3.1. Đặc điểm địa bàn nghiên cứu
3.1.2. Khái quát chung về Cục Quản lý thị trường tỉnh Phú Thọ
Thành lập Ban Quản lý thị trường trung ương và các tỉnh, thành phố, khu tự trị trong cả nước vào ngày 03/7/1957 Thủ tướng Chính phủ ban hành Nghị định số 290/TTg, là dấu mốc quan trọng đầu tiên để hình thành Cục Quản lý thị trường tỉnh Phú Thọ ngày nay. Trong quá trình đổi mới, sau nhiều lần thành lập, hợp nhất các bộ phận, đơn vị, rồi chuyển giao đơn vị chủ quản, nhiệm vụ của lực lượng QLTT liên tục được mở rộng. Thực hiện Nghị định số 10/CP ngày 23/1/1995 của Chính phủ, lực lượng QLTT từng bước được xây dựng theo yêu cầu chính quy, tổ chức thống nhất và hoạt động xuyên suốt từ Trung ương đến địa phương. Đây được coi là bước trưởng thành của lực lượng QLTT, chuyển QLTT từ lực lượng kiêm nhiệm, liên ngành, thành lực lượng chuyên trách chính quy, tổ chức một cách có hệ thống; có chức năng kiểm tra, kiểm soát thị trường, đấu tranh chống buôn lậu, hàng giả và gian lận thương mại trên thị trường cả nước, đáp ứng được yêu cầu cấp thiết trong tình hình đổi mới mở cửa hội nhập kinh tế quốc tế của Đảng và Nhà nước ta.
Cùng với sự trưởng thành và phát triển của lực lượng QLTT cả nước qua các thời kỳ, để thống nhất và kiện toàn bộ máy QLTT trên toàn tỉnh, ngay sau khi tái lập tỉnh ngày 1/1/1997, UBND tỉnh Phú Thọ ra Quyết định số 88/QĐ-UB ngày 22/1/1997 về việc thành lập Chi cục QLTT tỉnh Phú Thọ trực thuộc Sở Thương mại - Dịch vụ, sau đó thành lập các Đội QLTT ở các huyện, thành, thị trong tỉnh.
Ngày 10/8/2018 mô hình Tổng cục QLTT được tổ chức theo ngành dọc từ Trung ương đến địa phương theo Quyết định số 34/2018/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ quy định chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu tổ chức của Tổng cục QLTT trực thuộc Bộ Công Thương. Sau đó ngày 11/10/2018 Bộ trưởng Bộ Công Thương đã ký Quyết định số 3687/QĐ-BCT, quy định chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn, cơ cấu tổ chức của Cục Quản lý thị trường tỉnh Phú Thọ trực thuộc Tổng Cục Quản lý thị trường. Kể từ đó đến nay, lực lượng QLTT tỉnh Phú Thọ đã có những thay đổi nhất định cả về cơ cấu tổ chức và mô hình hoạt động. Đặc biệt là trong chỉ đạo, điều hành đối với công tác kiểm tra, kiểm soát và xử lý vi phạm trong hoạt động thương mại.
34
Từ khi thành lập đến nay Cục QLTT tỉnh Phú Thọ luônphấn đấu hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ chính trị được giao, góp phần quan trọng trong việc giữ ổn định thị trường, tạo môi trường kinh doanh bình đẳng, thúc đẩy sự phát triển kinh tế, duy trì trật tự kỷ cương trong hoạt động thương mại, chống sản xuất, buôn bán hàng giả, hàng cấm, hàng nhập lậu, hàng kém chất lượng và các hành vi kinh doanh trái phép khác.Bảo vệ lợi ích của các nhà sản xuất, kinh doanh chân chính; quyền lợi của người tiêu dùng trên địa bàn tỉnh Phú Thọ.
Hiện nayCục QLTT tỉnh Phú Thọ với đội ngũ công chức, nhân viên là 95 người ( 01 Kiểm soát viên chính, 41 kiểm soát viên, 64 kiểm soát viên trung cấp và nhân viên) trong đó 65% có trình độ đại học và trên đại học các chuyên ngành như: Kinh tế, thương mại và luật. Cơ sở vật chất, phương tiện và công cụ, dụng cụ phục vụ công tác kiểm tra, kiểm soát thị trườngngày càng được trang bị tốt hơn cả về số lượng lẫn chất lượng.Trong những năm qua lực lượng QLTT Phú Thọ đã không ngừng phát triển, nâng cao trình độ cũng như chất lượng chuyên môn, nghiệp vụ, phẩm chất chính trị của cán bộ, công chức, đảng viên để đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ ngày càng cao hơn mà Đảng và Nhà nước giao trong xu thế mở cửa và hội nhập của nước ta cũng như các quốc gia trên thế giới.
Trong giai đoạn 5 năm( 2014 – 2018) lực lượng QLTT tỉnh Phú Thọ đã tiến hành kiểm tra và xử lý vi phạm, kết quả như sau:
Tổng số vụ kiểm tra: 11.843 vụ.
Tổng số vụ xử phạt vi phạm hành chính: 9.146 vụ.
Trong đó xử phạt về:
- Buôn bán hàng cấm,hàng nhập lậu: 641vụ.
- Buôn bán hàng giả: 141vụ.
- Gian lận trong thương mại và vi phạm khác: 8.364 vụ
Tổng số tiền thu nộp ngân sách nhà nước là: 21.135.211.000 đồng.
Trong đó: - Tiền phạt VPHC là: 15.329.887.000 đồng - Tiền bán hàng tịch thu là: 5.795.973.000 đồng - Phạt và truy thu thuế: 9.351.000 đồng Trị giá hàng tiêu hủy là: 1.728.927.000 đồng.
35
Hiện tại cán bộ, công chức của các Đội QLTT thuộc Cục QLTT tỉnh Phú Thọ có số lượngít. Một số huyện có địa bàn rộng, giao thông còn khó khăn như huyện Hạ Hòa( 33 xã, thị trấn), huyện Cẩm Khê( 31 xã, thị trấn), huyện Đoan Hùng( 28 xã, thị trấn)... nhưng cũng chỉ có 4-5 cán bộ, công chức QLTT quản lý. Không những vậy, công chức QLTT còn trực tiếp chủ động tham gia phối hợp với các cơ quan chức năng trên địa bàn khi có yêu cầu trong việc kiểm tra, kiểm soát và xử lý vi phạm, đặc biệt là các đợt cao điểm thực hiện theo sự chỉ đạo của các cấp có thẩm quyền như: Công tác chống buôn lậu, hàng giả; kiểm tra tháng vệ ATTP; phòng chống dịch bệnh gia súc, gia cầm...
Tuy vậy, lực lượng QLTT Phú Thọ là một trong những đơn vị đã và đang đóng góp tích cực vào sự nghiệp xây dựng và phát triển kinh tế - xã hội chung của tỉnh Phú Thọ, do đó trong những năm qua Cục QLTT tỉnh Phú Thọ đã được các Bộ, ngành, UBND tỉnh, Ban Chỉ đạo 389... tặng nhiều phần thưởng cao quý cho các tập thể, cá nhânđã có thành tích xuất sắc trong thực thi công vụ.
3.1.2.1. Chức năng, nhiệm vụ và quyền hạn - Đối với Cục QLTT tỉnh Phú Thọ Chức năng của Cục QLTT:
Cục có chức năng giúp Tổng cục trưởng Tổng cục QLTT quản lý nhà nước và tổ chức thực thi pháp luật về phòngchống và xử lý các hành vi kinh doanh hàng hóa nhập lậu; sản xuất, buôn bán hàng giả, hàng cấm, hàng hóa không rõ nguồn gốc xuất xứ; hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ; hành vi vi phạm pháp luật về chất lượng, đo lường, giá, an toàn thực phẩm; hành vi vi phạm về bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng và các hành vi gian lận thương mại theo quy định của pháp luật trên địa bàn tỉnh Phú Thọ; thực hiện chức năng thanh tra chuyên ngành theo quy định của pháp luật.
Cục có tư cách pháp nhân, con dấu, tài khoản riêng và là đơn vị dự toán ngân sách theo quy định của pháp luật; được mở các tài khoản giao dịch, tài khoản tạm giữ tại Kho bạc Nhà nước; được trích lập các quỹ theo quy định của pháp luật.
Nhiệm vụ, quyền hạn của Cục QLTT:
+ Tham mưu đối với cấp có thẩm quyền về công tác QLTT:
Xây dựng và trình Tổng cục trưởng kế hoạch, chủ trương, biện pháp, dự án, cần
36
thiết để thực hiện chính sách về tổ chức và hoạt động của lực lượng QLTT thuộc địa bàn quản lý;
Theo dõi, tổng hợp, dự báo diễn biến tình hình thị trường; đối tượng hoạt động, quy luật, phương thức thủ đoạn, của các tổ chức, cá nhân có hành vi vi phạm pháp luật về sản xuất, kinh doanh hàng hóa, dịch vụ thương mại trên thị trường và các lĩnh vực khác được pháp luật giao trên địa bàn phụ trách; đề xuất các giải pháp phòng ngừa, đấu tranh chống các hành vi vi phạm pháp luật theo chức năng, nhiệm vụ được giao;
+ Tổ chức, chỉ đạo và thực hiện hoạt động thanh tra chuyên ngành, kiểm tra và xử lý vi phạm pháp luật theo thẩm quyền:
Thanh tra, kiểm tra việc chấp hành pháp luật của các tổ chức, cá nhân trong kinh doanh hàng hóa, dịch vụ thương mại trên thị trường; kiểm tra cơ sở sản xuất đối với lĩnh vực, ngành hàng thuộc lĩnh vực quản lý của Bộ Công Thương và các lĩnh vực khác được pháp luật giao trên địa bàn được phân công theo quy định của pháp luật; xử lý theo thẩm quyền các hành vi vi phạm pháp luật;
Xây dựng về kế hoạch và đề xuất tổ chức, biên chế, trang thiết bị, phương tiện, điều kiện làm việc của lực lượng QLTT phụ trách;
Tổ chức thực hiện các quy định về công tác tổ chức cán bộ, chế độ trang phục, số hiệu, phù hiệu, cấp hiệu, biển hiệu, cờ hiệu, biển hiệu, ấn chỉ và thẻ QLTT;
Kiểm tra, theo dõi tình hình thi hành pháp luật trong hoạt động kiểm tra, kiểm soát và xử lý vi phạm hành chính của các Đội QLTT trực thuộc và hoạt động công vụ của công chức Cục;
Phối hợp với Văn phòng Tổng cục xây dựng, quản lý và khai thác hệ thống cơ sở dữ liệu về quản lý địa bàn, kết quả kiểm tra, thanh tra chuyên ngành, xử phạt VPHC và các cơ sở dữ liệu khác phục vụ hoạt động của lực lượng QLTT.
- Đối với Đội QLTT trực thuộc Chức năng của Đội QLTT:
Đội có chức năng giúp Cục trưởng quản lý nhà nước và tổ chức thực thi pháp luật về phòng, chống, xử lý các hành vi kinh doanh hàng hóa nhập lậu; sản xuất, buôn bán hàng giả, hàng cấm, hàng hóa không rõ nguồn gốc xuất xứ; hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ; hành vi vi phạm pháp luật về chất lượng, đo lường, giá, an toàn
37
thực phẩm; hành vi vi phạm pháp luật về bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng và các hành vi gian lận thương mại theo quy định pháp luật trên địa bàn và lĩnh vực được giao.
Đội có tư cách pháp nhân, con dấu, tài khoản riêng; được mở các tài khoản giao dịch, tài khoản tạm giữ tại Kho bạc Nhà nước; được trích lập các quỹ theo quy định của pháp luật.
Nhiệm vụ, quyền hạn của Đội QLTT:
Thực hiện công tác quản lý địa bàn, lĩnh vực được giao theo quy định của pháp luật; thống kê, xây dựng cơ sở dữ liệu về tổ chức, cá nhân sản xuất, kinh doanh trên địa bàn; thu thập thông tin về diễn biến thị trường, đối tượng, quy luật, phương thức, thủ đoạn của các tổ chức, cá nhân có hành vi vi phạm pháp luật về thương mại, công nghiệp trên địa bàn hoặc lĩnh vực được giao; đề xuất và kiến nghị với chính quyền địa phương, Cục hoặc các cơ quan nhà nước có thẩm quyền biện pháp QLTT, ngăn ngừa vi phạm pháp luật trên địa bàn được phân công;
Áp dụng các biện pháp xử lý VPHC trong hoạt động thương mại, công nghiệp và các lĩnh vực khác theo quy định của pháp luật về xử phạt VPHC;
Tuyên truyền, phổ biến, hướng dẫn thực hiện chính sách, pháp luật theo chức năng, nhiệm vụ được giao;
Thực hiện chế độ thông tin, báo cáo theo quy định và yêu cầu của cơ quan quản lý nhà nước cấp trên có thẩm quyền;
Thực hiện công tác quản lý tài chính, tài sản, phương tiện làm việc, vũ khí, công cụ hỗ trợ, ấn chỉ và trang thiết bị khác theo quy định pháp luật;
Thực hiện lưu trữ hồ sơ vụ việc kiểm tra xử lý vi phạm hành chính theo quy định của pháp luật và theo phân cấp;
Kiểm tra việc tuân thủ pháp luật trong hoạt động kiểm tra, kiểm soát, xử lý vi phạm hành chính và hoạt động công vụ đối với công chức Đội;
Thực hiện các nghiệp vụ khác do Cục trưởng giao.
3.1.2.2. Cơ cấu tổ chức
Cục Quản lý thị trường tỉnh Phú Thọ là tổ chức trực thuộc Tổng cục QLTT, được tổ chức, sắp xếp lại trên cơ sở Chi cục QLTT tỉnh Phú Thọ theo lộ trình thực hiện tại Đề án thành lập Tổng cục QLTT đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt.
38
Tại Cục QLTT Phú Thọ cơ cấu tổ chức gồm: Lãnh đạo Cục; các phòng tham mưu tổng hợp và chuyên môn, nghiệp vụ; các Đội QLTT. Trong đó:
Lãnh đạo Cục gồm: Cục trưởng và 02 Phó Cục trưởng giúp việc.
Các phòng tham mưu tổng hợp và chuyên môn, nghiệp vụ trực thuộc Cục gồm có 03 phòng: phòng Tổ chức - Hành chính, phòng Nghiệp vụ - Tổng hợp, phòng Thanh tra - Pháp chế.
Đội QLTT tại các huyện, thành phố, thị xã gồm có 11 Đội phụ trách từng địa bàn hoặc lĩnh vực, cụ thể:
Ghi chú: : Quan hệ chỉ huy : Quan hệ phối hợp
Hình 3.1. Sơ đồ cơ cấu tổ chức của Cục QLTT tỉnh Phú Thọ
Cục trưởng chịu trách nhiệm trước Tổng cục trưởng Tổng cục QLTT và trước pháp luật về toàn bộ hoạt động của Cục; Phó Cục trưởng chịu trách nhiệm trước Cục trưởng và trước pháp luật về nhiệm vụ được phân công.
Các phòng tham mưu tổng hợp và chuyên môn, nghiệp vụ: Phòng có Trưởng phòng, các Phó Trưởng phòng, các công chức và nhân viên hợp đồng theo quy định.
Trưởng phòng chịu trách nhiệm trước Cục trưởng và trước pháp luật về toàn bộ hoạt
CỤC TRƯỞNG
PHÓ CỤC TRƯỞNG
PHÕNG
TỔ CHỨC - HÀNH CHÍNH
11 ĐỘI QUẢN LÝ THỊ TRƯỜNG TẠI CÁC HUYỆN; THÀNH PHỐ, THỊ XÃ, CƠ ĐỘNG CHỐNG BUÔN LẬU VÀ HÀNG GIẢ
PHÓ CỤC TRƯỞNG
PHÕNG
NGHIỆP VỤ - TỔNG HỢP
PHÕNG
THANH TRA – PHÁP CHẾ
39
động của Phòng. Phó Trưởng phòng chịu trách nhiệm trước Trưởng phòng và trước pháp luật về nhiệm vụ được phân công.
Đội có Đội trưởng, các Phó Đội trưởng, các công chức chuyên môn, nghiệp vụ và nhân viên hợp đồng theo quy định. Đội trưởng chịu trách nhiệm trước Cục trưởng và trước pháp luật về toàn bộ hoạt động của Đội. Phó Đội trưởng chịu trách nhiệm trước Đội trưởng và trước pháp luật về nhiệm vụ được phân công. Đội không tổ chức phòng; các công chức của Đội làm nhiệm vụ kiểm tra thị trường theo quy định của pháp luật và thực hiện các nhiệm vụ khác do Đội trưởng phân công.
3.1.2.3. Mối quan hệ giữa các đơn vị tại Cục QLTT
Giữa Phòng với Phòng:Trong quá trình thực hiện nhiệm vụ theo chức năng, nhiệm vụ được giao và sự chỉ đạo của Lãnh đạo Cục QLTT, những công việc có nội dung liên quan giữa các phòng được chủ động bàn bạc, trao đổi và phối hợpcùng giải quyết. Nếu các phòng không cùng thống nhất ý kiến sẽ xin ý kiến của Lãnh đạo Cục.
Giữa các phòng chức năng là mối quan hệ bình đẳng và hợp tác để cùng hoàn thành nhiệm vụ. Do mỗi phòng có chức năng, nhiệm vụ khác nhau nên việc trao đổi thông tin là rất cần thiết và hữu ích, tạo sự đồng thuận và đạt được hiệu quả cao trong quá trình thực hiện nhiệm vụ chung của toàn Cục.
Giữa Đội và Phòng:Trong quá trình thực hiện chức năng, nhiệm vụ, các Đội chịu sự hướng dẫn và kiểm tra của các phòng chức năng về chuyên môn, nghiệp vụ theo lĩnh vực được phân công, dưới sự chỉ đạo của Lãnh đạo Cục. Chủ động trao đổi, bàn bạc và phối hợp giải quyết các công việc có liên quan. Các phòng tham mưu tổng hợp và chuyên môn, nghiệp vụ có trách nhiệm cung cấp cho Đội các văn bản chỉ đạo của cấp trên kịp thời nhất, qua đó hướng dẫn về chuyên môn, nghiệp vụ đối với công tác kiểm tra, kiểm soát thị trường theo sự chỉ đạo của Lãnh đạo Cục nhằm hoàn thành kế hoạch đã đề ra và mang lại hiệu quả cao nhất.
Giữa Đội với Đội:Do mỗi Đội được phân công quản lý địa bàn khác nhau. Do đó mối quan hệ giữa các Đội là rất cần thiết trong công tác phòng ngừa, ngăn chặn, kiểm tra và xử lý vi phạm, nhất là công tác chia sẻ thông tin, dữ liệu giữa các đơn vị trong toàn Cục. Với chức năng, nhiệm vụ được giao mối quan hệ giữa các Đội chủ yếu là hợp tác, bình đẳng, phối hợpkiểm tra, xử lý vi phạm và trao đổi kinh nghiệm trong công tác kiểm tra, kiểm soát thị trường để cùng hoàn thành tốt nhiệm vụ được giao.
40