hay
Trang 1Ngày soạn: 19/8/2012
Ngày dạy: 21/8/2012
Tuần 1-Tiết 1 Văn bản: CỔNG TRƯỜNG MỞ RA
Lí Lan
A Mục tiêu cần đạt:
1.Kiến thức:
-Cảm nhận và hiểu được những tình cảm thiêng liêng của tình mẫu tử
- Thấy được ý nghĩa lớn lao của xã hội và nhà trường trong việc giáo dục trẻ em
-Thấy được tính chất biểu cảm của văn bản này : Sự giải bày trực tiếp cảm nghĩ của người mẹ trong đêm trước ngày con vào lớp Một
Đọc,kể,phân tích,giao tiếp
Tự xác định tình yêu thương vô bờ bến của cha mẹ, từ đó biết rút ra bài học về tình cảm yêu thương và kính trọng cha mẹ,ý thức được vai trò quan trọng của nhà trường đối với bản thân
B Chuẩn bị:
-Giáo viên:SGK, Giáo án, bảng phụ, PHT,tranh ảnh về ngày khai trường…
-Học sinh:Soạn bài, bút lông, giấy Ao
C Phương pháp, kĩ thuật dạy học:
-Phương pháp: Vấn đáp, nêu và giải quyết vấn đề, thuyết trình, đọc sáng tạo,thảo luận
Trang 2Như thường lệ, mỗi năm một lần cứ vào dịp 5/9 là tất cả HS trong cả nước nô nức phấn khởi đón trào ngày khai trường, chào 1 năm học mới Nhưng có lẽ ngày khai trường đầu tiên vào lớp 1 là ngày đáng nhớ không của riêng ai Hôm nay học bài văn này, chúng ta sẽ hiểu được trong đêm trước ngày khai trường để vào lớp 1 của con, những người mẹ đã làm gì và nghĩ những gì nhé…?
Hoạt động 1: Khởi động.
* Ổn định: Giới thiệu chương trình, kiểm tra vở soạn bài
của học sinh
* Kiểm tra : Thế nào là văn bản nhật dụng ? Kể tên những
văn bản nhật dụng đã học trong chương trình Ngữ văn 6? Các
văn bản ấy đã đề cập đến những vấn đề nào trong đời sống ?
* Bài mới
Gọi 1- 2 em nhớ lại buổi đến trường đầu tiên
Hoạt động 2: Tìm hiểu chung về văn bản
? Hãy đọc phần chú thích trong SGK sau đó trình bày
những nét sơ lược về tác giả và xuất xứ của tác phẩm
? Có thể xếp “ Cổng trường mở ra ” là văn bản nhật
dụng được không? Vì sao?
Đề cập đến vai trò của giáo dục
Tổ chức cho HS đọc văn bản
? Căn cứ vào những điều vừa tìm hiểu chung về văn bản ,
theo em nên đọc văn bản này như thế nào ? Vì sao?
Nêu cách đọc: Giọng chậm rãi; tình cảm
-> Đọc giọng dịu dàng, chậm rãi, đôi khi thầm thì (khi
nhìn con ngủ), hết sức tình cảm, có khi giọng xa vắng (hồi
tưởng bà ngoại đã đi trên đường tới lớp),hơi buồn buồn (khi
bà phải đứng ngoài cổng trường.
- GV: đọc mẫu 1 đoạn -Cho HS đọc.
- ? Cho biết phương thức biểu đạt chính của văn bản này
Trang 3là tự sự, miêu tả hay biểu cảm ?
- Biểu cảm
? Bài văn biểu lộ cảm xúc của ai ? Đó là những cảm xúc
như thế nào ?
Bài văn viết về tâm trạng của người mẹ trong đêm trước
ngày khai trường của con
Hoạt động 3: Tìm hiểu văn bản
? Trước ngày khai trường đầu tiên, cả người mẹ và người
con đã chuẩn bị những gì cho năm học mới ?
- Mọi thứ cần thiết: Quần áo ,sách vở đã sẵn sàng
- Người mẹ còn chuẩn bị về tâm lí cho con: Khích lệ
con
- Người con cũng đã sẵn sàng cho năm học mới: Tỏ ra
người lớn hơn khi thu dọn đồ chơi
? Với sự chuẩn bị chu đáo như thế, tại sao vào cái đêm
trước ngày khai trường của con, người mẹ vẫn không ngủ
được? (Quan sát đoạn đầu)
+ Mẹ lo con là đứa trẻ nhạy cảm sẽ háo hức vì ngày khai
trường mà không ngủ được
? Thế nhưng nỗi lo ấy đã được giải toả : “ Giấc ngủ đến
với con nhẹ nhàng như uống một ly sữa, ăn một cái kẹo”
Vậy mà người mẹ vẫn không ngủ , bà đã có những việc làm
và suy nghĩ như thế nào vào cái đêm không ngủ ấy ?
+ Mẹ ngắm đứa con mình đang ngủ ngon lành.
+ Mẹ đắp mền , buông mùng rồi “không biết làm gì nữa
”
+ Mẹ không tập trung làm được việc gì cả , xem lại những
thứ đẫ chuẩn bị cho con, tự nhủ mình phải đi ngủ sớm
+ Mẹ lên giường và trằn trọc
+ Mẹ tin là con không bỡ ngỡ trong ngày đầu năm học
II Tìm hiểu văn bản
Trang 4? Đã tin tưởng như thế, đã khẳng định “còn điều gì để lo
lắng quá đâu” nhưng người mẹ vẫn không ngủ được Vì sao
vậy
- Vì người mẹ nôn nao nghĩ về ngày khai trường năm xưa
của mình Khi ấy mẹ có tâm trạng nôn nao, hồi hộp trên
đường tới trường và chơi vơi hốt hoảng khi phải xa bà ngoại.
? Theo dõi những việc làm và suy nghĩ của người mẹ vào
cái đêm trước ngày khai trường đầu tiên của con, em có thể
nói gì về người mẹ này ?
- Mẹ thao thức không ngủ, suy nghĩ triền miên
- Mẹ chuẩn bị chu đáo cho con.
- Mẹ hồi hộp về ngày khai trường đầu tiên của con
- Mẹ quan tâm và yêu quý con
- Một người mẹ có tâm hồn tinh tế và nhậy cảm
? Có phải người mẹ đang nói trực tiếp với con mình
không? Theo con cách viết này có tác dụng gì?
- Người mẹ đang tâm sự với con và cũng chính là đang nói
với lòng mình
⇒ Giúp tác giả đi sâu vào thế giới tâm hồn, miêu tả
được một cách tinh tế tâm trạng hồi hộp, bâng khuâng
cũng như những tình cảm tha thiết mà mẹ dành cho con
Đó là những điều sâu thẳm khó nói bằng lời.
? Trong mạch tâm trạng của mẹ có đoạn suy tư về ngày
khai trường ở Nhật Bản Điều đó có ý nghĩa gì?
- Ngày khai trường ở Nhật Bản rất quan trọng Từ đó ta có
thể nhận thấy giáo dục có một vai trò quan trọng như thế nào
đối với cuộc sống mỗi người và toàn xã hội
? Nếu cho rằng những suy nghĩ của người mẹ về nền giáo
dục Nhật Bản ấy ẩn chứa những ước mơ, mong muốn cho
con mình Con có đồng ý không? Đó là ước mơ gì?
- Ước mơ mà bất kì bậc cha mẹ nào cũng mong đó là con
=> Tấm lòng yêu thương
con, sự nâng niu chăm sóc con ân tình, chu đáo với một tâm hồn tinh tế và nhạy cảm.
2 Cảm nghĩ của mẹ về vai trò của của giáo dục trong nhà trường
- Nghĩ về ngày khai trường ở Nhật Bản
+ Khẳng định vai trò của nhà trường, của giáo dục đối với cuộc sống mỗi con người và
Trang 5mình được hưởng một nền giáo dục tiến bộ nhất, mọi trẻ em
được chăm sĩc giáo dục với tất cả sự quan tâm của xã hội
? Kết bài người mẹ nĩi "bước qua cánh cổng trường là
một thế giới kì diệu sẽ mở ra" Con thử hình dung lại xem thế
giới kì diệu đĩ là gì?
(y/c HS thảo luận )
- Thế giới của điều hay lẽ phải, của tình thương và đạo lí
làm người
- Thế giới của ánh sáng tri thức, của những hiểu biết lí thú
và kì diệu mà nhân loại hàng vạn năm đã tích lũy được
- Thế giới của tình thầy trị cao đẹp, tình bạn thiêng liêng,
của những ước mơ và khát vọng bay bổng niềm vui niềm hi
vọng
? Nêu suy nghĩ của em về người mẹ? Em có nhận xét gì
về tình cảm của người mẹ trong đêm trước ngày khai trường
đầu tiên của con ?
Giáo viên uốn nắn: Mẹ thương yêu, lo lắng, chăm sĩc con chu
đáo, hiểu con và thơng cảm với con
Hoạt động 4: Tổng kết
*Tích hợp với giáo dục: Em sẽ làm gì để đền đáp lại tình
cảm của mẹ dành cho em?
Hs : Tự bạch.
? Nét nghệ thuật độc đáo của văn bản trên là gì?
? Nêu ý nghĩa của văn bản?
Gv : Hướng dẫn hs tổng kết theo phần ghi nhớ.
? Thơng điệp tác giả gửi đến qua văn bản này là gì ?
HS : Đọc ghi nhớ sgk/9.
? Tại sao văn bản Cổng trường mở ra viết về ngày đầu
tiên đi học của con mà lại nĩi về tâm trạng của người mẹ ?
- Một ngày quan trọng trong đời của con Mẹ thương
yêu lo lắng cho con Đĩ là tình cảm sâu nặng của người mẹ
III Tổng kết
1.Nội dung : ghi nhớ sgk
2 Nghệ thuật
- Lựa chọn hình thức tự bạch như những dịng nhật kí của người mẹ đối với con
- Sử dụng ngơn ngữ biểu cảm
3 Ý nghĩa của văn bản
- Văn bản thể hiện tấm lịng ,tình cảm của người mẹ đối với con ,đồng thời nêu lên vai trị to lớn của nhà trường đối với cuộc sống của mỗi con người
IV Luyện tập
Bài 1: Cĩ thể : ấn tượng sâu đậm nhất vì là buổi khai trường đầu tiên, đánh dấu bước ngoặt lớn (bước
đầu làm quen với mơi trường học tập )
Được thấy những điều
Trang 6 Tác giả muốn khắc sâu tình thương yêu con của người mẹ
để giáo dục HS lòng yêu kính cha mẹ
? Bài văn giản dị nhưng vẫn khiến người đọc suy ngẫm
xúc động Vì sao vậy?
Gợi ý: Cách viết giống nhật kí, dễ bộc lộ cảm xúc
GV: Bài văn đã chỉ rõ ngày khai trường vào lớp Một là
ngày có dấu ấn sâu đậm nhất trong tâm hồn tuổi thơ và cuộc
đời mỗi con người và học tập là nghĩa vụ cao cả của tuổi trẻ
đối với gia đình và xã hội Vì thế chúng ta ý thức một cách
sâu sắc rằng "Bước qua cánh cổng trường là một thế giới kì
diệu sẽ mở ra” Thế giới kì diệu ấy là cả chân trời văn hóa,
khoa học đang rộng mở bao la, đón chờ ta ở phía trước.
Hoạt động 5: Tổ chức cho HS luyện tập
Bài 1: Yêu cầu học sinh trao đổi ý kiến và lí giải tại sao
ngày khai trường lớp 1 lại để lại ấn tượng sâu đậm trong mỗi
người (GV cho HS thảo luận nhóm).
HS: Tự do bộc lộ
Bài 2: Gợi ý: Đoạn văn phải chân thành sâu sắc, ghi lại
những rung động thật sự của bản thân
GV: Vào ngày đầu tiên đi học, ít ai trong chúng ta còn
nhớ rõ những chi tiết cụ thể như thế nào, cũng ít có ai để ý
xem trong đêm trước ngày khai trường ấy, mẹ mình đã làm gì
và nghĩ những gì Bài văn chúng ta trn như một lời nhắc nhở
những ai đôi khi quá vô tâm, vô tư mà quên đi tấm lòng
thương yêu, tình cảm sâu nặng và những hi vọng lớn lao của
người mẹ đ/v những đứa con Nó nhắc nhở mỗi người cần có
thái độ trân trọng, hiểu biết và thông cảm với mẹ mình hơn
Hoạt động 6: Củng cố, dặn dò
? Tìm những câu ca dao, tục ngữ nói về công lao tình
cảm của mẹ ?
mới lạ, ( bạn bố, thầy cụ) có những cảm xúc bỡ ngỡ, lo sợ, vui sướng
Trang 7- Đọc lại VB và bài đọc thêm “Trường học”
- Học bài phần ghi nhớ, làm bài tập
-Nắm sơ giản về TG Ét- môn - đô đơ A-mi- xi.
-Cách giáo dục vừa nghiêm khắc vừa tế nhị, có lí và có tình khi con có lỗi của người cha -Nghệ thuật biểu cảm trực tiếp qua hình thức một bức thư.
2.Kĩ năng:
-Kĩ năng đọc hiểu văn bản viết dưới hình thức một bức thư
-Phân tích một số chi tiết tiêu biểu liên quan đến hình ảnh người cha(tác giả bức thư) và người mẹ được nhắc đến trong bức thư
3.Kĩ năng sống: Đọc,kể,phân tích,giao tiếp
Tự xác định tình yêu thương vô bờ bến của cha mẹ, từ đó biết rút ra bài học về tình cảm yêu thương và kính trọng cha mẹ, trách nhiệm của cá nhân không làm gì để cha mẹ phiền lòng
B.Chuẩn bị:
-Giáo viên:SGK, Giáo án, bảng phụ, PHT,tranh ảnh về chân dung TG
-Học sinh:Soạn bài, bút lông, giấy Ao
Trang 8C.Phương pháp, kĩ thuật dạy học:
- Phương pháp: Vấn đáp, nêu và giải quyết vấn đề, thuyết trình, đọc sáng tạo,thảo luận
nhóm
-Kĩ thuật: KT động não,KT khăn phủ bàn…
D.Tiến trình lên lớp:
* Bài mới:
Giới thiệu bài: Trong cuộc đời của mỗi chúng ta ,người mẹ có một vị trí và ý nghĩa hết
sức lớn lao, thiêng liêng và cao cả Nhưng không phải lúc nào ta cũng ý thức hết được điều đó.Chỉ đến khi mắc những lỗi lầm,ta mới nhận ra tất cả.Bài văn Mẹ tôi của nhà văn Ý Et- môn-đô-đơ A-mi-xi sẽ cho ta một bài học như thế
Hoạt động 1: Khởi động.
*Kiểm tra bài cũ:
(?) Phân tích diễn biến tâm trạng của mẹ trong đêm
trước ngày khai trường vào lớp 1 của con ?
Hoạt động 2 Tìm hiểu chung về tác giả và tác phẩm.
? Nêu những nét chính về tác giả và tác phẩm ?
GV: Ông là tiểu thuyết gia, nhà thơ, người viết truyện
ngắn và là tác giả của nhiều cuốn truyện thiếu nhi và
truyện phiêu lưu nổi tiếng Những kỉ niệm thời học trò và
những kỉ niệm thời sinh viên học viện quân sự Mô- đê- na
là cơ sở để tác giả hư cấu nên những áng văn nhẹ nhàng
dung dị , đầy nhân ái mê hoặc trái tim của hàng triệu độc
giả trên khắp toàn cầu
Hoạt động 3: Tìm hiểu văn bản.
Hướng dẫn đọc: Giọng chậm rãi, tình cảm,tha thiết và
nghiêm Chú ý các câu cảm, câu cầu khiến, đọc với giọng
thích hợp -> thể hiện tình cảm và tâm trạng của cha trước
lỗi lầm của con
- Giáo viên đọc mẫu một đoạn Gọi HS đọc và nhận
I/ Tìm hiểu chung
1 Tác giả : Nhà văn Ý môn-đô-đơ A-mi-xi (1846 – 1908)
Et-2 Tác phẩm:
- “Mẹ tôi” trích từ “Những
tấm lòng cao cả”
Trang 9- Giáo viên nhận xét chung
? Thể loại của văn bản ?
? Phương thức biểu đạt chính ?
? Nội dung văn bản chủ yếu biểu đạt điều gì ?
- Lời tâm tình của người cha.
? Nhưng trong lời tâm tình ấy có những nội dung cụ thể
nào ?
- Hình ảnh người mẹ
- Những lời nhắn nhủ dành cho con
- Thái độ dứt khoát của cha trước lỗi lầm của con
? Em hãy xác định những nội dung đó trên văn bản ?
- Từ đầu đến…”mất mẹ”
- Tiếp đến…”yêu thương đó”
- Còn lại
? Em xúc động nhất khi đọc đoạn văn nào ? vì sao ?
* Giải từ khó: Cảnh cáo, quằn quại, lương tâm, khổ
hình, vong ân bội nghĩa
(?) Văn bản viết về điều gì ?
- Lời khiển trách và răn dạy con của một người bố khi
đứa con “Nhỡ thốt ra một lời thiếu lễ độ”đối với mẹ
* Tìm hiểu thái độ của người bố :
(?)Thái độ của bố En-ri-cô trước lỗi lầm của En-ri-cô ?
- Tức giận, nghiêm khắc, đau khổ
(?) Tìm chi tiết thể hiện thái độ của người bố ?
- Việc như thế ……… tái phạm nữa
- Sự hỗn láo của con ……… tim bố vậy.
- Thà rằng bố không có con, còn hơn là thấy con bội
bạc với mẹ
(?) Vì sao người bố có thái độ như thế ?Qua từ ngữ nào
con nhận thấy tâm trạng này?
- Thể loại : Thư từ – biểu cảm
- Phương thức chính : biểu cảm
- Bố cục : ba phần
II Tìm hiểu văn bản
1.Thái độ của người bố
- Buồn bã, tức giận,
- Chân tình, tế nhị nhưng
Trang 10- Vì En-ri-cô nhỡ thốt ra lời thiếu lễ độ với mẹ
- Nhát dao đâm vào tim, không thể nén cơn tức
giận, vong ân bội nghĩa, bội bạc, xấu hổ
Vì cha rất yêu con, rất tôn trọng mẹ và thất vọng vì con
hư Đó là nỗi đau thực sự của bao bậc cha mẹ khi con hư
Nỗi đau, những tâm trạng ấy minh chứng cho thái độ
nghiêm khắc và kiên quyết của người cha đối với Enricô
? Có ý kiến cho rằng người bố đã ghét bỏ, từ chối đứa con
khi nói: thà rằng bố không có con thôi con đừng
hôn bố nữa ".Con có đồng ý không? Vì sao?
GV : Lời cha minh chứng cho thái độ kiên quyết đến
quyết liệt trước lỗi lầm của con Yêu và ghét, còn và mất
mà ông nói với con trai như một lời khẳng định cho tình
cảm cũng như niềm mong mỏi hi vọng của ông nơi con
mình Và càng yêu con bao nhiêu hẳn lòng ông càng thất
vọng vì thái độ vô lễ của con bấy nhiêu
? Trong bức thư người cha nhắc tên con rất nhiều lần
"Enricô ạ, à” Con thử hình dung trong những lời gọi ấy
ẩn chứa tình cảm gì?
- Đó là tình cảm chân tình tha thiết
? Vì sao khi nói về lỗi lầm của con, người cha lại nhắc
đến công lao của người mẹ và đặc biệt là nói tới
"ngày buồn thảm nhất là ngày con mất mẹ"?
Định hướng:
+ Con hỗn với mẹ >< mẹ chăm lo cho con
+ Nhắc đến công lao của mẹ, con sẽ tự nhận thấy lỗi
lầm của mình, thấm thía về thái độ không phải, đau
đớn day dứt về việc làm sai Như thế gián tiếp người
cha đã nói với con biết bao điều về đạo lí, về cách cư
- Mong con kính trọng mẹ
Trang 11trực tiếp mà lại viết thư? HS thảo luận
GV: Đây là một bức thư mang tính tế nhị Người bố
không trực tiếp phê phán lỗi của con trước mặt mọi
người , ông cũng không muốn nói chuyện trực tiếp với
con vì ông rất hiểu tâm lí trẻ con Chúng dễ bị tự ái khi
bị phê bình trực tiếp Chọn giải pháp viết thư , người
bố tránh cho con sự xấu hổ mà từ đó có thể dẫn đến tự
ái rồi ương ngạnh làm trái ý người lớn Đây là cách suy
nghĩ thấu đáo và giáo dục có hiệu quả Khi đọc bức thư
người con sẽ đối diện với chính mình để suy nghĩ và sửa
đổi.
? Theo con qua bức thư, qua sự việc mắc lỗi lầm của con,
người cha muốn con mình phải khắc ghi điều gì? Có thể
đọc những câu văn trực tiếp thể hiện điều đó
- Tình yêu thương, kính trọng cha mẹ là tình cảm
thiêng liêng hơn cả Thật đáng xấu hổ cho kẻ nào
chà đạp lên tình yêu thương đó
? Người bố vạch cho En-ri-cô biết điều gì và mong gì ở
En-ri-cô ?
Vai trò của mẹ trong cuộc sống của con, hiểu được công
lao và sự hy sinh của mẹ Mong con hãy yêu quý kính
trọng mẹ
? Lời lẽ của người bố như thế nào? Đến đây con có thể
cho biết cha của - Chân tình, tế nhị nhưng nghiêm
khắc
? Theo em điểu gì khiến En-ri-cô xúc động khi đọc thư
bố ?( y/c HS thảo luận nhóm bàng KT khăn trải bàn)
GV nhận xét-chốt :
- Vì bố gợi lại những kỉ niệm giữa mẹ và En-ri-cô Chỉ cho
con thấy sự hi sinh lớn lao của mẹ
- Vì lời nói chân tình sâu sắc của bố
Trang 12- Vì thái độ nghiêm khắc và kiên quyết của bố.
(?) Trong những lời khuyên của bố em tâm đắc nhất câu
nào(?) vì sao (?)
- “Trong đời con ….mất mẹ”
2)Tìm hiểu hình ảnh người mẹ của En –ri –cô:
? Hình ảnh người mẹ của En-ri-cô hiện lên qua các chi
tiết nào trong văn bản mẹ tôi?
- Thức suốt đêm suốt đêm…có thể mất con…sẵn
sàng bỏ hết một năm hạnh phúc để cứu sống con…
? Em cảm nhận phẩm chất cao quý nào của người mẹ
sáng lên từ những chi tiết đó ?(GV y/c hs ghi vào vở)
- Dành hết tình thương cho con
- Quên mình vì con
? Phẩm chất đó được biểu hiện như thế nào ở mẹ em
hoặc một người mẹ VN nào mà em biết?
? Trong những lời sau đây của cha En-ri-cô:
- Sự hỗn láo của con như một nhát dao đâm vào tim
bố vậy
- Trong đời, con có thể trải qua những ngày buồn
thảm, nhưng ngày buồn thảm nhất sẽ là ngày con
mất mẹ
Em đọc được ở đó những cảm xúc nào của người cha ?
- Hết sức đau lòng trước sự thiếu lễ độ của đứa con
hư
- Hết mực yêu quý, thương cảm mẹ của En-ri-cô
? Theo em, vì sao người cha cảm thấy : “Sự hỗn láo của
con như một nhát dao đâm vào tim bố vậy “?
- Vì cha vô cùng yêu quý mẹ
- Vì cha vô cùng yêu quý con
- Cha đã thất vọng vô cùng vì con hư, phản lại tình
yêu thương của cha mẹ
2.Hình ảnh người mẹ.
Hết lòng thương yêu con, sẵn sàng hy sinh vì con
Trang 13? Nhát dao hồn láo đã đâm vào trái tim yêu thương của
cha Nhưng theo em nhát dao ấy có làm đau trái tim
người mẹ ?
- Càng làm đau trái tim người mẹ
- tim người mẹ chỉ có chỗ cho tình thương yêu con, nên
sẽ đau gấp bội,
(?) Trong bức thư người bố bắt con phải lập tức làm gì để
nhận lỗi, để được mẹ tha thứ (?)
- Thành khẩn xin lỗi mẹ
- Cầu xin mẹ hôn con
(?) Em hiểu chi tiết chiếc hôn của mẹ sẽ xóa đi dấu vết
vong ân bội nghĩa trên trán con như thế nào (?)
- Chiếc hôn mang ý nghĩa tượng trưng đó là chiếc
hôn tha thứ, cái hôn của lòng mẹ bao dung, cái hôn
xóa đi nỗi ân hận của đứa con và làm dịu nỗi đau
- Gv cho học sinh tự do phát biểu
(?) Văn bản là bức thư của bố gởi cho con nhưng tại sao
lấy nhan đề là “ Mẹ tôi” (?)
=> Vì tác giả muốn khắc sâu :
- Hình ảnh người mẹ cao cả lớn lao
- Tình cảm và thái độ quý trọng của bố đối với mẹ
- Sự xúc động và hối hận của En-ri-cô
Hoạt động 3:Tổng kết
(?) Theo em chủ đề của văn bản là gì ? Tập trung ở câu
nào ? Vì sao ? (Ghi nhớ)
(?) Qua văn bản này, em rút ra bài học gì cho chính
- Lồng trong câu truyện một bưc thư có nhiêù
3.Ý nghĩa văn bản :
Người mẹ có vai trò vô cùng quan trọng trong gia đình.Tình yêu thương,kính trọng cha mẹ là tình cảm thiêng liêng nhất đối với mỗi con người
Trang 14mình? (Thương yêu, kính trọng và vâng lời mẹ cha)
(?) Bức thư mang tính biểu cảm đặc sắc ở chỗ nào?
Giọng điệu chân thành, tha thiết vừa nghiêm khắc, dứt
khoát vừa phân tích thiệt hơn đầy sức thuyết phục , phù
hợp với tâm lí trẻ lần đầu phạm khuyết điểm mong được
tha thứ, mong có cơ hội sửa chữa)
Hoạt động 4: Củng cố và luyện tập
(?) Chọn nhan đề khác cho văn bản?
- GV hướng dẫn HS thảo luận tại lớp
Học thuộc đoạn: "Khi đã khôn lớn thương yêu đó".
? Học văn bản này em có những cảm nhận gì ?
Mẹ tôi là bài ca tuyệt đẹp để lại trong chúng ta h/a cao
đẹp thân thương của ngưòi mẹ hiền, người cha mẫu mực
Văn bản đã giáo dục chúng ta bài học hiếu thảo , đạo làm
con Tất cả được thể hiện bằng cách viết thư tế nhị mà sâu
sắc đạt hiệu quả giáo dục cao
Hướng dẫn HS tự học ở nhà
- Đọc lại văn bản
- Tại sao lại nói, câu “thật đáng xấu hổ…” là một câu
thể hiện sự liên kết cảm xúc lớn nhất của người cha với
một lời khuyên dịu dàng? Câu chuyện tâm trạng đó có hợp
2 Kể lại 1 sự việc em lỡ gây
ra khiến bố, mẹ buồn phiền
Ngày soạn: 21/8/2012
Trang 15- Nắm được cấu tạo của hai loại từ ghép : từ ghép chính phụ và từ ghép đẳng lập
- Hiểu được nghĩa của các loại từ ghép.
2.Kĩ năng:
-Nhận diện các loại từ ghép.
-Mở rộng, hệ thống hóa vốn từ.
-Sử dụng từ ghép hợp lí
3.Kĩ năng sống: - Ra quyết định,giao tiếp,động não,phân tích.
-Có ý thức trau dồi vốn từ làm trong sáng ngôn ngữ tiếng Việt
B.Chuẩn bị:
-Giáo viên:SGK, Giáo án, bảng phụ, PHT,
-Học sinh:Soạn bài, bút lông, giấy Ao
C.Phương pháp, kĩ thuật dạy học:
- Phương pháp: Vấn đáp, nêu và giải quyết vấn đề, thảo luận nhóm.
-Kĩ thuật: KT động não,KT khăn phủ bàn, sơ đồKWL…
D.Tiến trình lên lớp:
* Bài mới
- Đây mới chỉ là khái niệm về từ ghép mà các em đã được học ở lớp 6 Hôm nay, chúng ta cũng học về từ ghép nhưng ở mức độ cao hơn Bài học mới sẽ giúp các em hiểu được điều đó
Hoạt động 1: Khởi động
* Ổn định
* Bài cũ: GV phát PHT theo sơ đồ KWL cho từng tổ.
I Bài học
Trang 16- Nêu khái niệm : Từ ghép
- Nhắc lại việc phân loại từ theo cấu tạo ? Thế nào là từ
Hoạt động 2 : Hình thành kiến thức mới
- Treo bảng phụ (hoặc đưa lên máy chiếu) :
+ Mẹ cịn nhớ bà ngoại khi cổng trường đĩng lại [ ] (Lí
? Ngồi việc ghép tiếng ngoại vào bà, tiếng phức vào thơm, em
cịn cĩ thể ghép thêm tiếng nào nữa ?
+ bà nội - bà cố - bà cơ
+ thơm ngát - thơm nức - thơm lừng
? Sau khi ghép như thế, em thấy điều gì xảy ra ?
+ Từ một tiếng chính, ghép thêm tiếng phụ tạo thành nhiều từ
ghép cĩ nhiều nghĩa khác nhau.
Giảng : Cấu tạo từ ghép chính phụ
? Hãy nhận xét trật tự các tiếng trong các từ ghép ấy !
- Tiếng chính đứng trước, tiếng phụ đứng sau
1 Các loại từ ghép
a Từ ghép chính phụ
Cĩ tiếng chính và tiếng phụ:
+ Tiếng phụ bổ sung ý nghĩa cho tiếng chính.+ Tiếng chính đứng trước, tiếng phụ sau
VD :Hoa hồng,xe đap, bút chì
b Từ ghép đẳng lập
-Các tiếng bình đẳng
về ngữ pháp
VD :quần áo, sách vở, chân tay
Trang 17- Đưa lên máy chiếu :
+ Việc chuẩn bị quần áo mới của ngày khai trường + Mẹ
không lo trầm bổng [ ].
? Trong từ quần áo, trầm bổng có phân ra được tiếng nào
chính, tiếng nào phụ không ? Mối quan hệ nghĩa giữa các tiếng
như thế nào?
- Không Quan hệ bình đẳng
? Đối chiếu nghĩa giữa bà ngoại, thơm phức và nghĩa của quần
áo, trầm bổng, em hãy cho biết có mấy loại từ ghép ?
- Trả lời : Có 2 loại từ ghép :
a Từ ghép chính phụ
b.Từ ghép đẳng lập
* Hướng dần học sinh tìm hiểu nghĩa của từ ghép
? So sánh nghĩa của từ bà ngoại, bà nội với bà, thơm phức,
thơm nức với thơm, em thấy có gì khác nhau?
Trả lời : Nghĩa của từ bà ngoại, thơm phức có tính phân nghĩa
? Nghĩa của từ ghép quần áo với quần và áo, nghĩa của từ trầm
bổng với trầm và bổng có gì khác nhau ?
- Trả lời : Nghĩa của quần áo, trầm bổng có tính chất hợp
nghĩa so với quần và áo, trầm và bổng.
? Em hiểu như thế nào về nghĩa của từ ghép chính phụ, nghĩa
của từ ghép đẳng lập ?
- Trả lời : (Theo SGK)
- Góp ý, bổ sung
? Cho một vài ví dụ về 2 loại từ ghép này rồi so sánh đối chiếu
nghĩa của nó với tiếng gốc, hoặc khi tách riêng Chọn vài từ để
từ ghép chính phụ hẹp hơn nghĩa tiếng chính
b Nghĩa của từ ghép
đẳng lập : có tính hợp nghĩa
Nghĩa của từ ghép đẳng lập khái quát hơn nghĩa của các tiếng tạo nên
nó
II Luyện tập : BT1:
+ Từ ghép chính phụ :
lâu đời, xanh ngắt, nhà máy, nhà ăn, cười nụ
+ Từ ghép đẳng lập :
Trang 18- Hướng dẫn HS đọc và phân tích yêu cầu từng bài tâp.
- Treo bảng phụ BT 1,2,3/ SGK /15
-GV cho HS hoạt động cá nhân
Bài tập 4: Chia lớp làm 4 nhóm, cử đại diện nhóm trình bày:
Bài tập 6: Giáo viên hớng dẫn, HS trình bày
Yêu cầu:
- Mát tay: chỉ sự may mắn, yên tâm, hy vọng
+ Mát : chỉ thời tiết, không khí, mát mẻ, dễ chịu
- Gang thép : chỉ ý chí nghị lực của con ngời trong chiến đấu
+ Gang, thép là chất kim loại
- Tay chân: chỉ sự thân tín, tin cậy, giúp việc đắc lực
+ Tay, chân: là bộ phận cơ thể con ngời.
*Củng cố:Sau tiết học, em tự rút ra được những kiến thức
- Chuẩn bị bài mới :
+ Đọc và tìm hiểu bài : Liên kết trong văn bản / SGK /
tr 17-20 (Trả lời câu hỏi, phân tich ví dụ, chuẩn bị ý kiến
suy nghĩ, chài lưói, cây
cỏ, ẩm ướt, đầu đuôi
BT2,3::
- Tạo từ ghép chính
phụ : bút chì, thước kẻ, mưa rào, ăn bám, trắng xoá, vui tai, nhát gan
- Tạo từ ghép đẳng
lập : núi đồi, núi rừng; ham muốn, ham thích; xinh đẹp, xinh tươi; mặt mày, mặt mũi, học hành, học tập; tươi cưòi, tươi trẻ-
BT4 + Có thể nói : một cuốn sách, một cuốn
vở vì sách, vở là danh
từ chỉ vật tồn tại đưới dạng cá thể, có thể đếm được
+ Không nói : một cuốn sách vở vì sách
vở là từ ghép đẳng lập
có nghĩa tổng hợp chỉ chung cả hai loại
BT5:
Trang 19phát biểu) a) Không phải vì hoa
hồng khác với hoa màu hồng (hoa hồng là từ ghép chính phụ)
b) Không đúng vì áo dài (từ ghép chính phụ) chỉ loại áo dài của phụ nữ.
c) Không phải vì cà chua (từ ghép chính phụ) có những giống không chua Nói “cà chua này ngọt quá” đư-ợc
d) Không phải vì cá vàng là loại cá cảnh
Ngày soạn: 27/8/2012
Ngày dạy: 28/8/2012
Tuần 1, tiết 4
Trang 20A.Mục tiêu cần đạt:
1.Kiến thức:
Giúp học sinh:
- Nắm được K/n liên kết trong VB.
-Y/c về liên kết trong VB
2.Kĩ năng:
-Nhận biết và phân tích tính liên kết của các VB
-Viết các bài văn, đoạn văn có tính liên kết
3.Kĩ năng sống : - Suy nghĩ,sáng tạo,ra quyết định.
Có ý thức trau dồi khả năng diễn đạt có tính liên kết trong nói và viết làm trong sáng ngôn ngữ tiếng Việt
B.Chuẩn bị:
-Giáo viên:SGK, Giáo án, bảng phụ, PHT,
-Học sinh:Soạn bài, bút lông, giấy Ao
C.Phương pháp, kĩ thuật dạy học:
- Phương pháp: Vấn đáp, nêu và giải quyết vấn đề, thảo luận nhóm.
-Kĩ thuật: KT động não,KT khăn phủ bàn…
D.Tiến trình tổ chức các hoạt động dạy và học
* Bài mới
*Tạo tình huống vào bài
? Hãy nhìn lên màn hình (hoặc bảng phụ) và nhận xét câu : “Tôi đến trường - em Thu bị ngã”
? Câu này cho ta mấy thông tin ?
? Nhưng người đọc, người nghe có thấy câu văn dễ hiểu không ? Vì sao ?
+ Hai thông tin
+ Không dễ hiểu vì hai thông tin rời rạc.
? Và nếu sửa được thì em sẽ sửa như thế nào ?
- Sửa lại : Trên đường tôi đến trường, tôi đã nhìn thấy em Thu bị ngã
Giảng : Hai thông tin rời rạc nhưng đã liên kết với nhau, tạo nên một câu có nghĩa, dễ hiểu Đó chính là vấn đề chúng ta sẽ tìm hiểu và thực hành hôm nay (Ghi đề bài học : Liên kết trong văn bản)
Trang 21Hoạt dộng của thầy Kiến thức cần đạt Hoạt động 1 : Khởi động.
* Ổn định:
* Bài cũ: ôn kiến thức cũ
Hỏi: Văn bản là gì?Văn bản có tinh chất gì?
Trả lời: Văn bản là chuỗi lời nói hoặc viết có nội
dung, có mục đích giao tiếp Một trong tính chất
quan trọng của văn bản là tính liên kết
* Hoạt động 2 : Hình thành kiến thức mới
Bước 1: Hướng dẫn học sinh tìm hiểu thế nào là
liên kết văn bản - Treo bảng phụ hoặc đưa lên
máy chiếu 2 đoạn văn :
+ Đoạn 1 : Trích từ văn bản “Mẹ tôi‛ : “Trước mặt
cô giáo để cứu sống con” có tính liên kết chặt chẽ
và dễ theo dõi nội dung sự việc
+ Đoạn 2 : Đoạn 1a /SGK/ tr 17
? Em hãy so sánh 2 đoạn văn này, xem đoạn nào
giúp em hiểu rõ hơn người bố muốn nói gì ? Vì
sao ?
+ Đoạn 1: dễ hiểu hơn người bố muốn nói gì vì thứ
tự các sự việc xảy ra ở đoạn này diễn ra một cách
tự nhiên, hợp lí
+ Đoạn 2 : các câu văn khó hiểu
Giảng : Đoạn 1 dễ hiểu là do giữa các câu trong
đoạn văn có sự liên kết chặt chẽ trong văn bản
Đoạn 2 thiếu sự liên kết nên ta thấy ý tứ rời rạc,
khó có thể hiểu người bố muốn nói với con điều gì
? Vậy văn bản cần phải như thế nào ? ? Thế nào
là tính liên kết trong văn bản ?
⇒ Chưa liên kết
- Liên kết: là nối liền, gắn bó giữa các câu, đoạn cả về nội dung và hình thức
- Liên kết là một trong những tính chất quan trọng nhất của văn bản
Trang 22Đọc Ghi nhớ (chấm 1) / SGK/ tr.18.
Bài tập ứng dụng : (Sử dụng máy chiếu) BT1
/tr.18 :
Thảo luận nhóm.
? Hãy sắp xếp các câu văn theo một thứ tự hợp lí để
có một đoạn văn bản có tính liên kết chặt chẽ
+ Câu 1 - Câu 4 - Câu 2 - Câu 5 - Câu 3
Bước 2: Hướng dẫn học sinh tìm hiểu phương
tiện liên kết trong văn bản
Đọc những câu văn sau:
(1) Một ngày kia còn xa lắm, ngày đó con sẽ biết
thế nào là không ngủ được (2) Giấc ngủ đến với
con dễ dàng như uống một ly sữa, ăn một cái kẹo
(3) Gương mặt thanh thoát của đứa trẻ tựa nghiêng
trên gối mềm, đôi môi hé mở và thỉnh thoảng chúm
lại như đang mút kẹo
? Sự sắp xếp ý nghĩa giữa câu (1) và câu (2) có gì
bất hợp lí không? Em hãy thêm từ để xoá bỏ bất
hợp lí đó.
+ Câu (1) nói về tình trạng không ngủ được của
con nhưng câu (2) lại nói giấc ngủ đến với con một
cách dễ dàng‛ Có thể thêm còn bây giờ
? Giữa câu (1), câu (2) với câu (3) đã có sự liên kết
với nhau chưa ? Vì sao ?
- câu (2) và câu (3) chưa có sự liên kết vì đối tượng
nói đến ở câu (1), câu (2) là đứa con còn câu (3) lại
là đứa trẻ
Giảng : Để tạo sự liên kết giữa các câu, cần biết sử
dụng phương tiện liên kết Chắng hạn, khi thêm các
từ “còn bây giờ” vào câu (2) và thay từ “đứa trẻ”
bằng từ “con” ở câu (3) thì tính liên kết giữa các
b Phương tiện liên kết
2 Liên kết về nội dung:
VD: Bài tập 2 sgk/19
- Tôi nhớ đến mẹ tôi…………mẹ tôi ……sáng nay…………chiều nay…
→ Có sự liên kết về mặt hình thức nhưng chưa có sự liên kết về mặt nội dung
⇒ Cần có sự liên kết về mặt nội dung
* Ghi nhớ :
- Liên kết là làm cho nội dung
Trang 23câu sẽ chặt chẽ hơn
? Đọc Ghi nhớ (chấm 2) tr./18
Bài tập ứng dụng : - Treo bảng phụ có ghi sẵn
đoạn văn bản ở BT3/ tr.19
- Cho HS điền vào những chỗ trống để các câu
trong văn bản liên kết đựợc với nhau.
- Hướng dẫn HS thảo luận nhóm, thống nhất điền
từ
Thực hiện điền từ : bà bà cháu Bà
bà cháu bà.Thế là
* Hoạt động 3 : Bài tập rèn kĩ năng
(1) Đêm nay mẹ không ngủ được Ngày mai là ngày
khai trường lớp một của con.
? Có người bảo sự liên kết giữa 2 câu trên hình như
không chặt chẽ, vậy mà chúng vẫn được đặt cạnh
nhau trong văn bản Cổng trường mở ra‛ Có cần
sửa lại thành Đêm nay mẹ không ngủ được vì ngày
mai đã là ngày khai trường lớp một của con‛ hay
không ?
Giảng : Phương tiện liên kết của ngôn ngữ không
chỉ thể hiện qua các từ ngữ liên kết mà có khi đó là
sự phát hiện liên tục ý nghĩa các câu, làm cho chúng
gắn bó với nhau một cách tự nhiên
* Hoạt động 4: Củng cố - Dặn dò :
- HS đọc phần Ghi nhớ/SGK /tr 18
- Nhấn mạnh lại kiến thức cơ bản của bài học : Tầm
quan trọng của liên kết và phương tiện liên kết
- Phương tiện liên kết các từ ngữ câu văn thích hợp
BT5: Câu chuyện "Cây tre
trăm đốt" giúp em hiểu rõ hơn về vai trò của liên kết trong văn bản: Muốn có một văn bản hoàn chỉnh thì các
Trang 24+ Hoàn chỉnh bài tập làm văn : Tả buổi lễ phát
thưởng, có dùng phương tiện liên kết giữa các câu,
các đoạn trong bài
- Chuẩn bị bài mới :
+ Đọc và tìm hiểu bài : Cuộc chia tay của những
con búp bê (Khánh Hoài)/ SGK tr 21-27 (đoc,
tìm hiểu chung về văn bản và ý nghĩa của tên
Trang 251.Kiến thức:
-Nắm được tình cảm anh em ruột thịt thắm thiết, sâu nặng và nỗi đau khổ của những đứa
trẻ khơng may bị rơi vào hồn cảnh bố mẹ li dị
Thấy được cái hay của truyện ở cách kể chân thật, cảm động theo ngơi thứ nhất với các
chi tiết thể hiện tâm trạng nhân vật cũng như sự sáng tạo của bố cục và chuyển mạch trong văn bản
C.Phương pháp, kĩ thuật dạy học:
- Phương pháp: Vấn đáp, nêu và giải quyết vấn đề, thuyết trình, đọc sáng tạo,thảo luận
nhĩm
-Kĩ thuật: KT động não,KT khăn phủ bàn…
D.Tiến trình lên lớp:
@ Giới thiệu bài: Tổ ấm gia đình là vô cùng quí giá và quan trọng Nhưng trong cuộc
sống, có những gia đình chẳng may rơi vào cảnh tan vỡ: anh em phải sống xa nhau.Đó là câu chuyện mà hôm nay chúng ta sẽ tìm hiểu: Cuộc chia tay của những con búp bê.
Trang 26Hoạt dộng của thầy Hoạt động 1: Khởi động
1) Ổn định: Kiểm diện.
2) Kiểm tra bài cũ: Nêu nội dung ý nghĩa của VB
“Mẹ tơi”
3) Bài mới:
Hoạt động 2: Tìm hiểu tác giả và TP.
? Văn bản này do ai sáng tác ?Nó được ra đời trong
hồn cảnh nào?
* GV hướng dẫn đọc
- Đọc phân biệt rõ nhân vật, thể hiện diễn tâm lý (cĩ thể
phân ra giọng kể)
Đây là câu chuyện cảm động của 2 anh em chia tay
nhau khi mẹ cùng em sẽ phải dời gia đình sau khi bố mẹ
li dị Truyện được kể theo ngơi thứ nhất và là 1 tronh 2
nhân vật chính của truyện => Đọc giọng xúc động xen
những lời bộc lộ thái độ thảng thốt, đau đớn của tâm
trạng nhân vật
Tĩm tắt: Bố mẹ chia tay nhau, Thành và Thuỷ cũng
phải xa nhau - Đồ chơi của 2 anh em, trong đĩ cĩ 2 con
búp bê, cũng phải bị chia đơi.- Dằn vặt, đau khổ, 2 anh
em ra trường tạm biệt cơ giáo và các bạn của Thuỷ.-
Thuỷ quyết định nhường đồ chơi cho anh và những con
búp bê khơng bị chia đơi
? Văn bản này thuộc thể loại gì?Ngơi kể? Phương thức
biểu đạt?
? Nhân vật chính trong truyện ngắn này là ai? Vì sao em
xác định như thế?
Hai anh em Thành và Thủy đều là nhân vật chính vì
mọi sự việc của câu chuyện đều cĩ sự tham gia của
- Ngơi kể thứ nhất
- Bố cục: 3 phần
Trang 27cả hai.
Nhân vật Thành thì hầu như chỉ suy nghĩ ở nội tâm là
chính, trong khi đó, nhân vật Thủy thì linh động hơn,
có sự giằng xé giữa việc chia búp bê, có lời nói giận
dỗi, có tiếng khóc nức nở khi chia tay với cô giáo và
với anh của mình Truyện được kể theo ngôi thứ
nhất, người xưng tôi là Thành đã chứng kiến tất cả
việc xảy ra, cũng là người chịu nỗi đau như Thủy –
em gái mình Do đó, ta có thể nói Thành và Thủy là
hai nh vật chính trong tr ngắn nầy
? Có 3 sự việc được lần lượt kể trong cuộc chia tay này:
chia búp bê; chia tay với lớp học; hai anh em chia tay
Hãy xác định các đoạn văn tương ứng?
Đoạn1 : Từ đầu đến ‘hiếu thảo như vậy’
Đoạn2: tiếp đến ‘trùm lên cảnh vật’
Đ3: còn lại
? Hai bức tranh trong SGK minh họa cho các sự việc
nào của truyện?
Minh họa sự việc chia búp bê & cảnh hai anh em
chia tay nhau
Hoạt động 3: Tìm hiểu văn bản
A CUỘC CHIA BÚP BÊ :
? Búp bê có ý nghĩa như thế nào trong cuộc sống của
anh em Thành và Thủy?
- Là đồ chơi thân thiết, gắn liền với tuổi thơ của hai
anh em Hai con Vệ Sĩ và Em Nhỏ luôn ở bên nhau
chẳng khác nào anh em Thành và Thủy
Diễn giảng : Những con búp bê vốn là những đồ chơi
II Tìm hiểu văn bản
1 Cuộc chia búp bê:
- Búp bê gắn với gia đình sum họp đầm ấm,
là kỉ niệm êm đềm của tuổi thơ, là hình ảnh anh
em ruột thịt bền chặt không gì có thể chia rẽ…
- Tâm trạng của Thành
Trang 28tuổi nhỏ, thường gợi lên sự ngộ nghĩnh, trong sáng,
ngây thơ, vô tội – cũng như hai anh em Thành, Thủy
vô tư, không có tôi lỗi gì … thế mà đành phải chia
tay Tên truyện đã gợi lên một tình huống buộc người
đọc phải theo dõi đồng thời cũng thể hiện được ý đồ
tư tưởng của người viết
? Vì sao phải chia búp bê ra?
- Bố mẹ ly hôn, hai anh em phải xa nhau, búp bê cũng
phải chia đôi theo lệnh của mẹ
? Hình ảnh Thành và Thủy hiện lên như thế nào khi
mẹ ra lệnh chia đồ chơi?
- Thủy run lên bần bật…, cặp mắt tuyệt vọng…, hai bờ
mi sưng mọng vì khóc nhiều
- Thành: cắn chặt môi để khỏi bật khóc…, nước mắt
cứ tuôn ra như suối ướt đầm cả gối và hai cánh tay
áo
? Các chi tiết đó cho thấy hai anh em Thành và Thủy
đang trong tâm trạng như thế nào?
- Buồn khổ, đau xót, bất lực …
? Cuộc chia tay búp bê diễn ra như thế nào?
- Thành : lấy hai con búp bê trong tủ đặt sang hai phía
Thủy: tru tréo giận dữ:”sao anh ác thế!”
- Thành : đặt con Vệ Sĩ vào cạnh con Em Nhỏ Thủy:
bỗng vui vẻ: “Anh em chúng đang cười kìa”
? Vì sao Thủy giận dữ rồi lại vui vẻ?
- Giận dữ vì không chấp nhận chia búp bê Vui vẻ vì
búp bê ở bên nhau
? Hình ảnh hai con búp bê của 2 anh em Thành và
Thủy luôn đứng cạnh nhau có thể mang những ý
nghĩa tượng trưng nào?
Tình anh em bền chặt không gì có thể chia rẽ…
? Theo em, vì sao Thành và Thủy không thể mang
và Thủy: buồn khổ, đau xót, bất lực…
Trang 29búp bê chia ra? GV cho HS thảo luận nhĩm
(Kĩ thuật khăn trải bàn)
- Búp bê gắn với gia đình sum họp đầm ấm
- Búp bê là kỉ niệm êm đềm của tuổi thơ
- Búp bê là hình ảnh anh em ruột thịt…
(Theo Khánh Hoài)
I MỨC ĐỘ CẦN ĐẠT
- Hiểt được hồn cảnh éo le và tình cảm ,tâm trạng của các nhân vật trong truyện.
- Nhận ra được cách kể chuyện trong văn bản
Trang 30? Em hãy tóm tắt lai truyên ngắn Cuộc chia tay của những con búp bê.
3 Bài mới : Giới thiệu bài:
Trong cuộc sống , ngoài việc trẻ được sống đầy đủ về vật chất thì cha mẹ còn làm
cho con trẻ đầy đủ , hoàn thiện về đời sống tinh thần Trẻ có thể thiếu thốn vật chất nhưng tinh thần cần phải đầy đủ Cho dù rất hồn nhiên , ngây thơ nhưng trẻ vẫn cảm nhận , vẫn hiểu biết 1 cách đầy đủ về c/ s gia đình mình Nếu chẳng may rơi vào hoàn cảnh bất hạnh , các em cũng biết đau đớn , xót xa , nhất là khi phải chia tay với gia đình thân yêu của mình Để hiểu rõ hoàn cảnh đó , bài học hôm nay sẽ giúp ta hiểu được vấn đề đó
HOẠT ĐỘNG 1: Gv hướng dẫn hs tìm hiểu mục 2.
B CUỘC CHIA TAY VỚI LỚP HỌC:
II ĐỌC - HIỂU VĂN BẢN.
1 Cuộc chia búp bê
Trang 31? Tại sao khi đến trường, Thủy lại bật lên khóc thút
thít?
- Trường học là nơi ghi khắc những kỉ niệm buồn vui
của Thủy: thầy cô, bảng tin, cột cờ, chơi ô ăn quan…
thủy sắp phải chia tay mãi mãi với nơi này Thủy
không con được đi học nữa!
? Chi tiết cô giáo ôm chặt lấy thủy và nói: Cô biết
chuyện rồi, cô thương em lắm Còn các bạn cùng lớp
thì sững sờ…khóc thút thít có ý nghĩa gì?
- Diễn tả sự ngạc nhiên, niềm đồng cảm xót thương của
thầy, bạn dành cho Thủy
- Diễn tả tình nghĩa thầy trò ấm áp trong sáng
- Có cả niềm oán ghét cảnh gia đình chia ly
? Các chi tiết sau đây có ý nghĩa gì: Cô giáo tái mặt,
nước mắt giàn giụa còn bọn trẻ thì khóc mỗi lúc một to
hơn khi được tin Thủy sẽ không được đi học nữa?
Một em bé mà không được đi học nữa thì đó là điều
đau xót nhất, không chỉ cho em mà cho tất cả chúng ta
– nhất là những người đảm nhiệm công việc giáo dục
thế hệ trẻ Chính vì vậy mà khi nghe tin, cô Tâm đã
thốt lên: “Trời ơi!, cô giáo tái mặt và nước mắt giàn
giụa” Đây là chi tiết khiến người đọc cảm động nhất vì
đã có những người đồng cảm sâu sắc với nỗi bất hạnh
của Thủy (“lũ nhỏ cũng khóc mỗi lúc một to hơn”)
? Cảm nghĩ của em trước cuộc chia tay đầy nước mắt
này?
? Vì sao khi dắt Thủy ra khỏi cổng trường, tâm trạng
của Thành lại “kinh ngạc thấy mọi người vẫn đi lại
bình thường và nắng vẫn vàng ươm trùm lên cảnh
vật” ?
- Thành cảm nhận được nỗi bất hạnh của hai anh em
Thành cũng cảm nhận được sự cô đơn lạc lõng trước sự
2 Cuộc chia tay với lớp học
- Thể hiện niềm đồng cảm xót thương, tình nghĩa thầy trò, bạn bè
ấm áp
- ”nắng vẫn vàng ươm trùm lên cảnh vật”: ->
sự bất hạnh, cô đơn lạc lõng của hai anh em
Trang 32vơ tình của người và cảnh…
Diễn giảng : Đây là nét tâm lí thường thấy ở những
người đau khổ nên nhìn ra xung quanh thấy mọi vật
đều như “trớ trêu” đối vĩi mình: “Cảnh nào cảnh cĩ
đeo sầu Người buồn cảnh cĩ vui đâu bao giờ”… Lúc
này, trong tâm hồn Thành đang nổi dơng bão vì sắp
phải chia lìa với đứa em gái bé nhỏ, thân thiết, cả trời
đất như sụp đổ trong tâm hồn em, thế mà bên ngồi
mọi người và đất trời vẫn khơng cĩ gì thay đổi Điều
này làm tăng thêm nỗi buồn sâu thẳm, trạng thái thất
vọng, bơ vơ, lạc lõng của nhân vật trong truyện
? Em sẽ làm gì nếu phải chứng kiến cuộc chia tay đầy
nước mắt của Thủy với lớp học? -> HS tự bộc lộ.
C CUỘC CHIA TAY CỦA HAI ANH EM :
? Vào lúc đồ đạc đã được chất lên xe tải chuẩn bị cho
cuộc ra đi, hình ảnh Thủy hiện lên qua những chi tiết
nào?
- Mặt tái xanh như tàu lá chuối, chạy vội vào nhà ghì lấy
con búp bê và khĩc nấc lên, nắm tay áo anh dặn dị, đăt
con Em Nhỏ quàng tay con Vệ Sĩ…
? Em hiểu gì về Thủy qua những chi tiết đĩ?
- Tâm hồn trong sáng, nhạy cảm; thắm thiết nghĩa tình
với anh; chịu nỗi đau khơng đáng cĩ
-? Lời nhắn của Thủy với anh trai về việc khơng để hai
con búp bê xa nhau, em hiểu theo ý nghĩa nào trong
những ý sau đây:
- Tình yêu những kỉ niệm tuổi thơ
- Lời nhắn nhủ khơng được chia rẽ anh em
- Lời nhắc nhở xã hội hãy vì hạnh phúc của tuổi thơ (->
3.Cuộc chia tay của hai anh em:
- Cuộc chia tay khơng bình thường, khơng đáng cĩ
- Tình cảm anh em ruột thịt mãi trong sang, khơng bao giờ mất kể
cả trong buồn khổ
Trang 33HS tự trả lời.)
? Văn bản CCTCNCBB là câu chuyện về những cuộc
chia tay,( chia tay búp bê, chia tay lớp học, chia tay
anh em) Em đanh giá như thế nào về những cuộc chia
tay đó:
(Thảo luận nhóm để trả lời).
- Đó là những cuộc chia tay không bình thường, vì hai
anh em tham gia vào cuộc chia tay này đều không có
lỗi Đó là cuộc chia tay không đáng có
Hoạt động 4: Tổng kết.
? Viết về những cuộc chia tay không đáng có, văn bản
này toát lên thông điệp về quyền trẻ em, đó là thông
điệp nào?
- Không thể đẩy trẻ em vào tình cảnh bất hạnh
- Người lớn và xã hội hãy chăm lo và bảo vệ hạnh phúc
tuổi thơ
? Theo em, có cách nào tránh được nỗi đau không
đáng có như Thành và thủy?.
? Câu chuyện chia tay buồn bã nhưng vẫn ấp áp tình
anh em ruột thịt Điều đó gợi cho em nghĩ gì về tình
anh em ruột thịt của con người?
- Tình anh em ruột thịt của con người sẽ không mất ngay
cả trong hoàn cảnh buồn khổ Tình anh em mãi trong
sáng
1 Em học tập được gì từ cách kể chuyện của tác giả
trong văn bản CCTCNCBB?
Người kể xưng tôi, ngôi thứ nhất Đó là nhân vật
Thành, người chứng kiến các việc xảy ra, cũng là
người chịu nỗi đau như em gái của mình Cách chọn
ngôi thứ nhất làm tăng thêm tính chân thực của truyện,
tạo điều kiện để nhân vật tự bộc lộ một cách sâu sắc và
III.TỔNG KẾT : 1.Nội dung : ghi nhớ sgk
2 Nghệ thuật :
- Xây dựng tình huống tâm lí
- Lựa chọn ngôi thứ nhất
để kể : nhân vật tôi trong truyện kể lại câu chuyện của minh nên những day dứt , nhớ thương được thể hiện một cách chân thực
- Khắc hoạ hình tượng nhân vật trẻ nhỏ ( Thàng
và Thuỷ) qua đó gợi lại suy nghĩ về sự lựa trọn ,ứng sử của những người làm cha làm mẹ
- Lời kể tự nhiên theo trình tự sự việc
3.Ý nghĩa văn bản:
- Là câu truyện của ngững đứa con nhưng lại gợi cho những người làm cha, mẹ phải suy nghĩ Trẻ em cần được sống trong mái ấm gia đình
Trang 34tự nhiên những suy nghĩ, tình cảm của mình Do vậy,
sức thuyết phục của truyện cũng cao hơn
Các sự việc được kể theo trình tự thời gian và phù hợp
với tâm lí trẻ em
GV : Thông điệp mà câu truyện gửi tới cho ngừơi đọc là
gì?
Hs : Dựa vào ghi nhớ trả lời
* CỦNG CỐ , LUYỆN TẬP VÀ DẶN DÒ:
1 Tóm tắt ngắn gọn lại truyện (khoảng 5- 6 dòng)?
Tại sao tác giả không đặt tên truyện là “Cuộc chia
tay của hai anh em” mà lại là “Cuộc chia tay của
những con búp bê”? Đặt tên truyện như vậy thì ý
nghĩa và chủ đề của tác phẩm sẽ càng thêm sâu sắc
và thấm thía như thế nào?
Tác giả không đặt tên truyện là “Cuộc chia tay của hai
anh em” mà lại là “Cuộc chia tay của những con búp
bê” Đặt tên truyện như vậy tác giả muốn mượn chuyện
đồ vật để nói về chuyện con người để hàm chứa ý
nghĩa sâu sắc như trong phần ghi nhớ: Hãy chấm dứt
những cuộc chia tay đau đớn như cuộc chia tay của hai
anh em Thành – Thủy trong truyện để bảo vệ và gìn
giữ những tình cảm tự nhiên, trong sáng của gia đình,
để làm tròn trách nhiệm của bố mẹ đối với con cái như
đã ghi trong Công ước về quyền trẻ em của LHQ 1989
Đọc lại ghi nhớ, SGK tr 27
Mỗi người cần phải biết giữ cho gia đình hạnh phúc
4.Củng cố - Dặn dò :
Tóm tắt vb
- Tìm các chi tiết của truyện thể hiện tình cảm gắn bó của hai anh em Thành và Thuỷ
Trang 35- Gv hướng dẫn cho H vẽ bản đồ tư duy theo các nhánh sau:
+ cuộc chia tay của thủy với Thành
+ cuộc chia tay của Thủy với lớp học
-Nhận biết và phân tích tính bố cục của các VB
-Vận dụng kiến thức về bố cục trong việc đọc hiểu VB, XD bố cục cho một văn bản nói, viết cụ thể
3.Kĩ năng sống:
- Suy nghĩ,sáng tạo,ra quyết định
- Tự hình thành thói quen xây dựng bố cục trong trong quá trình tạo lập một văn bản.
B.Chuẩn bị:
Trang 36-Giáo viên:SGK, Giáo án, bảng phụ, PHT,
-Học sinh:Soạn bài, bút lơng, giấy Ao
C.Phương pháp, kĩ thuật dạy học:
- Phương pháp: Vấn đáp, nêu và giải quyết vấn đề, thảo luận nhĩm.
-Kĩ thuật: KT động não,KT khăn phủ bàn…
D.Tiến trình tổ chức các hoạt động dạy và học
1) Ổn định: Kiểm diện, 2) Kiểm tra bài cũ:
- Thế nào là liên kết trong văn bản Để văn bản có tính liên kết (nói) phải làm gì
Bài mới@ Giới thiệu bài: Trong bĩng đá hoặc các mơn thể thao khác cĩ tính đối kháng
như bĩng rổ, bĩng chuyền, bĩng ném…, các huấn luyện viên phải sắp xếp các cầu thủ
thành một đội hình ; cịn trong chiến đấu, những vị tướng phải bố trí các đạo quân, các cánh quân thành thế trận Dàn đội hình như thế ; nếu khơng cĩ sự sắp xếp như vậy thì cĩ thể dẫn
đến hậu quả gì? ( lộn xộn, dễ bị đối phương tiêu diệt, hạ gục mau chĩng)
- Trong việc tạo lập các văn bản, cĩ gì cần được bố trí, sắp đặt như vị tướng cần bố trí
các cánh quân hay như huấn luyện viên cần bố trí đội hình cầu thủ khơng? (Cần xây dựng bố cục trong văn bản, dàn bài khái quát, cụ thể)
Hoạt động 1: Tìm hiểu bố cục văn bản
? Muốn viết một đơn xin nghỉ học em phải sắp xếp theo
VD: Một lá đơn xin
gia nhập Đội+ Sắp xếp theo trình tự
- Quốc hiệu, tiêu ngữ
- Tên đơn
- Nơi gửi đơn (GV chủ nhiệm)
Trang 37- Ký tên
?Nếu đảo trật tự trên em thấy như thế nào? Liệu lá đơn
có được chấp nhận không?
- Khi đảo trật tự lá đơn sẽ khó được chấp nhận vì
không đảm bảo trình tự và trình bày đúng sự việc
? Vậy bố cục trong văn bản là gì?
- Khi tạo văn bản, việc sắp xếp trật tự sự việc cần phải
tuân thủ theo một trình tự hợp lí để tạo ra tính liên kết
trong văn bản
Bố cục trong văn bản là một yêu cầu cần thiết phải có
khi xây dựng văn bản
Hoạt động 2: Những yêu cầu về bố cục trong văn bản
+ Đọc hai câu chuyện và trả lời câu hỏi
? So sánh hai văn bản trên với văn bản trong sách giáo
khoa em đã học thì có gì khác nhau không? GV choHS
thảo luận
Giống nhau: đầy đủ các ý
+ Khác nhau: Nguyên bản có 3 phần thì ở đây chỉ có 2
phần Các ý trong văn bản trên cũng được sắp xếp lộn xộn
+ Bố cục chưa hợp lí, cách kể chuyện rườm rà, thiếu tính
thống nhất làm cho người đọc người nghe thấy khó hiểu
Các chi tiết bị sắp xếp lộn xộn không theo trình tự diễn
biến của câu chuyện
? Theo em cần phải sửa như thế nào?
+ Sửa lại
- Con ếch trong một cái giếng, nó thấy bầu trời chỉ bằng
cái vung, nó nghĩ mình là chúa tể
- Nó ra khỏi giếng, đi lại ghêng ngang và bị giẫm bẹp
- Bỏ câu cuối: từ đáy trâu trở thành bạn của nhà nông
? Để cho bố cục rành mạch và hợp lí cần phải có điều
3 Các phần của bố cục
+ Văn bản thường được xây dựng theo bố cục ba phần: Mở bài, thân bài, kết bài
Trang 38kiện nào?
? Bài văn tự sự, miêu tả có mấy phần và nhiệm vụ của
từng phần là gì?
Gồm 3 phần:
+ Mở bài: Tả khái quát
+ Thân bài: Tả chi tiết
+ Kết bài: Tóm tắt về đối tượng và cảm nghĩ khái quát
? Khi đảo trật tự các phần trong văn bản, em có nhận ra
?Hãy ghi lại bố cục truyện CCTCNCBB, bố cục ấy,
theo em đã rành mạch và hợp lí chưa? Có thể kể lại
chuyện ấy theo một bố cục khác được không?
- Bố cục có ba đoạn rạch ròi: hai anh em chia đồ chơi;
Thủy đến trường chia tay với cô giáo và bạn; hai anh em
phải chia tay
- Ba đoạn cùng thống nhất với nhau trên câu chuyện
cuộc chia tay của hai anh em Trình tự xếp đặt ba đoạn
khiến người đọc cảm nhận dễ dàng và thấm thía câu
chuyện đau thương của hai em bé (đạt được mục đích
giao tiếp)
? Em có thể kể lại câu chuyện ấy theo một bố cục khác
được không?
VD:
- Mẹ và em Thuỷ ra đi, chỉ mình Thành ở lại
- Thành nghĩ về những sự việc đã xảy ra:
II Luyện tập 2/30
- Mẹ bảo phải chia đồ chơi
+ Hai anh em chia đồ chơi
+ Hai anh em đến trường chia tay thầy cô
và bạn bè+ Hai anh em chia tay nhau
Bố cục hợp lý theo trình tự thời gian diến
là kể lại việc học tốt, chứ chưa phải là sự trình bày kinh nghiệm học tốt Trong khi đó,
Trang 39+ Cuộc sống g/đ đang yên ấm, anh em vui vầy.
+ Bố mẹ thông báo việc li hôn
+ Thái độ, tâm trạng của 2 anh em
+ Chia đồ chơi ….)
- Có thể kể lại theo một bố cục khác, nhưng cần biết
rằng trong văn bản nầy, cái mạch văn (sự chia tay) được
thể hiện dần dần Nó đã được người tạo lập văn bản dẫn
dắt theo một con đường sao không bị quẩn quanh hay đứt
đoạn
Ơ trong truyện “ Cuộc chia tay của những con búp bê”
ngay từ đầu ta không thể biết ngay được là hai anh em
Thành, Thủy (và những con búp bê của hai anh em) rốt
cuộc có phải chia tay với nhau hay không Cuộc chia tay
(của hai anh em) và không chia tay (của hai con búp bê)
luôn có những diễn biến mới mẻ qua các phần, các đoạn
? Nhận xét gì về bố cục vừa tìm được ?
Bài tập 3/30
? Bố cục ba phần về kinh nghiệm học tốt hợp lí
chưa? Bổ sung thế nào?
- Để bố cục được hợp lí, cần sắp xếp các kinh nghiệm
theo một trật tự khoa học, dễ tiếp nhận: kinh nghiệm học
trên lớp, ở nhà, tham khảo tài liệu, tìm tòi sáng tạo …
4.Củng cố: Một văn bản tự sự, miêu tả thường có mấy
phần?
Kiểu văn tự sự :
MB: gthiệu chung về nhân vật và sự việc
TB: kể lại diễn biến sự việc
KB: kể kết cục của sự việc
Kiểu văn miêu tả :
MB: gthiệu cảnh được tả
TB: tập trung tả cảnh vật chi tiết theo một thứ tự nhất
điểm (4) lại không phải nói về học tập
Trang 40định
KB: thường phát biểu cảm tưởng về cảnh vật đĩ
DIỄN GIẢNG: Một văn bản 3 phần cĩ thể giúp cho văn
bản rành mạch, hợp lí Nĩi đến bố cục là nĩi tới sự sắp
đặt, sự phân chia rạch rịi nhưng trong mỗi phần phải cĩ
sự liên kết chặt chẽ và thống nhất
MB: ngồi việc giới thiệu thì phải làm cho người đọc,
người nghe đi vào đề tài một cách dễ dàng, tự nhiên và
hứng thú
KB: khơng chỉ nhắc lại hoặc phát biểu cảm nghĩ chung
chung mà phải tạo nên một ấn tượng tốt đẹp, phải gợi mở
cho người đọc, người nghe cái dư âm của văn bản
5) Hướng dẫn HS tự học ở nhà
- Học ghi nhớ, hoàn chỉnh bài tập SGK trang30
- Soạn : “Mạch lạc trong văn bản”
- Chuẩn bị câu trả lời trong vở bài tập
Ngày soạn: /9/2012
Ngày dạy: /9/2012
Tuần: 2 Tiết: 8
MẠCH LẠC TRONG VĂN BẢN
A.Mục tiêu cần đạt:
1.Kiến thức:
Giúp học sinh:
