên ghế nhàtrường, học sinh biết chăm chỉ học tập, say mê nghiên cứu khoa học Sau nàylớn lên góp phần vào công cuộc xây dựng đất nước ta

- Tích hợp với môn Giáo dục công dân: qua bài học các em yêu thích

môn Lịch sử, có hứng thú với các phát minh khoa học- kĩ thuật, có ý thức bảo vệmôi trường, xử lý rác thải công nghiệp…

- Tích hơp với môn Mĩ thuật: dựa vào kiến thức môn Mĩ thuật đã họctrong nhà trường, giúp học sinh biết cách vẽ và phối màu một bản đồ tư duytrong khâu tổng kết một bài học hình thành kiến thức mới

* Tác dụng: việc xác định nội dung trọng tâm các môn học liên môn một

cách chính xác, cụ thể sẽ giúp giáo viên và học sinh vận dụng kiến thức liênmôn một cách phù hợp vào từng đơn vị kiến thức của bài học, từng hoạt độngcủa quá trình dạy học; từ đó các em sẽ vui vẻ phấn khởi và hào hứng trong quátrình học tập, phát huy được sự chủ động, tích cực học tập của học sinh

2.3.2 Biện pháp thứ hai là: sử dụng kiến thức liên môn đạt hiệu quả thông qua khâu chuẩn bị bài của giáo viên và học sinh

* Lý do đề xuất: Chuẩn bị bài mới là việc làm thường xuyên và quan

trọng của giáo viên và học sinh trong mỗi tiết học Với việc sử dụng kiến thứcliên môn trong một tiết học của bộ môn Lịch sử thì việc chuẩn bị các kiến thức,thiết bị, phương tiện dạy học lại càng quan trọng hơn Bởi vì với thời lượng mộttiết học vừa phải dạy kiến thức của bài học, vừa phải vận dụng phù hợp kiếnthức các môn học có liên quan, nếu không có sự chuẩn bị trước thì sẽ rất mấtthời gian để định hình dẫn đến cả giáo viên và học sinh sẽ lúng túng trong quátrình thực hiện các hoạt động dạy học trên lớp

Từ đặc trưng của nhiệm vụ tiết học như vậy, nên việc chuẩn bị bài ở nhà

là rất cần thiết và quan trọng đối với giáo viên và học sinh ở môn Lịch sử khi sửdụng kiến thức liên môn trong dạy học

* Biện pháp thực hiện:

- Đối với giáo viên: Việc chuẩn bị chu đáo, chính xác về kiến thức liên quan,thiết bị, phương tiện dạy học đóng vai trò quan trọng cho việc thành công của

học sinh, để các em chuẩn bị trước bài học ở nhà Giao nhiệm vụ cho học sinhcũng là khâu quan trọng, quyết định sự thành công của việc dạy học liên môn.Tuỳ theo nội dung của từng đơn vị kiến thức, từng hoạt động mà giáo viên giaonhiệm vụ cho từng nhóm hoặc từng cá nhân, giáo viên định hướng cho học sinhcách tiếp cận kiến thức, sưu tầm tranh ảnh, tài liệu như vậy các em sẽ chủ động

về mặt kiến thức bài học Trong hoạt động này, cả giáo viên và học sinh đều rènluyện được kĩ năng tư duy chủ động trong chuẩn bị bài học để có thể làm chủđược tri thức liên quan đến quá trình học tập, như vậy học sinh sẽ tham gia vàoquá trình học một cách thích thú hơn

Đối với việc dạy học liên môn trong bài “Những thành tựu chủ yếu và ý nghĩa lịch sử của cách mạng khoa học- kĩ thuật” giáo viên cần chuẩn bị đầy

đủ và hợp lý các yêu cầu sau:

+ Thiết bị, phương tiện dạy học:

- Máy chiếu

- Giấy A0, bút màu

+ Nguồn tư liệu, học liệu:

- Sách giáo khoa, sách giáo viên môn Lịch sử 9, chuẩn kiến thức kĩ năngmôn Lịch sử THCS Giáo án

- Tranh ảnh, tư liệu, một số địa danh trong nước và trên thế giới từ các tưliệu trên các nguồn thông tin đại chúng

- Phần mềm vẽ bản đồ tư duy

- Phiếu học tập của học sinh

- Sách giáo khoa Vật lí 9

- Sách giáo khoa Sinh học 9

- Sách giáo khoa Hóa học 9

+ Giao nhiệm vụ cho HS:

- Cả lớp đọc trước bài học và trả lời các câu hỏi theo các mục trong sáchgiáo khoa

- Cả lớp đọc tham khảo các kiến thức trong sách giáo khoa Vật lí, Sinhhọc, Hóa học lớp 9 có liên quan đến các thành tựu của cuộc cách mạng khoa học

- kĩ thuật: phương pháp sinh sản vô tính, bản đồ gen người, những nguồn nănglượng mới, những vật liệu nhân tạo

- Mỗi tổ chuẩn bị một bộ bút sáp màu

- Đối với học sinh: Các em phải đọc trước bài học, phải tham khảo các kiến

thức của bài học có liên quan đến tiết học, phải soạn bài và thực hiện các yêucầu mà giáo viên đã giao cho trên lớp ở tiết học trước

Cụ thể học sinh phải chuẩn bị đầy đủ những yêu cầu sau:

- Đọc trước bài học, nghiên cứu trả lời câu hỏi trong sách giáo khoa

- Đọc tìm hiểu về các kiến thức liên quan đến các thành tựu của cuộc cáchmạng khoa học - kĩ thuật trong các tài liệu sách giáo khoa Vật lí, Sinh học, Hóahọc lớp 9

- Các tổ chuẩn bị mỗi tổ một bộ bút sáp màu

*Tác dụng: việc chuẩn bị bài mới như vậy sẽ giúp giáo viên và học sinh

có kiến thức và đồ dùng, phương tiện cơ bản phục vụ cho tiết học Giúp giáoviên tổ chức các hoạt động dạy học có hiệu quả hơn, học sinh sẽ hứng thú họctập hơn, khắc phục được sự nhàm chán, thụ động của học sinh

Trong quá trình thực hiện dạy học vận dụng kiến thức liên môn với việcgiáo viên thường xuyên cập nhật và lựa chọn những tư liệu, hình ảnh một cáchchính xác, kịp thời, có tính thời sự phù hợp với thực tế phát triển của xã hộicũng như điều kiện của địa phương, điều kiện giảng dạy của nhà trường thì sẽđạt hiệu quả giáo dục cao

2.3.3 Biện pháp thứ ba là: vận dụng kiến thức liên môn thông qua tổ chức các hoạt động dạy học trên lớp:

*Lý do đề xuất: việc xác định rõ ràng, đầy đủ nội dung với cách thức tiến

hành vận dụng kiến thức liên môn trong từng hoạt động dạy học là vô cùng cầnthiết đối với một tiết học Tiến trình thực hiện khéo léo, hợp lý các hoạt động dạyhọc sẽ tạo được cảm hứng và kết quả giờ học tốt cho cả giáo viên và học sinh

Sau đó giáo viên đặt câu hỏi để tạo ra mâu thuẫn trong nhận thức của họcsinh giữa những cái đã biết với những cái chưa biết, từ đó kích thích tính tò mò,

sự khao khát tìm hiểu những vấn đề chưa biết ở các em

Trên cơ sở học sinh trình bày sự hiểu biết về câu hỏi tạo tình huống, giáoviên sẽ lựa chọn kiến thức để kết nối, dẫn dắt học sinh vào bài

Khi giáo viên biết cách tạo tình huống hấp dẫn, hợp lí thì sẽ khơi gợi đượctiềm năng của học sinh, tạo ra tâm thế hào hứng, tạo ra sự ham muốn tìm tòi,khám phá tri thức mới ở các em học sinh, góp phần vào hiệu quả của giờ dạy

Với bài“Những thành tựu chủ yếu và ý nghĩa lịch sử của cách mạng khoa học- kĩ thuật” bản thân tôi lựa chọn cách tạo tình huống như sau:

A HOẠT ĐỘNG TẠO TÌNH HUỐNG

1 Mục tiêu: Hoạt động này nhằm tạo ra mâu thuẫn nhận thức giữa những

kiến thức đã biết và chưa biết về những thành tựu của khoa học - kĩ thuật, để từ

đó kích thích sự hứng thú, khát khao, mong muốn tìm hiểu những vấn đề chưabiết ở hoạt động hình thành kiến thức mới của bài học như: nguồn gốc, đặcđiểm, những thành tựu cơ bản, ý nghĩa của cuộc cách mạng khoa học - kĩ thuật ?Những tác động của cuộc cách mạng khoa học - kĩ thuật đối với cuộc sống conngười ?

2 Phương thức:

- GV giao nhiệm vụ cho học sinh: hãy quan sát một số tranh ảnh sau và trả lời câu hỏi:

Mỗi học sinh có thể trình bày sự hiểu biết ở mức độ khác nhau, giáo viên

sẽ lựa chọn một sản phẩm nào đó của học sinh để làm tình huống kết nối vàobài

- Thứ hai là đối với hoạt động hình thành kiến thức mới: đây là hoạt độngchủ yếu của tiết học nhằm giúp học sinh tìm tòi, lĩnh hội được các kiến thức cơbản của bài học, giúp học sinh rèn luyện và hình thành một số kĩ năng, năng lựccần thiết

Vì vậy để học sinh chủ động, tích cực, hứng thú tham gia vào các hoạtđộng trong giờ học có sử dụng kiến thức liên môn, giáo viên phải thực sự làngười hướng dẫn, điều khiển các hoạt động học của học sinh Giáo viên phải vậndụng các hình thức, phương thức hoạt động sao cho phù hợp với từng đơn vịkiến thức, từng nội dung kiến thức, kết hợp kiến thức liên môn hợp lý, tránh bị

sa đà sang kiến thức các môn học khác, biến giờ học Lịch sử sang giờ học cácmôn học khác.

Giáo viên có thể sử dụng nhiều phương pháp khác nhau như trình chiếutranh ảnh, sơ đồ, lược đồ, nhân vật, địa danh lịch sử sau đó phát vấn, đàmthoại; nêu và giải quyết vấn đề, phát phiếu học tập, hoạt động cá nhân, thảo luậncặp đôi, thảo luận nhóm lớn để học sinh tìm ra kiến thức mới

Khi giáo viên sử dụng linh hoạt, sáng tạo nhiều phương pháp khác nhautrong giờ học sẽ làm cho giờ học không bị tẻ nhạt, hơn nữa học sinh trở thànhchủ thể của hoạt động thì các em sẽ phấn khởi, thích thú, say mê tìm tòi kiếnthức, giờ học sẽ đạt kết quả cao hơn

Với bài“Những thành tựu chủ yếu và ý nghĩa lịch sử của cách mạng khoa học- kĩ thuật” có hai mục lớn, bản thân tôi đã lựa chọn các phương thức

như trình chiếu tranh ảnh, phát vấn, hoạt động cá nhân, phiếu học tập, thảo luậntrao đổi nhóm cặp đôi, nhóm lớn cụ thể như sau:

B HOẠT ĐỘNG HÌNH THÀNH KIẾN THỨC

I Những thành tựu chủ yếu của cách mạng khoa học- kĩ thuật.

1 Mục tiêu: Trình bày được các thành tựu chủ yếu của cách mạng khoa

+ Nước nào khởi đầu cho cuộc cách mạng khoa học - kĩ thuật hiện đại ?

(tích hợp với môn Địa lý)

Cừu Đô-li Bản đồ gen người (tháng 6-2000)

+ Trong lĩnh vực sinh học con người đã đạt được những thành tựu kì diệu nào

Lap top Dây chuyền sản xuất ô tô được vận hành với những cánh tay Rô-bốt.

+ Trong lĩnh vực kĩ thuật đã đạt được những thành tựu nào?

Năng lượng nguyên tử Năng lượng gió

+ Con người đã tạo ra những nguồn năng lượng mới nào?Năng lượng đó được tạo ra từ đâu? (tích hợp với môn Vật lí )

Ngôi nhà được làm từ Pin năng lượng Chất dẻo pô-li-me mặt trời bằng

+ Bằng sự hiểu biết của mình em hãy cho biết con người đã tạo ra những nguồn vật liệu nào? Những vật liệu mới đã được ứng dụng như thế nào trong cuộc sống?( tích hợp môn Hóa học )

Phân Đạm Phân NPK

+ Gia đình em làm nông nghiệp vậy em có biết những lọai phân hóa học nào

được bón cho cây trồng? (tích hợp với môn Sinh học và Hóa học)

+ Ở Việt Nam đã áp dụng những thành tựu khoa học - kĩ thuật phục vụ cuộc sống của nhân dân ta như thế nào ? (tích hợp với hiểu biết xã hội)

- Trong hoạt động này giáo viên tổ chức cho học sinh hoạt động cá nhân: giáoviên phát phiếu học tập cho từng em, trên phiếu có ghi từng lĩnh vực cụ thể, họcsinh chỉ cần điền phần thành tựu vào phiếu để tìm ra những thành tựu cơ bản củacuộc cách mạng khoa học kĩ thuật và sau đó thảo luận cặp đôi để liên hệ đượcviệc áp dụng thành tựu khoa học - kĩ thuật vào sản xuất và đời sống ở nước ta

- Trong quá trình học sinh làm việc, giáo viên thường xuyên quan sát, để kịpthời phát hiện những khó khăn của học sinh để gợi ý hoặc trợ giúp

- Trong phần này giáo viên kết hợp sử dụng công nghệ thông tin chiếu một sốhình ảnh và bổ sung một số thông tin về việc Việt Nam ứng dụng thành tựu khoahọc - kĩ thuật vào đời sống và sản xuất ( Phần phụ lục)

3 Gợi ý sản phẩm:

+ Nước nào khởi đầu cho cuộc cách mạng khoa học - kĩ thuật hiện đại ?

Với việc quan sát lược đồ và bằng kiến thức của mình học sinh đưa ra được câutrả lời: nước Mĩ là nước khởi đầu của cuộc cách mạng KH-KT lần hai

+ Những thành tựu chủ yếu của cuộc cách mạng KH-KT từ năm 1945 đến nay:

Về khoa học cơ bản: có những phát minh to lớn như phương pháp sinh

sản vô tính, “bản đồ gen người”… từ đó ứng dụng vào cuộc sống

Về công cụ sản xuất mới: phát minh lớn về máy tính điện tử, máy tự

động và hệ thống máy tự động

Về nguồn năng lượng mới: Rất phong phú như năng lượng nguyên tử,

năng lượng mặt trời, năng lượng gió, năng lượng thủy triều

Về sáng chế những vật liệu mới: những vật liệu mới do con người tạo ranhư chất phô-li-me (chất dẻo), những vật liệu siêu bền, siêu nhẹ, siêu dẫn, siêucứng, ti-ta

Cuộc “Cách mạng xanh” trong nông nghiệp: những biện pháp cơ khí

hóa, điện khí hóa, thủy lợi hóa, hóa học hóa và những phương pháp lai tạo giốngmới, chống sâu bệnh

Về giao thông vận tải, thông tin liên lạc và chinh phục vũ trụ: Máy

bay siêu âm, tàu hỏa tốc độ cao; Phát sóng vô tuyến hết sức hiện đại, Thành tựu

kì diệu trong lĩnh vực du hành vũ trụ

II Ý nghĩa và tác động của cách mạng khoa hoc- kĩ thuật.

1 Mục tiêu: Đánh giá được ý nghĩa, tác động tích cực và hậu quả tiêu

cực của cuộc các mạng khoa học- kĩ thuật

2 Phương thức:

- GV giao nhiệm vụ cho học sinh đọc thông tin trong SGK kết hợp quan sát hình

ảnh, hãy cho biết:

+ Những thành tựu của cuộc cách mạng khoa học- kĩ thuật có ý nghĩa như thế nào đối với đời sống con người ?

+ Cuộc cách mạng khoa học- kĩ thuật đã ảnh hưởng đến đời sống của con người

ra sao? ( Tích hợp giáo dục bảo vệ môi trường và môn Giáo dục công dân )

Mĩ ném bom nguyên tử xuống Nhật Bản năm 1945.

Ô nhiễm môi trường.

- Trong quá trình học sinh làm việc, GV chú ý đến các học sinh, các cặp đôi vàcác nhóm để có thể gợi ý hoặc trợ giúp khi các em gặp khó khăn.

- GV sử dụng các phương pháp dạy học trao đổi đàm thoại và sử dụng đồ dùngtrực quan để khai khác tranh ảnh, để học sinh thấy được những điều tốt đẹp màcuộc cách mạng khoa học - kĩ thuật đem lại cũng như những hậu quả tiêu cựccủa nó đối với đời sống con người và xã hội loài người

- Ở phần này giáo viên bổ sung thông tin của một số hình ảnh nói về hậu quảtiêu cực ( Phần phụ lục)

3 Gợi ý sản phẩm: