CHƯƠNG 4 ĐỀ XUẤT CÁC CÔNG TRÌNH, BIỆN PHÁP BẢO VỆ MÔI TRƯỜNG CỦA DỰ ÁN ĐẦU TƯ
4.2. Đề xuất các biện pháp bảo vệ môi trường trong giai đoạn hoạt động của dự án
4.2.5. Phương án phòng ngừa, ứng phó sự cố môi trường trong quá trình vận hành thử nghiệm và khi đi vào vận hành
A. Biện pháp phòng ngừa sự cố tràn đổ, rò rỉ hóa chất
Một số yêu cầu đối với kho chứa hóa chất theo quy định của Nghị định 113/2017/NĐ-CP như sau:
- Kết cấu kho: Kho chứa hóa chất được xây dựng có nền, trần bằng BTCT, tường bao.
- Đạt yêu cầu theo tiêu chuẩn, quy chuẩn kĩ thuật quốc gia, phù hợp với tính chất, quy mô và công nghệ sản xuất, lưu trữ hóa chất;
- Phải có lối, cửa thoát hiểm; lối thoát hiểm phải được chỉ dẫn rõ ràng bằng bảng hiệu, đèn báo và được thiết kế thuận lợi cho việc thoát hiểm, cứu hộ, cứu nạn trong trường hợp khẩn cấp;
- Hệ thống thông gió phải đáp ứng các quy chuẩn, tiêu chuẩn về hệ thống thông gió;
- Phải có bảng nội quy về an toàn hóa chất, có biển báo nguy hiểm phù hợp với mức độ nguy hiểm của hóa chất, treo ở nơi dễ thấy;
- Thiết bị điện phải đáp ứng các tiêu chuẩn về phòng, chống cháy, nổ;
- Nhà xưởng, kho chứa phải có hệ thống thu lôi chống sét hoặc nằm trong khu vực được chống sét an toàn và được định kỳ kiểm tra theo các quy định hiện hành.
Ứng phó tai nạn lao động khi lưu trữ hóa chất trên cao:
- Huấn luyện định kỳ cho nhân viên làm việc trong khu vực kho hóa chất thông thường về an toàn hóa chất và quy định và xử lý khi xảy ra sự cố cháy nổ hoặc tràn độ hóa chất. Huấn luyện định kì về cách sơ cấp cứu tai nạn khi tiếp xúc với hóa chất cho nhân viên.
- Kiểm tra tải trọng của kệ chứa hóa chất trước khi đưa lên. Kệ hóa chất trên cao phải đủ trọng tải chứa hóa chất. Khi đưa hóa chất lên cao phải dùng xe nâng để chuyên chở.
- Khi đưa hóa chất từ trên kệ cao xuống sử dụng, cần chú ý dùng xe nâng đảm bảo an toàn dỡ hàng xuống để sử dụng.
- Trong quá trình nhập kho, cần kiểm tra kỹ bao bì, phuy can chứa đựng hóa chất để đảm bảo không có hiện tượng nứt vỡ thùng chứa, rách thủng bao bì, tránh hiện tượng rò rỉ tràn đổ. Nếu phát hiện có hiện tượng nứt vỡ, rách thủng thì phải để riêng và xử lý trước khi cho nhập kho.
(1). Đối với xưởng sản xuất, kho nguyên liệu và kho thành phẩm - Kiểm tra định kỳ bảo trì, bảo dưỡng thiết bị sản xuất.
- Đảm bảo tắt điện ngoài giờ làm việc.
- Nhà kho phải được quét dọn sạch sẽ hàng ngày.
(2). Khu vực kho hóa chất
Kết cấu nhà kho
Một số yêu cầu đối với kho chứa hóa chất theo quy định của Nghị định 113/2017/NĐ- CP như sau:
- Kết cấu kho: Kho chứa hóa chất được xây dựng có nền, trần bằng BTCT, tường bao - Đạt yêu cầu theo tiêu chuẩn, quy chuẩn kĩ thuật quốc gia, phù hợp với tính chất, quy
mô và công nghệ sản xuất, lưu trữ hóa chất;
- Phải có lối, cửa thoát hiểm; lối thoát hiểm phải được chỉ dẫn rõ ràng bằng bảng hiệu, đèn báo và được thiết kế thuận lợi cho việc thoát hiểm, cứu hộ, cứu nạn trong trường hợp khẩn cấp;
- Hệ thống thông gió phải đáp ứng các quy chuẩn, tiêu chuẩn về hệ thống thông gió;
- Phải có bảng nội quy về an toàn hóa chất, có biển báo nguy hiểm phù hợp với mức độ nguy hiểm của hóa chất, treo ở nơi dễ thấy;
- Thiết bị điện phải đáp ứng các tiêu chuẩn về phòng, chống cháy, nổ;
- Nhà xưởng, kho chứa phải có hệ thống thu lôi chống sét hoặc nằm trong khu vực được chống sét an toàn và được định kỳ kiểm tra theo các quy định hiện hành.
Cháy nổ
- Lưu trữ hóa chất trong bao bì kín, bảo quản ở nơi khô ráo, thoáng mát, tránh xa các nguồn nhiệt hoặc nguồn đánh lửa;
- Nghiêm cấm hút thuốc và các hoạt động tạo ra tia lửa hoặc nguồn nhiệt cao (va đập, ma sát thùng chứa, hàn xì, …);
- Không lưu trữ hóa chất dễ cháy với các loại hóa chất có tính chất ăn mòn và ô xi hóa;
- Trong kho bảo quản hóa chất Công ty đảm bảo bóng đèn phòng cháy nổ, cầu dao, cầu chì, ổ cắm điện được bố trí ngay cửa ra vào (nếu có). Nếu xảy ra sự cố, cầu dao sẽ được đóng ngay lập tức để tránh hiện tượng chập điện cháy nổ.
- Kiểm soát nhiệt độ kho lưu trữ hóa chất dễ cháy;
- Trang bị hệ thống báo cháy tự động ở kho hóa chất dễ cháy nhằm đảm bảo chữa cháy kịp thời khi có sự cố cháy nổ xảy ra.
Tràn đổ
- Huấn luyện định kì cho nhân viên làm việc trong khu vực kho hóa chất dễ cháy về an toàn hóa chất và quy định và xử lý khi xảy ra sự cố cháy nổ hoặc tràn đổ hóa chất.
- Bao bì, thùng chứa đúng thiết kế của nhà cung cấp; thường xuyên kiểm tra chất lượng bao bì, thùng chứa trong kho chứa. Nếu tình trạng bao bì không đạt yêu cầu cần nhanh chóng xử lý hợp lý;
- Thiết kế kho chứa hoá chất dễ cháy hợp lý nhằm tránh những tác hại khi xảy ra các sự cố về rò rỉ và tràn hoá chất. Tạo rãnh xung quanh kho chứa nhằm tránh tình trạng chảy hoá chất ra khu vực xung quanh khi xảy ra sự cố tràn hoá chất;
- Để tránh hiện tượng tràn đổ rò rỉ hóa chất, trong kho bảo quản phải sắp xếp các lô hóa chất ngay ngắn và theo từng khu vực riêng. Không có hiện tượng xếp chồng lên nhau có thể gây nghiêng đổ. Từng loại hóa chất được thông tin về thành phần, an toàn hóa chất đầy đủ và rõ ràng để thuận tiện cho việc kiểm tra và giám sát.
- Trong quá trình nhập kho, cần kiểm tra kỹ bao bì, phuy can chứa đựng hóa chất để
đảm bảo không có hiện tượng nứt vỡ thùng chứa, rách thủng bao bì. Nếu phát hiện có hiện tượng nứt vỡ, rách thủng thì phải để riêng và xử lý trước khi cho nhập kho;
- Trang bị biển cảnh báo gồm kết hợp những biểu tượng, màu sắc, các thông tin về hóa chất rõ ràng, dễ nhận biết.
- Nhắc nhở mọi người thực hiện yêu cầu an toàn khi tiếp cận với hóa chất hoặc chỉ dẫn những thông tin cần thiết khác được quy định để phòng tránh các rủi ro, tai nạn cho con người và môi trường.
(3). Phương án xử lý sự cố rò rỉ
Dự án có sử dụng nhiều loại hóa chất nên Công ty sẽ xây dựng kế hoạch hoặc biện pháp phòng ngừa ứng phó sự cố hóa chất theo quy định tại Thông tư số 32/2017/TT-BCT ngày 28/12/2017 của Bộ công thương để trình cơ quan có thẩm quyền phê duyệt. Cụ thể như sau:
Công ty sẽ xây dựng các kế hoạch ứng cứu sự cố và xây dựng Ban phòng chống sự cố để phân công nhiệm vụ và trách nhiệm cho từng bộ phận; phân công rõ ai sẽ liên lạc với ai, ai chịu trách nhiệm về sự cố, ai sẽ làm công việc gì trong khi xảy ra sự cố, tránh tình trạng dồn hết vào nơi này mà bỏ hở nơi khác, mục tiêu khác. Cũng không nên phân quá nhiều công việc cho một người, họ sẽ dễ quên và lơ là công việc hoặc không thể đảm đang nổi khi sự cố xảy ra.
Lực lượng ứng phó sự cố hóa chất gồm:
Tổng chỉ huy
Tổ xử lý tràn đổ
hóa chất Tổ xử lý cháy nổ Tổ cứu nạn Tổ di tản tài sản và thoát hiểm Hình 4.5. Lực lượng ứng phó sự cố hóa chất
Tổng chỉ huy: Do đại diện ban giám đốc chịu trách nhiệm - Chỉ huy và lãnh đạo cao nhất trong sự cố tràn đổ hóa chất.
- Đề xuất quyết định quan trọng trong tình huống khẩn cấp.
- Liên hệ với ban quản lý khu công nghiệp, chính quyền địa phương và các cơ quan chức năng khác có liên quan.
- Chỉ đạo việc thực thi, tuân thủ theo các quy định của công ty và quy định của pháp luật.
- Đánh giá và sửa đổi các kế hoạch.
Tổ xử lý tràn đổ hóa chất: Do bộ phận an toàn và trưởng bộ phận sử dụng hóa chất chịu trách nhiệm.
- Đề nghị xây dựng các chương trình huấn luyện.
- Ngăn ngừa và xử lý các tình trạng khẩn cấp khi đổ tràn hóa chất.
- Hướng dẫn sử dụng các trang thiết bị cần thiết cho toàn bộ nhân viên.
- Ngăn chặn từ nguồn chảy tràn hóa chất các nguyên nhân gây ra sự cố - Cô lập các khu vực đổ tràn hóa chất.
- Xử lý hóa chất đổ tràn bằng các phương pháp thấm bằng bao cát, sớ da...
Tổ xử lý cháy nổ: Do đội phòng cháy chữa cháy cơ sở chịu trách nhiệm.
- Ngăn chặn từ nguồn cháy có khả năng gây cháy.
- Chuẩn bị các phương tiện chữa cháy tại chỗ như: Bình chữa cháy, họng nước để kịp thời ngăn ngừa nếu có sự cố cháy xảy ra.
Tổ xử lý cứu nạn: Do nhóm trưởng của các khu vực không bị ảnh hưởng của sự cố tràn đổ hóa chất và nhân viên y tế chịu trách nhiệm.
Tổ chức cấp cứu tại chỗ: Giúp đỡ và đưa người bị nạn tới khu vực an toàn hay xe cứu thương để chuyển đến bệnh viện.
Tổ di tản tài sản và thoát hiểm: Do nhóm trưởng của các bộ phận không làm việc với hóa chất chịu trách nhiệm
- Bố trí cho công nhân thoát nạn theo sơ đồ thoát nạn cụ thể đã lập để ra khu vực tập kết và an toàn nhất.
- Kiểm tra số lượng và vị trí người còn kẹt lại trong sự cố để tìm biện pháp tiếp cận nhanh nhất.
- Phụ trách di tản tài sản của khu vực xảy ra sự cố, hướng dẫn thoát hiểm an toàn.
- Di chuyển tài sản tới khu vực an toàn
- Tổ chức canh gác bảo vệ khu vực cổng, khu vực hàng hoá để phòng kẻ gian lợi dụng.
(4). Biện pháp đối phó sự cố khẩn cấp khi hóa chất cháy:
- Chuông báo khẩn cấp. Ngắt điện toàn bộ khu vực có liên quan đến đám cháy, đóng mọi van khí từ đầu nguồn, đồng thời ngắt các đường có thể dẫn đến sự rò rỉ hóa chất tại khu vực cháy.
- Ưu tiên sơ tán con người ra khỏi khu vực nguy hiểm theo phương án sơ tán.
- Luôn luôn có lối vào rộng rãi và không bị tắt nghẽn để có thể thoát ra an toàn.
- Người chữa cháy không bao giờ làm việc một mình.
- Lựa chọn các phương pháp dập cháy thích hợp để khống chế ảnh hưởng của đám cháy và đảm bảo an toàn. Đánh giá khả năng lan rộng của đám cháy, nếu cần thiết kêu gọi sự giúp đỡ từ bên ngoài để cùng phối hợp dập tắt.
(5). Kế hoạch phối hợp hành động của lực lượng bên trong doanh nghiệp
Khi có sự tràn đổ hóa chất hoặc cháy nổ do hóa chất tại doanh nghiệp mà đội ứng phó sự cố hóa chất của doanh nghiệp xác định là tình huống nhẹ và trung bình thì doanh nghiệp sẽ quyết định biện pháp xử lý khắc phục kiểm soát sự cố bằng các bước sau:
Bước 1: Báo động
Nhiệm vụ: Nhân viên tại vị trí xảy ra sự cố
- Lập tức báo cho công nhân hay trưởng ca hay phụ trách phòng gần nơi chảy tràn, rò rỉ hóa chất nhất bằng cách hô to hoặc sử dụng chuông báo cháy.
- Báo cáo cho các phòng An toàn sức khỏe môi trường và nhân viên bảo vệ tại khu vực xảy ra sự cố.
Bước 2: Xử lý tràn đổ hóa chất Nhiệm vụ: Tổ xử lý tràn đổ hóa chất
- Khi xử lý tràn đổ hóa chất cần phải kiểm soát nguồn lửa gần nhất và người xử lý phải đeo thiết bị bảo hộ lao động đầy đủ.
- Nhanh chóng xác định hóa chất chảy tràn thùng, bể chứa, hóa chất rò rỉ từ đường ống, van.
- Xác định tên, vị trí, của thùng hay bể chảy tràn, đường ống, van, ...
- Dùng biển báo thanh chắn, hàng rào hay cho người đứng canh chừng không cho bất cứ ai đi qua khu vực rò rỉ.
- Dùng các phương tiện khác: cát, sớ da, giẻ lau để ngăn không cho hóa chất rò rỉ, chảy tràn xuống đất, hệ thống cống...
- Dùng thùng chứa các hóa chất rò rỉ và thu hồi hóa chất tràn đổ.
- Sửa chữa chổ rò rỉ, vệ sinh sau sự cố bằng cát và giẻ lau công nghiệp.
Bước 3: Xử lý cháy nổ Nhiệm vụ: Tổ xử lý cháy nổ
- Nhanh chóng xác định vị trí và nguyên nhân gây ra cháy nổ
- Xác định tên hóa chất đã gây ra cháy, và xác định nguy cơ cháy và huy động lực lượng chữa cháy.
- Dùng các phương tiện chữa cháy: Bình chữa cháy, vòi chữa cháy, cát chữa cháy để dập đám cháy.