Bài thu hoạch môn CNXH khoa học

đề tài “Xây dựng gia đình ở Việt Nam hiện nay và công tác tuyên truyền, vận động xây dựng gia đình trẻ no ấm, tiến bộ, hạnh phúc, văn minh của tuổi trẻ Hưng Yên” Gia đình có vai trò quan trọng không chỉ đối với sự phát triển của mỗi cá nhân mà cả trong việc thực hiện các chức năng xã hội, giữ gìn và trao truyền các giá trị văn hóa dân tộc từ thế hệ này sang thế hệ khác. Gia đình đóng vai trò quan trọng trong việc xây dựng, triển khai, thụ hưởng các chính sách chính trị, kinh tế, xã hội, văn hóa. Gia đình là thiết chế quan trọng đảm bảo quy mô và chất lượng dân số thông qua chức năng sinh đẻ, chức năng giáo dục thể lực, trí lực, đạo đức, phẩm chất của nguồn nhân lực cũng như là thiết chế quan trọng đầu tư phát triển nguồn lực con người. Chủ tịch Hồ Chí Minh đã từng khẳng định: “Nhiều gia đình cộng lại mới thành xã hội, gia đình tốt thì xã hội mới tốt, xã hội tốt thì gia đình càng tốt. Hạt nhân của xã hội là gia đình”. Tư tưởng Hồ Chí Minh đã được Đảng và Nhà nước quán triệt trong Nghị quyết của các kỳ Đại hội Đảng và trong các bộ luật liên quan, với các nội dung hướng tới việc củng cố vị trí, vai trò và chức năng của gia đình. Văn kiện Đại hội XIII của Đảng nêu rõ tầm quan trọng của xây dựng gia đình no ấm, tiến bộ, hạnh phúc, văn minh, qua đó góp phần xây dựng nền văn hoá Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc; góp phần xây dựng đất nước ngày càng phát triển. Tuy nhiên, thực tiễn việc xây dựng gia đình Việt Nam hiện nay có nhiều những yếu tố tác động như các yếu tố truyền thống, từ công cuộc công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, kinh tế thị trường và hội nhập quốc tế, từ tác động của cuộc cách mạng khoa học và công nghệ; điều đó đặt ra những vấn đề và giải pháp trong xây dựng gia đình Việt Nam hiện nay, cũng như yêu cầu đối với tổ chức Đoàn thanh niên nói chung và tổ chức Đoàn tỉnh Hưng Yên nói riêng trong xây dựng gia đình trẻ hiện nay.

Gia đình có vai trò quan trọng không chỉ đối với sự phát triển của mỗi cánhân mà cả trong việc thực hiện các chức năng xã hội, giữ gìn và trao truyền cácgiá trị văn hóa dân tộc từ thế hệ này sang thế hệ khác Gia đình đóng vai tròquan trọng trong việc xây dựng, triển khai, thụ hưởng các chính sách chính trị,kinh tế, xã hội, văn hóa Gia đình là thiết chế quan trọng đảm bảo quy mô vàchất lượng dân số thông qua chức năng sinh đẻ, chức năng giáo dục thể lực, trílực, đạo đức, phẩm chất của nguồn nhân lực cũng như là thiết chế quan trọngđầu tư phát triển nguồn lực con người

Chủ tịch Hồ Chí Minh đã từng khẳng định: “Nhiều gia đình cộng lại mớithành xã hội, gia đình tốt thì xã hội mới tốt, xã hội tốt thì gia đình càng tốt Hạtnhân của xã hội là gia đình” Tư tưởng Hồ Chí Minh đã được Đảng và Nhà nướcquán triệt trong Nghị quyết của các kỳ Đại hội Đảng và trong các bộ luật liênquan, với các nội dung hướng tới việc củng cố vị trí, vai trò và chức năng củagia đình Văn kiện Đại hội XIII của Đảng nêu rõ tầm quan trọng của xây dựnggia đình no ấm, tiến bộ, hạnh phúc, văn minh, qua đó góp phần xây dựng nềnvăn hoá Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc; góp phần xây dựng đấtnước ngày càng phát triển

Tuy nhiên, thực tiễn việc xây dựng gia đình Việt Nam hiện nay có nhiềunhững yếu tố tác động như các yếu tố truyền thống, từ công cuộc công nghiệphóa, hiện đại hóa đất nước, kinh tế thị trường và hội nhập quốc tế, từ tác độngcủa cuộc cách mạng khoa học và công nghệ; điều đó đặt ra những vấn đề và giảipháp trong xây dựng gia đình Việt Nam hiện nay, cũng như yêu cầu đối với tổchức Đoàn thanh niên nói chung và tổ chức Đoàn tỉnh Hưng Yên nói riêng trongxây dựng gia đình trẻ hiện nay

Vì vậy, học viên lựa chọn đề tài “Xây dựng gia đình ở Việt Nam hiện

nay và công tác tuyên truyền, vận động xây dựng gia đình trẻ no ấm, tiến bộ, hạnh phúc, văn minh của tuổi trẻ Hưng Yên” làm Tiểu luận kết thúc môn học.

NỘI DUNG

1 Xây dựng gia đình ở Việt Nam hiện nay

1.1 Các tiêu chí xây dựng gia đình Việt Nam hiện nay

Xây dựng gia đình Việt Nam hiện nay thực chất là xây dựng gia đình mới trên cơ sở “kế thừa, giữ gìn và phát huy những giá trị truyền thống tốt đẹp của gia đình Việt Nam gắn liền với xây dựng những giá trị tiên tiến của gia đình trong xã hội phát triển”; làm cho mỗi gia đình trở thành tế bào phát triển lành

mạnh, đủ sức chống lại sự “tấn công” của các tiêu cực xã hội và những tác độngxấu của các yếu tố ngoài gia đình

Để xây dựng gia đình, cần phải có bộ tiêu chí xác định vừa mang tínhchuẩn mực chung có tính phổ quát, vừa phù hợp với xu thế phát triển của xã hộihiện đại Do yêu cầu của từng giai đoạn lịch sử khác nhau, nên những tiêu chíxây dựng gia đình ở nước ta cũng có những thay đổi cho phù hợp với từng thời

kỳ Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIII của Đảng Cộng sản Việt Nam tiếptục đề ra: “Xây dựng gia đình no ấm, tiến bộ, hạnh phúc, văn minh”

“No ấm”: Gia đình no ấm là gia đình được đảm bảo an toàn về lương thực

và có điều kiện kinh tế tối thiểu bằng điều kiện kinh tế trung bình tại địa bàn cưtrú; đáp ứng nhu cầu vật chất và tinh thần cho mọi thành viên trong gia đình

“Tiến bộ”: Gia đình tiến bộ là gia đình mà mọi thành viên đều yêu

thương, tôn trọng lẫn nhau; cùng nhau chia sẻ mọi quyền lợi, nghĩa vụ và tráchnhiệm; tạo điều kiện và cơ hội như nhau cho sự phát triển toàn diện của mỗi cánhân, đồng thời mỗi cá nhân phải có trách nhiệm, nghĩa vụ đối với gia đình và

xã hội trong việc thực hiện tốt các chính sách của Nhà nước và quy định củapháp luật Mỗi gia đình tiến bộ sẽ góp phần tạo nên xã hội tiến bộ

“Hạnh phúc”: Gia đình hạnh phúc được xây dựng trên cơ sở gia đình no

ấm, bình đẳng, tiến bộ Gia đình hạnh phúc là mọi thành viên trong gia đình phảiđược đảm bảo các nhu cầu thiết yếu về đời sống vật chất và tinh thần; đượchưởng bầu không khí cởi mở, yêu thương, cùng chia sẻ, đùm bọc và giúp đỡ lẫnnhau cùng phát triển Mọi thành viên trong gia đình đều có quyền lợi và nghĩa

vụ trách nhiệm với nhau, với gia đình và với xã hội; được bình đẳng, tôn trọng;

có điều kiện để học tập vươn lên; các thành viên trong gia đình cùng đồng camcộng khổ, tự giác cùng nhau xây dựng tổ ấm gia đình

“Văn minh”: Gia đình văn minh là gia đình tiếp thu được đầy đủ các yếu

tố tiên tiến của thời đại (bình đẳng, dân chủ, tôn trọng lợi ích chính đáng của cánhân ) để duy trì, xây dựng và phát triển gia đình

Như vậy, xây dựng gia đình với đầy đủ những tiêu chí trên sẽ làm cho gia

đình thực sự là tổ ấm của mỗi người, là tế bào lành mạnh của xã hội, thúc đẩy

xã hội và đất nước phát triển nhanh, bền vững

1.2 Những yếu tố tác động và vấn đề đặt ra đối với việc xây dựng gia đình ở Việt Nam hiện nay

* Những yếu tố tác động đến việc xây dựng gia đình Việt Nam hiện nay

- Tác động của các yếu tố truyền thống

Mặc dù sự nghiệp đổi mới của nước ta được thực hiện trong bối cảnh toàncầu hóa và hội nhập quốc tế rộng mở, nhưng do Việt Nam đang trong thời kỳquá độ lên chủ nghĩa xã hội, nhiều phong tục, tâm lý, lối sống của xã hội cũ còn

in đậm trong các gia đình và trong xã hội Đó là lối sống trọng tình, trọng đạo lý,

là tính cộng đồng chặt chẽ Những truyền thống này có những mặt tích cực và

là yếu tố thuận lợi cho việc xây dựng gia đình, song nó cũng có nhiều hạn chế và

có tác động tiêu cực đến sự phát triển của mỗi gia đình và toàn xã hội, như tínhphụ quyền gia trưởng, thiếu dân chủ, quan hệ dòng họ chi phối mạnh

Vấn đề đặt ra là mỗi gia đình cần nhận thức đúng mặt tốt của nó để tìmcách giữ gìn và phát huy, nhất là thông qua việc thực hiện chức năng giáo dụccủa gia đình; đồng thời phải khắc phục mặt tiêu cực của các yếu tố truyền thốngđối với xây dựng gia đình cũng như đối với sự phát triển của mỗi cá nhân

Đối với nhà quản lý, nhiệm vụ xây dựng gia đình chỉ đạt hiệu quả cao nếumột mặt biết khơi dậy những giá trị truyền thống tốt đẹp của gia đình, cũng nhưnhững truyền thống tốt đẹp của dân tộc Việt Nam Mặt khác, chủ thể lãnh đạo,

quản lý phải có năng lực nhận biết những tiêu cực và tác hại của nó để địnhhướng cho các gia đình trong việc xây dựng gia đình mới tiến bộ Đồng thời,nhà quản lý cũng phải biết dựa vào cộng đồng dân cư để thực hiện các biện phápgiáo dục, tuyên truyền phù hợp nhằm triển khai những chủ trương, chính sáchcủa Đảng và Nhà nước về xây dựng gia đình, từ đó tạo ra sự đồng thuận xã hộicao để xây dựng gia đình

- Tác động của công nghiệp hóa, hiện đại hóa, kinh tế thị trường và hội nhập quốc tế

Trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội, đường lối đổi mới, côngnghiệp hóa, hiện đại hóa, phát triển kinh tế thị trường định hướng xã hội chủnghĩa và hội nhập quốc tế của Đảng với cơ chế, chính sách, pháp luật mới củaNhà nước trở thành yếu tố thúc đẩy, tạo điều kiện và môi trường thuận lợi đểxây dựng gia đình Trong bối cảnh toàn cầu hóa, hội nhập quốc tế và kinh tế thịtrường hiện nay, gia đình Việt Nam cũng có nhiều biến đổi theo hướng năngđộng hơn, có nhiều điều kiện phát triển gia đình để thích ứng với những điềukiện kinh tế - xã hội mới Xét dưới góc độ văn hóa, nhiều giá trị, kể cả giá trịtruyền thống không còn bị khép kín trong biên giới quốc gia - dân tộc, mà cóđiều kiện mở rộng giao lưu, quảng bá đến thế giới, qua đó khẳng định nét độcđáo, bản sắc của dân tộc Sự biến đổi ấy là một quá trình liên tục bảo tồn, truyềnthụ, phát huy những giá trị của gia đình truyền thống, đồng thời tiếp biến nhữnggiá trị tiên tiến, những tinh hoa của gia đình hiện đại, của các nền văn hóa hiệnđại trên thế giới

Các yếu tố này còn tác động mạnh mẽ đến công tác xây dựng gia đìnhtrong toàn xã hội Nó đòi hỏi các nhà nghiên cứu, các nhà lãnh đạo quản lý vàhoạch định chính sách phải có tầm nhìn chiến lược về gia đình, phải xây dựngđược hệ tiêu chí mới sao cho một mặt đảm bảo giữ gìn những giá trị truyềnthống tốt đẹp, mặt khác, tiếp thu những giá trị mới, tiến bộ và phù hợp để xâydựng gia đình Việt Nam trong thời đại mới

Bên cạnh đó, mặt trái của cơ chế thị trường, của hội nhập quốc tế, sức ép

của công nghiệp hóa, đô thị hóa cũng làm nảy sinh nhiều vấn đề mới tác độngxấu đến gia đình Việt Nam, đồng thời đòi hỏi các nhà quản lý và các nhà nghiêncứu chính sách về gia đình phải tìm cách tháo gỡ, như: tình trạng buôn bán phụ

nữ và trẻ em qua biên giới đã trở nên phổ biến; sự mất cân bằng giới tính đanggia tăng; hôn nhân xuyên quốc gia dưới nhiều hình thức khác nhau, hoặc môhình gia đình không kết hôn, độc thân, sống thử buộc chính phủ nhiều nướcphải quan tâm tìm cách giải quyết

- Tác động của khoa học và công nghệ

Thời đại toàn cầu hóa, khoa học và công nghệ hiện đại, nhất là công nghệthông tin phát triển mạnh mẽ đang tạo ra nhiều cơ hội tốt tiếp thu tri thức mớicho các gia đình trong việc thực hiện các chức năng Đồng thời, việc xây dựnggia đình cũng đạt hiệu quả cao và thuận lợi hơn khi ứng dụng những thành tựucủa khoa học và công nghệ hiện đại, nhất là trong công tác tuyên truyền, giáodục, nêu gương, thống kê, điều tra, phân tích dữ liệu v.v… để xây dựng chínhsách, pháp luật liên quan đến gia đình

Song sự phát triển của khoa học và công nghệ, nhất là của công nghệthông tin cũng đang đặt ra những thách thức mới cho mỗi gia đình và nhất là chocông tác quản lý, kiểm soát các luồng thông tin trái chiều, thậm chí độc hại trênmạng Nếu không có biện pháp quản lý hiệu quả, nó sẽ tác động xấu đến mỗi giađình, nhất là đến thế hệ trẻ

Mặt khác, hiện nay đang diễn ra tình trạng lạm dụng kỹ thuật công nghệtrong việc phát hiện sớm giới tính thai nhi làm tăng tình trạng mất cân bằng giớitính khi sinh đang diễn ra nghiêm trọng ở nhiều nước, trong đó có Việt Nam.Nếu không kiểm soát tốt vấn đề này, đây sẽ là một nguy cơ đe dọa sự phát triển

ổn định và bền vững về dân số của quốc gia

Như vậy, gia đình là một vấn đề lớn và xây dựng gia đình là một chiến lược

mà Đảng và Nhà nước ta rất quan tâm, coi đó là mục tiêu quan trọng của công tácxây dựng đời sống văn hóa mới trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội

*Những vấn đề đặt ra đối với xây dựng gia đình ở Việt Nam hiện nay

Sau 35 năm đổi mới, gia đình cũng như công tác xây dựng gia đình đã đạtđược nhiều thành tựu, song quá trình tổ chức thực hiện cũng đang đặt ra một sốvấn đề cần phải chú ý giải quyết.

Một là, nhận thức của xã hội về vị trí, vai trò của gia đình, xây dựng gia đình còn hạn chế làm cho việc thực hiện các chức năng của gia đình đang gặp nhiều khó khăn

Quan điểm của Đảng là “ưu tiên, tạo điều kiện để các gia đình khu vựcnông thôn, miền núi, khu vực khó khăn, đặc biệt khó khăn nâng cao thu nhập,cải thiện cuộc sống” chưa được coi trọng hiện thực hóa ở nhiều địa phương Dovậy ở nhiều vùng nông thôn, nhất là những vùng còn lạc hậu, vùng sâu, vùng xa,vùng miền núi dân tộc thiểu số, hay trong vùng có đạo thiết chế gia đình chưađược coi trọng Tình trạng nhiều hộ gia đình nghèo đa chiều, hoặc cận nghèo đãtạo ra tính không bền vững của công cuộc xóa đói, giảm nghèo Tình trạng bấtbình đẳng giới, một số phong tục tập quán cổ hủ lạc hậu vẫn diễn ra trongnhiều gia đình và đang là rào cản đối với sự phát triển kinh tế - xã hội của địaphương Điều đó có nguyên nhân từ những hạn chế, yếu kém trong công táctruyền thông về vị trí, vai trò và chức năng của gia đình, xây dựng gia đình

Việc đầu tư nguồn lực cho công tác gia đình còn eo hẹp và thiếu cơ chếlồng ghép các mục tiêu của Chiến lược phát triển gia đình vào chương trình pháttriển kinh tế - xã hội của các ngành, cũng như của các địa phương Do vậy,những năm qua ở không ít địa phương, phong trào xây dựng gia đình vẫn mangtính bề nổi, chạy theo thành tích và chưa trở thành lối sống, thói quen hàng ngàycủa nhiều người và của nhiều gia đình

Hai là, trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội, gia đình Việt Nam đã có

nhiều biến đổi cần phải nhận diện để xây dựng chiến lược phát triển gia đình phù hợp

Trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội, hình thức gia đình hạt nhân trởnên phổ biến thay thế cho gia đình truyền thống nhiều thế hệ trước đây Có thểnhận diện ở một số biến đổi sau đây:

Biến đổi về quy mô của gia đình Hiện nay, quy mô gia đình Việt Namngày càng thu nhỏ và phổ biến là gia đình hai thế hệ cùng sống chung: cha mẹ -con cái chưa trưởng thành, số con trong gia đình cũng không nhiều như trước, cábiệt còn một số gia đình đơn thân.

Biến đổi trong việc thực hiện các chức năng của gia đình Trong xã hộihiện đại, việc thực hiện các chức năng của gia đình cũng có nhiều biến đổi Vídụ: với việc ứng dụng những thành tựu của khoa học và công nghệ hiện đại, cácgia đình hiện nay có thể chủ động hơn trong việc thực hiện chức năng sinh sản,như quyết định số con và khoảng cách giữa các lần sinh; chủ động thời gian sinhcon; cá biệt một số trường hợp lạm dụng công nghệ để lựa chọn giới tính khisinh Đây là một trong những nguyên nhân dẫn đến tình trạng mất cân bằng giớitính khi sinh đang có xu hướng gia tăng ở nước ta hiện nay

Đối với chức năng kinh tế, do những thay đổi có tính chất quyết định về

cơ chế: chuyển từ cơ chế kế hoạch hóa sang cơ chế thị trường nên kinh tế giađình có điều kiện và môi trường thuận lợi để phát triển, nhờ vậy đời sống vậtchất và tinh thần của các gia đình Việt Nam đã được cải thiện và nâng cao, nhất

là sau 35 năm thực hiện đường lối đổi mới, đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đạihóa đất nước Hiện nay, kinh tế hộ gia đình đang trở thành một bộ phận quantrọng trong nền kinh tế quốc dân Khi chức năng kinh tế được thực hiện tốt thìđồng thời, cũng tạo ra những điều kiện vật chất thuận lợi để thực hiện tốt cácchức năng giáo dục và chức năng cân bằng tâm - sinh lý, tình cảm

Cùng với đó, các mối quan hệ trong gia đình cũng có nhiều biến đổi.Quan hệ giữa các thế hệ trở nên dân chủ hơn; Bình đẳng giới được đề cao hơn,cuộc sống riêng tư của con người được tôn trọng hơn, tránh được những mâuthuẫn trong đời sống của gia đình truyền thống Sự biến đổi của gia đình cũngcho thấy nó đang làm chức năng tích cực, thay đổi chính bản thân gia đình vàcũng làm thay đổi hệ thống xã hội, làm cho xã hội trở nên thích nghi và phù hợphơn với thời đại mới Trong bối cảnh xã hội Việt Nam hiện nay, quan hệ giữacác thế hệ cũng như các giá trị, chuẩn mực văn hóa của gia đình cũng không

ngừng biến đổi theo cả hai chiều: vừa tích cực, vừa tiêu cực.

Tuy nhiên, những biến đổi trong gia đình cũng dẫn đến nhiều vấn đề bấtcập như: tạo ra sự ngăn cách không gian giữa các thành viên trong gia đình, tạokhó khăn, trở lực trong việc gìn giữ tình cảm cũng như các giá trị văn hóa truyềnthống của gia đình; vấn đề hôn nhân và gia đình đang phải đối mặt với nhữngthách thức, biến đổi lớn; quan hệ gia đình có xu hướng trở nên lỏng lẻo hơn; giatăng tỷ lệ ly hôn, ly thân, ngoại tình ; đồng thời, xuất hiện nhiều bi kịch tronggia đình; người già cô đơn, trẻ em sống ích kỷ, bạo hành trong gia đình, v.v Những biến đổi này của gia đình cần phải nhận diện rõ cả hai mặt để từ đó, cónhững giải pháp phù hợp xây dựng những chuẩn mực gia đình Việt Nam trongbối cảnh mới

Ba là, nhiều thách thức đặt ra đối với vấn đề dân số và gia đình Việt Nam hiện nay

Hiện nay ở nước ta công tác dân số và phát triển vẫn còn nhiều hạn chế.Mức sinh giữa các vùng còn chênh lệch đáng kể Mất cân bằng giới tính khi sinhtăng nhanh, đã ở mức nghiêm trọng Tốc độ già hóa dân số đang ngày càng tăng.(Năm 2011, dân số 60 tuổi trở lên chiếm 10%, nghĩa là Việt Nam chính thứcbước vào quá trình già hóa dân số Dự báo đến năm 2035, tỉ lệ này tăng lên 20%với khoảng 21 triệu người cao tuổi) Tuổi thọ bình quân của người dân tăngnhưng số năm sống khỏe mạnh thấp

Bốn là, công tác truyền thông và công tác quản lý gia đình triển khai thực hiện chưa thật hiệu quả

Công tác truyền thông và công tác quản lý gia đình còn nhiều hạn chế.Nội dung truyền thông, cung cấp dịch vụ chưa toàn diện, chủ yếu tập trung vào

kế hoạch hóa gia đình, chưa chú trọng đến “dân số và phát triển” vì vậy, các mặt

cơ cấu, phân bố, chất lượng dân số và tác động qua lại với phát triển chưa đượcnhận thức rõ Một số cấp ủy, chính quyền chưa nhận thức đúng và đầy đủ về tínhchất lâu dài, khó khăn, phức tạp, tầm quan trọng và ý nghĩa của việc quán triệtquan điểm “dân số và phát triển”; lãnh đạo, chỉ đạo chưa quyết liệt, chưa hiệu

Do công tác truyền thông chưa tốt nên tình trạng ly hôn, nhất là ở cácthành phố lớn, các đô thị đang ngày càng gia tăng; tình trạng “sống thử” trướchôn nhân đang phát triển mạnh trong một bộ phận giới trẻ ; những hình thức

“hôn nhân có yếu tố nước ngoài”, “hôn nhân đồng giới” cũng phát triển khámạnh Ở một số vùng người dân tộc thiểu số, tình trạng tảo hôn, kết hôn cậnhuyết thống còn khá phổ biến Những vấn đề này đòi hỏi một mặt cần phải làmtốt công tác truyền thông, mặt khác cần làm tốt công tác quản lý gia đình

Năm là, mâu thuẫn giữa nhu cầu cần bảo lưu, giữ gìn, phát huy những giá trị truyền thống của gia đình với việc tiếp thu những giá trị mới tiến bộ để xây dựng gia đình

Hiện nay, việc xây dựng gia đình Việt Nam cần giải quyết tốt mối quan hệgiữa việc bảo lưu, giữ gìn những giá trị truyền thống của gia đình với việc tiếpthu những giá trị mới tiến bộ trong xây dựng gia đình nhằm đảm bảo không dẫnđến những mâu thuẫn, những xung đột giữa các thế hệ, giữa các thành viêntrong gia đình Đây là một trong những vấn đề đang đặt ra đòi hỏi mỗi thànhviên của gia đình cũng như các nhà tổ chức, quản lý công tác xây dựng gia đìnhcần phải nhận thức rõ

Xét dưới góc độ quản lý, trong nhiệm vụ xây dựng gia đình, làm thế nào

để tạo ra những điều kiện thuận lợi và nâng cao năng lực thực hiện tốt các chứcnăng gia đình cho mỗi gia đình, giúp họ vừa phát triển kinh tế, vươn lên thoátnghèo, làm giàu để có gia đình no ấm; vừa giải quyết hài hòa các mối quan hệgia đình như: xung đột giữa các thế hệ về phép ứng xử, lối sống; chăm sóc trẻ

em và người cao tuổi Đây là vấn đề cần phải được coi trọng giải quyết hài hòabằng các biện pháp phù hợp

Sáu là, bạo lực gia đình, tình trạng buôn bán phụ nữ và trẻ em vẫn diễn

ra phổ biến

Mặc dù trong Chiến lược phát triển gia đình Việt Nam có đề cập đến tráchnhiệm của các thành viên trong gia đình đối với trẻ em, phụ nữ có thai và người

cao tuổi, các bộ luật quan trọng như “Luật Bình đẳng giới”, “Luật Phòng, chốngbạo lực gia đình” đã được ban hành, song trên thực tế những chính sách tác độngđến vấn đề này chưa đem lại hiệu quả như mong muốn Tình trạng bạo lực giađình, buôn bán phụ nữ qua biên giới đang gia tăng với mức độ ngày càngnghiêm trọng Vấn đề chăm sóc trẻ em chưa được coi trọng Tình trạng trẻ em bịxâm hại, hoặc vi phạm pháp luật ở tuổi vị thành niên đang ngày càng gia tăng,gây đau xót cho nhiều gia đình và gây bất ổn xã hội Quan hệ giữa vợ - chồngtrong nhiều gia đình ngày càng lỏng lẻo dẫn tới tình trạng tan vỡ gia đình có xuhướng gia tăng.

Những vấn đề nêu trên đòi hỏi phải có giải pháp khắc phục hiệu quả nhằmxây dựng gia đình Việt Nam no ấm, tiến bộ, hạnh phúc, văn minh

2 Quan điểm và giải pháp xây dựng gia đình Việt Nam hiện nay

2.1 Quan điểm xây dựng gia đình Việt Nam hiện nay

Xây dựng gia đình trên cơ sở kế thừa, giữ gìn và phát huy các giá trị truyền thống tốt đẹp của gia đình, đồng thời tiếp thu những giá trị tiến bộ của nhân loại

Trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội, xây dựng gia đình mới khôngmâu thuẫn với việc giữ gìn và phát huy các giá trị truyền thống tốt đẹp vốn cócủa gia đình Gia đình Việt Nam hiện nay là sản phẩm của hai quá trình diễn rasong song, đồng thời - đó là quá trình hiện đại hóa các giá trị truyền thống tốtđẹp của gia đình; đồng thời truyền thống hóa những giá trị, tinh hoa của gia đìnhtrong xã hội hiện đại

Quá trình hiện đại hóa các giá trị truyền thống của gia đình Việt Nam biểu

hiện ở chỗ nhiều yếu tố trong gia đình truyền thống có giá trị bền vững, đượclưu truyền từ thế hệ này sang thế khác, như sự gắn bó giữa các thành viên tronggia đình; trên kính, dưới nhường; tình nghĩa thủy chung; lòng hiếu thảo; tình yêugia đình gắn chặt với tình yêu quê hương đất nước Những giá trị ấy đã đượchun đúc từ hàng nghìn năm trong tiến trình phát triển của dân tộc đến nay cầnphải tiếp tục giữ gìn, phát huy một cách phù hợp trong xã hội hiện đại

Song song với quá trình đó là quá trình truyền thống hóa những giá trị hiệnđại Nhiều giá trị mới, tiến bộ của xã hội hiện đại như bình đẳng, dân chủ, hônnhân một vợ - một chồng, bình đẳng giới đang trở thành những giá trị mang tínhphổ biến, trở thành lối sống thường nhật, thành thói quen của nhiều gia đình trong

xã hội hiện đại

Văn kiện Đại hội XIII của Đảng chỉ rõ: “Tiếp tục xây dựng gia đình kiểumẫu “ông bà, cha mẹ mẫu mực, con cháu thảo hiền, vợ chồng hòa thuận, anh chị

em đoàn kết, thương yêu nhau” Kính trọng, bảo vệ và chăm sóc người cao tuổi.Bảo trợ, giúp đỡ người cao tuổi gặp khó khăn, cô đơn không nơi nương tựa”

Xây dựng gia đình theo các chuẩn mực của gia đình, thực hiện tốt “Chiến lược phát triển gia đình Việt Nam đến năm 2020, tầm nhìn 2030” và Nghị quyết số 21-NQ/TW, ngày 25 tháng 10 năm 2017 về công tác dân số trong tình hình mới

Để làm tốt công tác xây dựng gia đình, trong nhiều năm qua, dưới sự lãnhđạo của Đảng, vấn đề gia đình luôn được Nhà nước quan tâm tác động bằng một

hệ thống chính sách và điều chỉnh bằng nhiều văn bản pháp luật khá hoàn chỉnh

và toàn diện Ngày 29-5-2012, “Chiến lược phát triển gia đình Việt Nam đến năm 2020, và tầm nhìn 2030” đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Chiến

lược đã xác định các quan điểm và những chỉ tiêu cụ thể mang tính định hướngcho công tác xây dựng gia đình Việt Nam thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa,hiện đại hóa đất nước, theo đó hướng tới mục tiêu xây dựng gia đình Việt Nam

no ấm, tiến bộ, hạnh phúc, văn minh; là môi trường quan trọng hình thành, nuôidưỡng và giáo dục nhân cách con người; thực sự là tổ ấm của mỗi người, là tếbào lành mạnh của xã hội, qua đó bảo tồn và phát huy văn hóa truyền thống tốtđẹp, chống lại các tệ nạn xã hội, tạo nguồn nhân lực phục vụ sự nghiệp xây dựng

và bảo vệ Tổ quốc Ưu tiên, tạo điều kiện để các gia đình khu vực nông thôn,miền núi, khu vực khó khăn và đặc biệt khó khăn nâng cao thu nhập, cải thiệncuộc sống Để thực hiện các mục tiêu này, cần tăng cường sự lãnh đạo, chỉ đạocủa các cấp ủy đảng và chính quyền đối với công tác gia đình và làm tốt côngtác truyền thông

Ngày 25/10/2017, Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam

(khóa XII) đã ban hành Nghị quyết số 21-NQ/TW về công tác dân số trong tình hình mới, trong đó có nêu quan điểm cần quán triệt: “Tiếp tục chuyển trọng tâm

chính sách dân số từ kế hoạch hóa gia đình sang dân số và phát triển Công tácdân số phải chú trọng toàn diện các mặt quy mô, cơ cấu, phân bố, đặc biệt làchất lượng dân số và đặt trong mối quan hệ hữu cơ với các yếu tố kinh tế, xãhội, quốc phòng, an ninh và bảo đảm phát triển nhanh, bền vững” Công tác dân

số là trách nhiệm chung của cả hệ thống chính trị, trong đó có trách nhiệm củatừng gia đình trong việc góp phần thực hiện tốt Nghị quyết của Đảng

Xây dựng gia đình trên cơ sở đảm bảo hôn nhân tiến bộ, tự nguyện, bình đẳng giới và phòng chống bạo lực gia đình

Gia đình là một trong những nhân tố quan trọng quyết định sự phát triểnbền vững của xã hội và thành công của sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóađất nước, xây dựng chủ nghĩa xã hội Xây dựng gia đình mới thực hiện hôn nhântiến bộ một vợ, một chồng trên cơ sở tình yêu chân chính giữa nam và nữ, đượcpháp luật thừa nhận và bảo vệ Hôn nhân tự nguyện, tiến bộ bao giờ cũng gồmhai mặt: tự do kết hôn và tự do ly hôn Nếu tự do kết hôn được xây dựng trên cơ

sở tình yêu chân chính, thì ly hôn là kết cục khó tránh khỏi khi tình yêu đôi lứakhông còn và khi tình trạng trầm trọng của cuộc sống chung không thể kéo dài.Tuy nhiên, ly hôn dù bất cứ vì lý do nào cũng dẫn đến những hậu quả nặng nềcho gia đình và xã hội, đồng thời làm ảnh hưởng đến sự phát triển nhân cách củacon trẻ Vì vậy, ly hôn là chính đáng, song cần có sự bảo đảm của pháp lý, có sự

hỗ trợ, hòa giải của các đoàn thể xã hội, của cộng đồng

Gia đình được xây dựng trên cơ sở gia đình hòa thuận, xây dựng tốt cácmối quan hệ với các cộng đồng, tổ chức ngoài gia đình (họ hàng, thân tộc, làngxóm, khu dân cư ) Thực hiện đầy đủ quyền và trách nhiệm của các thành viêntrong gia đình trong việc thực hiện các chức năng cơ bản của gia đình và nghĩa

vụ đối với xã hội, đặc biệt là trách nhiệm của các thành viên trong gia đình đối

với trẻ em, phụ nữ và người cao tuổi.

Nâng cao nhận thức về vai trò, vị trí, trách nhiệm của gia đình và cộngđồng trong việc thực hiện chính sách, pháp luật hôn nhân và gia đình, bình đẳnggiới Tăng cường phòng ngừa, ngăn chặn sự xâm nhập của các tệ nạn xã hội vàogia đình Tăng cường phòng, chống bạo lực trong gia đình Khuyến khích pháthuy các phong tục, tập quán, những luật tục tốt đẹp trong cộng đồng dân cư vàvận động người dân xóa bỏ các hủ tục, tập quán lạc hậu trong hôn nhân và giađình, nhất là trong vùng đồng bào dân tộc thiểu số

Xây dựng gia đình phải gắn liền với hình thành và xác lập củng cố mối quan hệ gắn bó với các cộng đồng, các thiết chế, tổ chức ngoài gia đình

Hiện nay, công tác xây dựng gia đình chỉ đạt hiệu quả cao nếu một mặt biếtkhơi dậy những giá trị truyền thống tốt đẹp, mặt khác chỉ ra những tiêu cực và táchại của nó để định hướng cho các gia đình trong việc xây dựng gia đình mới tiếnbộ; đồng thời, phải biết dựa vào cộng đồng dân cư để thực hiện các biện phápgiáo dục, tuyên truyền phù hợp nhằm triển khai những chủ trương, chính sách củaĐảng và Nhà nước về xây dựng gia đình, từ đó tạo ra phong trào thi đua rộngkhắp và hiệu quả Nếu không khơi dậy được sự đồng thuận, tích cực hưởng ứngcủa cộng đồng dân cư, nhất là ở các cấp độ thôn, làng, bản thì mục tiêu xây dựnggia đình trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội sẽ khó đạt được

Hiện nay ở nước ta đang dấy lên các phong trào như: xóa đói, giảmnghèo, xây dựng các chuẩn mực gia đình, xây dựng nông thôn mới Nhờ có cácphong trào này mà nhiều gia đình đã nhận được sự hỗ trợ, giúp đỡ của cộngđồng và xã hội Họ đã chủ động, sáng tạo vươn lên thoát nghèo, thậm chí trở nêngiàu có, xây dựng gia đình theo các chuẩn mực văn hóa gia đình, qua đó gópphần vào sự tiến bộ chung của xã hội

2.2 Giải pháp xây dựng gia đình Việt Nam hiện nay

Một là, nâng cao nhận thức và đẩy mạnh công tác truyền thông về xây dựng gia đình Việt Nam trong bối cảnh mới hiện nay

Để gia đình thực sự là tế bào lành mạnh của xã hội, tổ ấm của các cá

nhân, nhất thiết phải coi trọng công tác xây dựng gia đình Công tác này đượcbắt đầu từ việc truyền thông nâng cao nhận thức của từng người dân và các giađình về vị trí, vai trò của gia đình để “phát huy vai trò của gia đình, cộng đồng,

xã hội trong việc xây dựng môi trường văn hóa, con người giàu lòng nhân ái,khoan dung, chân thành, tín nghĩa, trọng đạo lý, cần cù, chăm chỉ, tiết kiệm,sáng tạo, hiện đại Xây dựng gia đình no ấm, tiến bộ, hạnh phúc, văn minh”

Cần đổi mới nội dung, đa dạng hóa hình thức truyền thông về xây dựnggia đình, phòng, chống bạo lực gia đình Chú trọng hình thức truyền thông bằngcác thông điệp trên các phương tiện thông tin đại chúng

Bên cạnh đó, tích cực đẩy mạnh tuyên truyền nêu gương người tốt, việc tốt;phê phán những biểu hiện không đúng trong việc xây dựng gia đình Việt Nam;phê phán những biểu hiện không lành mạnh ảnh hưởng đến cuộc sống gia đình,cảnh báo các nguy cơ và hậu quả về mất cân bằng giới tính khi sinh, đồng thời,cung cấp cho người dân và các gia đình về chủ trương, chính sách, pháp luật, kỹnăng sống liên quan đến gia đình; trách nhiệm của các thành viên đối với côngviệc trong gia đình; thực hiện tốt chính sách, pháp luật về dân số gắn với xâydựng gia đình hạnh phúc; đề cao tính gương mẫu của cán bộ, đảng viên trong thựchiện chính sách dân số; “đề cao vai trò của gia đình trong nuôi dưỡng, giáo dụcthế hệ trẻ”; xây dựng các chuẩn mực văn hóa gia đình Việt Nam

Lồng ghép kiến thức xây dựng gia đình no ấm, tiến bộ, hạnh phúc, vănminh và phòng, chống bạo lực gia đình vào các chương trình giáo dục, đào tạophù hợp với yêu cầu của từng ngành học, cấp học

Hai là, phát huy vai trò của hệ thống chính trị và của các tổ chức hội đối với công tác gia đình.

Tăng cường sự lãnh đạo của các cấp ủy đảng và sự chỉ đạo của chínhquyền các cấp đối với công tác gia đình Nhà nước có vai trò rất lớn đối với giađình Thể chế chính trị và thiết chế xã hội là những yếu tố cơ bản đảm bảo chogia đình ổn định và phát triển Vì vậy, Nhà nước cần xây dựng và thực hiện đồng

bộ các cơ chế, chính sách nhằm phát huy sức mạnh tổng hợp của chính quyền