Hiện nay, trước sự vận động biến đổi phức tạp của điều kiện kinh tế, chính trị xã hội, văn hoá tư tưởng trên thế giới, sự chống phá của kẻ thù, cộng với mặt trái của cơ chế thị trường đã và đang tác động tiêu cực đến mọi mặt của đời sống xã hội, cản trở quá trình xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam XHCN, trong quân đội ta cũng không tránh khỏi sự tác động ấy. Đối với cán bộ và chiến sĩ của chúng ta đa số trưởng thành trong thời bình, tuổi đời vốn sống kinh nghiệm sự rèn luyện thử thách trong thực tiễn chưa nhiều, dễ bị tác động xấu đến tư tưởng, ý chí và hành động. Trên thực tế cán bộ và chiến sĩ trong quân đội ý thức về văn hóa thẩm mỹ còn hạn chế. Chưa hiểu hết giá trị văn hóa thẩm mỹ trong cuộc sống, chưa biết bảo vệ giữ gìn những giá trị văn hoá thẩm mỹ truyền thống của dân tộc và quân đội một cách có hiệu quả. Một bộ phận chưa biết tạo ra đời sống văn hóa thẩm mỹ lành mạnh trong lãnh đạo và xây dựng đơn vị, đặc biệt ít hiểu biết về nghệ thuật và vai trò của nghệ thuật trong hoạt động CTĐ,CTCT và trong giáo dục đạo đức lối sống, nhằm nâng cao phẩm chất nhân cách Bộ đội cụ Hồ đã hạn chế không nhỏ đến xây dựng đời sống tinh thần và chất lượng hoạt động CTĐ,CTCT.
Trang 1VĂN HÓA THẨM MỸ VÀ VẤN ĐỀ GIÁO DỤC VĂN HÓA THẨM
MỸ TRONG QUÂN ĐỘI NHÂN DÂN VIỆT NAM HIỆN NAY
MỞ ĐẦU
Trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc XHCN muốn ngành được thắng lợi, trước hết phải đào tạo những con người mới XHCN đó là "những con người phát triển cao về trí tuệ, cường tráng về thể chất, trong sáng về đạo đức, phong phú về tinh thần"
Hiện nay, trước sự vận động biến đổi phức tạp của điều kiện kinh tế, chính trị - xã hội, văn hoá tư tưởng trên thế giới, sự chống phá của kẻ thù, cộng với mặt trái của cơ chế thị trường đã và đang tác động tiêu cực đến mọi mặt của đời sống xã hội, cản trở quá trình xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam XHCN, trong quân đội ta cũng không tránh khỏi sự tác động ấy Đối với cán bộ
và chiến sĩ của chúng ta đa số trưởng thành trong thời bình, tuổi đời vốn sống kinh nghiệm sự rèn luyện thử thách trong thực tiễn chưa nhiều, dễ bị tác động xấu đến tư tưởng, ý chí và hành động Trên thực tế cán bộ và chiến sĩ trong quân đội ý thức về văn hóa thẩm mỹ còn hạn chế Chưa hiểu hết giá trị văn hóa thẩm mỹ trong cuộc sống, chưa biết bảo vệ giữ gìn những giá trị văn hoá thẩm
mỹ truyền thống của dân tộc và quân đội một cách có hiệu quả Một bộ phận chưa biết tạo ra đời sống văn hóa thẩm mỹ lành mạnh trong lãnh đạo và xây dựng đơn vị, đặc biệt ít hiểu biết về nghệ thuật và vai trò của nghệ thuật trong hoạt động CTĐ,CTCT và trong giáo dục đạo đức lối sống, nhằm nâng cao phẩm chất nhân cách "Bộ đội cụ Hồ" đã hạn chế không nhỏ đến xây dựng đời sống tinh thần và chất lượng hoạt động CTĐ,CTCT
Mặt khác, những năm gần đây vấn đề giáo dục văn hóa thẩm mỹ với tính cách là một khoa học ở các đơn vị quân đội nói chung và các nhà trường quân đội nói riêng chưa được chú trọng đúng mức Trong khi đó, nhu cầu hưởng thụ
và sáng tạo cái đẹp của bộ đội là một nhu cầu không thể thiếu trong đời sống tinh thần Việc sáng tạo và hưởng thụ cái đẹp trong lĩnh vực quân sự phải xuất
Trang 2phát từ tính đặc thù của hoạt động quân sự, là hoạt động phức tạp khẩn trương đòi hỏi chủ thể sáng tạo và hưởng thụ phải xây dựng đời sống văn hóa thẩm
mỹ có tính đặc thù, cả nội dung và hình thức biểu hiện nhưng phải bao hàm được tính dân tộc, tính quốc tế và nằm trong "dòng chảy" của nền văn hóa
thẩm mỹ theo định hướng XHCN Từ thực tế trên, tôi chọn vấn đề: "văn hóa thẩm mỹ và vấn đề giáo dục văn hóa thẩm mỹ trong Quân đội nhân dân Việt Nam hiện nay" làm tiểu luận nghiên cứu, góp phần xây dựng cho bộ đội văn
hóa thẩm mỹ; biết cách định hướng giá trị, lý tưởng văn hóa thẩm mỹ, trên cơ
sở đó đấu tranh chống lại cái xấu, cái thấp hèn, cái vô lương tâm, vô trách nhiệm trong cuộc sống và trong hoạt động quân sự Đây là vấn đề có ý nghĩa lý luận và thực tiễn sâu sắc
Trang 3
I VĂN HOÁ THẨM MỸ, CẤU TRÚC VÀ BIỂU HIỆN CỦA VĂN HÓA THẨM MỸ
1 Khái niệm văn hoá thẩm mỹ
Với nhiều góc độ khác nhau các nhà nghiên cứu văn hoá đã đưa ra những định nghĩa khác nhau về văn hoá Tuy nhiên, các định nghĩa đều có điểm chung
là thừa nhận văn hoá là sự phản ánh những năng lực bản chất người theo tiêu chí chân, thiện, mỹ và hiện thực hoá nó thông qua hoạt động sống của mình.
Những năng lực đó là kết quả của một quá trình lịch sử lâu dài của con người
Đó cũng chính là quá trình con người đi từ "vương quốc tất yếu" đến "vương quốc tự do"
Cùng với sự phát triển của xã hội và con người, các lĩnh vực hoạt động cũng không ngừng mở rộng, tạo nên sự phong phú, phức tạp của đời sống xã hội, thu hút sự quan tâm nghiên cứu của nhiều người Những năng lực bản chất của con người, do đó cũng ngày càng trở nên đa dạng, muôn vẻ Chính từ cơ sở
đó mà thời gian gần đây người ta nói nhiều, bàn nhiều đến văn hoá chính trị, văn hoá đạo đức, văn hoá pháp luật, văn hoá thương mại, văn hoá giáo dục, văn hoá nghệ thuật, văn hoá thẩm mỹ…
Vậy, văn hoá thẩm mỹ là gì? Trong các công trình nghiên cứu của nhiều
nhà triết học, khái niệm văn hoá thẩm mỹ đã được xác định từ nhiều hướng tiếp cận khác nhau, với những nội dung rộng hẹp khác nhau Văn hoá thẩm mỹ khi thì được xem là tổng thể các giá trị vật chất và tinh thần từ góc độ thẩm mỹ mà loài người tích luỹ được; khi thì được xem là phương thức đặc thù - chiếm hữu cái đẹp của hoạt động người Có người quy văn hoá thẩm mỹ về thuộc tính của nhân cách; lại có người xem văn hoá thẩm mỹ như một trạng thái chất lượng có tính hài hoà và hoàn thiện của xã hội có mặt trong mọi lĩnh vực của đời sống
Xu hướng chung hiện nay là mở rộng nội hàm của khái niệm văn hoá thẩm
mỹ Việc mở rộng này được dựa trên quan niệm của C.Mác về sự đối tượng hoá những sức mạnh bản chất của con người trong các hoạt động và kết quả hoạt
Trang 4động theo quy luật của cái đẹp Từ đó, văn hoá thẩm mỹ được nhìn nhận như là mức độ thể hiện cao và độc đáo sức mạnh bản chất của con người trong mọi hoạt động xã hội, đồng thời là bản thân phương thức hoạt động đó Sự xác định bản chất văn hoá thẩm mỹ như vậy cho phép nhận diện nó trong hai tư cách tồn tại: tư cách thực thể và tư cách thăng hoa
Nói đến tư cách thực thể của văn hoá thẩm mỹ, trước hết là nói đến dạng
văn hoá đặc thù mà về thực chất là hoạt động tinh thần Khác với các hoạt động kinh tế, chính trị, xã hội… hoạt động văn hoá thẩm mỹ trong tư cách thực thể lấy sự thể hiện, sự thực hiện cũng như sự đối tượng hoá các sức mạnh bản chất của con người làm mục đích tự thân Các sản phẩm của hoạt động văn hoá thẩm
mỹ tức là các thành tố văn hoá thẩm mỹ, các giá trị văn hoá thẩm mỹ không đáp ứng nhu cầu vật chất, thực tiễn của con người, mà thoả mãn nhu cầu tinh thần bậc cao của họ, nhu cầu nhận thức, đạo đức, cải cách và tạo dựng thế giới mới theo tiêu chí thẩm mỹ, tiêu chí cái đẹp
Bên cạnh tư cách thực thể, văn hoá thẩm mỹ còn bộc lộ hoặc thăng hoa trên tất cả các hoạt động và các sản phẩm của hoạt động người Trong trường hợp này, văn hoá thẩm mỹ hiện diện như là kiểu, trình độ, phương thức nhân tính của các hoạt động đó Như vậy trong tư cách này, văn hoá thẩm mỹ tồn tại như là phương diện hoặc như là nhân tố văn hoá của các lĩnh vực hoạt động xã hội có tính thẩm mỹ, tập trung là hoạt động nghệ thuật
Sự phân biệt tư cách thực thể và tư cách thăng hoa của văn hoá thẩm mỹ chỉ có ý nghĩa tương đối Trong sự vận động và phát triển của xã hội, một sản phẩm vật chất nào đó chỉ mang tư cách văn hoá thẩm mỹ thăng hoa có thể mất
đi chức năng hữu dụng của mình để trở thành giá trị văn hoá thẩm mỹ trong tư cách thực thể Tuy vậy, việc nhìn nhận văn hoá thẩm mỹ trong hai tư cách nói trên là cần thiết không chỉ đối với bản thân việc xác định văn hoá nói chung, mà còn thiết thực trong việc nhận diện các yếu tố cấu trúc và các tầng ý nghĩa của nó
Trang 5Trước đây, việc nhìn nhận văn hoá thẩm mỹ trong hai tư cách tồn tại chưa được đặt ra như là vấn đề của mĩ học, văn hoá học Văn hoá thẩm mỹ chỉ được xem xét trong tư cách thực thể: đó là nghệ thuật Hạn chế ấy không chỉ ở chỗ bỏ quên về mặt lý luận một hình thái, một lĩnh vực vô cùng rộng lớn của văn hoá thẩm mỹ trong toàn bộ các hoạt động nghệ thuật của con người
Khắc phục khiếm khuyết này, gần đây những nghiên cứu về văn hoá thẩm
mỹ đã chú ý đến những dấu hiệu chung đặc trưng cho phép liên kết một cách toàn diện các lĩnh vực biểu hiện cụ thể của văn hoá thẩm mỹ Giáo trình "Cơ sở
lý luận văn hoá của Mác - Lênin" cho rằng: "Văn hoá thẩm mỹ là một thành tố nằm trong hệ thống văn hoá tinh thần Chức năng đặc thù của văn hoá thẩm
mỹ là đem lại cho chủ thể con người một biểu tượng trực quan về một hiện thực như lý tưởng mong muốn".
Theo định nghĩa thông, văn hoá thẩm mỹ được hợp thành bởi các giá trị thẩm mỹ (tức là bởi những cái đẹp và cái cao cả trong mọi hoạt động của con người, trong lĩnh vực lao động, trong sinh hoạt, trong nghệ thuật); bởi những tập quán, phương thức, phương tiện mà con người có được và sử dụng để cảm thụ, nhận thức, chiếm lĩnh các giá trị này; bởi các năng lực tự hoạt động sáng tạo được thể hiện trong các công trình lao động, khoa học và nghệ thuật có mang tính chất và ý nghĩa thẩm mỹ Định nghĩa này nhằm vào các giá trị thẩm mỹ như
là đặc trưng tiêu biểu của văn hoá thẩm mỹ Từ tiêu chí đó các ông chỉ ra ba biểu hiện căn bản của văn hoá thẩm mỹ: đó là bản thân các giá trị thẩm mỹ, phương thức sáng tạo và chiếm lĩnh chúng, các năng lực sáng tạo của chủ thể thẩm mỹ Văn hoá xã hội chủ nghĩa, cũng xem xét văn hoá thẩm mỹ như một bộ phận của văn hoá xã hội Nhưng bộ phận này có liên quan đến hoạt động của tình cảm, cảm xúc của những khả năng và năng khiếu, tức là những hoạt động tinh tế nhất của con người Vì vậy, văn hoá thẩm mỹ cũng là một bộ phận tinh tế nhất của văn hoá xã hội
Trang 6Mặc dù có những khác biệt trên những nét chi tiết, nhưng các định nghĩa trên đều thống nhất ở chỗ cho rằng văn hoá thẩm mỹ là một bộ phận của văn hoá nói chung Tính đặc thù của văn hoá thẩm mỹ thể hiện ở nguyên tố thẩm mỹ, nguyên tố này khi thì được nhấn mạnh ở khía cạnh giá trị thẩm mỹ mà tập trung
là cái đẹp, khi thì được nhấn mạnh ở mọi hoạt động sống của con người
Như vậy, có thể khẳng định, văn hoá thẩm mỹ là một bộ phận trong đời sống văn hoá xã hội, nhưng khác với văn hoá chính trị, văn hoá giáo dục, văn hoá đạo đức… văn hoá thẩm mỹ không thể hiện trong một hoạt động xã hội cụ thể Trái lại, nó có mặt trong mọi hoạt động của con người, trong quan hệ giao tiếp, trong sản xuất và thưởng thức các giá trị tinh thần, trong xây dựng môi trường sống và làm việc, trong hoàn thiện nhân cách Ở một mức độ nào đó có thể nói, văn hoá thẩm mỹ là biểu hiện một trình độ tổng hợp cao của văn hoá xã
hội Nó liên quan đến trình độ giải phóng con người, giải phóng sức lao động
của con người, thủ tiêu mọi hình thức tha hoá lao động Điều này cho thấy vì sao những nhân tố của văn hoá thẩm mỹ tuy đã xuất hiện từ lâu trong lịch sử nhưng chỉ trong chế độ xã hội chủ nghĩa nó mới trở thành đối tượng nghiên cứu và là nội dung quan trọng trong giáo dục con người mới
Triết học macxit cho rằng, mọi dạng hoạt động có mục đích của con người trong chừng mực được thực hiện một cách thành thạo, đồng thời được thực hiện một cách tự do, nghĩa là thoát khỏi sự cưỡng bức từ bên ngoài đều có thể trở thành địa bàn để thực hiện những sức mạnh, những năng lực bản chất của con người Chính theo nghĩa đó, văn hoá nói chung, văn hoá thẩm mỹ nói riêng hiện diện trong tất cả các hoạt động người, đồng thời là một đặc trưng về chất của các phương thức hoạt động đó
Rõ ràng là không thể quy văn hoá thẩm mỹ về một tổng số các giá trị thẩm
mỹ và nghệ thuật mà nhân loại tích luỹ được Văn hoá thẩm mỹ theo nghĩa đầy
đủ nhất là một thể thống nhất hữu cơ các giá trị thẩm mỹ và hoạt động sáng tạo thẩm mỹ của con người đang hiện thực hoá những năng lực thẩm mỹ của họ, đồng thời, văn hoá thẩm mỹ còn là một hệ thống độc đáo xuyên suốt tất cả các
Trang 7lĩnh vực hoạt động của đời sống xã hội từ kinh tế, chính trị, khoa học… đến các quan hệ, các giao tiếp của con người
2 Cấu trúc của văn hoá thẩm mỹ
Văn hoá thẩm mỹ là một hiện tượng xã hội có cấu trúc đa tầng, đa cấp độ Nhìn tổng quát có thể phân chia văn hoá thẩm mỹ ra hai phần cơ bản: Văn hoá thẩm mỹ xã hội và văn hoá thẩm mỹ cá nhân
- Văn hoá thẩm mỹ xã hội được cấu thành từ văn hoá thẩm mỹ cá nhân,
nhưng không phải là tổng số đơn giản văn hoá thẩm mỹ cá nhân Là tổng hoà văn hoá thẩm mỹ cá nhân, văn hoá thẩm mỹ xã hội khi đã định hình thì ổn định hơn văn hoá thẩm mỹ cá nhân, nó có cấu trúc riêng, và đến lượt mình văn hoá thẩm mỹ xã hội có vai trò to lớn trong sự hình thành và phát triển văn hoá thẩm
mỹ cá nhân Phương thức liên hệ và tác động qua lại giữa văn hoá thẩm mỹ xã hội và văn hoá thẩm mỹ cá nhân chính là hệ thống giáo dục thẩm mỹ Giáo dục thẩm mỹ có chức năng biến văn hoá thẩm mỹ xã hội thành văn hoá thẩm mỹ cá nhân; còn hoạt động văn hoá thẩm mỹ cá nhân lại chuyển các giá trị của nó thành văn hoá thẩm mỹ xã hội
Vì rằng văn hoá thẩm mỹ là sự thể hiện những năng lực bản chất người theo qui luật cái đẹp, nên cấu trúc của văn hoá thẩm mỹ xã hội bị qui định bởi đặc trưng của các dạng hoạt động xã hội và cụ thể hơn là tương ứng với mỗi dạng hoạt động xã hội Tuy nhiên sự phân chia này chỉ mang tính chất tương đối Các dạng hoạt động có thể thâm nhập và chuyển hoá lẫn nhau trong những điều kiện nhất định Nhưng có thể nhìn nhận cấu trúc của hoạt động xã hội và của văn hoá thẩm mỹ bao gồm:
Hoạt động cải biến vật chất: tương ứng với dạng hoạt động này là văn hoá thẩm mỹ của sản xuất (văn hoá này lại bao gồm phương diện thẩm mỹ của quá trình sản xuất, của môi trường sản xuất, của người lao động); hoạt động cải biến tinh thần: tương ứng với nó là phương diện thẩm mỹ của thế giới quan, của hoạt động khoa học, hoạt động chính trị, hoạt động giáo dục…; hoạt động cải biến xã
Trang 8hội tương ứng với nó là văn hoá thẩm mỹ của quản lý xã hội, của pháp quyền, của giao tiếp…; hoạt động cải biến thể chất: tương ứng với nó là văn hoá thẩm
mỹ của thể thao, sinh thái, bảo vệ sức khoẻ…
Tính quy định về mặt bản chất văn hoá thẩm mỹ của các dạng hoạt động kể trên chính là phương diện hoặc yếu tố thẩm mỹ của chúng Nói khác đi nó là tư cách thăng hoa của văn hoá thẩm mỹ
Hoạt động nghệ thuật về thực chất là hoạt động cải biến tinh thần, là văn hoá thẩm mỹ của hoạt động tinh thần Nhưng nó là sự kết tinh của văn hoá thẩm
mỹ, là hoạt động lấy sự thể hiện và sự thực hiện các năng lực thẩm mỹ của con người là mục đích tự thân, lấy sự sáng tạo và thưởng thức các giá trị thẩm mỹ làm mục đích trực tiếp Vì vậy, hoạt động nghệ thuật tự phân xuất thành một dạng đặc thù, thành tư cách thực thể của văn hoá thẩm mỹ
- Văn hoá thẩm mỹ cá nhân: Văn hoá thẩm mỹ cá nhân là một thể thống
nhất của những năng lực, những thành tố, những cấp độ cơ bản sau:
Cấp độ hoạt động - thực tiễn: ở cấp độ này văn hoá thẩm mỹ cá nhân biểu hiện khả năng và mức độ mà một chủ thể nhất định có thể làm cho các hoạt động và hành vi của mình bộc lộ ý nghĩa thẩm mỹ Khả năng này biểu hiện ở sự thành thạo, sự tự do trong lao động sáng tạo, ở việc nắm vững những chuẩn mực
xã hội trong giao tiếp Đến lượt mình, khả năng này lại bị qui định bởi trình độ phát triển và sự phong phú của tri thức, các năng lực thực tiễn, các nhu cầu, thị hiếu, lý tưởng thẩm mỹ của cá nhân
Cấp độ tâm lý, cảm xúc: cấp độ này chính là tổng thể hệ thống nhu cầu, tình cảm, thị hiếu, lý tưởng thẩm mỹ của mỗi con người Sự phong phú, chiều sâu và sự tinh tế của văn hoá thẩm mỹ cá nhân một mặt bị qui định bởi chính quá trình hoạt động, quá trình lao động sáng tạo theo qui luật cái đẹp, quá trình tham gia vào các quan hệ xã hội đa dạng của con người… Mặt khác, bị qui định bởi phẩm chất nhân cách và tính tích cực của nhân cách trong sự tiếp nhận giáo dục và tự giáo dục thẩm mỹ
Trang 9Cấp độ lý tính: cấp độ này bao gồm tổng thể các tri thức thẩm mỹ của cá nhân Đó là tri thức về mỹ học và lịch sử mỹ học, nghệ thuật học và lịch sử nghệ thuật Những tri thức này được hình thành bằng con đường giáo dục và tự giáo dục thẩm mỹ Cấp độ này qui định khả năng bao quát của ý thức thẩm mỹ cá nhân, qui định tính hướng đích, tính tự giác và do đó tính hiệu quả của việc thể hiện và sự thực hiện các năng lực thẩm mỹ của cá nhân trong mọi hoạt động thực tiễn sáng tạo của họ
Sự thống nhất và tác động qua lại của các thành tố, các cấp độ văn hoá thẩm
mỹ cá nhân bảo đảm sự phát triển hài hoà văn hoá thẩm mỹ cá nhân Tuy nhiên, ở từng con người cụ thể, sự phát triển của các thành tố văn hoá thẩm mỹ do những nguyên nhân nhất định có thể thiếu tương đồng Khắc phục sự thiếu tương đồng này, phát triển hài hoà các nhân tố của văn hoá thẩm mỹ cá nhân là mục tiêu và lý tưởng của giáo dục và hình thành văn hoá thẩm mỹ cho con người
3 Biểu hiện của văn hoá thẩm mỹ
Văn hoá thẩm mỹ là biểu hiện những năng lực thẩm mỹ của con người Năng lực đó là cơ sở cho mọi sáng tạo của con người Năng lực thẩm mỹ và sáng tạo có mặt trong mọi hoạt động và trong các mối quan hệ của con người Đời sống nhân loại càng phát triển, ý thức và khả năng làm đẹp của con người càng phong phú và tinh tế hơn Từ chỗ biết làm đẹp cho bản thân, con người dần dần quan tâm tới cái đẹp của người khác, của chỗ ở, nơi làm việc, các sản phẩm
do mình làm ra… Sự quan tâm đó là động lực thôi thúc con người tìm tòi sáng tạo cái mới
Thực tế đã chứng tỏ rằng, từ rất lâu con người đã có ý thức đưa cái đẹp vào cuộc sống của mình Sản xuất vật chất, giao tiếp xã hội, sản xuất các giá trị tinh thần đều luôn đòi hỏi hướng về cái đẹp
- Sản xuất vật chất: Sản xuất vật chất là hoạt động cơ bản, đầu tiên của con
người, nó quyết định sự tồn tại và phát triển của con người và xã hội Trong quá trình sản xuất vật chất con người luôn luôn sáng tạo cái đẹp và đưa cái đẹp vào
Trang 10mọi khâu của quá trình này Năng lực thẩm mỹ đã trở thành một nhân tố vô cùng quan trọng đòi hỏi được phát triển Sự đổi mới trong nhu cầu tiêu dùng hiện nay của xã hội là một thực tế khách quan Trước đây người ta ít chú ý đến việc tổ chức nơi lao động, nơi làm việc, nơi buôn bán… nhưng càng ngày sự quan tâm, chú ý đầu tư cho việc sắp xếp, trang trí… càng tăng lên Qua điều tra nghiên cứu khoa học thời gian gần đây cho thấy, nếu biết đưa các yếu tố thẩm mỹ vào các nơi lao động, các nơi sản xuất, nơi chữa bệnh thì sẽ góp phần rất lớn vào việc tăng năng suất lao động và hiệu quả công việc
- Giao tiếp xã hội: Cùng với lĩnh vực sản xuất vật chất, mối quan hệ xã hội
hay nói đúng hơn, sự giao tiếp xã hội luôn thể hiện trình độ văn hoá thẩm mỹ của con người Thực tế lịch sử nhiều dân tộc đã chứng tỏ, một số công trình văn hoá lớn có thể do chiến tranh hoặc do thiên tai tàn phá, nhưng cái còn lại, cái không thể mất đó là những thuần phong mỹ tục, nó được lưu truyền và trở thành đặc trưng, thành bản sắc văn hoá của dân tộc
Chúng ta tự hào về dân tộc ta không chỉ ở truyền thống yêu nước, chống ngoại xâm và cần cù lao động mà còn ở những giá trị nhân văn cao đẹp trong quan hệ giữa con người với con ngưòi, đó là sự yêu thương đùm bọc, thương người như thể thương thân, lá lành đùm lá rách, chia ngọt sẻ bùi, một con ngựa đau cả tàu bỏ cỏ, lòng khoan dung độ lượng, lòng vị tha rộng lớn… Các đạo lý
đó đã trở thành phương châm hành động, cách cư xử, cách sống của các thế hệ người Việt Nam
Hiện nay điều kiện lịch sử đã thay đổi, nhiều nhân tố mới đã xuất hiện, nhưng điều đó không có nghĩa các đạo lý cổ truyền của dân tộc đã trở nên lỗi thời Thiếu sót của chúng ta là chưa biết phát huy những giá trị văn hoá thẩm mỹ
cổ truyền của dân tộc Một số truyền thống tốt đẹp bị mai một, và điều đó rõ ràng có tác dụng xấu trong việc xây dựng mối quan hệ giữa người với người hiện nay Chúng ta đã không chú ý đúng mức quy luật kế thừa của văn hoá Vì thế, để xây dựng những quan hệ xã hội tốt đẹp hiện nay cần biết tiếp thu những nhân tố tốt đẹp của quá khứ