CHƯƠNG 5 RỬA TAY - MẶC ÁO CHOÀNG MỔ – MANG GĂNG TAY RỬA TAY - MẶC ÁO CHOÀNG MỔ – MANG GĂNG TAY
5.2.1.1. Rửa tay thường qui
- Làm sạch và loại bỏ vi khuẩn tạm trú trên bàn tay.
- Đảm bảo an toàn cho người bệnh và nhân viên y tế.
- Góp phần làm giảm tỷ lệ nhiễm khuẩn bệnh viện.
Chỉ định
- Trước khi mang găng
- Trước khi khám, chăm sóc mỗi người bệnh.
- Trước khi chuẩn bị dụng cụ, thuốc.
- Trước khi đặt thiết bị làm thủ thuật xâm lấn - Trước khi chế biến hoặc chia thức ăn.
- Trước khi di chuyển bàn tay từ vùng cơ thể nhiễm khuẩn sang vùng sạch trên cùng một bệnh nhân.
- Sau khi tiếp xúc với máu, dịch của người bệnh.
- Sau khi tiếp xúc trực tiếp với người bệnh
- Sau khi tiếp xúc với với đồ vật xung quanh người bệnh.
- Sau khi tháo găng.
Phương tiện
- Lavabo hoặc thùng đựng có nắp và vòi khoá - Nguồn nước: Nước sạch
- Xà phòng sát trùng như Lifebuoy, Microshield.
- Khăn lau tay, giấy sạch dùng một lần hoặc máy sấy hơi.
- Thùng đựng khăn, giấy bẩn có nắp đậy
Giáo trình môn học: Giáo trình kỹ năng y khoa, NXB Y học, Hà Nội
Chủ biên: PGS.TS. Nguyễn Đức Hinh, PGS.TS. Lê Thu Hoà 56 Các phương pháp rửa tay
Bảng 5.1. Các phương pháp rửa tay
PHƯƠNG PHÁP TÁC DỤNG 1. Rửa tay thường qui với
xà phòng thường
- Loại bỏ các vi khuẩn tạm trú ở mức độ trung bình
- Áp dụng khi làm các công việc khám và chăm sóc thông thường
2. Rửa tay thường qui bằng xà phòng có chất diệt khuẩn
- Đào thải và diệt các vi khuẩn tạm trú - Áp dụng khi làm các kỹ thuật y tế cần vô khuẩn
Tiến hành.
- Bước 1: Làm ướt hai lòng bàn tay bằng nước. Lấy xà phòng và chà hai lòng bàn tay vào nhau.
- Bước 2: Chà lòng bàn tay lên mu và kẽ ngoài các ngón tay của bàn tay kia và ngược lại.
- Bước 3: Chà hai lòng bàn tay vào nhau, miết mạnh các kẽ trong ngón tay.
- Bước 4: Chà mặt ngoài các ngón tay của bàn tay này vào lòng bàn tay kia.
- Bước 5: Dùng bàn tay này xoay ngón cái của bàn tay kia và ngược lại.
- Bước 6: Xoay các đầu ngón tay này vào lòng bàn tay kia và ngược lại.
- Bước 7: Rửa sạch tay dưới vòi nước
- Bước 8: Sấy hoặc lau khô tay bằng khăn sạch
• Ghi chú:
- Mỗi bước “chà” ít nhất 5 lần - Thời gian rửa tay tối thiểu 30 giây.
Giáo trình môn học: Giáo trình kỹ năng y khoa, NXB Y học, Hà Nội
Chủ biên: PGS.TS. Nguyễn Đức Hinh, PGS.TS. Lê Thu Hoà 57 Hình 5.1. Các bước rửa tay thường quy.
Qui trình sát khuẩn tay bằng cồn
- Bước 1: Lấy 3-5 ml dung dịch cồn vào lòng bàn tay.
- Bước 2: Chà 2 lòng bàn tay vào nhau.
- Bước 3: Chà lòng bàn tay này lên mu và kẽ các ngón của bàn tay kia và ngược lại.
- Bước 4: Chà sạch 2 lòng bàn tay và các kẽ ngón tay trong.
- Bước 5: Chà mu các ngón tay.
- Bước 6: Chà ngón cái của bàn tay này vào lòng bàn tay kia và ngược lại.
Giáo trình môn học: Giáo trình kỹ năng y khoa, NXB Y học, Hà Nội
Chủ biên: PGS.TS. Nguyễn Đức Hinh, PGS.TS. Lê Thu Hoà 58 - Bước 7: Chà sạch các đầu ngón tay này vào lòng bàn tay kia và ngược lại.
Hình 5.2. Qui trình sát khuẩn tay bằng cồn 5.2.1.2. Rửa tay phẫu thuật
Phương tiện
- Nguồn nước: đã được xử lý vô trùng
- Vòi nước: Vòi có cần gạt hoặc vòi đạp chân, vòi tự động.
- Dung dịch rửa tay: Xà phòng hoặc Salvon, Microshield, … - Hộp đựng bàn chải vô khuẩn.
- Hộp khăn tay vô khuẩn hoặc máy sấy hơi.
- Dung dịch sát khuẩn để ngâm tay.
Chuẩn bị
- Cắt sạch móng tay.
- Cởi cất tư trang, mặc trang phục riêng khu phẫu.
- Đội mũ sạch trùm kín tóc.
- Mang khẩu trang có hiệu quả Chà rửa tay
- Với phương pháp 2 bàn chải:
Giáo trình môn học: Giáo trình kỹ năng y khoa, NXB Y học, Hà Nội
Chủ biên: PGS.TS. Nguyễn Đức Hinh, PGS.TS. Lê Thu Hoà 59 Bước 1: Rửa sạch tay bằng nước đến 1/3 dưới cánh tay
Bước 2: Rửa tay với xà bông đến 1/3 dưới cánh tay, rửa sạch tay với nước.
Bước 3: Lấy bàn chải thứ nhất và xà bông, chà kỷ bàn tay thứ nhất trong 5 phút, chú ý đều khắp bàn tay, kẽ ngón, đầu ngón, nếp chỉ tay, ngón I, ngón II. Chú ý bàn tay luôn cao hơn khuỷu tay.
Bước 4: Chà đến cổ tay, cẳng tay, khuỷu tay và 1/3 dưới cánh tay theo nguyên tắc 1 chiều trong khoảng 2 phút. Bỏ bàn chải thứ nhất.
Bước 5: lấy tiếp bàn chải thứ hai, chà bàn tay còn lại như trình tự tay thứ nhất.
Bước 6: Xả nước rửa sạch xà phòng, chú ý bàn tay luôn cao hơn khuỷu tay.
Với phương pháp 1 bàn chải:
- Trình tự như phương pháp 2 bàn chải nhưng theo nguyên tắc đối xứng và một chiều, bàn tay luôn cao hơn khuỷu tay.
- Sấy hoặc lau khô tay với khăn vô khuẩn + Nếu là khăn nhỏ:
Mỗi tay cho một mặt khăn theo nguyên tắc một chiều.
Kỹ thuật
+ Hai tay đưa cao (bàn tay cao hơn khuỷu tay), bước đến bàn để khăn vô khuẩn.
+ lấy khăn lau tay, không đụng vào các loại đồ vải khác.
+ Bước lùi ra sau, xa khỏi bàn để khăn
+ Mở rộng khăn ra, ước lượng kích thước của khăn
+ Dùng một mặt khăn lau một tay, rồi dùng mặt khăn kia lau tay còn lại + Bỏ khăn lau xuống đất, bàn tay không được chạm vào phần khăn đã bị dơ + Nếu là khăn lớn:
Mỗi tay cho một đầu khăn theo nguyên tắc một chiều.
Kỹ thuật
+ Hai tay đưa cao ( bàn tay cao hơn khuỷu tay), bước đến bàn để khăn vô khuẩn.
+ lấy khăn lau tay, không đụng vào các loại đồ vải khác.
+ Bước lùi ra sau, xa khỏi bàn để khăn
+ Mở rộng khăn ra, ước lượng kích thước của khăn + Hai tay đưa xa khỏi thân mình
+ Dùng nữa khăn trên của khăn lau một bên tay, lau từ nơi sạch đến nơi dơ
+ Trong khi lau chú ý không để nửa dưới của khăn dưới của khăn chạm vào thân người.
+ Dùng nữa dưới của khăn lau bên tay còn lại
+ Bỏ khăn lau xuống đất, bàn tay không được chạm vào phần khăn đã bị dơ
Giáo trình môn học: Giáo trình kỹ năng y khoa, NXB Y học, Hà Nội