3.2. Thực trạng công tác chống buôn bán hàng giả tại Cục Quản lý thị trường tỉnh Phú Thọ
3.2.2. Tổ chức thực hiện công tác chống buôn bán hàng giả
Trong những năm qua, Cục QLTT tỉnh Phú Thọ đã thực hiện và triển khai nghiêm túc Chỉ thị số 14/CT-BCT và Chỉ thị số 23/CT-BCT của Bộ trưởng Bộ Công thương để xây dựng lực lượng QLTT trong sạch, vững mạnh, không tham nhũng, tiêu cực. Qua đó, Cục QLTT tỉnh Phú Tho đã phát động trong toàn đơn vị cuộc vận động với chủ đề “ Rèn tác phong chính quy, luyện ứng xử văn hóa”.
Triển khai văn bản số 1315/QLTT-TCXDLL ngày 07/9/2018 của Tổng cục QLTT về việc cung cấp thông tin phục vụ công tác giảm Đội QLTT, Cục QLTT tỉnh Phú Thọ đã ra soát thông tin các Đội về quân số, độ tuổi và trình độ chuyên môn nghiệp vụ, qua đó đề xuất sát nhập giảm 04 Đội QLTT trực thuộc. Tập trung hoàn thiện bản mô tả công việc và khung năng lực của vị trí việc làm gồm 18 vị trí thuộc Cục QLTT.
Nguồn nhân lực tại Cục QLTT tỉnh Phú Thọ luôn có sự biến động qua các năm, phần lớn đội ngũ cán bộ, công chức là trong biên chế nhà nước và một số ít nhân viên hợp đồng dài hạn và ngắn hạn. Trong những năm gần đây, cùng với quá trình hội nhập, mở rộng và hợp tác kinh tế quốc tế; sự biến động của tình hình thị trường và sự phát triển của nền kinh tế hàng hóa nhiều thành phần, nguồn nhân lực của Cục QLTT tỉnh Phú Thọ đã được tăng cường về số lượng và liên tục nâng cao chất lượng chuyên môn, nghiệp vụ để đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ mà Đảng và Nhà nước giao.
Để đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ, tâm tư và nguyện vọng của cán bộ công chức, trong những năm qua Cục QLTT tỉnh Phú Thọ đã tiến hành bổ nhiệm, bổ nhiệm lại lãnh đạo các Đội QLTT. Sắp xếp, luân chuyển hợp lý nhân sự tại các phòng, các Đội nhằm phát huy năng lực, sở trường của mỗi cán bộ, công chức và tạo điều kiện cho cán bộ, công chức trong đơn vị yên tâm công tác. Cụ thể:
- Năm 2014: Số lượng cán bộ công chức tăng thêm 01 người và giảm 02 người;
luân chuyển 05 kiểm soát viên; hoàn thiện quy trình bổ nhiệm 08 lãnh đạo Đội, trong đó bổ nhiệm mới 05 lãnh đạo và bổ nhiệm lại 03 lãnh đạo.
- Năm 2015: Tiến hành điều động, luân chuyển 22 lượt cán bộ, công chức; bổ nhiệm 07 lượt cán bộ, công chức; tiếp nhận công tác 04 người, trong đó có 02 công chức và 02 nhân viên hợp đồng.
49
- Năm 2016: Tiến hành điều động, luân chuyển 23 lượt cán bộ, công chức; thực hiện quy trình bổ nhiệm 10 lãnh đạo Đội, trong đó bổ nhiệm mới 04 lãnh đạo và bổ nhiệm lại 06 lãnh đạo; tiếp nhận mới 04 công chức và ra quyết định nghỉ hưu với 01 công chức.
- Năm 2017: Tiến hành điều động, luân chuyển 11 lượt cán bộ, công chức; tiếp nhận 03 công chức; bổ nhiệm 04 phó Đội trưởng và 01 phó Trưởng phòng.
- Năm 2018: Tiến hành điều động, luân chuyển 33 cán bộ, công chức; thực hiện quy trình bổ nhiệm 11 lãnh đạo Đội, trong đó bổ nhiệm mới 03 lãnh đạo và bổ nhiệm lại 08 lãnh đạo; tiếp nhận mới 03 công chức; thôi giữ chức vụ lãnh đạo 01 công chức;
ra quyết định nghỉ hưu cho 04 công chức.
Bảng 3.2. Cơ cấu lao động theo giới tính - độ tuổi – trình độ
Các chỉ tiêu 2014 (người)
2015 (người)
2016 (người)
2017 (người)
2018 (người)
So sánh 2018/2014
So sánh 2018/2017 Tỷ
lệ % Tăn g/gi ảm
Tỷ lệ %
Tăn g/gi ảm
Tổng số lao động 88 90 89 88 88 100 0 100 0
Theo giới tính
Lao động nam 76 76 75 74 73 96 - 3 99 - 1
Lao động nữ 12 14 14 14 15 125 + 3 107 + 1
Theo độ tuổi
Dưới 30 tuổi 12 13 10 9 8 67 - 4 89 - 1
Từ 31 đến 40 tuổi 17 18 20 19 18 105 + 1 94 - 1
Từ 41 đến 50 tuổi 20 21 18 20 21 105 + 1 105 + 1
Trên 50 tuổi 39 38 41 40 41 105 + 2 102 + 1
Trình độ
Trên đại học 1 7 9 9 14 1400 + 13 155 + 5
Đại học 72 75 73 73 68 94 - 4 93 - 5
Cao đẳng 6 4 5 5 3 50 - 3 60 - 2
Trung cấp 10 9 8 6 4 40 - 6 67 - 2
( Nguồn: Phòng Tổ chức – Hành chính Cục QLTT tỉnh Phú Thọ)
Về cơ cấu theo giới tính: Qua bảng số liệu trên ta thấy tình hình sử dụng lao động nam, nữ của Cục QLTT tỉnh Phú Thọ có sự chênh lệch khá lớn. Việc có sự chênh lệch khá cao giữa lao động nam và lao động nữ là do tính chất đặc thù của công việc quản lý thị trường, đòi hỏi người kiểm soát viên thị trường trực tiếp thi hành công vụ phải đáp ứng được những yêu cầu nhất định như: về sức khỏe, sức bền, phải thường xuyên đi xa nhà để nắm bắt tình hình các đối tượng, đi làm đêm, phải tiếp xúc với
50
nhiều đối tượng có biểu hiện manh động...để thực hiện các biện pháp nghiệp vụ QLTT trong quá trình trinh sát, nắm bắt tình hình địa bàn, kiểm tra, kiểm soát, đấu tranh và xử lý vi phạm hành chính. Do đó để nữ giới tham gia và hoàn thành được nhiệm vụ của ngành cũng gặp những khó khăn và hạn chế nhất định.
Về cơ cấu theo độ tuổi: Qua bảng trên có thể thấy rằng Cục QLTT tỉnh Phú Thọ đang sử dụng lao động trên 50 tuổi chiếm tỷ lệ khá cao. Đây cũng là mặt thuận lợi của Cục bởi những người có thâm niên công tác lâu năm trong ngành sẽ trải qua nhiều vị trí, làm việc tại các địa bàn khác nhau và có nhiều kinh nghiệm trong công tác chuyên môn. Tuy nhiên đây cũng là một trong những khó khăn nhất định, đặc biệt là trong quá trình hội nhập toàn cầu với sự phát triển nhanh của công nghệ thông tin, khoa học ứng dụng... Nhưng do phần lớn số lao động của Cục QLTT tỉnh Phú Thọ có độ tuổi cao, trình độ sử dụng tin học còn ở mức thấp nên việc học tập, nghiên cứu và tiếp cận các kiến thức mới chưa kịp thời và còn nhiều hạn chế.
Về cơ cấu theo trình độ: Qua bảng trên ta thấy tỷ lệ lao động từ đại học trở lên tại Cục QLTT tỉnh Phú Thọ chiếm tỷ lệ cao. Có thể nói, cán bộ công chức Cục QLTT tỉnh Phú Thọ trong những năm qua đã chủ động học tập và nâng cao trình độ học vấn, chuyên môn nghiệp vụ để đáp ứng với nhu cầu, tính chất của công việc hiện nay. Để thực hiện và hoàn thành tốt nhiệm vụ được giao trong công tác kiểm tra và xử lý vi phạm, thì mỗi cán bộ công chức Cục QLTT Phú Thọ cần phải chú trọng học tập và nâng cao trình độ hơn nữa. Đặc biệt là trong việc học tập, trao đổi và học hỏi kinh nghiệm giữa các đơn vị trong toàn lực lượng đối với hoạt động kiểm tra, kiểm soát và xử lý vi phạm.
3.2.2.2. Công tác kiểm tra, xử lý vi phạm
Trong quá trình triển khai nhiệm vụ, công tác tiếp nhận và xử lý thông tin, trinh sát và nắm bắt địa bàn đã được các đơn vị trực thuộc Cục QLTT tỉnh Phú Thọ thực hiện nghiêm túc và mang lại hiệu quả cao. Để tiến hành theo quy trình kiểm tra vụ việc vi phạm về hàng giả thì khâu đầu tiên trong quy trình nghiệp vụ của lực lượng QLTT là tiếp nhận thông tin từ nhiều nguồn khác nhau, đặc biệt là từ cán bộ quản lý địa bàn được giao nhiệm vụ sau đó là thẩm tra, xác minh thông tin thông qua công tác nắm bắt địa bàn. Sau khi tiếp nhận thông tin, công chức được giao nhiệm vụ tiến hành thẩm tra,
51
xác minh làm rõ thông tin về hàng hóa có dấu hiệu hay hành vi vi phạm đã đủ điều kiện, đủ căn cứ để ra Quyết định kiểm tra hay chưa.
Hình 3.2: Quy trình tiếp nhận và xử lý thông tin của lực lượng QLTT (Nguồn: Phòng Nghiệp vụ - Tổng hợp Cục QLTT Phú Thọ)
Do đó công tác tiếp nhận và xử lý thông tin, trinh sát và nắm bắt địa bàn càng cụ thể, càng chi tiết và chặt chẽ thì hiệu quả của quá trình kiểm tra và xử lý vi phạm sẽ mang lại hiệu quả càng cao. Bởi vây, tại các Đội QLTT việc theo dõi, lập sổ bộ thống kê, tổng hợp theo dõi và phân loại đã được chỉ đạo thường xuyên cập nhật thông tin của các tổ chức, cá nhân có hoạt động sản xuất, kinh doanh trên địa bàn quản lý. Cụ thể thống kê, theo dõi về: Tên cơ sở, địa chỉ, loại hình kinh doanh, ngành nghề, mặt hàng sản xuất, kinh doanh chủ yếu và việc chấp hành các quy định của pháp luật trong hoạt động thương mại...
Trong các năm qua công tác kiểm tra, kiểm soát và xử lý vi phạm hành chính đối với các hành vi vi phạm về hoạt động buôn bán hàng giả tại Cục QLTT tỉnh Phú Thọ được thực hiện nghiêm túc theo đúng các quy định của pháp luật. Quá trình thực hiện kiểm tra, xử lý có trọng tâm, trọng điểm, đúng với chức năng, nhiệm vụ được giao; không kiểm tra tràn lan, sách nhiễu và gây ảnh hưởng đến hoạt động sản xuất, kinh doanhcủa các tổ chức, cá nhân.
Biện pháp nghiệp vụ
Đề xuất kiểm tra
Tiếp nhận thông tin
Báo cáo thủ trưởng
Chuyển thông tin
Xử lý thông tin
Quyết định xác minh
Báo cáo xác minh
Phương án kiểm tra
Xử lý kết quả
Trả lời đơn Quyết định kiểm tra
52
Hình 3.3: Sơ đồ quy trình kiểm tra, xử lý VPHC của lực lượng QLTT ( Nguồn: Phòng Nghiệp vụ - Tổng hợp Cục QLTT tỉnh Phú Thọ)
Quy trình thực hiện công tác kiểm tra, xử lý vi phạm của lực lượng QLTT được quy định cụ thể tại Thông tư 09/2013/TT-BCT ngày 02/5/2013 của Bộ Công Thương, quy định về hoạt động kiểm tra và xử lý vi phạm hành chính của Quản lý thị trường. Công tác kiểm tra và xử lý vi phạm của lực lượng QLTT gồm 03 hình thức: Kiểm tra định kỳ, kiểm tra chuyên đề và kiểm trađột xuất. Trong đó, quá trình kiểm tra chống buôn bán hàng giả thường là kiểm tra đột xuất, đây là công tác kiểm tra, kiểm soát thị trường mang tính đặc thù do đối tượng buôn bán hàng giả rất tinh vi và khó kiểm soát, hàng giả thường được bày bán xen lẫn với hàng thật, bằng nhiều hình thức và thủ đoạn khác nhau, gây khó khăn trong quá trình kiểm tra và xử lý đối với các cơ quan chức năng.
Bên cạnh đó điều kiện về nguồn lực con người cũng như cơ sở vật chất của Cục QLTT tỉnh Phú Thọ còn nhiều khó khăn; sự phối hợp của chủ thể quyền sở hữu trí tuệ còn rất hạn chế nên trong những năm qua công tác đấu tranh chống buôn bán hàng giả vẫn còn tình trạng dễ làm, khó bỏ nhằm hạn chế những sai sót và vướng mắc khi gặp phải; chủng loại, mặt hàng bị làm giả được phát hiện, kiểm tra và xử lý thường lặp đi lặp lại như: Bột ngọt Aji – No –Moto, bột giặt Ômo, quần áo, giầy dép, máy tính Casio, dầu gội đầu, mũ bảo hiểm,đồng hồ, hóa mỹ phẩm... Trong khi đó việc chủ động phát hiện và kiểm tra đối với những hàng hóa mới bị làm giả còn chưa nhiều và chưa chuyên sâu.
Phương án kiểm tra Trường hợp
khẩn cấp
Kế hoạch kiểm tra
Ban hành Quyếtđịnh
kiểm tra Có nội dung
phát sinh
Sửa đổi nội dung QĐKT
Quyếtđịnh tạm giữ Xem xét tạm
giữ
Biên bản kiểm tra
Ghi nhận kết quả tốt
Biên bản tạm giữ
Biên bản VPHC
QĐ XPVPHC
53
Bảng3.3: Bảng so sánh chỉ tiêu giao số vụ kiểm tra và kết quả thực hiện của Cục QLTT tỉnh Phú Thọ giai đoạn 2014 - 2018
Nội dung
Năm 2014 ( vụ)
Năm 2015 ( vụ)
Năm 2016 ( vụ)
Năm 2017 ( vụ)
Năm 2018 ( vụ)
So sánh 2018/2014
So sánh 2018/2017
% +/- % +/-
Chỉ tiêu giao 54 80 80 85 85 157 31 100 0
Kết quả thực hiện 26 34 19 37 25 96 1 67 12
( Nguồn: Phòng Nghiệp vụ - Tổng hợp Cục QLTT tỉnh Phú Thọ)
Từ bảng số liệu trên có thể nhận thấy chỉ tiêu giao năm sau có xu hướng cao hơn năm trước và kết quả thực hiện so với chỉ tiêu giao hầu hết là không đạt.Đặc biệt chỉ tiêu giao của năm 2018 so với năm 2014 tăng thêm 57% số vụ (tương ứng với tăng thêm 31 vụ), còn so với năm 2017 thì được giữ nguyên.Còn kết quả thực hiện của năm 2018 so với năm 2014 giảm 4% số vụ( tương ứng giảm 1 vụ), so với năm 2017 giảm 33% số vụ( tương ứng giảm 12 vụ).
Kết quả thực hiện so với chỉ tiêu giao hàng năm của Cục QLTT tỉnh Phú Thọ hầu như không đạt bởi nguyên nhân chủ quan và khách quan sau:
- Về chủ quan: Do chỉ tiêu giao hàng năm không sát với thực tế, đó là số vụ giao thực hiện còn cao và có xu hướng tăng trong khi số vụ thực hiện năm sau so với năm trước không có biến đổi nhiều; một số Đội còn chưa chú trọng đến công tác kiểm tra và xử lý vi phạm về hàng giả.
- Về khách quan: Hoạt động động buôn bán hàng giả xuất hiện trên thị trường đã giảm và được ngăn chặn, kiểm soát. Hình thức hoạt động của hàng giả ngày càng tinh vi và khó phát hiện. Cụ thể như: bán hàng qua mạng, hàng khuyến mại, thanh lý...
Qua đây có thể nhận thấy, công tác kiểm tra, xử lý vi phạm về hàng giả của Cục QLTT tỉnh Phú Thọ cần có những thay đổi nhất địnhcả về số lượng lẫn chất lượng vụ việc, thông qua các chỉ tiêu cụ thể để nâng cao hiệu quả đối với công tác chống buôn bán hàng giả trên địa bàn tỉnh Phú Thọ.
Một số vụ việc kiểm tra và xử lý vi phạm về hàng giả điển hình:
- Ngày 28/7/2014, Đội QLTT Chống sản xuất và buôn bán hàng giả thông qua công tác trinh sát, quản lý nắm tình hình địa bàn đã phát hiện và tiến hành kiểm tra hàng hóa là mũ bảo hiểm dùng cho người đi mô tô, xe máy do ông: Trần Văn Nghĩa, địa chỉ: xã Hợp Tiến - huyện Nam Sách - tỉnh Hải Dương là chủ hàng trực tiếp thực
54
hiện bán hàng lưu động trên địa bàn tỉnh Phú Thọ, bằng phương tiện xe ô tô biển kiểm soát 29C – 11398. Đội đã tiến hành kiểm tra, lập hồ sơ vụ việc theo đúng trình tự rồi gửi mẫu hàng đi giám định chất lượng tại Trung tâm kỹ thuật I, kết quả toàn bộ số lô hàng gồm 808 mũ bảo hiểm của 03 nhãn hiệu AMBI, IF ADE,GRS đều không đạt quy chuẩn kỹ thuật theo quy định tại QCVN2:2008/BKHCN. Sau khi có kết quả như trên, Đội đã lập biên bản vi phạm trình cấp có thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính đối với ông: Trần Văn Nghĩa về hành vi kinh hàng hóa giả chất lượng, không đảm bảo quy chuẩn kỹ thuật theo quy định. Cụ thể: Xử phạt VPHC số tiền 47.106.000 đồng; Xử phạt bổ sung: Tịch thu tiêu hủy 808 chiếc mũ bảo hiểm vi phạm trên.
- Ngày 12/8/2015, Đội QLTT Chống sản xuất và buôn bán hàng giả đã phối hợp cùng với Văn phòng Luật sư Phạm và liên doanh đại diện pháp lý tạo Việt Nam của Công ty HONDA MOTOR tiến hành kiểm tra hàng hóa kinh doanh tại cửa hàng phụ tùng xe máy Long Oanh do ông Bùi Đức Long, Địa chỉ: Phố Đồng Tâm – TT.
Đoan Hùng – huyện Đoan Hùng – tỉnh Phú Thọ làm chủ. Qua kiểm tra, Đội đã phát hiện tại cửa hàng của ông Long đang buôn bán hàng phụ tùng xe HONDA giả mạo nhãn hiệu hàng hóa với giá trị hàng vi phạm là 92.756.000 đồng. Đội đã tiến hành thiết lập hồ sơ, lập biên bản vi phạm hành chính và tạm giữ toàn bộ số tang vật vi phạm.
Với hành vi vi phạm trên Đội đã đề nghị Cục QLTT trình UBND tỉnh Phú Thọ ra Quyết định xử phạt VPHC đối với ông Bùi Đức Long về hành vi: kinh doanh hàng hóa giả mạo nhãn hiệu. Số tiền phạt hành chính là 70.000.000 đồng, tịch thu tiêu huy toàn bộ số hàng hóa vi phạm trên với trị giá là 92.756.000 đồng.
- Ngày 4/1/2019, Đội QLTT số 12( huyện Cẩm Khê, huyện Yên Lập) thông qua nguồn tin báo của quần chúng nhân dân, Đội đã phân công công chức đi trinh sát, theo dõi nắm bắt địa bàn đã phát hiện và tiến hành lập hồ sơ kiểm tra, khám xe ô tô tải mang biển kiểm soát 19C – 11625 đang vận chuyển hàng hóa là lương thực, thực phẩm do ông Trần Thiện Chiến, địa chỉ: xã Phượng Vỹ - Cẩm Khê – Phú Thọ là chủ hàng. Qua quá trình khám xe, Đoàn kiểm tra đã phát hiện, trên xe vận chuyển, kinh doanh 170 gói bột ngọt loại 1kg có dấu hiệu giả bao bì mang nhãn hiệu Aji – No – Moto. Đội đã lập Quyết định và Biên bản tạm giữ toàn bộ số hàng hóa trên, đồng thời mời đại diện Công ty Aji – No – Moto lên giám định. Sau khi đại diện công ty đến làm
55
việc và có văn bản trả lời kết quả giám định về toàn bộ số hàng hóa trên giả bao bì nhãn hiệu của Công ty Aji – No – Moto, Đội đã lập Biên bản vi phạm, Quyết định xử phạt vi phạm hành chính đối với ông Trần Thiện Chiến về hành vi: Kinh doanh hàng hóa gắn nhãn hàng hóa giả mạo bao bì. Cụ thể: Xử phạt VPHC số tiền: 4.000.000 đồng; Xử phạt bổ sung: Tịch thu tiêu hủy toàn bộ 170 gói bột ngọt loại 1kg giả bao bì mang nhãn hiệu Aji – No – Moto, có giá trị: 9.225.000 đồng.
Bảng 3.4: Danh mục một số hàng giả đã tịch thu, xử lý của Cục QLTT tỉnh Phú Thọ giai đoạn 2014 -2018
STT Tên hàng hóa ĐVT Số
lƣợng
Trị giá hàng vi phạm ( Đồng) 1 Quần áo giả mạo nhãn hiệu ADIDAS Chiếc 470 52.397.000 2 Sáp vuốt tóc giả nhãn hiệu Loreal Hộp 280 21.000.0000 3 Giầy các loại giả nhãn hiệu ADIDAS Đôi 500 95.000.000 4 Bột ngọt giả bao bì nhãn hiệu
Aji –No - Moto Gói 1.096 46.523.000
6 Giầy thể thao nam, nữ giả nhãn hiệu GUCCI Đôi 580 29.600.000 7 Giầy thể thao giả nhãn hiệu NIKE Đôi 940 48.400.000 8 Chìa khóa xe máy giả nhãn hiệu HONDA Chiếc 220 13.920.000 9 Mứt tết các loại giả tên thương nhân khác Hộp 592 6.450.000
10 Rượu giả tên nhãn hiệu Chai 346 5.872.000
11 Mũ bảo hiểm các loại giả chất lượng Chiếc 808 28.000.000 12 Ví nữ, thắt lưng nữ giả mạo nhãn hiệu Gucci Chiếc 135 21.420.000 13 Phụ tùng xe máy các loại giả nhãn hiệu HONDA,
YAMAHA Chiếc 236 27.229.000
14 Thuốc nhuộm tóc giả nhãn hiệu LANCUI Hộp 327 25.030.000 15 Phụ tùng ô tô giả nhãn hiệu HONDA Chiếc 269 125.161.000
... ... ... ... ...
( Nguồn: Phòng Nghiệp vụ - Tổng hợp Cục QLTT Phú Thọ)
Qua bảng số liệu trên có thể thấy, trong giai đoạn 2014 - 2018 số lượng và mặt hàng bị làm giả tập trung phần đa là hàng hóa phục vụ thiết yếu của người tiêu dùng như: Bột ngọt Aji – No – Moto, quần áo, giầy dép, rượu, mứt tết, phụ tùng ô tô, mũ bảo hiểm, mỹ phẩm... Số lượng hàng hóa bị tịch thu tiêu hủy có giá trị lớn, phản ánh phần nào công tác kiểm tra, đấu tranh và xử lý vi phạm về hàng giả đã đạt được những hiệu quả tích cực, tác động không nhỏ đến niềm tin của người tiêu dùng.
Tuy nhiên, có thể nhận thấy trên thị trường vẫn còn một số mặt hàng bị làm giả chưa được phát hiện và xử lý triệt để, do một số nguyên nhân như: việc phối hợp giữa nhà sản xuất và cơ quan quản lý nhà nước còn chưa cao do nhà sản xuất còn e ngại về