NÉT VĂN HÓA CHỢ SÀI GÒN

Từ lâu khi nhắc đến Sài Gòn Thành phố Hồ Chí Minh là người ta sẽ nghĩ đến một thành phố sầm uất với vô vàn chợ và trung tâm mua sắm lớn nhỏ, từ cao cấp tới bình dân. Tuy nhiên, nếu muốn có được một cảm giác đích thực về lối sống của người dân thành phố thì cách nhanh nhất là đến những khu chợ địa phương, hòa vào dòng người tấp nập ở đây. Với một chút lộn xộn với vô vàn gian hàng được trưng bày và những mùi hương khác nhau của những món ăn ở chợ, ta sẽ có cái nhìn chân thực nhất về văn hóa chợ Sài Gòn nói riêng và văn hóa của Sài Gòn nói chung. Lý do tôi chọn đề tài này là vì tôi là một người thích đi đây đó chụp ảnh. Tôi đã đi rất nhiều khu chợ ở Sài Gòn và tôi cảm thấy ở đây, chợ là một cái gì đó rất thú vị. Với mục đích để tìm hiểu thêm về văn hóa chợ ở Sài Gòn và góp phần giới thiệu cho mọi người về những nét văn hóa của nơi tôi sống và học tập.

MỤC LỤC

I TỔNG QUAN 1

1 LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI 1

2 MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU 1

3 ĐỐI TƯỢNG VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU 1

4 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 1

5 DỰ KIẾN KẾT QUẢ SAU NGHIÊN CỨU 2

I NỘI DUNG 2

1 CHỢ TRONG TIỀM THỨC NGƯỜI VIỆT NAM 2

2 CHỢ TRONG TIỀM THỨC NGƯỜI SG 2

3 LỊCH SỬ HÌNH THÀNH 3

4 CÁCH ĐẶT TÊN CHỢ Ở SG 5

5 ĐẶC TRƯNG CỦA MỘT SỐ CHỢ NỔI TIẾNG 8

5.1 CHỢ BẾN THÀNH 9

5.2 CHỢ BÌNH TÂY 14

II KẾT LUẬN 19

TÀI LIỆU THAM KHẢO 21

I TỔNG QUAN

1 LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI

Từ lâu khi nhắc đến Sài Gòn - Thành phố Hồ Chí Minh là người ta sẽ nghĩ đến một thànhphố sầm uất với vô vàn chợ và trung tâm mua sắm lớn nhỏ, từ cao cấp tới bình dân Tuynhiên, nếu muốn có được một cảm giác đích thực về lối sống của người dân thành phố thìcách nhanh nhất là đến những khu chợ địa phương, hòa vào dòng người tấp nập ở đây.Với một chút lộn xộn với vô vàn gian hàng được trưng bày và những mùi hương khácnhau của những món ăn ở chợ, ta sẽ có cái nhìn chân thực nhất về văn hóa chợ Sài Gònnói riêng và văn hóa của Sài Gòn nói chung Lý do tôi chọn đề tài này là vì tôi là mộtngười thích đi đây đó chụp ảnh Tôi đã đi rất nhiều khu chợ ở Sài Gòn và tôi cảm thấy ởđây, chợ là một cái gì đó rất thú vị Với mục đích để tìm hiểu thêm về văn hóa chợ ở SàiGòn và góp phần giới thiệu cho mọi người về những nét văn hóa của nơi tôi sống và họctập

2 MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU

Giới thiệu lịch sử hình thành, cách đặt tên, những nét chung của các chợ ở Sài Gòn,Những nét văn hóa của một số ngôi chợ tiêu biểu như chợ Bến Thành, chợ Bình Tây, và

ý nghĩa của chợ trong tâm thức người Sài Gòn

3 ĐỐI TƯỢNG VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU

Các ngôi chợ ở Sài Gòn

4 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

Tìm hiểu về đề tài nghiên cứu, cụ thể là chợ Sài Gòn cùng với lịch sử hình thành của nó, những giá trị văn hóa, ý nghĩa của chợ đối với người dân Sài Gòn

Tìm tài liệu, tham khảo các các nguồn, các bài viết từ sách, internet, báo điện tử Hướng tiếp cận liên ngành:

- Lịch sử: quá trình hình thành của các chợ Sài Gòn

- Văn hóa: giá trị của chợ trong đời sống vật chất và tinh thần của người dân Sài Gòn.

- Du lịch: phát triển các hoạt động du lịch, tham quan các ngôi chợ ở Sài Gòn, vừa giới thiệu văn hóa Việt Nam tới thế giới, vừa tạo ra nguồn thu du lịch cho thành phố.

5 DỰ KIẾN KẾT QUẢ SAU NGHIÊN CỨU

Biết được những giá trị và nét đẹp độc đáo của chợ Sài Gòn, từ đó tìm ra biện pháp bảo tồn và phát triển những nét đẹp đó, ứng dụng linh hoạt để phát triển ngành du lịch.

I NỘI DUNG

1 CHỢ TRONG TIỀM THỨC NGƯỜI VIỆT NAM

Trong tâm thức của người Việt Nam, chợ xưa nay là nơi tụ họp bán mua, trao đổi hànghóa phục vụ đời sống cộng đồng ở mỗi vùng đất Đi chợ và họp chợ là nét văn hóa

thương mại dân dã, quen thuộc Người ra chợ, nhiều khi không phải là để mua đồ Họ đichợ có khi chỉ mua trái bí hoặc vài lạng tép nhưng mục đích chính lại là học hỏi phươngcách làm ăn, hỏi thăm tình hình người thân, chuyện xóm làng qua người đi chợ

Chợ còn là nơi gặp gỡ giao lưu của người tứ xứ Văn hóa chợ đã đi vào tiềm thức ngườiViệt, dẫu đó là thị thành hay thôn quê

Trai khôn tìm vợ chợ đông Gái khôn tìm chồng giữa chốn ba quân

2 CHỢ TRONG TIỀM THỨC NGƯỜI SÀI GÒN

Hình 1: Cảnh chợ hoa Đầm Sen tấp nập vào nửa đêm

Nguồn: Minh Hào

Là trung tâm kinh tế, thành phố hiện đại bậc nhất cả nước nhưng việc họp chợ ở mỗi khuphố, mỗi trục đường, chân cầu hay góc hẻm đã trở thành một hình ảnh quen thuộc, trởthành bản sắc khó từ bỏ đối với người dân Đối với người dân lâu đời hoặc những người

tứ xứ đến đây làm ăn, chợ chính là nơi học có thể tìm lại chút hoài niệm ngày xưa, hoặcmột chút hương vị quê hương mà họ đã bỏ lại sau lưng để đi gây dựng sự nghiệp nơi xứxa

3 LỊCH SỬ HÌNH THÀNH

Theo tư liệu được ghi lại trong cuốn Lang thang phố thị của KTS Nguyễn Ngọc Dũng,

năm 1698, chúa Nguyễn Phước Chu (Minh Vương) lệnh cho thống soái Nguyễn HữuCảnh vào Nam lập phủ Gia Định cai trị lưu dân thuộc dinh Phiên Trấn Năm 1772,

Nguyễn Hữu Đàm thu quân về dinh Phiên Trấn - Sài Gòn đắp lũy Tân Hoa (lũy Bán Bích)

từ chùa Cây Mai (Q.5 - Chợ Lớn) đến kênh Nhiêu Lộc - Thị Nghè, bao gồm dinh PhiênTrấn và dinh Điều Khiển ở giữa, phố chợ Bến Nghé (nay là Sài Gòn) ở phía đông và phốchợ Sài Gòn (nay là Chợ Lớn) ở phía tây Từ đây có tên gọi chính thức là thành phố BếnNghé - Sài Gòn (Saigon city hay Ville de Saigon).

18 năm sau, thành Bát Quái được xây dựng và được mệnh danh là Gia Định Kinh Đếnnăm 1863, thành mới được đắp lại hình vuông gọi là Phượng Thành hay Thành Phụng.Thời kỳ này, Bến Nghé - Sài Gòn vẫn là phố chợ với nếp sinh hoạt kẻ chợ, thôn xã truyềnthống

Năm 1862, đại tá công binh Coffyn đuổi hết dân kẻ chợ ra ngoại ô để lập quy hoạch mớitheo phong cách châu Âu, bao gồm: Sài Gòn (chợ Bến Nghé) và Chợ Lớn (Sài Gòn cũ)rộng khoảng 25 km2 Quy hoạch này ảo tưởng không thể thực hiện được Thành phố SàiGòn sau đó chỉ rộng 3 km2 và Chợ Lớn rộng 2km2, được ngăn cách bởi đồng ruộng Khi

ấy, dân kẻ chợ (tiền thân người thành phố) tập trung tại Chợ Lớn và các chợ nhỏ ngoài rìa

Cuối thế kỷ 19, ranh giới 2 thành phố mới kéo sát lại nhau Rồi đến năm 1914, Sài Gòntrở thành Hòn ngọc Viễn Đông với quy hoạch rõ ràng, không gian mở, rộng thoáng Dân

kẻ chợ được giao thương buôn bán quốc tế với hàng loạt bến cảng Lúa gạo từ ĐBSCLđược đổi thành hàng hóa đem lên Sài Gòn xuất khẩu Từ đó, các nhà buôn gạo lập ra cácphố chợ gạo với hàng trăm dãy nhà, trên bến dưới thuyền dọc sông Sài Gòn, kênh rạch.Dần dà, dân số đông lên, kinh tế phát triển, hàng loạt phố chợ khác mọc lên như phố chợgiày da, vải, gà vịt, heo quay, thuốc bắc, hàng mã và một số khu chợ kết hợp sản xuấttiểu thủ công nghiệp như bánh, mứt, nón, đèn, đồ mỹ nghệ Thời kỳ này, thành phố đúng

là một trung tâm thương mại lớn nhất cả nước, nói đúng hơn là cái chợ lớn nhất với đủloại hình dáng Chợ Bến Thành với phố xá tấp nập hai bên Kinh Sa Ngư (đường NguyễnHuệ), chợ Bến Nghé (Đồng Khởi, Nguyễn Huệ), chợ Bến Sỏi, chợ Thị Nghè, chợ ĐiềuKhiển (đường Nam Quốc Cang), chợ Sài Gòn (Chợ Lớn ngày nay), chợ Bình An

Những chợ này được sử sách miêu tả: “phố xá liên tiếp liền mái nhau dài độ vài ba dặm,hàng hóa trong chợ bày bán có: gấm đoạn, đồ sứ, giấy mực, châu báu, sách vở, thuốcthang, trà bột là những hàng hóa nam bắc theo đường sông, đường biển chở đến đâykhông thiếu món nào”

Lịch sử cận đại, thành phố có nhiều biến động Năm 1943, kỹ sư Pugnaire, kiến trúc sưCerutti (Giám đốc Đông Dương sự vụ về đô thị và kiến trúc) công bố kế hoạch chỉnhtrang Sài Gòn - Chợ Lớn với đề tài “Khu thương nghiệp Sài Gòn” Theo đó, khi nới rộng

về phía bắc, nhà ga mới ở góc đường Chasseloup - Laubat (Nguyễn Thị Minh Khai) vàđường Somme (Hàm Nghi) được nối dài gặp nhau tại Vườn Chuối Phía tây nới rộng đếntrạm Desmares, qua công viên 23.9 Khu chợ mới mở rộng gấp đôi, phố buôn bán đượcxây dựng dọc các trục đường Cùng với đó, trong suốt khoảng thời gian này, Sài Gòntăng dân số nhanh chóng Người ở các vùng quê đổ về thành phố với hàng loạt khu ở tạm

bợ trên kênh rạch Chợ cóc, chợ chồm hổm đua nhau mọc lên

hè, chợ phiên, chợ mò, chợ chuyên doanh, chợ đặc chủng, chợ đồ cũ, chợ lạc xoong, chợnhà giàu, chợ quê, chợ tập kết, chợ công nhân, chợ tự phát, Như ta thấy, ở một thànhphố mà hoạt động thương mại, trao đổi mua bán hàng hóa đã diễn ra hàng trăm năm thì

sự đa dạng, phong phú về việc phân loại chợ như trên là điều dễ hiểu Có nhiều khu chợnổi tiếng mà khi nhắc đến thì ai cũng biết ít nhiều: Chợ Bến Thành ( Biểu tượng văn hóacủa thành phố), chợ Bình Tây (chợ đầu mối ASEAN), chợ An Đông (chợ đầu tiên đạttiêu chuẩn ISO), chợ Soái Kình Lâm ( đầu nguồn tơ lụa), chợ Kim Biên (chợ “cửa khẩu”giữa lòng thành phố), chợ Tân Bình (thế giới đồ may sẵn), chợ Nhật Tảo (“Thánh địa”linh kiện điện tử), chợ Thủ Đức (dáng quê ở nội thành),

Là thành phố có nhiều khu chợ nhất Việt Nam, nên Thành phố Hồ Chí Minh có nhữngphương thức định danh khá phong phú Theo thống kê chưa đầy đủ thì từ trước đến nay,thành phố Hồ Chí Minh có khoảng 362 tên chợ, cả mới và cũ, cả những chợ còn đang

hiện diện hoặc đã mất Có thể quy tên chợ ở thành phố Hồ Chí Minh theo các cách đặttên như sau:

4.1 Đặt theo địa phương nơi tọa lạc

Đây là cách đặt tên chợ phổ biến với tỷ lệ cao nhất Có đến 170/362 đặt tên theo địa danh

mà khu chợ đó tọa lạc Đó có thể là địa danh vùng (chợ Bà Quẹo, chợ Giồng Ông Tố, chợBàn Cờ, ), hoặc là được đặt tên theo địa danh hành chính các cấp: tên ấp, tên xã phường,tên quận huyện, tên thành phố (chợ Tân Bình, chợ Thủ Đức, chợ Sài Gòn, chợ Cần

Giờ, )

4.2 Đặt theo tên đường chạy qua

Có 59/362 chợ được đặt tên theo tên đường chạy qua chợ, cá biệt có chợ Nguyễn TriPhương và chợ Võ Thành Trang dù không nằm ngay con đường đó nhưng vẫn đượcmang tên Một số chợ được đặt tên theo cách này: chợ Hoàng Hoa Thám, chợ Hàm Nghi,chợ Phạm Văn Hai, chợ Lê Hồng Phong,

4.3 Đặt tên theo số thứ tự hoặc kết hợp giữa tên địa danh và số thứ tự

Có khá ít những khu chợ đặt tên theo loại này, đa phần đây là những chợ nhỏ, “ăn theo”các khu dân cư, thường nằm trong các hẻm nhỏ, đường nhỏ

Ví dụ : chợ 200, chợ 175 (gần bệnh viện Quân y 175), chợ Hẻm 113, chợ Tân Phú 1, chợTân Phú 2,

4.4 Đặt tên theo điểm đặc biệt gần chợ

- Cách đặt tên này đã phản ánh một cách khá đa dạng đặc điểm, địa hình sông rạnh ở SàiGòn (chợ Kinh, chợ Cầu, chợ Bàu Sen, chợ Bến Cỏ, )

- Thực vật địa phương mà điển hình là các loại cây của thời kì đầu khai phá (chợ CâyBàng, chợ Cây Da, chợ Cây Gõ, chợ Cây Điệp, chợ Cây Thị, )

- Địa bàn dân cư của một đô thị lớn (chợ Hẻm, chợ Nhà Máy Dầu Thực Vật, chợ Ga, chợBến Xe, )

- Ngành nghề của địa phương: chợ Lò Heo, chợ Lò Than, chợ Xóm Chiếu, chợ Lò Muối

- Tín ngưỡng: chợ Miễu, chợ Đình, chợ Văn Thánh, chợ Nhà Thờ

- Đặc điểm riêng của chợ: chợ Bồn Nước, chợ Xóm Cháy, chợ Chuồng Bò

Hình 1: Chợ Đầm SenNguồn: Minh Hào

4.5 Đặt tên theo người nổi tiếng ở địa phương

Tên tuổi của những người này thường khó xác định đầy đủ, chính xác, trừ trường hợp củaThị Nghè ( Nguyễn Thị Khánh, con gái quan Khâm sai Nguyễn Cửu Vân) và ông Tạ(Trần Văn Bỉ, một thầy thuốc nam nổi tiếng trong vùng)

Ví dụ: chợ Bà Chiểu, chợ Bà Hom, chợ Bà Điểm, chợ Thị Nghè,

4.6 Đặt tên theo người có công dựng chợ

Chợ Bà Hoa, chợ Quách Đàm, chợ Trùm Rìu, chợ Xã Tài, …

4.7 Đặt tên theo quy mô, thời gian xây dựng, vật liệu xây dựng

Chợ Lớn, chợ Nhỏ, chợ Cũ, chợ Mới, chợ Thiếc, chợ Xi Mông,

4.8 Đặt tên theo các sản phẩm bán ở chợ

Chợ Chim, chợ Chó, chợ Gà, chợ Vải, chợ Gạo,

4.9 Đặt theo thời gian họp chợ

Chợ Sáng ( chợ Lạc Quang), chợ Chiều (chợ Bùi Môn), chợ Sáng ( chợ Bùi Minh Trực),chợ (đêm) Kỳ Hòa, chợ Mười Giờ ( chỉ họp từ 10 - 12 giờ)

4.10 Đặt theo tên nước ngoài

Với 3 địa danh gốc Pháp: chợ Nancy (tên một thành phố lớn ở vùng Lorraine), chợ

Charner (tên của Tổng chỉ huy lực lượng Viễn Chinh Pháp ở Việt Nam từ 15/5/1860,được đặt tên cho ngôi chợ trên đường Nguyễn Huệ), chợ Lacai (tên một nghị viên Hộiđồng đô thành Chợ Lớn)

4.11 Đặt tên theo nguyện vọng, mong muốn của nhân dân

Chợ Hòa Bình, chợ Thái Bình, chợ Kiết Tâm, chợ Dân Sinh

Với số lượng tên chợ nhiều như vậy, nó đã phản ảnh sức sống của một trung tâm kinh tếlớn nhất cả nước Các tên chợ đã phản ánh đầy đủ các điều kiện tự nhiên, cộng đồng dân

cư, đặc điểm sinh hoạt kinh tế, quan điểm thẩm mĩ, sự giao lưu văn hóa, của Sài Gòntrong quá khứ và hiện tại Nội dung của các tên chợ đã thể hiện những giá trị văn hóa -lịch sử của một vùng đất đặc trưng phía Nam Tên chợ và các địa danh ở Sài Gòn đã gópphần bảo lưu các giá trị văn hóa địa phương thông qua các địa danh

5 ĐẶC TRƯNG CỦA MỘT SỐ CHỢ NỔI TIẾNG

Khác với nhiều tỉnh thành trong cả nước, TP HCM là nơi tập trung nhiều người tứ xứ tụtập về làm ăn, gần thì vài chục năm, và cũng có người thì đã vào đây từ thời Sài Gòn -Gia Định được thành lập Vì vậy bên cạnh những khu chợ đặc trưng của những người SàiGòn - Gia Định xưa thì còn có những khu chợ đặc trưng của những người vùng ngoài.Chợ được xem là tài sản văn hóa quan trọng trong không gian đô thị Bất cứ những ainghiên cứu văn hóa nào cũng có kinh nghiệm mỗi khi đặt chân đến một xứ sở mới, nơithú vị nhất để tìm hiểu văn hóa chưa hẳn đã là các bảo tàng hay thư viện… Mà nơi đầy ắpnhững tương tác bất ngờ nhất, lại là những cái chợ Nó không chỉ là chỗ mua bán, trao

đổi những nhu cầu vật chất thiết yếu, mà còn là nơi gửi gắm những tình cảm, chứa đựngtinh hoa cuộc sống và nền văn minh của dân tộc Mỗi khu chợ đều có những đặc trưngriêng, những câu chuyện riêng của nó, và trong chúng ta ít nhiều đã nghe tới tên củanhững khu chợ nổi tiếng ở Sài Gòn, không chỉ vì quy mô to lớn mà còn vì khu chợ đómang đậm bản sắc văn hóa của Sài Gòn.

5.1 Chợ Bến Thành

Hình 2: Chợ Bến ThànhNguồn: Minh HàoNhắc đến Sài Gòn - Thành phố Hồ Chí Minh là phải nhắc đến chợ Bến Thành, khu chợvới cái tháp đồng hồ bất hủ đã là biểu tượng hơn một trăm năm nay của vùng đất phươngNam này Chợ Bến Thành nằm ở Quận 1 của Thành phố Hồ Chí Minh, chợ được khởicông xây dựng từ năm 1912 đến cuối tháng 3 năm 1914 thì hoàn tất Thực tế, chợ BếnThành đã có từ trước khi người Pháp xâm chiếm Gia Định Ban đầu, vị trí của chợ nằmbên bờ sông Bến Nghé, cạnh một bến sông gần thành Gia Định (bấy giờ là thành Quy,còn gọi là thành Bát Quái) Bến này dùng để cho hành khách vãng lai và quân nhân vàothành, vì vậy mới có tên gọi là Bến Thành, và khu chợ cũng có tên gọi là chợ Bến Thành

Ít ai biết được cái tên chợ Bến Thành lại trải qua bao thăng trầm lịch sử, qua hai lần didời, thay đổi địa điểm và nhiều lần xây cất, sửa chữa do bị cháy, sập, để cuối cùng chợnằm ở vị trí hiện nay, ngay trung tâm Sài Gòn và được xem là biểu tượng của Sài Gòn.Chợ Bến Thành trải qua hai thời kì mà người ta hay gọi là Chợ Cũ và Chợ Mới Chợ BếnThành thời kỳ đầu được xây bằng gạch, sườn gỗ, lợp tranh, được mô tả như là "phố chợnhà cửa trù mật ở dọc theo bến sông Chỗ đầu bến này có lệ đến đầu mùa xuân gặp ngày

tế mạ, có thao diễn thủy binh, nơi bến có đò ngang chở khách buôn ngoài biển lên Đầuphố phía Bắc là ngòi Sa ngư, có gác cầu ván ngang qua, hai bên nách cầu có dãy phố ngói,

tụ tập trăm thứ hàng hóa, dọc bến sông ghe buôn lớn nhỏ đến đậu nối liền" Tuy nhiên,sau cuộc nổi loạn của Lê Văn Khôi (1833-1835), thành Quy bị triệt hạ, phố chợ Bến

Thành cũng không còn sầm uất như trước

Trước khi Pháp đánh chiếm Gia Định, khu vực xung quanh thành Gia Định (bấy giờ làthành Phụng) mới chỉ có 100 ngàn dân và chợ Bến Thành là nơi đông đúc nhất Cạnh khuchợ, dọc theo bờ sông Bến Nghé, các ghe thương thuyền thường đậu chen chúc nhau, tạothành một thành phố nổi trên mặt nước Tuy nhiên, khi ấy khu họp chợ trên bến mới chỉ

là một dãy nhà trống lợp ngói Vào tháng 2 năm 1859, Pháp chiếm thành Gia Định và haingày sau, các binh lính người Việt đã tổ chức hỏa công thiêu rụi cả thành phố, tất nhiênchợ Bến Thành cũng bị thiêu hủy Sau khi đã vững chân trên mảnh đất Nam Kỳ, năm

1860, người Pháp đã cho xây cất lại chợ Bến Thành ở địa điểm cũ (thời Việt Nam Cộnghòa là địa điểm Tổng Ngân khố, nay là Trường đào tạo cán bộ ngân hàng trên đườngNguyễn Huệ) Ngôi chợ được xây cất bằng cột gạch, sườn gỗ, và lợp lá

Tháng 7 năm 1870, chợ bị cháy mất một gian, phải xây cất lại bằng cột gạch, sườn sắt,lợp bằng ngói, tất cả có năm gian: gian thực phẩm, gian hàng cá, gian hàng thịt, gianhàng ăn uống và gian hàng tạp hóa Trong năm gian hàng này, chỉ có gian hàng thịt đượclợp bằng tôn, nền lót đá xanh

Thời đó, khu chợ được xây dựng bên bờ phía nam một con kênh, được gọi là Kinh Lớn.Phía trước chợ, dọc bờ kênh là một con đường được người Pháp đặt tên là đường Charner,

hay một tên gọi khác là đường Quảng Đông (Rue de Canton), bởi đa số người Hoa làm

nghề buôn bán ở đây đều là người Quảng Đông Phía đối diện bờ kênh là đường Rigaul

de Genouilly Do vị trí nằm giao điểm của khu đô thị và hợp lưu của hai tuyến đườngthủy là kênh Lớn và rạch Cầu Sấu (nay là đường Hàm Nghi), ghe thuyền có thể cập bến