BÁO CÁO CHUYÊN ĐỀ KIỂM DỊCH CHẶT CHẼ, NGĂN CHẶN SỰ LÂY NHIỄM CỦA DỊCH BỆNH; XÂY DỰNG CÁC GIẢI PHÁP VỀ CÔNG NGHỆ PHÙ HỢP, TRANG THIẾT BỊ, HỆ THỐNG KIỂM SOÁT BỆNH TẬT PHÁT SINH

Lãnh thổ Hà Tĩnh chạy dài theo hướng Tây Bắc -Đông Nam, địa hình dốc nghiêng từ Tây sang Đông độ dốc trung bình 1,2%, có nơi1,8% và bị chia cắt mạnh bởi các sông suối nhỏ của dãy Trường

BỘ TÀI NGUYÊN VÀ MÔI TRƯỜNG

VIỆN KHOA HỌC KHÍ TƯỢNG THỦY VĂN VÀ MÔI TRƯỜNG

-DỰ ÁN “XÂY -DỰNG KẾ HOẠCH HÀNH ĐỘNG ỨNG PHÓ VỚI

BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU CỦA TỈNH HÀ TĨNH”

BÁO CÁO CHUYÊN ĐỀ

KIỂM DỊCH CHẶT CHẼ, NGĂN CHẶN SỰ LÂY NHIỄM CỦA DỊCH BỆNH; XÂY DỰNG CÁC GIẢI PHÁP VỀ CÔNG NGHỆ PHÙ HỢP, TRANG THIẾT

BỊ, HỆ THỐNG KIỂM SOÁT BỆNH TẬT PHÁT SINH

(CHUYÊN ĐỀ SỐ 43)

T Ỉ N H H À T Ĩ N H

HÀ NỘI, 23 THÁNG 12, 2010

MỤC LỤC

MỤC LỤC i

DANH SÁCH CÁC BẢNG ii

DANH SÁCH CÁC HÌNH iii

CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN VỀ HÀ TĨNH 5

1.1 ĐẶC ĐIỂM TỰ NHIÊN 5

1.1.1 Vị trí địa lý, đặc điểm địa hình 5

1.1.2 Chế độ khí hậu – thủy văn 6

1.1.3 Tài nguyên 6

1.2 ĐẶC ĐIỂM KINH TẾ - XÃ HỘI 7

1.2.1 Phát triển kinh tế xã hội 7

1.2.2 Cơ sở hạ tầng y tế 8

1.2.3 Dân số - nguồn nhân lực 9

CHƯƠNG 2 HIỆN TRẠNG DỊCH BỆNH CỦA HÀ TĨNH TRƯỚC BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU 11

2.1 XU HƯỚNG BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU TẠI HÀ TĨNH 11

2.2 TÌNH HÌNH DỊCH BỆNH CỦA HÀ TĨNH 15

CHƯƠNG 3 TÌNH HÌNH KIỂM SOÁT, NGĂN CHẶN LÂY NHIỄM CỦA DỊCH BỆNH 19

3.1 KIẾM DỊCH CHẶT CHẼ, NGĂN CHẶN SỰ LÂY NHIỄM CỦA DỊCH BỆNH 19

3.1.1 Công tác giám sát, điều trị, khống chế dịch bệnh 19

3.1.2 Tăng cường hoạt động của trung tâm y tế dự phòng 20

3.1.3 Kết hợp với các ban ngành khác kiểm soát dịch bệnh 21

3.2 CÁC GIẢI PHÁP VỀ CÔNG NGHỆ KIỂM SOÁT BỆNH TẬT PHÁT SINH 23 3.2.1 Công nghệ thông tin 23

3.2.2 Ứng dụng Gis để kiểm soát dịch bệnh 24

3.2.3 Xây dựng các bản đồ dịch tễ 26

3.2.4 Công nghệ sinh học trong điều trị và phòng ngừa các dịch bệnh 27

KẾT LUẬN 29

TÀI LIỆU THAM KHẢO 30

DANH SÁCH CÁC BẢNG

Bảng 2.1 Thống kê dịch bệnh ở người trong 10 năm gần đây tại Hà Tĩnh 17

DANH SÁCH CÁC HÌNH

Hình 2.1 Hạn hán kéo dài 2 tháng khiến sông Ngàn Sâu trơ đáy 11Hình 2.2 Cơn bão số 3 làm tan hoang một cảng cá xã Xuân Hội, huyện Nghi Xuân 13Hình 2.3 Đập thủy lợi Khe Mơ, huyện Hương Sơn vỡ, hàng trăm người chìm trong biển nước 14Hình 2.4 Sau cơn bão số 3 hàng trăm ca sốt xuất huyết đã xuất huyết 17

MỞ ĐẦU

Hơn hai thế kỷ trước, khoa học đã đạt được thành tựu to lớn trong việc chiếnđấu lại bệnh dịch lây lan nhưng những “cuộc chiến” lớn nhất có thể vẫn đang tiếp diễn.Bởi, ngày nay, với sự phát triển của giao thông đường không cùng diễn biến phức tạpcủa thời tiết những căn bệnh dễ lây lan càng ngày càng lan rộng nhanh hơn bao giờhết Bên cạnh đó, một số loại vi khuẩn đã có khả năng kháng kháng sinh Những “kẻthù truyền kiếp” như bệnh bại liệt vẫn chưa triệt tiêu hoàn toàn Mặt khác, một số bệnhsau chữa trị vẫn có khả năng tái phát, với mức độ trầm trọng hơn Những bệnh dịchmới đang xuất hiện với tỷ lệ hàng năm cao chưa từng có

Tại Hà Tĩnh diễn biến các dịch bệnh ngày càng phức tạp sau lũ, hạn hán kéodài Khi lũ lụt xảy ra, các mầm bệnh lan đi khắp nơi theo nước Sự di chuyển củangười dân và đặc biệt là bệnh nhân làm tăng khả năng lây lan của các bệnh lây truyềnqua nước Tại vùng lũ lụt, các dịch vụ vệ sinh sẵn có không đủ đáp ứng nhu cầu Cácnguồn nước, công trình cấp nước và vệ sinh bị phá huỷ làm tăng nguy cơ gây bệnhđường tiêu hoá Bên cạnh đó, sự mệt mỏi của người dân, những thay đổi sinh tháithuận lợi cho sự sinh sản của vật chủ và trung gian truyền bệnh cũng khiến cho cácbệnh truyền nhiễm như tiêu chảy, dịch tả, thương hàn dễ lây lan

Các giải pháp về mặt quản lý dường như vẫn còn chưa đủ để đối phó với cácdịch bệnh Trước tình hình đó xây dựng các giải pháp về công nghệ, hệ thống kiểmsoát bệnh tật phát sinh nhằm ngăn chặn sự lây nhiễm của dịch bệnh là điều hết sức cầnthiết Tuy nhiên để giải quyết được vấn đề này cần rất lớn sự quan tâm của cộng đồng,của các cấp ban ngành

CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN VỀ HÀ TĨNH

1.1 ĐẶC ĐIỂM TỰ NHIÊN

1.1.1 Vị trí địa lý, đặc điểm địa hình

Hà Tĩnh là tỉnh thuộc vùng Bắc Trung Bộ, diện tích đất tự nhiên 602.723,26 ha,tọa độ địa lý 17054’ - 18038’ vĩ độ Bắc, 105011’ - 106036’ kinh độ Đông, phía Bắctiếp giáp tỉnh Nghệ An, phía Nam tiếp giáp tỉnh Quảng Bình, phía Tây tiếp giáp tỉnhBôlikhămxay và Khămmuộn của Lào (với 170km biên giới Quốc gia) và phía Đôngtiếp giáp biển Đông với chiều dài bờ biển hơn 137km

Hiện tại, tỉnh Hà Tĩnh có 12 đơn vị hành chính, bao gồm 10 huyện (Đức Thọ,Hương Sơn, Nghi Xuân, Can Lộc, Thạch Hà, Cẩm Xuyên, Kỳ Anh, Hương Khê, VũQuang, Lộc Hà), thị xã Hồng Lĩnh và thành phố Hà Tĩnh với 262 phường, xã, thị trấn(238 xã, 12 phường và 12 thị trấn) Lãnh thổ Hà Tĩnh chạy dài theo hướng Tây Bắc -Đông Nam, địa hình dốc nghiêng từ Tây sang Đông (độ dốc trung bình 1,2%, có nơi1,8%) và bị chia cắt mạnh bởi các sông suối nhỏ của dãy Trường Sơn, có nhiều dạngđịa hình chuyển tiếp, xen kẻ lẫn nhau Phía Tây là sườn Đông của dãy trường Sơn có

độ cao trung bình 1500m, kế tiếp là đồi bát úp và một dãy đồng bằng hẹp, có độ caotrung bình 5m, thường bị núi cắt ngang và sau cùng là dãy cát ven biển bị nhiều cửalạch chia cắt Về tổng thể, địa hình Hà Tĩnh được chia thành 4 vùng sinh thái như sau:

- Vùng núi cao: Địa hình vùng núi cao thuộc phía Đông của dãy Trường Sơnbao gồm các xã phía Tây của huyện Hương Sơn, Hương Khê, Kỳ Anh Địa hình dốc bịchia cắt mạnh, gồm các núi cao từ 1000m trở lên, trong đó có đỉnh Rào Cỏ cao 2.335

m, đồng thời hình thành các thung lũng nhỏ hẹp chạy dọc theo các triền sông lớn của

hệ thống sông Ngàn Phố, Ngàn Sâu, Rào Trổ

- Vùng trung du và bán sơn địa: Đây là vùng chuyển từ vùng núi cao xuốngvùng đồng bằng Vùng này chạy dọc phía Tây Nam đường Hồ Chí Minh bao gồm các

xã vùng thấp của huyện Hương Sơn, các xã thượng Đức Thọ, thượng Can Lộc, venTrà Sơn của các huyện Thạch Hà, Cẩm Xuyên, Kỳ Anh Địa hình có dạng xen lẫn giữacác đồi trung bình và thấp với đất ruộng Đất đai không bằng phẳng, hệ thực vật chủyếu là cây lùm bụi, cây công nghiệp, rừng trồng và thảm cỏ

- Vùng đồng bằng: là vùng chạy dọc hai bên Quốc lộ 1A theo chân núi Trà Sơn

và dải ven biển, bao gồm các xã vùng giữa của huyện Đức Thọ, Can Lộc, thị xã HồngLĩnh, Thạch Hà, thành phố Hà Tĩnh, Cẩm Xuyên và Kỳ Anh Địa hình vùng này tươngđối bằng phẳng do quá trình bồi tụ phù sa của các sông, phù sa biển trên các vỏ phonghoá Feralit hay trầm tích biển

- Vùng ven biển nằm ở phía Đông đường Quốc lộ 1A chạy dọc theo bờ biểngồm các xã của huyện Nghi Xuân, Can Lộc, Thạch Hà, Cẩm Xuyên, Kỳ Anh Địa hìnhđược tạo bởi những đụn cát chạy dài ngăn cách bãi biển Ngoài ra vùng này còn xuấthiện các dãy đồi núi sót chạy dọc ven biển do kiến tạo của dãy Trường Sơn Bắc Donhiều cửa sông, lạch tạo nên nhiều bãi triều ngập mặn

1.1.2 Chế độ khí hậu – thủy văn

Hà Tĩnh nằm trong khu vực có khí hậu nhiệt đới gió mùa với đặc trưng của khíhậu miền Bắc có mùa đông lạnh

Tuy nhiên, do ảnh hưởng của gió mùa Đông Bắc từ lục địa Trung Quốc tràn về

bị suy yếu nên mùa đông đã bớt lạnh hơn và ngắn hơn so với các tỉnh miền Bắc vàchia làm hai mùa rõ rệt 1 mùa lạnh và 1 mùa nóng

Nhiệt độ bình quân ở Hà Tĩnh thường cao Nhiệt độ không khí vào mùa đôngchênh lệch thấp hơn mùa hè Nhiệt độ đất bình quân mùa đông thường từ 18-22oC, ởmùa hè bình quân nhiệt độ đất từ 25,5 – 33oC Tuy nhiên nhiệt độ đất thường thay đổitheo loại đất, màu sắc đất, độ che phủ và độ ẩm của đất

Hà Tĩnh là tỉnh có lượng mưa nhiều ở miền Bắc Việt Nam, trừ một phần nhỏ ởphía Bắc, còn lại các vùng khác có lượng mưa bình quân hàng năm đều trên 2000 mm,

cá biệt có nơi trên 3000 mm

Sông ngòi nhiều nhưng ngắn Dài nhất là sông Ngàn Sâu 131 km, ngắn nhất làsông Cày 9 km; sông Cả đoạn qua Hà Tĩnh giáp Nghệ An cũng chỉ có 37 km Sôngngòi Hà Tĩnh có thể chia làm 3 hệ thống:

- Hệ thống sông Ngàn Sâu: có lưu vực rộng 2.061 km2; có nhiều nhánh sông bénhư sông Tiêm, Rào Trổ, Ngàn Trươi

- Hệ thống sông Ngàn Phố: dài 86 km, lưu vực 1.065 km2, nhận nước từ HươngSơn cùng với Ngàn Sâu đổ ra sông La dài 21 km, sau đó hợp với sông Lam chảy raCửa Hội

- Hệ thống cửa sông và cửa lạch ven biển có: nhóm Cửa Hội, Cửa Sót, CửaNhượng, Cửa Khẩu

Hà Tĩnh có bờ biển dài 137 km Do chế độ thủy triều, độ sâu, địa mạo, địa hình,đường đẳng sâu đáy biển, gió mùa Đông Bắc … nên vùng biển này có đầy đủ thực vậtphù du của Vịnh Bắc Bộ (có 193 loài tảo) và lượng phù sa của vùng sông Hồng, sôngCả… Biển Hà Tĩnh có 267 loài cá thuộc 97 họ trong đó 60 loài có giá trị kinh tế cao,

có 27 loài tôm; vùng ven biển rất thuận lợi cho việc sản xuất muối và nuôi tôm, cua,

ốc, nghêu, hàu

1.1.3 Tài nguyên

Tài nguyên đất: Tỉnh Hà Tĩnh có 605.574 ha diện tích đất tự nhiên Trong đó,

diện tích đất nông nghiệp là 98.171 ha, chiếm 16,24%; diện tích đất lâm nghiệp córừng là 240.529 ha, chiếm 39,72%; diện tích đất chuyên dùng là 45.672 ha, chiếm7,54%; diện tích đất khu dân cư là 6.799 ha, chiếm 1,12%; diện tích đất chưa sử dụng

và sông suối đá là 214.402 ha, chiếm 35,40% Diện tích đất trống, đồi núi trọc cần phảiphủ xanh là 160.187 ha, bãi bồi có thể sử dụng là 22.564 ha, tổng diện tích mặt nước là6.576 ha trong đó đang khai thác sử dụng là 947 ha, chưa khai thác sử dụng là 5.629

ha

Tài nguyên rừng: Tính đến năm 2002, toàn tỉnh có 244.453 ha đất lâm nghiệp.

Trong đó rừng tự nhiên là 194.754 ha, rừng trồng là 49.699 ha Các khu bảo tồn thiênnhiên: Khu bảo tồn thiên nhiên Vũ Quang có diện tích là 61.283 ha Khu bảo tồn thiênnhiên Kẻ gỗ có diện tích: 35.000 ha

Tài nguyên khoáng sản: Hà Tĩnh có tiềm năng lớn về khoáng sản nhưng chưa

được đầu tư khai thác có hiệu quả đó là: Quặng sắt ở Thạch Khê (Thạch Hà) có trữlượng khoảng 500 triệu tấn Mỏ thiếc ở Sơn Kim (Hương Sơn); vàng ở Hoà Hải(Hương Khê) và Kỳ Tây, Kỳ Hợp (Kỳ Anh) Quặng ILMINITE ở Thạch Hà và CẩmXuyên sản lượng khai thác bình quân: 100.000tấn/năm ZIRCON sản lượng khai thácbình quân: 7.000tấn/năm RUTSIN sản lượng khai thác bình quân: 3.000tấn/năm Ôxít titan có trữ lượng 3 - 5 triệu tấn chạy dọc bờ biển có khả năng liên doanh với nướcngoài

Tài nguyên du lịch: Là điểm du lịch quan trọng trên tuyến du lịch xuyên việt có

tính chất trung chuyển Từ Hà Tĩnh du khách có thể đi thăm các điểm du lịch đặc sắcvề sinh thái, lịch sử văn hoá như khu bảo tồn thiên nhiên Vũ Quang, khu bảo tồn thiênnhiên Kẻ Gỗ, các di tích gắn với cuộc đời của đại thi hào Nguyễn Du; du lịch biển cócác bãi tắm: Thiên Cầm, Xuân Thành, Thạc Hải, Ðèo Ngang; du lịch các di tích lịch sửnhư chùa Hương Tích, đền Lê Khôi, ngã ba Ðồng Lộc, Khu di tích

1.2 ĐẶC ĐIỂM KINH TẾ - XÃ HỘI

1.2.1 Phát triển kinh tế xã hội

Những năm gần đây thiên tai gây ra cho Hà tĩnh khá nhiều thiệt hại về người vàcủa Tuy nhiên, kinh tế biển Hà Tĩnh cũng đang mở ra nhiều triển vọng, đặc biệt là từkhi Chính phủ quyết định cho xây dựng và phát triển vùng kinh tế Vũng Áng Kể từkhi có Nghị quyết Trung ương 4 khoá X về chiến lược biển đến năm 2020, Hà Tĩnh đãđánh giá một cách đầy đủ về vị trí, vai trò và tiềm năng kinh tế của mình, trên cơ sở đóvạch ra hướng phát triển toàn diện về kinh tế - xã hội, quốc phòng - an ninh đến năm2020

Sản xuất Nông, Lâm, Ngư nghiệp tuy bị ảnh hưởng thời tiết, rét đậm kéo dài,dịch bệnh nhưng hầu hết các chỉ tiêu đều tăng khá so với năm 2007, sản xuất lươngthực được mùa toàn diện Lĩnh vực Công nghiệp - Xây dựng tăng trưởng nhanh, đónggóp gần 50% tăng trưởng GDP toàn tỉnh, phát huy tốt năng lực các doanh nghiệp sản

xuất trên địa bàn (Số liệu năm 2008)

Môi trường đầu tư được cải thiện; hoạt động xúc tiến, thu hút vốn đầu tư đã cóbước chuyển biến rõ rệt cả về số lượng và chất lượng Lĩnh vực Thương mại - Dịch vụ

cơ bản đáp ứng nhu cầu về trao đổi hàng hoá, tiêu thụ sản phẩm, đồng thời thực hiệntốt các giải pháp kiềm chế lạm phát, từng bước ổn định thị trường

Công tác quy hoạch được quan tâm, đã phê duyệt và triển khai quy hoạch pháttriển đến năm 2020 các ngành, lĩnh vực: Bưu chính Viễn thông; Quy hoạch phát triểncác loại cây trồng, vật nuôi chủ yếu; Quy hoạch chi tiết một số cụm công nghiệp, khu

du lịch, khu đô thị, thị trấn; điều chỉnh quy hoạch chung thành phố Hà Tĩnh và quyhoạch Giao thông Vận tải; Quy hoạch tổng thể phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh đếnnăm 2020 đã được HĐND tỉnh thông qua, đang trình các Bộ, ngành Trung ương vàThủ tướng Chính phủ phê duyệt

Hoạt động Khoa học - Công nghệ: tiếp tục bám sát mục tiêu, nhiệm vụ pháttriển kinh tế - xã hội của tỉnh, tổ chức triển khai, ứng dụng 45 đề tài, dự án cấp tỉnh và

7 đề tài cấp nhà nước, góp phần nâng cao năng suất, chất lượng sản phẩm Thực hiệnnghiêm túc công tác thanh tra, kiểm tra chất lượng hàng hoá, chống hàng giả và viphạm nhãn hiệu hàng hoá

Lĩnh vực Tài nguyên - Môi trường đã được quan tâm: đang tiếp tục triển khaicông tác điều chỉnh quy hoạch sử dụng đất cấp huyện và cấp xã; hoàn thành, bàn giao

hồ sơ quy hoạch của 67 xã Triển khai đo đạc bản đồ địa chính và thu hồi đất bồithường, GPMB các công trình trọng điểm, như: Dự án đường Nam cầu Cày - cầuThạch Đồng; Dự án cải thiện môi trường đô thị miền Trung; Đường nối quốc lộ 1A -

mỏ sắt Thạch Khê vv Tổ chức thẩm định, phê duyệt báo cáo đánh giá tác động môitrường các dự án đầu tư trên địa bàn, đồng thời tăng cường công tác quản lý khai tháckhoáng sản

1.2.2 Cơ sở hạ tầng y tế

Trong thời gian qua, ngành y tế Hà Tỉnh đã được Đảng và Nhà nước đã traotặng nhiều phần thưởng và danh hiệu cao quý Sở Y tế Hà Tĩnh và 4 đơn vị được Chủtịch nước tặng Huân chương Lao động hạng Nhất; 5 đơn vị được tặng Huân chươngLao động hạng Hai, hạng Ba; 2 tập thể được phong tặng Anh hùng Lao động thời kỳđổi mới (là Trung tâm Y tế huyện Nghi Xuân và Trạm Y tế xã Cẩm Nhượng); 01 bác

sỹ được phong tặng danh hiệu Thầy thuốc Nhân dân; 32 bác sĩ được phong tặng danh

hiệu Thầy thuốc ưu tú Ngoài ra nhiều tập thể, cá nhân còn được nhận các phầnthưởng, danh hiệu cao quý khác.

Tỷ lệ bác sỹ tại các Trạm y tế xã đến cuối năm 2010 ước đạt trên 70%, bằngmức trung bình của cả nước; tỷ lệ xã đạt chuẩn quốc gia về y tế xã đến cuối năm 2010ước đạt trên 95%; tỷ lệ bác sỹ / 1 vạn dân đạt gần 7 bác sỹ; 100% xã, phường có trạm

y tế, 100% trạm y tế có nữ hộ sinh hoặc y sỹ sản nhi Đến 2010, tỷ lệ trẻ em dưới 5tuổi bị suy dinh dưỡng sẽ giảm xuống dưới 19%

Trong điều kiện ngân sách của tỉnh còn khó khăn, Ngành Y tế đã phối hợp vớicác Sở, ngành liên quan tham mưa cho UBND tỉnh phân bổ nguồn vốn hỗ trợ củaTrung ương, trái phiếu Chính phủ để xây dựng, nâng cấp, cải tạo, sửa chữa nhiều cơ sở

y tế đã xuống cấp Nhiều cơ sở khám chữa bệnh đã huy động bằng nhiều nguồn vốn đểmua sắm hoặc liên kết lắp đặt các trang thiết bị công nghệ cao nhờ vậy công tác xétnghiệm chuẩn đoán, điều trị kiểm soát dịch bệnh ngày càng tốt hơn

Xây mới, phát triển các hệ thống khám chữa bệnh: BVĐK huyện Vũ Quang (70GB), BVĐK Lộc Hà (100 GB), BVĐK Hà Tĩnh (200 GB)…

Xây mới, phát triển hệ thống Y tế dự phòng: Xây dựng mới trung tâm truyềnthông – Giáo dục sức khỏe; đang xây dựng Trung tâm phòng, chống HIV/AIDS,Trung tâm Y tế dự phòng huyện Lộc Hà

Cải tạo, mở rộng, nâng cấp BV, trang thiết bị: Triển khai dự án JBIC tại BVĐKtỉnh với các loại trang thiết bị hiện đai, đồng bộ Đầu tư 10 tỷ đồng nâng cấp BVĐKCan Lộc xây mới 6 dãy nhà cao tầng với máy móc hiện đại để đáp ứng công tác chuẩnđoán, khám chữa bệnh Ngành Y tế Hà Tĩnh vừa đầu tư lắp đặt 7 lò đốt chất thải rắn Y

tế tại các bệnh viện đa khoa Vũ Quang, Hương Khê, Cẩm Xuyên, Nghi Xuân, Thị xãHồng Lĩnh, Bệnh viện đa khoa cửa khẩu Cầu treo và một hệ thống xử lý chất thải lỏngtại bệnh viện đa khoa huyện Đức Thọ…

1.2.3 Dân số - nguồn nhân lực

Trên địa bàn Hà Tĩnh có trên 20 dân tộc cùng sinh sống, nhưng chủ yếu làngười Kinh; các dân tộc khác, mỗi dân tộc chỉ có vài trăm hoặc vài chục người Toàntỉnh hiện có 33 cơ sở dạy nghề, trong đó tập trung vào 8 trường cao đẳng và trung cấpnghề; ngoài ra, ba trường đại học, cao đẳng, trung cấp chuyên nghiệp tham gia dạynghề cùng 11 trung tâm dạy nghề, dịch vụ việc làm Ðội ngũ giáo viên dạy nghề cũngđược tăng cường với 438 người, trong đó 26 người có trình độ thạc sĩ

Trên cơ sở xã hội hóa đầu tư cho công tác đào tạo nghề, Hà Tĩnh đã thu hútđược hàng trăm tỷ đồng để nâng cấp và xây mới các cơ sở dạy nghề với các trang thiết

bị thực hành hiện đại Nhờ vậy, chỉ tính từ năm 2001-2008, Hà Tĩnh đã đào tạo nghềcho hơn 211 nghìn lượt người, trong đó đào tạo dài hạn 19 nghìn lượt người Hằng

năm khoảng 2.400 người tốt nghiệp cao đẳng, trung cấp nghề Nâng tỷ lệ lao động quađào tạo nghề năm 2007 đạt 20,5%

CHƯƠNG 2 HIỆN TRẠNG DỊCH BỆNH CỦA HÀ TĨNH TRƯỚC BIẾN

ĐỔI KHÍ HẬU

1.3 XU HƯỚNG BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU TẠI HÀ TĨNH

Tình hình biến đổi khí hậu ở Hà Tĩnh đã ảnh hưởng lớn đến cuộc sống và sinh

kế của các cộng đồng dân cư nghèo Đây là một trong những địa phương chịu nhiềuthiên tai trên cả nước Nhiều dấu hiệu môi trường thay đổi ngày càng khắc nghiệt đãxảy ra, gây thiệt hại cả về người và của như những đợt rét kéo dài làm chết hàng ngàngia súc, những trận lụt ngày càng dữ dội, liên tiếp xảy ra

Hình 2.1 Hạn hán kéo dài 2 tháng khiến sông Ngàn Sâu trơ đáy

Nguồn:[Theo báo Tiền Phong]

Thêm vào đó, thời gian ngập lụt ở các con sông cũng kéo dài hơn so với nhữngthập niên trước, như sông Ngàn Sâu trong các năm 2008, 2009, 2010 đều kéo dài trêndưới 20 ngày….Theo nghiên cứu gần đây nhất của Sở Tài nguyên và Môi trường HàTĩnh, nhiệt độ trung bình giai đoạn 2000 – 2010 so với 10 – 30 năm trước tăng từ 0,3 –0,6oC, riêng vùng Hương Khê tăng từ 0,7 – 1,4oC Các kết quả nghiên cứu cho thấytrong khoảng 45-50 năm qua, nhiệt độ trung bình ở Hà Tĩnh tăng lên 0,7-1, độ C, vàoloại cao nhất ở Việt Nam Trong khi đó, lượng mưa lại có xu hướng giảm hẳn với sựbiến động lớn cả về không gian, thời gian cũng như cường độ Tuy lượng mưa ítnhưng cường độ mưa lớn gây lũ, lũ quét ngày một gia tăng Theo đó, tần suất và quyluật của các cơn bão cũng thay đổi Bão có cường độ mạnh xuất hiện nhiều hơn Quỹđạo bão có dấu hiệu dịch chuyển dần về phía nam và mùa bão kết thúc muộn hơn,

nhiều cơn bão có đường đi dị thường hơn Thông thường mùa mưa bão ở Hà Tĩnh là từtháng 9 đến tháng 11 và chỉ các cơn bão số 7, 8, 9 mới đổ bộ vào Thế nhưng, gần đây,

xu hướng bão có sự thay đổi rõ rệt Khoảng thời gian có khả năng xẩy ra bão mở rộng

từ tháng 8 đến tháng 12 và ngay từ cơn bão số 1 đã có thể đổ vào Hà Tĩnh

Trong thời gian vừa qua người dân Hà Tĩnh đã đối mặt, chống chọi các đợtthiên tai lớn từ hạn hán, bão, lũ liên tiếp xảy ra Liên tục trong 3 năm 2005, 2006, 2007trên địa bàn các huyện Hương Khê, Vũ Quang và Hương Sơn đều xảy ra mưa to, lũlớn Năm 2007, đã có 7 cơn bão và 3 đợt áp thấp nhiệt đới hoạt động trên biển Đông,trong đó riêng Hà Tĩnh đã phải hứng chịu ảnh hưởng trực tiếp của bão số 2 và bão số 5gây ra hậu quả nặng nề Do ảnh hưởng của hoàn lưu sau cơn bãu số 2 đã gây mưa lớntrên diện rộng kèm theo lốc, sét Những tháng đầu năm 2008 đã xuất hiện những biệuhiện bất thường của thời tiết: áp thấp nhiệt đới đã xuất hiện ngay từ đầu tháng 1, Bão

số 1 xuất hiện vào giữa tháng 4; rét đậm, rét hại kéo dài làm ảnh hưởng lớn đến sảnxuất nông nghiệp; từ đầu tháng 4 đã xuất hiện nắng nóng nhiệt độ lên đến 39oC ởvùng miền núi phía Tây Do ảnh hưởng của biến đổi khí hậu toàn cầu, tình trạng nónglên toàn cầu và nước biển dâng do băng tan làm cho diễn biến thiên tai tại Việt Namnói chung và tại Hà Tĩnh nói riêng diễn biến ngày càng bất thường và khó lường Đầunăm 2008 diễn ra đợt rét đậm, rét hại kéo dài 38 ngày, cuối tháng 10 xảy ra ngập lụtnội đồng chưa từng có trong vòng 20 năm qua Tiếp đó Hà Tĩnh phải chịu ảnh hưởngtrực tiếp của cơn bão số 7 làm 3 người chết và 13 người bị thương Đầu năm 2009,trên địa bàn các tỉnh miền Trung bộ đã xảy ra các trận lũ lớn trên mức báo động III.Nguy hiểm hơn lũ lớn còn kèm theo lốc xoáy và sạt lở đất nhiều nơi nên càng làm chodiễn biến của trận lũ hết sức khôn lường Vào tháng tám vừa qua Hà Tĩnh đã đối mặtvới với cơn bão số 3 với cường độ mạnh, diễn biến rất phức tạp Do ảnh hưởng củakhông khí lạnh tăng cường, kết hợp với hoạt động của đới gió đông ở ngoài khơi, kể

từ sáng ngày 14-10 đến nay tại Hà Tĩnh đã có mưa to liên tục trên diện rộng với lượngmưa đo được có nơi lên tới trên 600mm Mưa lớn cộng với nước từ thượng nguồn đổvề nhanh chóng làm cho mực nước các sông lên cao gây ra lũ lớn trên khắp địa bàn12/12 huyện, thị xã, thành phố của tỉnh Hà Tĩnh, đây là cơn lũ lịch sử chưa từng thấy

kể từ năm 1934 trở lại đây Tính đến ngày 17-10 mực nước trên sông Ngàn Sâu dânglên tới mức 18m vượt đỉnh lũ lịch sử năm 1960 trên 4m, trên sông Ngàn Phố là12,02m vượt ngưỡng lũ kỷ lục năm 2007 là 1,8m, tại sông La là 6,1m vượt ngưỡngcơn lũ vừa qua là 0,9m Mưa lũ còn xuất hiện thêm lốc xoáy, lũ quét và sạt lở đấtnhiều nơi Ngay trong đêm 15, rạng sáng ngày 16-10 lốc xoáy đã làm tốc mái và sập

đổ 31 ngôi nhà dân ở xã Kỳ Hoa, huyện Kỳ Anh, 29 ngôi nhà dân ở thôn Liên Hương

và Bắc Thành, xã Cẩm Dương, huyện Cẩm Xuyên; làm sập toàn bộ hệ thống nhà

xưởng thực hành và bốc 412m2 mái tôn nhà làm việc và của Trường Cao đẳng nghềCông nghệ Hà Tĩnh tại phường Thạch Linh TP Hà Tĩnh

Tính đến tối ngày 24/8 sau khi cơn bão số 3 đi qua Hà Tĩnh toàn tỉnh đã có 3người bị chết và 15 người bị thương do cơn bão số 3 gây ra; gần 8.000 ngôi nhà bị tốcmái (trong số đó có 100 ngôi bị sập hoàn toàn); hơn 10.000 ha diện tích lúa và hoamàu hè thu bị ngập úng; khoảng 110 phòng học bị hư hỏng nặng và nhiều cơ sở hạtầng như điện, đường, trạm… cũng bị bão tan phá nặng Tổng thiệt hại, ước tính dobão số 3 gây ra khoảng hơn 174 tỷ đồng, trong đó nhiều nhất là huyện Nghi Xuân hơn

54 tỷ đồng, huyện Thạch Hà 24 tỷ đồng, huyện Lộc Hà hơn 16 tỷ đồng…

Hình 2.2 Cơn bão số 3 làm tan hoang một cảng cá xã Xuân Hội, huyện Nghi Xuân

Nguồn:[Theo báo Tiền Phong]

Ngoài những đợt thiên tai như bão, lũ có tính thường niên, thời gian qua HàTĩnh còn phải đối mặt với những biến đổi bất thường như nắng nóng gay gắt, rét đậm,rét hại kéo dài như đợt rét hại kéo dài mùa đông xuân 2008 – 2009 với nhiệt độ xuốngthấp nhất trong vòng 40 năm qua hay là đợt nắng nóng trên dưới 40oC trong suốt 10ngày liền hồi tháng 7 vừa qua gây nên sự cạn kiệt ở các con sông Tháng 6/2010, sông

La tại Linh Cảm mực nước tụt xuống -143cm, thấp nhất trong chuỗi quan trắc từ trướctới nay Theo báo cáo của Sở NN&NTNT trong đợt hạn hán này các hồ chứa nước vừa

và nhỏ ở 7 huyện Hương Sơn, Hương Khê, Đức Thọ, Vũ Quang, Nghi Xuân, thị xãHồng Lĩnh, Thạch Hà đều đã cạn kiệt không còn nước chết, trên 80% dân số các xã ởvùng biển ngang Nghi Xuân, Thạch Hà, Can Lộc, Cẩm Xuyên, Kỳ Anh giếng khoan

và giếng đào nước đã cạn kiệt Đã gần thế kỷ nay chưa bao giờ hạn hán đến mức nướcdưới lòng đất cũng bị cạn kiệt như năm nayTình trạng BĐKH đã có tác động lớn tới

nhiều lĩnh vực Đối với nông nghiệp, có tác động lớn đến năng suất, thời vụ gieo trồng,tăng nguy cơ lây lan sâu bệnh trên cây trồng, dịch bệnh ở gia súc, gia cầm Trong thờigian qua, hiện tượng mất trắng mùa màng xẩy ra ở nhiều địa phương gây thiệt hại nặngnề đến nền kinh tế.

Hình 2.3 Đập thủy lợi Khe Mơ, huyện Hương Sơn vỡ, hàng trăm người chìm trong biển

nước

Nguồn:[Theo báo Tiền Phong]

Từ đầu tháng 5/2009 đến nay, tại vùng ven biển huyện Lộc Hà (Hà Tĩnh) đãxảy ra hiện tượng biển xâm thực bất thường, cuốn trôi nhiều tài sản của nhân dân venbiển Bình thường triều cường chỉ xảy ra vào tháng 10 âm lịch hàng năm, nhưng trongtháng 5 và những ngày đầu tháng 6/2009 nước biển lấn sâu vào đất liền khoảng 20m

Ba năm nay biển xâm thực rất mạnh, mỗi năm từ 20 đến 30m, cuốn trôi nhiều ha rừngphi lao phòng hộ.Theo tính toán của các chuyên gia, trong thời gian tới mực nước biểndâng cao, mưa bão lớn với triều cường mạnh có thể sẽ gây ngập tới 143,9 km2 diệntích đất toàn tỉnh Kết quả nghiên cứu và kịch bản biến đổi khí hậu toàn cầu đã đượccông bố, chuyên gia về biến đổi khí hậu đến từ Australia cảnh báo khi mực nước biểndâng cao 1m vào năm 2010, diện tích các vùng ven biển tỉnh Hà Tĩnh sẽ bị mất Vớidiện tích này, Hà Tĩnh là tỉnh có diện tích bị ngập do nước biển dâng xếp thứ tư trong

cả nước sau đồng bằng Sông Cửu Long, đồng bằng Sông Hồng và tỉnh Thừa ThiênHuế Điều này sẽ gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến các tuyến đường giao thông nôngthôn và các công trình giao thông, đê ngăn mặn được xây dựng trước đây sẽ không cònphù hợp nữa, vì vậy nguy cơ tổn thất là rất lớn

Đối với sức khỏe cộng đồng, BĐKH cũng đe dọa nhiều hơn đến tính mạngngười dân và nguy cơ bùng phát bệnh dịch cũng như nhiễm nhiều bệnh tật do ô nhiễmmôi trường sống là điều không thể tránh khỏi Ngoài ra sự BĐKH còn gây ảnh hưởng