1. Báo cáo chuyên đề chủ nhiệm

Là một giáo viên chủ nhiệm ngoài quản lí, giáo dục học sinh lớp mình còn phải đảm nhận rất nhiều công việc khác như soạn giảng theo đặc thù và tính đổi mới của từng bộ môn, tư vấn học đư

Trang 1

Báo cáo chuyên đề

MỘT SỐ BIỆN PHÁP

NHẰM PHÁT HUY VAI TRÒ TỰ QUẢN CỦA HỌC SINH

-I Đặt vấn đề:

Hiện nay, trong bối cảnh đổi mới giáo dục, để đáp ứng sự biến đổi không ngừng diễn ra trên tất cả các lĩnh vực thì vai trò, chức năng của người giáo viên nói chung và giáo viên chủ nhiệm nói riêng là rất quan trọng Trong bối cảnh giáo dục hiện đại, việc xây dựng lớp học tự quản là một cách làm mới, mang lại những hiệu quả tích cực Hơn nữa, ngành giáo dục đang hướng mạnh mẽ vào việc đổi mới phương pháp, chương trình dạy học Do vậy, việc xây dựng lớp chủ nhiệm thành một đơn vị tập thể vững mạnh, phát huy vai trò tự giác, tự quản của các em là điều rất cần thiết

Theo Từ điển Tiếng Việt của Viện ngôn ngữ học, NXB Đà Nẵng, 2004: “Tự quản là tự mình trông coi, quản lí với nhau công việc của mình, không cần có ai điều khiển”

Là một giáo viên chủ nhiệm ngoài quản lí, giáo dục học sinh lớp mình còn phải đảm nhận rất nhiều công việc khác như soạn giảng theo đặc thù và tính đổi mới của từng bộ môn, tư vấn học đường nên việc lúc nào cũng theo dõi, luôn luôn sát cánh cùng học sinh lớp mình chủ nhiệm trong tất cả các hoạt động mọi nơi, mọi lúc là một điều khó có thể Vậy làm thế nào để tiêu tốn thời gian không nhiều mà lớp chủ nhiệm vẫn đạt chất lượng toàn diện, bền vững, đích thực Để giải quyết mâu thuẫn này, người giáo viên chủ nhiệm chỉ có con đường ngắn nhất là xây dựng những biện pháp nhằm phát huy tính tự quản của từng học sinh hướng đến xây dựng đội ngũ ban cán sự lớp trở thành cánh tay đắc lực của giáo viên chủ nhiệm

Trong năm học 2021- 2022 tôi được phân công chủ nhiệm lớp 9a2 của Trường THCS An Hòa Là lớp học cuối cấp, sĩ số tương rất đông ( 41 em ), các em

trong độ tuổi mới lớn, rất thích hoạt động, ham hiểu biết,muốn thể hiện mình Các

em không chỉ ước ao khám phá bí mật thế giới xung quanh, mà còn muốn khám phá chính bản thân mình Hàng ngày, không em nào không nảy sinh ý thức muốn tự khẳng định mình, chứng tỏ mình, và cũng muốn tập thể công nhận mình

Trang 2

Qua nhiều năm làm công tác giảng dạy và chủ nhiệm ở trường THCS tôi nhận thấy: việc xây dựng, tổ chức lớp có khả năng tự quản là hết sức cần thiết và quan trọng nhằm xây dựng một môi trường giáo dục có trật tự, kỷ cương, đại đa số những lớp có kết quả học tập tốt đều là những lớp có tổ chức nền nếp tốt, có sự đồng thuận cao trong bộ máy hoạt động của lớp Bên cạnh đó, tập thể các lớp có tinh thần tự quản cao sẽ góp phần xây dựng nề nếp tự quản tốt trong nhà trường Đây là vấn đề có ý nghĩa hết sức thiết thực đối với việc quản lý và giáo dục nhân cách học sinh và là mối quan tâm của hầu hết các thầy cô giáo và những người làm giáo dục

Vì thế bản thân tôi luôn mong muốn chia sẻ, trao đổi và học tập kinh nghiệm

từ các đồng nghiệp qua đề tài “Một số giải pháp nhằm phát huy tính tự quản của học sinh trong công tác chủ nhiệm lớp”

II Một số định hướng nhằm phát huy vai trò tự quản của học sinh:

1 Xác định đúng trách nhiệm của người GVCN

1.1 GVCN chỉ là cố vấn cho tập thể chứ không làm thay để tránh HS có thói quen

ỷ lại, trông chờ, thụ động, đồng thời phải thường xuyên bồi dưỡng năng lực tự quản cho đội ngũ cán sự lớp

1.2 GVCN xây dựng đội ngũ tự quản cần phải xuất phát từ đặc điểm, nhiệm vụ từng năm học và tính chất phát triển của tập thể học sinh Đồng thời GVCN cần linh động trong việc lựa chọn đội ngũ tự quản dựa trên một số tiêu chuẩn nhất định như về học tập, đạo đức… Bên cạnh đó, GVCN cần chú ý tính cách, hoàn cảnh sống, năng lực quản lí của học sinh Để làm được điều này, GVCN cần có năng lực

dự báo, khả năng phán đoán chính xác về học sinh, cần chú ý tâm lí học sinh cùng với sự khác nhau giữa các giai đoạn phát triển để có định hướng tự quản phù hợp 1.3 Xây dựng đội ngũ tự quản gồm khoảng 50%-60% số học sinh của lớp

1.4 GVCN cần biết khơi gợi tiềm năng sáng tạo của các em trong việc đề xuất nội dung, xây dựng kế hoạch hoạt động toàn diện GVCN không làm thay nhưng tranh giao khoán toàn bộ trong khi học sinh chưa nắm bắt cụ thể công việc Vì thế, GVCN cần kịp thời chia sẻ những khó khăn vướng mắc; hướng dẫn rõ ràng, cụ thể cách thức làm việc khoa học, hiệu quả với ban tự quản (ví dụ: hướng dẫn cách theo dõi, ghi chép, báo cáo hồ sơ văn bản, cách xử lí thông tin…)

Trang 3

2 Định hướng tiến trình tổ chức tập thể học sinh tự quản (5 bước).

2.1 Bước 1: Tìm hiểu, phân loại học sinh lớp chủ nhiệm (dựa trên Sơ yếu lí lịch cá nhân, ghi rõ tuổi cha, mẹ; gia đình hiện đang có bao nhiêu người con đang theo học các trường…); nắm bắt tâm lí lứa tuổi chung Sau đó, GV dần dần tìm hiểu, nắm vững tính cách, hành vi đạo đức của học sinh Trên cơ sở đó, GVCN lập kế hoạch chủ nhiệm năm học

2.2 Bước 2: Lựa chọn đội ngũ cán sự lớp có uy tín, có năng lực điều khiển, quản lí tập thể GVCN khéo léo phân tích, định hướng cho tập thể lựa chọn Tránh sự áp đặt, đảm bảo tính dân chủ, công khai Việc lựa chọn đội ngũ này theo các hướng như sau:

- GV tự lựa chọn trên cơ sở tự tìm hiểu lớp đầu năm

- Tập thể bầu chọn bằng hình thức bỏ phiếu (qua kì đại hội)

2.3 Bước 3: Tổ chức tập huấn cho đội ngũ tự quản

- Thứ nhất: Định hướng những công việc cần tự quản thường gặp:

+ Tự quản trong sinh hoạt 15 phút đầu giờ, tiết chào cờ, tiết sinh hoạt lớp

+ Tự quản học khi giáo viên vắng (giữ trật tự lớp học, tự học…)

+ Tự quản trong hoạt động ngoại khóa

- Thứ hai: Phân công trách nhiệm, quyền hạn cụ thể cho từng thành viên trong ban tự quản Cụ thể, sau khi tham khảo ý kiến với ban tự quản GVCN thống nhất đưa ra văn bản Phân công trách nhiệm cho các thành viên trong Ban cán sự lớp VD:

Stt Phân công nhiệm vụ Nội dung công việc

1

Chủ tịch

HĐTQ

- Chịu trách nhiệm quản lí chung, tham gia lập nội quy lớp

- Phối hợp với Tổng phụ trách Đội lập kế hoạch phương hướng năm học

- Báo cáo công việc đột xuất hoặc định kì hàng tuần, tháng

- Tổng kết công tác thi đua trong từng tháng học kì, năm học

- Tham gia đánh giá, xết loại hạnh kiểm hàng tháng

- Nắm rõ sĩ số hàng ngày của lớp và báo cáo GVCN, nhà trường nếu cần

Trang 4

- Tham gia lập kế hoạch chương trình hoạt động giáo dục ngoài giờ, hoạt động ngoại khóa…

- Chủ trì buồi sinh hoạt, chủ nhiệm hàng tuần theo định hướng (mẫu 1)

2

Phó chủ tịch

HĐTQ

(2 thành

viên)

- Lập kế hoạch, triển khai hoạt động học tập, lao động…của lớp

- Đôn đốc các thành viên trong lớp thực hiện tốt nhiệm vụ học tập, lao động

- Tham gia hướng dẫn chương trình hoạt động ngoài giờ, hoạt động ngoại khóa

- Theo dõi, đánh giá, xếp loại hạnh kiểm các thành viên trong lớp theo định kỳ

- Kết hợp với Chủ tịch HĐTQ theo dõi, đánh giá xếp loại các thành viên chính xác, công bằng

- Xử lí công việc của Chủ tịch HĐTQ trong trường hợp Chủ tịch HĐTQ đi vắng

3 Trưởng ban học tập

- Theo dõi, nắm bắt tình hình học tập của lớp (tiết học, ngày, tuần)

- Chịu trách nhiệm bảo quản và tống kết những thông tin từ

GV về tình hình của lớp hàng ngày, hàng tuần… đúng thời gian quy định

- Kết hợp với chủ tịch HĐTQ để viết bản Phương hướng năm học mới

- Hướng dẫn chữa bài, ôn bài vào các buổi sinh hoạt 15 phút đầu giờ/ngoài giờ theo yêu cầu của mỗi tiết học

- Lập kế hoạch học tập hàng tuần, hàng tháng

- Tham gia lập nội quy lớp…

- Tham gia đánh giá, xếp loại hạnh kiểm hàng tháng

4 Trưởng ban

văn nghệ,

TDTT

- Chịu trách nhiệm quản lí chung về các hoạt động văn nghệ, thể dục thể thao

- Đánh giá, nhận xét sinh hoạt văn nghệ 15 phút đầu giờ

Trang 5

- Sưu tầm, tuyển chọn và tiến hành tập cho lớp một số bài hát, múa tập thể (yêu cầu bài hát có ý nghĩa và theo chủ đề)

- Tham gia tổ chức, hướng dẫn chương trình hoạt động ngoài giờ, hoạt động ngoại khóa

5 Trưởng ban

đối ngoại

- Chịu trách nhiệm giới thiệu về cô giáo chủ nhiệm, cơ cấu

tổ chức lớp, đặc điểm của lớp, khi có khách đến thăm

- Cùng trưởng ban văn nghệ tham gia tổ chức, hướng dẫn chương trình hoạt động ngoài giờ, hoạt động ngoại khóa

- Theo dõi kết quả thi đua của lớp

6

Trưởng ban

sức khỏe và

vệ sinh

- Kiểm tra, kí nhận bàn giao cơ sở vật chất lớp học

- Lập kế hoạch và chịu trách nhiệm chung công việc lao động hàng ngày, tuần (hay theo đợt lao động chung)

- Kiểm tra, đánh giá chất lượng lao động của các tổ theo tuần

- Tuyên truyền, nhắc nhở thành viên trong lớp về ý thức bảo vệ của công, vệ sinh lớp học, vệ sinh môi trường

7

Trưởng ban

phụ trách về

nề nếp

- Chịu trách nhiệm về mảng các nề nếp hoạt động của lớp, đôn đốc các thành viên trong lớp thực hiện tốt các nề nếp, nội quy của lớp

8 Trưởng ban

thư viện

- Chịu trách nhiệm về công tác thư viện của lớp: Mượn, trả sách, bảo quản tủ sách dùng chung Giám sát, đôn đốc các bạn trong việc sưu tầm, tìm hiểu các tư liệu,

Mẫu 1

NỘI DUNG SINH HOẠT TUẦN…

Trang 6

Thời gian: Từ ngày……… … đến ngày…… ………….…… Địa điểm:……… TIẾN TRÌNH

I Đánh giá tình hình tuần học…với những mặt cơ bản:

1 Về ý thức đạo đức:

a Ưu điểm:………

b Hạn chế:………

2 Về tư tưởng, tác phong, chuyên cần:

3 Về học tập:

a Ưu điểm:……… ………

b Hạn chế………

4 Về lao động văn nghệ, TDTT và các hoạt động khác (HĐGDNGLL, HĐNK):

II Kế hoạch tuần…

……… CHỦ TỊCH HĐTQ

(Kí và ghi rõ họ tên)

- Thứ ba: Hướng dẫn cách ghi chép, cách lập kế hoạch, đánh giá nhận xét ở sổ theo dõi Tùy theo từng chức trách đảm nhận của mỗi thành viên trong ban tự quản mà GVCN có những hướng dẫn cách ghi chép, lập kế hoạch,… khác

nhau

- Thứ tư: Hướng dẫn Ban tự quản một vài kĩ năng cơ bản để chủ động, linh hoạt xử

lí các tình huống có thể xảy ra trong quá trình tham gia học tập, lao động hay hoạt động khác Ví dụ:

Trang 7

+ Khi xảy ra trường hợp gây gổ hoặc đánh nhau, một mặt can ngăn một mặt kịp thời báo GVCN/Tổng phụ trách Đội kịp thời xử lí, tránh đổ thêm dầu vào lửa + Khi vệ sinh lớp không đảm bảo, Trưởng ban sức khỏe và vệ sinh có trách nhiệm phê bình nhắc nhở các thành viên trực nhật kịp thời

+ Khi có sự cố mất điện hay mất tài sản, kịp thời báo cáo bảo vệ, nhà trường xử lí (nên có văn bản báo cáo nếu mất tài sản)

- Thứ năm: Thảo luận lấy ý kiến về việc lập nội quy lớp, kế hoạch hoạt động

2.4 Bước 4: Theo dõi, giám sát đội ngũ tự quản tự tổ chức hoạt động tập thể

- Kiểm tra sổ ghi chép (kế hoạch và theo dõi) của Ban tự quản theo định kì 1

lần/tháng để kịp thời điều chỉnh, bổ sung và định hướng công việc

- Tránh sự mâu thuẫn giữa đội ngũ tự quản với các thành viên trong lớp

2.5 Bước 5: Đánh giá hoạt động của đội ngũ tự quản sau mỗi hoạt động hoặc theo định kì tuần hoặc tháng… để định hướng rút kinh nghiệm mặt đạt được hay chưa đạt được

3 Định hướng vận dụng phát huy vai trò tự quản ở một số hoạt động học

tập, giáo dục.

3.1 Tiết chào cờ

- Trước hết, GVCN giáo dục học sinh nhận thấy mục đích, ý nghĩa thiêng liêng của việc chào cờ đầu tuần hay vào những ngày lễ lớn để học sinh tỏ rõ thái độ kính cẩn trước cờ Tổ quốc, thể hiện sự nghiêm trang trong khi thực hiện nghi lễ chào cờ

- Phân công cụ thể công việc và dự kiến cả tình huống có thể xảy ra Ví dụ:

+ Chủ tịch HĐTQ: Tập trung học sinh, kiểm tra báo cáo sĩ số Nếu Chủ tịch HĐTQ vắng, yêu cầu Phó chủ tịch HĐTQ báo cáo…

+ Trưởng ban sức khỏe và vệ sinh chỉ đạo tổ trực nhật nhận và sắp xếp ghế ngồi đúng vị trí trong giờ chào cờ và kiểm tra, thu hồi ghế sau giờ chào cờ

+ Chủ tịch HĐTQ chủ động lập kế hoạch, phân công, hướng dẫn chương trình nếu lớp chịu trách nhiệm trực tuần Chú ý dự kiến thời gian thực hiện chương trình

3.2 Tiết sinh hoạt

3.2.1 Sinh hoạt 15 phút đầu giờ (truy bài)

- Giáo viên giúp học sinh tìm hiểu mục tiêu, ý nghĩa của việc sinh hoạt 15 phút đầu giờ, đồng thời hướng dẫn Ban tự quản tập trung ở một số nội dung như: kiểm

Trang 8

tra, cập nhật sĩ số, đôn đốc việc trực nhật lớp, sửa những bài tập khó, sinh hoạt văn nghệ trao đổi tâm tư trên trang nhật kí lớp…

- Phân công cụ thể công việc và dự kiến cả tình huống có thể xảy ra

3.2.2 Sinh hoạt 40 phút cuối tuần

- GVCN giúp học sinh nắm được mục tiêu ý nghĩa của tiết sinh hoạt cuối tuần Đây

là một hoạt động giáo dục, là cơ hội để các em chia sẻ, trao đổi tâm tư nguyện vọng…góp phần xây dựng tập thể học sinh đoàn kết Đây cũng là dịp để học sinh làm quen với nhiều loại hình hoạt động khác nhau, giúp các em phát triển các kĩ năng cơ bản và cần thiết cho bản thân

- Hướng dẫn ban tự quản tập trung vào một số nội dung công việc trong tiết sinh hoạt như: đánh giá hoạt động tuần qua, triển khai phương hướng tuần tới và một số nội dung công việc khác Yêu cầu thực hiện ngắn gọn, tránh mang tính hình thức, đánh giá chung chung

- Hướng dẫn Ban tự quản tổ chức một số hoạt động nhằm tạo hứng thú cho tập thể trong tiết sinh hoạt như: sinh hoạt theo chủ đề (dựa trên cơ sở hoạt động GDNGLL hay hoạt động ngoại khóa, ), giao lưu văn nghệ, tập hát những bài hát về đoàn về quê hương, thi kể chuyện hài hước,

- Phân công cụ thể trong công việc và dự kiến cả tình huống có thể xảy ra

- GVCN đánh giá chung tiết sinh hoạt

3.3 Hoạt động ngoại khóa, giáo dục ngoài giờ lên lớp

- Giáo viên định hướng cho học sinh nắm được mục tiêu, ý nghĩa của tiết học

- Phân công trách nhiệm thực hiện cho đội ngũ tự quản hướng dẫn chương trình, lên kế hoạch giao lưu văn nghệ, sinh hoạt theo chủ đề hàng tháng, phát thưởng (nếu có tổ chức cuộc thi)…

- Định hướng học sinh viết bài báo cáo ngắn về một số nội dung quan trọng trong tiết học để thấy được ý nghĩa và tầm quan trọng của hoạt động

- Đánh giá buổi hoạt động (đại diện Ban tự quản hoặc GVCN)

3.4 Hoạt động văn nghệ, thể dục thể thao

- Giáo viên định hướng cho học sinh nắm được mục tiêu, ý nghĩa của những dịp tổ chức hoạt động văn nghệ hoặc tham gia thể dục thể thao…

- Phân công trách nhiệm cụ thể cho Ban tự quản: Đối với hoạt động phong trào, Trưởng ban văn nghệ thể dục thể thao là người chịu trách nhiệm chung Xin ý kiến GVCN lên kế hoạch tuyển chọn nhân sự, luyện tập văn nghệ, cử học sinh có năng

Trang 9

khiếu để làm đội trưởng tham gia huấn luyện cho các thành viên tham gia các hoạt động văn nghệ, thể dục thể thao

- GVCN và các trưởng ban trong Ban tự quản theo dõi, đánh giá, rút kinh nghiệm kịp thời

4 Kết luận

- Mỗi phương pháp, hình thức giáo dục đều có thế mạnh của nó Điều cốt lõi là người làm công tác chủ nhiệm phải biết vận dụng linh hoạt và phù hợp với từng đối tượng học sinh, từng môi trường giảng dạy cụ thể Việc phát huy vai trò tự quản của học sinh trong một số hoạt động học tập, giáo dục là luôn cần thiết Tất nhiên, việc làm này không phải dễ dàng thành công nếu không có lòng kiên trì, tình yêu thương học trò và sự tâm huyết, sáng tạo trong nghề nghiệp của người giáo viên

Định dạng
Số trang	9
Dung lượng	76 KB