TIẾT 2: LUYỆN TẬP TÓM TẮT VĂN BẢN TỰ SỰ
1. Khái quát chung về văn bản
An-đéc-xen (1805 – 0875) là nhà văn Đan Mạch nổi tiếng với loại truyện cho trẻ em.
b. Hoàn cảnh sáng tác
Truyện “Cô bé bá diêm” được An-đéc-xen viết vào năm 1945 khi tên tuổi ông lừng danh thế giới với trên 20 năm cầm bút.
c. Nội dung, nghệ thuật a. Nghệ thuật:
- Cách kể chuyện hấp dẫn bằng các tình tiết, diễn biến hợp lí, đan xen giữa hiện thực và mộng tưởng.
- Sử dụng thành công biện pháp tương phản b. Nội dung:
Qua câu chuyện về một em bé bán diêm trong đêm giao thừa giá lạnh, nhà văn đã truyền cho chúng ta lòng thương cảm sâu sắc với những số phận trẻ thơ bất hạnh, đồng thời ông muốn gửi gắm một thông điệp: Hãy phấn đấu vì một ngày mai tốt đẹp cho tuổi thơ tràn đầy niềm vui, hạnh phúc.
B. Luyện tập :
Hoạt động của GV - HS Kiến thức cần đạt Bài tập 1: Tóm tắt văn bản “Cô bé
bán diêm”
- Hình thức tổ chức luyện tập:
+ Xác định hệ thống các sự việc:
Theo nhóm.
+ Viết thành văn bản tóm tắt: Cá nhân
a. Các sự việc chính – Trình tự tóm tắt - Hoàn cảnh của cô bé bán diêm
- Hoàn cảnh quẹt diêm
- Các lần quẹt diêm của em bé - Cái chết của em bé bán diêm.
b. Viết thành văn bản tóm tắt
Truyện kể về một em bé bán diêm trong đêm giao thừa rét buốt. Em có hoàn cảnh bất hạnh, bà nội và mẹ mất từ khi em còn nhỏ. Giờ đây, em phải sống cùng với người bố nát rượu, cộc cằn, thô lỗ ở một gác xép sát mái nhà. Cả ngày em chẳng bán được que diêm nào trong khi ngoài trời giá rét dữ dội, mọi nhà đều sáng rực ánh đèn và mùi thức ăn thơm phức. Em đánh liều quẹt lần lượt các que diêm, những mộng tưởng tươi sáng hiện ra như lò sưởi ấm áp, bàn ăn thịnh soạn, cây thông Nô-em, bà nội hiện lên mỉm cười… Nhưng mỗi lần diêm tắt, thực tế lại là bức tường lạnh lẽo, rét mướt và một mình em cô đơn, tội nghiệp. Sáng hôm sau, em đã chết với đôi má vẫn hồng và đôi môi như đang mỉm cười trước sự thờ ơ, lạnh lùng của người qua đường.
Bài tập 2: Hãy nêu ý nghĩa của hình ảnh ngọn lửa diêm trong việc
Hình ảnh ngọn lửa diêm mang đậm ý nghĩa nhân văn sâu sắc. Đó là ngọn lửa của
xây dựng nhân vật và thể hiện chủ đề của truyện.
Hình thức thực hiện: Cá nhân.
ước mơ tuổi thơ về mái ấm gia đình ấm no, hạnh phúc, về tình thương mà ông bà, cha mẹ dành cho con cháu. Những ước mơ ấy thật bình dị mà thật đẹp đẽ, diệu kì, bay bổng lên trên thực tại mà vẫn bắt nguồn từ thực tại cơ cực, thảm thương. Ngọn lửa cháy hết mình là nguồn sáng trong tâm hồn đầy khao khát cháy bỏng.
Qua hình ảnh ngọn lửa diêm, nhà văn đã thể hiện sự trân trọng, cảm thông, ngợi ca thế giới đầy mơ ước ấy và phải chăng ông cũng mong ước đến cháy bỏng những điều tốt đẹp ấy cho con người, cho trẻ em ?
Bài tập 3: Đọc đoạn trích sau và trả lời các câu hỏi:
“Sáng hôm sau, tuyết vẫn phủ kín mặt đất, nhưng mặt trời lên, trong sáng, chói chang trên bầu trời xanh nhợt. Mọi người vui vẻ ra khỏi nhà.
Trong buổi sáng lạnh lẽo ấy, ở một xó tường, người ta thấy một em gái có đôi má hồng và đôi môi đang mỉm cười. Em đã chết vì giá rét trong đêm giao thừa…”
(Ngữ văn 8 – tập 2) Câu 1: : Đoạn văn trên trích trong văn bản nào? Ai là tác giả? Xác định thể loại văn bản.
Câu 2: Chỉ ra PTBĐ của văn bản
Câu 1:
- Trích từ văn bản: “Cô bé bán diêm”
- Tác giả: An-đéc-xen - Thể loại: truyện ngắn.
Câu 2:
Phương thức biểu đạt của văn bản: Tự sự kết hợp miêu tả và biểu cảm.
Câu 3:
Trường từ vựng thiên nhiên: tuyết, mặt trời, mặt đất, bầu trời.
Câu 4:
- Câu ghép: Sáng hôm sau (TN1),/ tuyết (CN1) /vẫn phủ kín mặt đất (VN1)//, nhưng mặt trời (CN2) lên, trong sáng, chói chang (VN2)// trên bầu trời xanh nhợt. (TN2
- Quan hệ: Tương phản.
chứa đoạn văn trên.
Câu 3: Tìm các từ thuộc trường từ vựng “thiên nhiên” trong đoạn văn.
Câu 4.Tìm câu ghéptrong đoạn văn trên. Phân tích và xác định quan hệ ý nghĩa giữa các vế câu trong câu ghép đó.
Câu 5: Viết đoạn văn trình bày cảm nhận của em về cái chết của người
“em gái”.
Câu 5:
Đoạn văn trình bày cảm nhận của em về cái chết của người “em gái”: (Tham khảo):
Kết thúc truyện “Cô bé bán diêm”, người
“em gái” bất hạnh đáng thương ấy “đã chết vì giá rét trong đêm giao thừa…”. Dưới ngòi bút đầy chất thơ của An-đéc-xen, em ra đi mà đôi má vẫn hồng và đôi môi đang mỉm cười.
Hình ảnh cái chết ấy thật đẹp đã thể hiện sự hạnh phúc, mãn nguyện của cô bé. Có lẽ em đã thanh thản, toại nguyện vì chỉ mình em được sống trong những điều huy hoàng, kì diệu. Cái chết của em bé bán diêm thể hiện tấm lòng nhân hậu của nhà văn dành cho số phận trẻ thơ, đó là sự cảm thông, yêu thương và trân trọng thế giới tâm hồn trẻ thơ. Thực tế em bé đã chết rất tội nghiệp, đó là cái chết bi thảm, làm nhức nhối trong lòng người đọc, em đã chết trong đêm giao thừa rét mướt, em nằm ngoài đường sáng mùng một đầu năm trong khi mọi người vui vẻ ra khỏi nhà, kẻ qua người lại mà không hề quan tâm đến em, em đã chết vì lạnh, vì đói ở một xó tường. Đó là cái chết đau đớn nhưng chắc chắn sẽ thanh thản về tâm hồn. Như vậy, bằng ngòi bút nhân ái, lãng mạn, qua cái chết em bé bán diêm, tác giả muốn tố cáo, phê phán xã hội thờ ơ lạnh lùng với nỗi bất hạnh của những người nghèo khổ, đặc biệt đối với trẻ thơ.
tới người đọc, đó là hãy biết san sẻ yêu thương, đừng phũ phàng hoặc vô tình trước những khổ đau bất hạnh, cay đắng của trẻ thơ. Cái chết của em sẽ mãi ám ảnh trong lòng người đọc, khơi dậy về tình yêu thương con người trong cuộc đời này.
III. Củng cố - Dặn dò
* Củng cố:GV kiểm tra việc nắm nội dung ôn tập của HS.
* Giao bài tập về nhà:
- Tóm tắt một văn bản tự sự mà em đã học trong chương trình Ngữ văn THCS.
- Viết một văn bản cảm nhận về nhân vật cô bé bán diêm trong tác phẩm “Cô bé bán diêm” (An-đéc-xen)
* Dặn dò: Chuẩn bị bài sau:
+ Chủ đề : Từ loại: Trợ từ, thán từ
+ Chủ đề: Văn bản tự sự: Miêu tả và biểu cảm trong văn bản tự sự + Chủ đề: Văn học nước ngoài: Văn bản:Đánh nhau với cối xay gió.
Ngày soạn : BUỔI 7