B. MỘT SỐ TÁC GIẢ TIÊU BIỂU
II. PHÂN TÍCH TÁC PHẨM
Chọn phân tích một trong hai truyện sau đây: Sư rử và chó con, Chó sói và chó nhà.
SƯ TỬ VÀ CHÓ CON
Ở Luân Đôn người ta đem trưng bày thú dữ, ai xem phải nộp tiên hoặc chó
con, mèo con cho thú dữ ăn.
C6 mi
dem vào vườn thú. Người ta cho ông vào, còn con chó con thì lập tức được vứt vào
người muốn xem thú, ông nhặt được một con chó con ở ngoài phố và
chuồng cho sư tử ăn.
Con chó cụp đuôi và nép mình vào góc chuồng. Con sư tử đến gân nó và ngửi.
Chó con nằm ngửa ra, giơ cả bốn chân lên và quấy đuôi. Sư tử quờ chân lên mình chó rồi quay đi. Chó con vàng đứng lên rồi quỳ khựng hai chân sau xuống trước mặt sự tử. Sư tử nhìn chó, lúc lắc cái đâu rồi khong dung đến nữa.
Đến khi chủ chuông ném thịt vào chỗ sư tử, sư tử xé một miếng phần chó. Đến tối, sư tử đi ngủ, chó nằm xuống cạnh và gối đầu lên chân sư tử. Từ đó chó con sống cùng chuồng với sự tử. Sư tử không đụng đến chó con, cùng ăn, cùng ngủ, thậm chí cùng chơi với chó con nữa.
Một lân có một người đến chuồng thú và nhận ra con chó của mình. Ong ta
khẩn khoản xin trả lại chó con. Chủ chuông muốn trả nhưng vừa vào gọi chó để
bắt thì sư tử đã xù lông gdm lên.
183
Suốt năm ấy sư tử sống cùng chó
Một hôm chó ốm chết. Sư tử bỏ ăn, suốt ngày ngửi ngửi, liếm liếm và lấy chân
xem chó. Đến khi nó biết rằng chó chết thật, nó bỗng nhảy chôm lên, lông xì ra, quật đuôi liên hồi vào hai mạng sườn, lao đâu vào chấn song và nhai gặm khoá
then. Suốt ngày nó vật vã trong chuồng và gâm rống lên, rồi sau nó mới nằm im xuống cạnh con chó đã chết. Chủ chuồng muốn lôi con chó chết ra nhưng sự tử
không cho ai đến gân. Chủ chuông tưởng rằng rồi sư tử sẽ quên nỗi buồn ấy nếu
cho nó một con chó khác, bèn thả vào chuồng một con chó sống, nhưng lập tức su
tử xé xác nó ra. Sau đó nó lấy chân quặp chặt con chó đã chết và cứ nằm như thế năm ngày liền
Sang ngày thứ sáu sư tử tắt thở.
(Lê Đức Mãn dịch)
CHO SOI VA CHO NHA
Con chó sói gdy gudc di dén mot lang no thi gdp con ché nha béo u. Ché sói
hỏi chó nhà:
~ Cậu thử nói cho mình biết là cậu thường kiếm thức ăn ở đâu được không?
Chó nhà trả lời:
~ Con người cho tớ.
~ Có lẽ công việc của cậu ở nhà họ nặng nhọc lắm phải không?
Chó nhà bảo:
~ Không đâu, công việc của tớ chẳng nặng nhọc chút nào. Tớ chỉ phải giữ nhà vào ban đêm thôi.
~ Chỉ có thế mà người ta nuôi cậu tốt như vậy à? ~ Chó sói hải. ~ Thế thì ngay bây giờ tớ về làm công việc của cậu nhé?
~ Thế thì tốt quá! ~ Chó nhà nói. ~ Ông chủ sẽ cho cậu ăn uống.
Chó sói rất mừng rồi cùng chó nhà về làm việc cho chủ. Khi bước vào cổng, chó sói chợt nhìn thấy một vết lông bị bào mòn ở cổ chó nhà. Nó hỏi:
184
~ Này cậu, cái vệt mòn ở cổ cậu là tại cái gì the?
~ Tại cái xích đấy! — Ché nhà trả lời. - Ban ngày tớ bị xích ngôi một chỗ.
Chính cái xích đã bào mòn lông ở cổ tớ đấy.
~ Thế thì tớ tạm biệt cậu nhé! ~ Chó sói nói ~ Tớ chẳng về ở với người nữa đâu. Thà tớ không được béo tốt, nhưng tớ được tự do.
(Thuý Toàn địch)
Gợi ý phân tích truyện Sư £ử và chó con
Đây là câu chuyện mang đây kịch tính. Có thể phân tích truyện theo các sự kiện:
1. Sư tử và chó con gặp nhau:
Mở đâu câu chuyện là sự xuất hiện của sư tử và chó con. Người ta vứt chó con vào chuồng làm mồi cho sư tử ăn, “con chó cụp đuôi nép mình vào góc chuồng”.
Tác giả đưa ra hai hình ảnh đối lập nhau: một bên là chó con nhỏ bé, ngây thơ, sợ hãi và bị động, còn một bên là sư tử to lớn, đữ tợn và chủ động, gây hồi hộp cho người đọc. Nhưng vào đúng lúc tình thế nguy kịch nhất, “khi chó con nằm ngửa ra, giơ cả bốn chân lên và quẫy đuôi” thì tác giả lại gây cho người đọc một bất ngờ:
"sư tử quờ chân lên mình chó rồi quay đỉ”. Cũng không chậm trễ, chó con “vùng đứng lên rồi quỳ khựng hai chân sau xuống trước mặt sư tử” như van nài, cầu xin
sự che chở. Và cũng thật bất ngờ, sự non nớt, ngây thơ và thái độ bình tĩnh của chó
con như đã làm động lòng sư tử. Rồi sư tử nhìn chó, “lúc lắc cái đầu rồi không đụng đến nữa”.
2. Sư tử kết bạn với chó
Cau chuyện liên tục là những bất ngờ đối với người đọc. Không những sư tử
không ãn thịt chó con, mà đến khi chủ chuồng “ném thịt vào chỗ sư tử”, nó còn
“xé một miếng phần chó”, “đến tối, sư tử đi ngủ, chó nằm xuống cạnh và gối đầu
lên chân sư tử”. Hình ảnh chó con nằm gối đầu lên chân sư tử ngủ một cách tự tin
gợi cho ta nhớ tới sự bao dung, che chở của người cha, người mẹ. Chó con thực sự đã cảm hoá được sư tử, và hai con vật đã sống cùng với nhau như vậy suốt một
năm trời: cùng ăn, cùng ngủ, cùng chơi, thân thương và vui vẻ.
Tình bạn của chó con và sư tử đã trở nên bền chặt. Chúng thực sự không muốn rời xa nhau, chính vì thế, sư tử đã “xù lông gầm lên” khi chủ chuồng định bắt chó
con trả về cho người chủ của nó.
185
3. Cái chết của chó con
Sự kiện chó con ốm chết đã tác động mạnh mẽ tới sư tử. Nó bỏ ăn, “suốt ngày ngửi ngửi, liếm liếm và lấy chân xem chó”. Đến khi biết chó con đã chết, sư tử bỗng
“nhảy chồm lên, lông xù ra, quật đuôi liên hồi vào hai mạng sườn, lao đầu vào chấn
song va nhai gam khod then”. Đó là sự đau đớn tột cùng của kẻ đã bị mất đi một người bạn thân thiết, đã từng chia nhau miếng ăn và truyền cho nhau hơi ấm khi ngủ. Sự mất mát này không gì có thể bù lấp được. Sư tử vật vã như muốn hoá điên vì nỗi đau không chịu đựng nổi. Nó muốn phá phách để giải thoát cho sự đau đớn Nó ôm lấy chó con như ôm lấy một phân một thịt của mình mà không cho ai Ân. Chính vì thế, sư tử đã xé xác cả con chó sống khi chủ chuồng ném vào với hi vọng “tưởng rằng sư tử sẽ quên nỗi buồn ấy di”.
4. Cái chết của sư tử
Sự vật vã đau đớn đã lên tới tột đỉnh, sư tử "lấy chân quặp chặt con chó đã chết và cứ nằm như thế năm ngày liền. Sang ngày thứ sáu, sư tử tắt thở”. Nếu như cái chết của chó con thật êm đêm thì cái chết của sư tử quá dữ đội và đau thương. Sư tử tự hành hạ mình như một sự trừng phạt vì không bảo vệ được chó. Nó đã chết cùng với chó như để chứng minh cho sự trung thành của mình. Hình ảnh sư tử ôm chó con cùng chết hiển hiện trong tâm trí người đọc như một bức tượng đài về một tình bạn đẹp đế và cảm động. Câu chuyện kết thúc còn để lại nhiều suy nghĩ cho
người đọc.
Truyện ngắn, nhưng dung lượng lớn, các chỉ tiết dồn dập, nhiều sự kiện, nhiều thông báo. Mỗi chỉ tiết đều mang nhiều ý nghĩa, người đọc phải theo dõi liên tục
L. Tônxtôi đã kéo người đọc vượt ra khỏi cuộc sống thực tại để đến với một thế
giới tưởng như ở ngoài mình để rồi lại suy nghĩ về mình với những điều đáng phải suy nghĩ.
Sự hào hiệp, tình thương và lòng nhân ái, đức tính cao thượng, chở che cho những kẻ yếu mềm như những thước phim chạy nhanh qua trước mắt người đọc,
Sw tử và chó con đã vượt xa một câu chuyện viết về động vật, ý nghĩa của nó với
tính triết lí sâu sắc đã trùm lên những vấn đề sâu xa của con người và cuộc sống.
Không ai đọc xong truyện mà lại có thể buông xuôi không ngẫm nghĩ tới những điều còn đang ẩn đằng sau câu chuyện, những điều dễ cảm được mà lại khó nói lên thành lời qua giấy trắng mực đen.
186
HƯỚNG DẪN TỰ HỌC
I. TÀI LIỆU THAM KHẢO
1. Lép Tônxrôi (hai tập). Nxb Văn hoá, H., 1978.