SKKN Địa lý rất hay đạt giải cấp tỉnh

Xuất phát từ lí do trên tôi đã chọn đề tài “Tích hợp giáo dục nạn tảo hôn cho học sinh lớp 10 thông qua dạy - học môn Địa lí nhằm phát triển năng lực, phẩm chất người học ở trường THCS&T

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HÓA

TRƯỜNG THCS & THPT NHƯ THANH

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

TÍCH HỢP GIÁO DỤC NẠN TẢO HÔN CHO HỌC SINH LỚP 10 THÔNG QUA DẠY - HỌC MÔN ĐỊA LÍ NHẰM PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC VÀ PHẨM CHẤT NGƯỜI HỌC

Ở TRƯỜNG THCS & THPT NHƯ THANH

Người thực hiện: Quách Thị Khánh Chức vụ: Tổ trưởng chuyên môn.

Đơn vị công tác: Trường THCS &THPT Như Thanh SKKN thuộc môn: Địa lý

THANH HOÁ, NĂM 2020

MỤC LỤC

1 MỞ ĐẦU 1

1.1 Lí do chọn đề tài 1

1.2 Mục đích nghiên cứu 2

1.3 Đối tượng nghiên cứu và phạm vi áp dụng 2

1.3.1 Đối tượng nghiên cứu 2

1.3.2 Phạm vi áp dụng 2

1.4 Phương pháp nghiên cứu 2

2 NỘI DUNG 3

2.1 Cơ sở lý luận 3

2.1.1 Cơ sở lý luận 3

2.1.2 Cơ sở thực tiễn 3

2.2 Thực trạng của vấn đề nghiên cứu 4

2.3 Những biện pháp tổ chức thực hiện 6

2.3.1 Biện pháp thứ nhất: Tích hợp qua các bài dạy trên lớp 6

2.3.2 Biện pháp thứ 2: Tích hợp giáo dục nạn tảo hôn thông qua kiểm tra, đánh giá 11

2.3.3 Biện pháp thứ 3: Trải nghiệm thực tế 12

2.3.4 Biện pháp thứ 4: Hướng dẫn học sinh tham gia các hội thi, cuộc thi 15

2.4 Hiệu quả của việc tích hợp giáo dục tảo hôn cho học sinh đặc biệt học sinh dân tộc thiểu số ở vùng kinh tế đặc biệt khó khăn 17

3 KẾT LUẬN 18

3.1 Kết luận 18

3.2 Kiến nghị 18

TÀI LIỆU THAM KHẢO 20 DANH MỤC

1 MỞ ĐẦU 1.1 Lí do chọn đề tài

Cùng với sự phát triển của đất nước, đó sự là tăng trưởng kinh tế và nângcao đời sống vật chất, tinh thần cho người dân Chất lượng cuộc sống của cácdân tộc trong cả nước tăng lên đáng kể, đời sống văn hóa, văn minh được nângcao Tuy nhiên bên cạnh đó trong xã hội Việt Nam hiện nay vẫn còn tồn tại một

số phong tục tập quán lạc hậu, đặc biệt một số vùng dân tộc thiểu số Hủ tục tảohôn trong đồng bào dân tộc thiểu số vẫn còn tồn tại dai dẳng cho đến ngày naymặc dù công tác tuyên truyền, can thiệp từ chính quyền địa phương, nơi có đồngbào dân tộc thiểu số đã được tích cực trong những năm gần đây

Theo kết quả điều tra thực trạng kinh tế xã hội, 53 dân tộc thiểu số năm

2015 tỉ lệ tảo hôn chung là 26,6%, trong đó tỉ lệ tảo hôn cao nhất là các dân tộcthiểu số thuộc vùng kinh tế xã hội đặc điệt khó khăn

Trước tình hình tảo hôn ở vùng dân tộc thiểu số vẫn còn tồn tại, gây ra hậuquả nặng nề đối với sự phát triển của xã hội, vi phạm pháp luật về hôn nhân ảnhhưởng xấu đến cộng đồng Ngày 14/4/2015 Thủ tướng Chính phủ đã ban hànhquyết định số 498/QĐ- Ttg phê duyệt đề án giảm thiểu tảo hôn và hôn nhân cậnhuyết thống trong vùng dân tộc thiểu số giai đoạn 2015- 2025 nhằm nâng caonhận thức, ý thức Pháp luật về hôn nhân và gia đình, góp phần giải quyết tìnhtrạng tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống nâng cao chất lượng dân số và nguồnnhân lực ở vùng dân tộc thiểu số

Thực hiện quyết định số 3751/QĐ - UBND ngày 25/2/2015 của Chủ tịchUBND tỉnh Thanh Hóa và kế hoạch số 64/KH - UBND tỉnh về thực hiện Đề án

"Giảm thiểu tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống trong đồng bào dân tộc thiểu

số tỉnh Thanh Hóa đến năm 2020" Tập trung đẩy mạnh và đổi mới đa dạngphương pháp tuyên truyền giáo dục về hôn nhân và gia đình

Để giải quyết vấn đề tảo hôn đối với đồng bào dân tộc thiểu số thì giáo dụctảo hôn ngay từ khi còn ngồi trên ghế nhà trường là công tác đang được ngànhgiáo dục coi trọng Từ đó sẽ sớm hình thành cho các em học sinh nói chung,cũng như học sinh dân tộc thiểu số hiểu biết được hậu của tảo hôn đối với bảnthân và xã hội

Giáo dục nạn tảo hôn cho các em học sinh THPT nói chung và học sinhTHPT là người dân tộc thiểu số sống ở vùng kinh tế xã hội đặc biệt khó khăn làmột việc thiết thực và có thể thực hiện được Trường THCS&THPT Như Thanhđóng trên địa bàn vùng kinh tế đặc biệt khó khăn, dân cư chủ yếu là người dântộc thiểu số Hàng năm vẫn còn tồn tại nạn tảo hôn, một số học sinh bỏ học để

xây dựng gia đình Xuất phát từ lí do trên tôi đã chọn đề tài “Tích hợp giáo dục nạn tảo hôn cho học sinh lớp 10 thông qua dạy - học môn Địa lí nhằm phát triển năng lực, phẩm chất người học ở trường THCS&THPT Như Thanh”

với hi vọng giúp cho học sinh, đặc biệt học sinh dân tộc thiểu số tại trườngTHCS & THPT Như Thanh hiểu biết thêm về Luật hôn nhân và gia đình, họcsinh có nhận thức đúng đắn về nguyên nhân, hậu quả của tảo hôn, từ đó gópphần làm giảm và xóa bỏ nạn tảo hôn trên địa bàn huyện Như Thanh, trong toàntỉnh, cũng như trong phạm cả nước

1.2 Mục đích nghiên cứu

- Nâng cao chất lượng và hiệu quả công tác giáo dục nạn tảo hôn trongcác cơ sở giáo dục, các trường học có đối tượng học sinh chủ yếu là người dântộc thiểu số

- Giúp nâng cao hiểu biết của học sinh dân tộc thiểu số, giúp học sinhđồng bào dân tộc thiểu số có kĩ năng ứng phó, phản bác lại các hủ tục, những tậpquán lạc hậu tại gia đình, địa phương, hạn chế nạn tảo hôn Qua đó, nâng caohiệu quả hoạt động dạy học góp phần nâng cao chất lượng, hoàn thành mục tiêugiáo dục toàn diện trong nhà trường phổ thông

- Ngăn chặn, đẩy nạn tảo hôn trong học sinh dân tộc thiểu số

- Thông qua hoạt động giáo dục cũng như các hoạt động khác giúp họcsinh hiểu biết đầy đủ các qui định của pháp luật hôn nhân và gia đình, biết rằngtảo hôn là vi phạm pháp luật, hậu quả nặng nề của tảo hôn đối với bản thân, đốivới sự phát triển chung của đất nước

- Góp phần nâng cao năng lực và phẩm chất của người học tại trườngTHCS & THPT Như Thanh

1.3 Đối tượng nghiên cứu và phạm vi áp dụng

1.3.1 Đối tượng nghiên cứu

- Pháp luật về hôn nhân và gia đình

- Thực trạng về vấn đề tảo hôn của đồng bào dân tộc thiểu số trên phạm vi

cả nước, trong địa bàn tỉnh Thanh Hóa, đặc biệt là thực trạng tảo hôn trên địabàn xã trường tuyển sinh (xã Phượng Nghi, Cán Khê, Xuân Thọ, Xuân Du,huyện Như Thanh - tỉnh Thanh Hóa)

- Thực trạng về nạn tảo hôn của học sinh dân tộc thiểu số tại trườngTHCS&THPT Như Thanh

- Ý thức một bộ phận người dân tộc tộc thiểu số đối với vấn đề tảo hôn, ýthức về vấn đề tảo hôn của học sinh tại trường THCS & THPT Như Thanh Từ

đó đề ra một số biện pháp giáo dục nạn tảo hôn cho học sinh lớp 10 thông quahoạt động dạy- học môn Địa lí ở trường THCS&THPT Như Thanh

1.3.2 Phạm vi áp dụng.

Đề tài này đã được áp dụng cho học sinh lớp 10B1 của năm học 2018- 2019

và 10C2 năm học 2019- 2020, Trường THCS&THPT Như Thanh Và có thể áp dụngđối với học sinh lớp 10 của các khóa học sau, các khối khác trong trường

1.4 Phương pháp nghiên cứu.

- Các phương pháp chính: Quan sát nắm tình hình thực tế ở địa phương;

khảo sát điều tra lấy thông tin cụ thể tại đơn vị; phân tích các giải pháp; tổnghợp - so sánh đánh giá kết quả để rút ra bài học kinh nghiệm và đưa ra đề xuấtgiúp công tác giáo dục nạn tảo hôn cho học sinh đạt hiệu quả cao hơn

- Nghiên cứu Luật hôn nhân và gia đình Việt Nam, Luật Giáo dục, Điều lệtrường trung học, Hướng dẫn thực hiện chương trình giáo dục của Bộ Giáo dục

và Đào tạo, Sở GD&ĐT Thanh Hóa, Trường THCS&THPT Như Thanh

- Nghiên cứu quyết định số 498/QĐ-TTg phê duyệt đề án giảm thiểu tảohôn và hôn nhân cận huyết thống trong vùng dân tộc thiểu số giai đoạn 2015-

2025 của Thủ tướng Chính phủ ngày 14/4/2015 Quyết định số 3751/QĐ UBND ngày 25/2/2015 của Chủ tịch UBND tỉnh Thanh Hóa và kế hoạch số

-64/KH - UBND tỉnh về thực hiện Đề án "Giảm thiểu tảo hôn và hôn nhân cậnhuyết thống trong đồng bào dân tộc thiểu số tỉnh Thanh Hóa đến năm 2020".

- Nghiên cứu các tài liệu hướng dẫn về đổi mới phương pháp dạy học, đổimới kiểm tra, đánh giá theo hướng phát triển năng lực người học; các văn bản vềđổi mới giáo dục toàn diện theo tinh thần Nghị quyết 29- BCHTW Khóa VIII

- Kiểm tra nhận thức và các kỹ năng của học sinh thông qua thực hành làmbài thi, kiểm tra

2 NỘI DUNG 2.1 Cơ sở lý luận

Trong quá trình giáo dục, ngoài việc trang bị cho học sinh tri thức thôngqua các giờ học trên lớp, nhà trường còn có nhiệm vụ giúp các em bổ sung vàhoàn thiện những tri thức ấy, tạo điều kiện cho các em làm quen với các lĩnh vựckhác nhau trong đời sống xã hội, giúp các em có cơ hội liên hệ các kiến thức đãhọc với thực tế cuộc sống trong cộng đồng cũng như tổ chức các hoạt độngtrong nhà trường và ngoài xã hội Từ đó hình thành cho các em thái độ đúngđắn, các hành vi và thói quen tốt, các kỹ năng hoạt động và ứng xử trong cácmối quan hệ xã hội về chính trị, đạo đức, pháp luật…

Tổ chức giáo dục nạn tảo hôn trong nhà trường phổ thông có hiệu quả, đặcbiệt với những trường đối tượng học sinh phần lớn là người dân tộc thiểu số, sốngtrong vùng kinh tế xã hội đặc biệt khó khăn sẽ góp phần tích cực vào việc thực hiệnmục tiêu chung là nâng cao đời sống vật chất, tinh thần cho người dân tộc thiểu số,

từ đó góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân Việt Nam

Giáo dục nạn tảo hôn là nhiệm vụ của tất cả các ban ngành, các địa phươngmiền núi, nơi sinh sống, cư trú của phần lớn người dân tộc thiểu số trong cảnước, cũng như trong Tỉnh Và đương nhiên ngành Giáo dục không thể đứngngoài cuộc Giáo dục nạn tảo hôn nhằm giáo dục cho học sinh một số nội dung

về Luật hôn nhân và gia đình, thực trạng và hậu quả của nạn tảo hôn, từ đó gópphần ngăn chặn nạn tảo hôn đối với học sinh nói chung cũng như học sinh làngười dân tộc thiểu số trong trường Từ đó góp phần ngăn chặn và giảm tỉ lệ tảohôn trong toàn tỉnh cũng như trong cả nước

2.1.2 Cơ sở thực tiễn

- Đặc điểm chung của địa phương

Trường THCS&THPT Như Thanh đóng trên địa bàn xã Phượng Nghi, một

xã 135 nằm cách xa trung tâm huyện Như Thanh Vùng tuyển sinh gồm các xã phíaBắc của Huyện (Phượng Nghi, Mậu Lâm, Cán Khê, Xuân Thọ, Xuân Du) Đây là

nơi cư trú của phần lớn người dân tộc thiểu số như Mường, Thái, Thổ và cũng

là các xã 135 của Huyện

Điều kiện kinh tế, cơ sở hạ tầng, giao thông, thông tin, văn hoá, chính trị

-xã hội còn rất nhiều khó khăn Cơ sở vật chất thiếu thốn, không đồng bộ, lạchậu so với các khu vực khác trong tỉnh Đặc biệt là trình độ dân trí còn thấp,đại đa số làm nghề nông nên có rất nhiều hạn chế trong nhận thức và phươngpháp giáo dục trẻ và sự học Tại các vùng tuyển sinh của nhà trường vẫn còn tồntại một số phong tục tập tập quán lạc hậu, trong đó có nạn tảo hôn

- Đặc điểm nhà trường

Trường THCS&THPT Như Thanh được thành lập theo Quyết định2628/QĐ-UBND của Chủ tịch UBND tỉnh Thanh Hóa ngày 15 tháng 8 năm

2014 Sau 6 năm thành lập, trường đã đi vào hoạt động ổn định và đạt được một

số thành tích, bước đầu tạo nền móng vững chắc cho sự phát triển của nhà trườngtrong những năm học tới

Năm học này trường có 23 lớp Cơ sở vật chất nhà trường và trang thiết bịdạy học còn rất nhiều thiếu thốn

Hình 1 Học sinh THCS&THPT Như Thanh trong giờ sinh hoạt tập thể

2.2 Thực trạng của vấn đề nghiên cứu

*Những hạn chế, tồn tại

- Về phía nhà trường: Ban Giám hiệu nhà trường cùng với Đoàn thanh

niên đã tổ chức một số hoạt động tuyên tuyền về nạn tảo hôn như: phổ biếntrong các giờ chào cờ, giờ sinh hoạt, và một số hoạt động khác của Đoàn trườngtuy nhiên chưa thường xuyên, chưa có nhiều hình thức hấp dẫn thu hút được sựchú ý của đại bộ phận học sinh Do vậy, chưa đạt được hiệu quả cao

- Về phía giáo viên:

Vấn đề giáo dục nạn tảo hôn có thể tích hợp trong một số môn học nhưĐịa lí, Sinh học, Giáo dục công dân…, một số hoạt động ngoại khóa Bản thântôi là giáo viên dạy môn Địa lí, đã nhiều năm tích hợp nội dung giáo dục nạn tảohôn Tuy nhiên, việc giáo dục chưa sâu sắc, chưa đổi mới về hình thức vàphương pháp giáo dục nên hiệu quả giáo dục chưa cao

Một số giáo viên khác trong quá trình giảng dạy còn ít lấy ví dụ cụ thể, ítliên hệ với cuộc sống hàng ngày, việc ứng dụng trong cuộc sống hàng ngày chưa

cao Nguyên nhân một phần là do giáo viên chưa nhận thức đầy đủ về vai tròcủa việc lồng ghép nội dung giáo dục nạn tảo hôn, do thời gian một tiết học cóhạn, trong khi đó dung lượng kiến thức của một bài học quá dài nên việc lồngghép khó khăn, dẫn đến việc lồng ghép vội vàng, qua loa.

- Về phía học sinh:

Học sinh của trường THCS & THPT Như Thanh trong những năm qua vẫncòn tồn tại nạn tảo hôn, hàng năm vẫn có học sinh khối các khối 10, khối 11,khối 12 bỏ học để xây dựng gia đình Nhiều học sinh chưa nhận thức được hậuquả nặng nề của tảo hôn đối với bản thân và xã hội

Số học sinh tảo hôn trong các năm học

Hình 2 Em Trương Thị Hiền - Tại xã Phượng Nghi huyện Như Thanh

kết hôn năm 17 tuổi

*Yêu cầu đặt ra:

- Để giải quyết tận gốc của vấn đề, cần nhiều giải pháp đồng bộ Song,trước hết về mặt chủ quan, việc làm cần thiết là phải thay đổi nhận thức, tâm lý,hành vi của người dân, đặc biệt là học sinh và phụ huynh người dân tộc thiểu số

ở miền núi Đó là chức năng tích cực của công tác tuyên truyền, phổ biến, giáodục pháp luật hôn nhân và gia đình

- Tăng cường công tác giáo dục nạn tảo hôn trong trường học bằng nhiềucác hoạt động đa dạng: tích hợp trong dạy học, hoạt động ngoại khóa, trongkiểm tra đánh giá, tổ chức các cuộc thi, trải nghiệm… với nhiều hình thức hấpdẫn, tạo hứng thú cho học sinh trong tìm hiểu về Luật hôn nhân và gia đình Họcsinh tìm hiểu và biết được hậu quả của tảo hôn đối với bản thân, gia đình và xãhội từ đó sẽ có hành vi đúng

2.3 Những biện pháp tổ chức thực hiện

Qua nhiều năm giảng dạy tích hợp giáo dục nạn tảo hôn cho học sinh, tôimạnh dạn đề xuất các giải pháp sau

2.3.1 Biện pháp thứ nhất: Tích hợp qua các bài dạy trên lớp.

- Lý do đề xuất: Trong chương trình Địa lí THPT nói chung và Địa lí 10

nói riêng có một số bài học liên quan đến vấn đề dân số, có thể tích hợp giáo dụcnạn tảo hôn Mặt khác giáo dục nạn tảo hôn đối với học sinh không chỉ giáo dụcmột tiết, một bài, hay chỉ ở một khối học mà cần được giáo dục thường xuyên,liên tục trong quá trình học tập của các em, thậm chí việc giáo dục nạn tảo hôncòn có thể tích hợp dạy ở các môn học khác Như vậy sẽ nâng cao hiệu quả giáodục nạn tảo hôn, góp phần giảm thiểu nạn tảo hôn tại địa phương, từ đó giảmthiểu nạn tảo hôn trong đồng bào dân tộc thiểu số nói chung

Dưới đây là một số địa chỉ tích hợp giáo dục nạn tảo hôn vào một số bàidạy môn Địa lí cơ bản lớp 10 THPT mà bản thân tôi đã lồng ghép giảng dạy:

Bài 22: Dân số và sự gia

tăng dân số

Mục II: 1, Tỉ suất gia tăng

Bài 23: Cơ cấu dân số Mục I.2 Cơ cấu dân số theo

Bài 24: Phân bố dân cư.

Mạng lưới quần cư và đô

thị hóa

III 3, Ảnh hưởng của đô thị

- Biện pháp thực hiện: Trong mỗi bài dạy có tích hợp giáo dục nạn tảo hôn,

giáo viên sẽ lồng ghép một số câu hỏi liên hệ thực tế về hiện trạng tảo hôn tạiđịa phương học sinh sinh sống, tại địa điểm trường đóng; nhận thức của học sinh

về vấn đề tảo hôn; biết được tảo hôn chính là vi phạm Luật hôn nhân và giađình; những hệ lụy của nạn tảo hôn đối với bản thân và xã hội; sự cần thiết phảigiáo dục b\nạn tảo hôn trong học sinh dân tộc thiểu số, cũng như đối với toàn thểđồng bào dân tộc thiểu số và xã hội Giáo viên cũng có thể tổ chức trò chơi nhỏgiáo dục nạn tảo hôn cho học sinh Kết hợp với các câu hỏi liên hệ, tổ chức tròchơi, giáo viên có thể đánh giá cho điểm để khuyến khích sự hưởng ứng, tham

gia của học sinh vào các hoạt động học nói chung cũng như việc giáo dục nạntảo hôn.

Sau đây là một ví dụ về tích hợp giáo dục nạn tảo hôn qua bài dạy, bài 22:Dân số và sự gia tăng dân số Tích hợp mục II 1 Tỉ suất gia tăng tự nhiên Mục

a Tỉ suất sinh thô

BÀI 22: DÂN SỐ VÀ SỰ GIA TĂNG DÂN SỐ

I Gia tăng dân số

1 Tỉ suất gia tăng dân số tự nhiên

a Tỉ suất sinh thô

* Mục tiêu:

- Kiến thức: Trình bày đượckhái niệm tỉ suất sinh thô, tình hình biến động

tỉ suất sinh thô trên thế giới và các nhóm nước và các nhân tố ảnh hưởng đến tỉsuất sinh thô

- Kĩ năng: Tính tỉ suất sinh thô, nhận xét biểu đồ hình cột về tỉ suất sinhthô, thu thập xử lí thông tin

- Thái độ: Nhận thức được những nguyên nhân ảnh hưởng đến tỉ suất sinhthô, đặc biệt đối với các nước đang phát triển như Việt Nam, một trong nhữngnguyên nhân dẫn đến tỉ suất sinh thô cao, gia tăng dân số nhanh đó các hủ tụcđang còn tồn tại, một trong các hủ tục đó là nạn tảo hôn, từ đó nhận thức đúngđắn về việc nghiêm chỉnh chấp hành Luật hôn nhân và gia đình

- Năng lực sử dụng biểu đồ, năng lực tư duy tổng hợp, năng lực tìm kiếm

và xử lí thông tin, hợp tác, sử dụng công nghệ thông tin

*Phương thức hoạt đông: Thảo luận nhóm

*Hoạt động:

Bước 1: Giao nhiệm vụ:

- Học sinh dựa vào sách giáo khoa mục I 1 a và dựa vào kiến thức hiểubiết của bản thân, hãy tìm hiểu về tỉ suất sinh thô

- Giáo viên giao nhiệm vụ cho nhóm: Chia lớp thành 4 nhóm, các nhómthảo luận về các nội dung sau

+ Tỉ suất sinh thô là gì?

+ Hãy so sánh, nhận xét về tỉ suất sinh thô của toàn thế giới, nhóm nước phát triển và đang phát triển giai đoạn 1950- 2005?

+ Phân tích ảnh hưởng của các nhân tố đến tỉ suất sinh thô?

Bước 2: Học sinh thảo luận nhóm (10 phút) Trao đổi, so sánh kết quả làm

việc, bổ sung kết quả hoàn thành phiếu học tập Giáo viên quan sát, giúp đỡ

Bước 3: Trao đổi thảo luận:

- Đại diện các nhóm lên trình bày, các nhóm còn lại so sánh đối chiếu, tiếptục bổ sung kết quả làm việc cho mỗi nhóm

- Trên cơ sở thảo luận và bổ sung của học sinh, giáo viên chốt nội dunghọc tập, học sinh điều chỉnh kết quả cá nhân và ghi bài

Nội dung chốt:

I Gia tăng dân số

1 Tỉ suất gia tăng dân số tự nhiên

a Tỉ suất sinh thô (000)

- Khái niệm: Là tương quan giữa số trẻ em sinh ra trong năm so với số dântrung bình ở cùng thời điểm

- Tình hình biến động:

+ Tỉ suất sinh thô trên toàn thế giới, các nhóm nước phát triển và đang pháttriển đều giảm Các nước phát triển giảm nhanh hơn

+ Tỉ suất sinh thô của nhóm nước đang phát triển cao hơn

- Các nhân tố ảnh hưởng đến tỉ suất sinh thô:

+ Yếu tố tự nhiên - sinh học

+ Phong tục tập quán và tâm lí XH

+ Trình độ phát triển kinh tế - xã hội

+ Chính sách dân số

Bước 4: GV đánh giá quá trình thực hiện và đánh giá kết quả cuối cùng

của học sinh

*Câu hỏi mở rộng: Sau chốt về nội dung về tỉ suất sinh thô, các nhân tố

ảnh hưởng đến tỉ suất sinh thô thì giáo viên sẽ có các câu hỏi mở rộng:

- Tại sao tỉ suất sinh thô trên thế giới có xu hướng giảm?

(Tỉ suất sinh thô trên toàn thế giới có xu hướng giảm do kinh tế ngày càngphát triển, trình độ dân trí nâng cao, nhiều hủ tục được xóa bỏ, chính sách dân

sô ở nhiều quốc gia, đặc biệt các quốc gia đang phát triển…)

- Tại sao tỉ suất sinh thô của các nước phát triển thấp còn các nước đang phát triển lại cao?

(Tỉ suất sinh thô của các nước phát triển thấp do trình độ phát triển kinh tếcao, cơ cấu dân số già, số phụ nữ trong độ tuổi sinh đẻ không nhiều, tâm líkhông thích đẻ nhiều, xu hướng sống độc thân…

Các nước đang phát triển có tỉ suất sinh thô tuy đã giảm nhưng còn caohơn nhiều các nước phát triển do cơ cấu dân số trẻ, số người trong độ tuổi sinhđẻ cao, trình độ phát triển kinh tế chưa cao, tâm lí thích nhiều con, phong tụctập quán, còn tồn tại một số hủ tục lạc hậu… như là nạn tảo hôn.)

- Liên hệ thực tế về tình hình biến động về tỉ suất sinh thô của Việt Nam? Nguyên nhân?

(Việt Nam cũng như các quốc gia đang phát triển có tỉ suất sinh thô tuy đãgiảm nhưng còn cao Nguyên nhân do nước ta có cơ cấu dân số trẻ, số ngườitrong độ tuổi sinh đẻ cao, tâm lí thích nhiều con, phong tục tập quán như có contrai thờ cúng ông bà tổ tiên, còn tồn tại một số hủ tục lạc hậu như là nạn tảo hôn

và hôn nhân cận huyết thống…)

* Câu hỏi tích hợp giáo dục tảo hôn (tích hợp vào phần các nhân tố ảnh

hưởng đến tỉ suất sinh thô) : Sau chốt về nội dung về tỉ suất sinh thô, các nhân

tố ảnh hưởng đến tỉ suất sinh thô thì giáo viên sẽ có các câu hỏi tích hợp về tảohôn và Luật hôn nhân gia đình

- Theo em, tảo hôn là gì?

Tảo hôn là việc kết hôn khi một hoặc cả hai bên chưa đủ tuổi kết hôn theoquy định tại điểm a, khoản 1, điều 8 của Luật hôn nhân và gia đình Tức là namlấy vợ khi chưa đủ 20 tuổi, nữ lấy chồng khi chưa đủ 18 tuổi

- Luật hôn nhân và gia đình Việt Nam quy định độ tuổi kết hôn là bao nhiêu?

Điểm a, khoản 1, điều 8 của Luật hôn nhân và gia đình năm 2014 quy định

về độ tuổi kết hôn: nam từ đủ 20 tuổi trở lên, nữ từ đủ 18 tuổi trở lên

- Tảo hôn có vi phạm pháp luật không?

(Tảo hôn là hành vi vi phạm luật hôn nhân và gia đình, sẽ bị xử lí theo quyđịnh của pháp luật.)

- Tảo hôn sẽ bị xử lí như thế nào?

(Tảo hôn sẽ bị xử lí:

+ Xử lí vi phạm hành chính: Cảnh cáo hoặc phạt tiền 500 000 đồng đến

1000 000 đồng đối với hành vi tổ chức lấy vợ, lấy chồng cho người chưa đủtuổi kết hôn; phạt tiền từ 1 000 000 đồng đến 3 000 000 đồng đối với hành vi cố

ý duy trì mối quan hệ vợ chồng trái pháp luật với người chưa đủ tuổi kết hônmặc dù đã có quyết đinh của tòa án buộc chấm dứt mối quan hệ đó.(theo điều

47 Nghị định số 110/2013/NĐ-CP của Chính phủ.)

+ Truy cứu trách nhiệm hình sự: Theo điều 183 Bộ luật Hình sự năm 2015quy định về tội tổ chức tảo hôn như sau: người nào tổ chức lấy vợ, lấy chồngcho những người chưa đủ tuổi kết hôn, đã bị xử phạt vi phạm hành chính màcòn vi phạm, thì bị phạt tiền từ 10 000 000 đồng đến 30 000 000 đồng hoặc phạtcải tạo không giam giữ đến 2 năm

- Hậu quả của tảo hôn?

Tảo hôn không những là hành vi vi phạm pháp luật mà còn để lại hệ lụynghiêm trọng, lâu dài về mặt xã hội

+ Về sức khỏe: ảnh hưởng đến sức khỏe trẻ em, mẹ dưới 18 tuổi con sẽnhẹ cân, tỉ lệ chết non sẽ cao hơn trẻ em khác

Hình 4 Hình ảnh một gia đình tảo hôn

+ Xã hội:

Gây hậu quả nghiêm trọng cho sự phát triển của xã hội, ảnh hưởng đếnchất lượng dân số, một xã hội mà tỉ lệ thiểu năng về thể chất, trí tuệ, khuyết tậtcao sẽ là gánh nặng cho xã hội

Tỉ lệ sinh đẻ cao, tỉ suất sinh cao, dân số tăng nhanh sẽ gây sức ép cho pháttriển kinh tế, xã hội, môi trường

Hình 5 Hình ảnh một gia đình tảo hôn đông con ở miền núi.

Tảo hôn dẫn đến các em nghỉ học sớm, thiếu hiểu biết xã hội cản trở sựphát triển nhân cách, tài năng, trí tuệ trẻ em

+ Kinh tế: khả năng tìm kiếm việc làm hạn chế, nghèo đói cao

Bên cạnh đó tảo hôn còn tác động đến vấn đề kinh tế xã hội khác, tạothành cái vòng luẩn quẩn của sự đói nghèo trong đồng bào dân tộc thiểu số

Hình 6 Hình ảnh một bữa ăn của các cháu trong gia đình tảo hôn

- Ở địa phương em còn tồn tại nạn tảo hôn không?

- Hãy cho biết ý kiến của em về nạn tảo hôn? (Hủ tục này có nên xóa bỏ haykhông? Nếu địa phương, gia đình bạn có người tổ chức tảo hôn bạn sẽ làm gì ?)

Như vậy từ việc liên hệ thực tế để trả lời câu hỏi trên học sinh sẽ nhận thứcsâu sắc được hậu quả của nạn tảo hôn, sự cần thiết của việc truyên truyền Luậthôn nhân và gia đình trong lứa tuổi học sinh dân tộc thiểu số sống ở vùng kinh tếđặc biệt khó khăn, nâng cao ý thức của người dân tộc thiểu số nói chung về hậuquả nạn tảo hôn, về thực hiện Luật hôn nhân và gia đình