Chương 2: PHÂN TÍCH THỰC TRẠNG QUẢN LÝ CHẤT LƯỢNG CÔNG TRÌNH GIAO THÔNG ĐƯỜNG BỘ GIAI ĐOẠN THỰC HIỆN ĐẦU TƢ CỦA BAN QUẢN LÝ DỰ ÁN HUYỆN ĐĂK SONG, TỈNH ĐĂK NÔNG
2.3. Phân tích thực trạng quản lý chất lượng công trình giao thông đường bộ
2.3.4. Thực trạng kiểm soát chất lượng
2.3.4.1. Thực trạng nội dung kiểm soát chất lượng khảo sát, thiết kế
Căn cứ vào tính chất công việc ở từng giai đoạn, phòng Quản lý thiết kế - dự toán và phòng Quản lý chất lượng căn cứ vào các nội dung quy định tại Nghị định số 209/2004/NĐ-CP ngày 16/12/2004 của Chính phủ về quản lý chất lượng công trình xây dựng; Nghị định 15/2013/NĐ-CP, ngày 06/02/2013 của Chính phủ về quản lý chất lượng công trình xây dựng; Thông tư số 10/2013/TT-BXD ngày 25/7/2013 của Bộ xây dựng Quy định chi tiết một số nội dung về quản lý chất lượng công trình xây dựng.. để xây dựng nội dung kiểm soát chất lượng khảo sát, thiết kế :
- Về kiểm soát chất lượng khảo sát
Quá trình kiểm soát được CBNV của ban QLDA thực hiện theo các bước của quy trình, tiêu chuẩn, quy phạm về chất lượng khảo sát. Phòng Quản lý chất lượng công trình cử cán bộ giám sát xuống hiện trường để thực hiện việc giám sát công tác khảo sát xây dựng từ khi bắt đầu khảo sát đến khi kết thúc công tác khảo sát. Kết quả theo dõi, kiểm tra được ghi chép vào nhật ký khảo sát xây dựng và báo cáo lại cơ quan. Quá trình giám sát cán bộ ban đã kịp thời phát hiện nhiều nhà thầu khảo sát đã định vị sai mốc cao độ từ đó đã yêu cầu nhà thầu xác định lại mốc theo đúng đề cương đã đuyệt.
Sơ đồ 2.3: Quy trình kiểm soát chất lượng khảo sát, thiết kế
Nguồn: Phòng Kế hoạch tổng hợp Tuy nhiên trong giai đoạn này đôi lúc một số công việc trong quy trình bị xem nhẹ ảnh hưởng đến công việc tiếp theo của công trình. Ví dụ như công việc giám sát tại hiện trường của khâu khảo sát, cán bộ giám sát chưa nghiêm túc thực hiện như kết quả theo dõi, kết quả kiểm tra chưa được cán bộ giám sát ghi đầy đủ vào nhật ký khảo sát xây dựng và báo cáo lại lãnh đạo Ban. Khi có sai lệch cán bộ giám sát phải thống kê lại toàn bộ công việc để tìm nguyên nhân làm mất rất nhiều thời gian gây ảnh hưởng đến tiến độ và chất lượng công trình. Cụ thể tại công trình San ủi mặt bằng khu dân cư thị trấn Đức An, trong quá trình kiểm soát chất lượng ban đã phát hiện ra toàn bộ tài liệu khảo sát không phù hợp với nhiệm vụ đề cương đã phê duyệt. Sau nhiều lần làm việc thì đơn vị tư vấn mới thực hiện theo đúng yêu cầu, tại khâu này chậm tiến độ 20 ngày.
Công tác nghiệm thu kết quả khảo sát cũng được ban nghiêm túc thực hiện bằng cách đánh giá chất lượng công tác khảo sát so với nhiệm vụ khảo sát xây dựng và tiêu chuẩn khảo sát xây dựng được áp dụng. Trong quá trình kiểm soát thì các nhà thầu đều đáp ứng được các yêu cầu của nhiệm vụ khảo sát, nhưng ở giai đoạn này hầu hết nhà thầu khảo sát lập khối lượng khảo sát lớn hơn rất nhiều so với thực tế quy mô của công trình để được thanh toán giá trị này, tuy nhiên qua kiểm soát thì
Trình phê duyệt đề cương, nhiệm vụ khảo sát, thiết kế Giám sát khảo sát tại hiện trường
theo đề cương đã phê duyê ̣t Kiểm soát chất lượng khảo sát, thiết kế Thẩm tra thiết kế bản vẽ thi công - tổng dự toán Thẩm đi ̣nh thiết kế bản vẽ thi công - tổng dự toán Phê duyê ̣t thiết kế bản vẽ thi công - tổng dự toán
ban QLDA đã yêu cầu nhà thầu tính toán lại khối lượng khảo sát cho phù hợp với quy mô của công trình.
Bảng 2.11: So sánh sai lệch trong công tác khảo sát địa chất
Công trình: Đường giao thông từ trung tâm xã Thuận Hà đi QL14C, huyện Đăk Song
Stt Hạng mục công việc Đơn
vị KL thanh
toán
KL kiểm
tra
Chênh lệch
Đơn giá (nghìn đồng)
Thành tiền (nghìn đồng)
(1) (2) (3) (4) (5) (6)=(4)-(5) (7) (8)=(7)x(6)
I Địa chất 9.774,765
1 Đào hố địa chất m3 27,00 12,000 15,00 592,410 9.774,765
II Chi phí thiết kế 108.411,093
1 Chi phí lập Báo cáo kinh tế kỹ thuật đồng 3,5% 1,287% 2,213% 4.453.481,203 108.411,093
Tổng cộng 118.185,858
Nguồn: phòng Quản lý chất lượng công trình.
- Về kiểm soát chất lượng thiết kế
Công tác kiểm soát chất lượng thiết kế được giao cho phòng Quản lý thiết kế - dự toán, tại đây các cán bộ sẽ kiểm tra lại hồ sơ thiết kế - dự toán đã tuân thủ định mức và đơn giá do Nhà nước quy định, sau đó sẽ tham mưu lãnh đạo trình thẩm định hồ sơ tại các đơn vị quản lý chuyên ngành theo quy định của Chính phủ (Sở giao thông vận tải, Sở xây dựng, Phòng quản lý về xây dựng của cơ quan cấp huyện) để thực hiện việc thẩm định. Trong công tác kiểm soát đã phát hiện một số sai sót trong thiết kế đã yêu cầu nhà thầu tư vấn chỉnh sửa. Tuy nhiên công tác kiểm soát vẫn còn bộc lộ một số hạn chế mà khi trình thẩm định mới được các đơn vị thẩm định phát hiện ra, nguyên nhân đó là: (1) Bộ phận kiểm soát chất lượng thiết kế nhiều khi do phải đảm nhận cùng một lúc nhiều dự án trong khi thời gian thì ngắn nên việc kiểm soát chất lượng của một số hồ sơ không cao; (2) Tình trạng hồ sơ thiết kế sai sót, nên chưa kiểm soát hết được sự bất hợp lý, không đồng nhất trong hồ sơ thiết kế, xảy ra ở hầu hết các dự án làm mất rất nhiều thời gian phải chỉnh sửa, làm chậm tiến độ chung của dự án, khó khăn trong công tác đấu thầu và tổ chức thi công; (3) Bên cạnh đó, do năng lực của bên tư vấn chưa đáp ứng đủ yêu cầu của dự án, hoặc là do khảo sát thiết kế ẩu…nên gây ra rất nhiều lỗi trong quá trình thực hiện công tác khảo sát thiết kế.
Quá trình kiểm soát giai đoạn thiết kế, ban đã phát hiện ra một số nhà thầu lập biện pháp tổ chức thi công chưa sát với thực tế dẫn đến còn sai sót như cự ly vận
chuyển đường ngắn, một số vị trí lập biện pháp thi công mương thoát nước bằng thủ công nhưng thực tế có thể thi công bằng máy, như tại hồ sơ Đường vào xã Đăk Hòa, Đường giao thông Đức An – Nâm N’jang, Đường giao thông từ trung tâm xã Thuận Hà đi quốc lộ 14C đến đồn Biên phòng 767, dẫn đến giá trị hạng mục bị nâng lên rất nhiều, dẫn đến phải thu hồi, hay phải giảm trừ phần khối lượng tính sai trong lúc thanh quyết toán công trình.
Bảng 2.12: Chất lượng thiết kế các công trình còn sai sót (theo kết luận Thanh tra tỉnh Đăk Nông năm 2014) Stt Tên công trình Khối lượng thiết kế tính sai
Thành tiền (đvt: triệu
đồng) 1 Đường giao thông Đức An - Nâm N'Jang,
huyện Đăk Song Tổng 397,544
trong đó: phần khối lượng thiết kế tính sai
phải giảm trừ 397,544
2 Đường giao thông từ Trung tâm xã Thuận
Hà đi QL14C, huyện Đăk Song Tổng 1.900,000
trong đó: phần khối lượng thiết kế tính sai
phải giảm trừ 900,000
phần khối lượng mương thoát nước =>điều chỉnh lại thiết kế cho
phù hợp với thực tế địa hình 1.000,000
3 Đường vào xã Đăk Hòa Tổng 3.580,000
trong đó: phần khối lượng thiết kế tính sai
phải giảm trừ 1.500,000
phần khối lượng thu hồi 80,000
phần khối lượng mương thoát nước
=>điều chỉnh lại thiết kế cho phù hợp với thực tế địa hình
2.000,000 4 Đường từ UBND xã Thuận Hạnh đi vào đồn
Biên phòng 765 Tổng 85,000
trong đó: phần khối lượng thu hồi 85,000
TỔNG CỘNG 5.962,544
trong đó: phần khối lượng thiết kế tính sai
phải giảm trừ 2.797,544
phần khối lượng thu hồi 165,000
phần khối lượng mương thoát nước
=>điều chỉnh lại thiết kế cho phù
hợp với thực tế địa hình 3.000,000 Nguồn: Phòng Quản lý thiết kế - dự toán
Bên cạnh đó, công tác kiểm soát chất lượng thiết kế các công trình giao thông của ban QLDA huyện Đăk Song hiện nay đôi lúc chỉ mới chú trọng đến kiểm tra về mặt hồ sơ thiết kế có đúng thiết kế cơ sở đã được duyệt hay không, khối lượng giữa thiết kế và dự toán có phù hợp không, với mục đích làm sao cho phù hợp với tổng mức đầu tư đã được duyệt để hồ sơ công trình sớm được phê duyệt. Điển hình như tại công trình San ủi mặt bằng khu dân cư thị trấn Đức An để phát huy được hiệu quả dự án như nhiệm vụ đã phê duyệt công trình sẽ phải gồm các hạng mục: Nền đường, Mặt đường, hệ thống phụ trợ (mương thoát nước, kè chắn đất...). Tư vấn lập dự toán công trình là 7,23 tỷ nhưng khi UBND huyện Đăk Song phê duyệt quyết định đầu tư chỉ có 5,661 tỷ, để phù hợp với tổng mức đầu tư ban quản lý dự án đã giảm chiều cao san nền, đồng thời cắt đi chiều dài mương thoát nước, kè chắn đất … để bằng với tổng mức đầu tư đã phê duyệt. Khi thi công công trình gặp phải nhiều bất hợp lý: Khối lượng tính thiếu nhiều; quy mô đầu tư thực tế không phát huy được nhiệm vụ của dự án được duyệt.
2.3.4.2. Thực trạng nội dung kiểm soát chất lượng thi công:
Công tác kiểm soát chất lượng thi công do phòng Quản lý chất lượng công trình chịu trách nhiệm chính. Nhiệm vụ của phòng là hướng dẫn, kiểm tra đôn đốc và chỉ đạo nhà thầu thi công thực hiện đúng bản vẽ thi công, tổ chức thực hiện xây lắp đảm bảo mục tiêu, chất lượng kỹ thuật….
Căn cứ vào các nội dung được quy định về quản lý chất lượng thi công hiện hành, các tiêu chuẩn thi công và nghiệm thu được Nhà nước ban hành, ban QLDA huyện Đăk Song đã xây dựng quy trình kiểm soát chất lượng giai đoạn thi công các công trình giao thông trên địa bàn huyện Đăk Song, và được áp dụng triệt để để quản lý quá trình thi công của các nhà thầu.
Cán bộ kỹ thuật của ban QLDA đã nghiêm túc thực hiện việc kiểm soát theo nội dung kế hoạch được duyệt và các văn bản hướng dẫn về QLCL nên hầu hết các công trình đều đảm bảo chất lượng. Ở mỗi khâu, mỗi giai đoạn của công trình ban đều cử cán bộ theo dõi giám sát công trình, mở sổ nhật ký thi công. Định kỳ hàng tháng họp giao ban vào các ngày 15 và ngày 28 để báo cáo, và giải quyết những vướng mắc nảy sinh về chất lượng, kỹ thuật, tiến độ của công trình.
Thực tế quy trình kiểm soát nói trên chỉ mới liê ̣t kê thứ tự các công viê ̣c cần làm trong kiểm soát thi công mà chưa có quy trình cu ̣ thể cho từng nô ̣i dung công viê ̣c.
- Ngay từ giai đoạn chuẩn bị thi công, cán bộ của ban quản lý dự án cùng với nhà thầu tư vấn giám sát đã chú trọng kiểm soát chặt chẽ điều kiện
khởi công xây dựng công trình của nhà thầu; kiểm tra sự phù hợp năng lực của nhà thầu thi công xây dựng công trình so với hồ sơ dự thầu. Tại giai đoạn này, hầu hết các nhà thầu thi công đều nghiêm chỉnh chấp hành theo đúng hồ sơ dự thầu và nội dung của hợp đồng. Tuy nhiên vẫn còn một số nhà thầu không có
phòng thí nghiệm hiện trường, hiện tượng nhà thầu đưa lực lượng lao động chưa qua đào tạo tham gia vào thi công trong công trình là khá phổ biến...
Bảng 2.13: Kết quả kiểm tra điều kiê ̣n khởi công xây dƣ̣ng công trình Đường giao thông liên xã Trường Xuân – Nâm N’jang
STT Nội dung công việc kiểm tra Tiêu chí đánh giá
Đạt Không đạt
1 Mặt bằng bàn giao cho Nhà thầu theo HĐXD X
2 Thiết kế bản vẽ thi công được duyệt X
3 Hợp đồng thi công xây dựng X
4 Đảm bảo nguồn vốn cho công trình X
5 Biện pháp đảm bảo an toàn thi công; VSMT X
Nguồn: Phòng quản lý chất lượng công trình.
Bảng 2.14: Kết quả kiểm tra nhân lƣ̣c gói thầu xây lắp
thuô ̣c công trình Đường giao thông liên xã Trường Xuân – Nâm N’jang
STT Nội dung Yêu cầu năng lực Tiêu chí
đánh giá
HSDT Thực tế Đạt Không đạt
1 Chỉ huy trưởng công trường
- Trình độ chuyên môn
Đại học, chuyên ngành giao thông (có chứng chỉ chỉ huy
trưởng
Đại học, chuyên ngành giao thông (có chứng chỉ chỉ huy
trưởng X
- Kinh nghiệm thi
công ≥ 5 năm 6 năm X
-Năng lực Đã làm chỉ huy >2CT
tương tự Đã chỉ huy 3 CT tương tự X 2 Cán bộ kỹ thuật
- Số lượng >2 2 X
- Trình độ chuyên môn
Đại học, chuyên ngành giao thông (có chứng chỉ giám sát
kèm theo_)
Đại học, chuyên ngành giao thông (có chứng chỉ giám sát
kèm theo_)
X
- Kinh nghiệm TC ≥ 3 năm 4 năm X
-Năng lực Đã làm kỹ thuật thi công > 3 công trình tương tự
Đã làm kỹ thuật thi công > 2 công trình tương tự X 3 Công nhân kỹ thuật
- Số lượng 20 người 25 người X
- Trình độ chuyên môn
Bậc thợ từ 3/7 trở lên (có chứng
chỉ học nghề) Bậc thợ từ 3/7 trở lên X - Kinh nghiệm
thi công ≥ 01 năm 02 năm X
Nguồn: Phòng quản lý chất lượng công trình
Qua việc kiểm tra điều kiện khởi công xây dựng công trình và kiểm tra sự phù hợp năng lực của nhà thầu thi công xây dựng công trình Đường giao thông liên xã Trường Xuân – Nâm N’jang cho thấy tại giai đoạn này thì hầu hết nhà thầu thi công đều nghiêm chỉnh chấp hành theo đúng hồ sơ dự thầu và nội dung của hợp đồng.
- Kiểm tra, giám sát chất lượng vật tư, vật liệu và thiết bị lắp đặt vào công trình do nhà thầu thi công xây dựng công trình cung cấp theo yêu cầu của thiết kế.
Qua kiểm tra thực tế cán bộ giám sát của ban QLDA và cán bộ giám sát của nhà thầu tư vấn giám sát đã phát hiện hầu hết các nhà thầu khi đưa vật liệu vào công trình đều có sự sai khác so với hồ sơ dự thầu và hợp đồng. Sau khi được giám sát nhắc nhở và yêu cầu khắc phục, thì hầu hết nhà thầu đều nghiêm túc thực hiện, tuy nhiên vẫn còn một số nhà thầu vẫn cố tình đưa những vật liệu không đảm bảo chất lượng vào công trình buộc cán bộ giám sát phải đình chỉ thi công.
Do tính cả nể của một số cán bộ giám sát dẫn đến trường hợp các Nhà thầu đưa những vật liệu chất lượng kém vào thi công dẫn đến chất lượng công trình không đạt đúng theo yêu cầu của thiết kế, cần phải xử lý, thời gian đưa vào sử dụng chậm, ảnh hưởng đến mục tiêu đầu tư của công trình, như tại gói thầu xây lắp thuộc công trình Đường giao thông nội bon Bu Pah xã Trường Xuân đơn vị thi công là công ty TNHH Đông Bắc; gói thầu xây lắp thuộc công trình Đường giao thông nội bon Bu Đốp xã Đăk N’drung đơn vị thi công là công ty TNHH XD Dũng Anh Đăk Nông, trong quá trình thi công cố tình đưa vật liệu cát không đảm bảo các chi tiêu cơ lý của thành phần hạt, như mô đun thành phần hạt không đạt so với thiết kế thành phần cấp phối của đơn vị thí nghiệm; hàm lượng tạp chất còn nhiều trong cát, cán bộ giám sát chưa kiên quyết đã để cho nhà thầu đưa vật liệu vào thi công, kết quả là mác bê tông mặt đường không đạt gây ảnh hưởng đến chất lượng gói thầu.
- Trong giai đoạn thi công, việc kiểm tra chất lượng, kỹ thuật thi công công trình về cơ bản nhà thầu thi công đúng quy chuẩn, quy phạm hiện hành của nhà nước. Tuy vậy còn tồn tại như: cốp pha cong vênh và không được vệ sinh sạch sẽ hầu như phổ biến ở tất cả các nhà thầu ; công tác gia công cốt thép không có bãi gia công cốt thép, các lưới thép buộc sai miền chịu lực; tình trạng thi công thiếu khối lượng cũng xảy ra khá phổ biến trong quá trình thi công của các nhà thầu; hầu hết các nhà thầu vi phạm về biện pháp bảo đảm an toàn, vệ sinh môi trường trong quá trình thi công xây dựng; không huy động đủ nhân lực, thiết bị thi công xây dựng công trình; thiếu phòng thí nghiệm và các cơ sở sản xuất vật liệu, cấu kiện xây dựng.
Ban QLDA và cụ thể là phòng Quản lý chất lượng đã thường xuyên kiểm tra năng lực của nhà thầu thi công xây dựng. Qua kiểm tra, phòng quản lý chất lượng đã phát hiện nhiều vấn đề sai phạm từ nhà thầu thi công.
Sơ đồ 2.4: Quy trình kiểm soát chất lượng thi công công trình Nguồn: Phòng Quản lý chất lượng công trình Chủ trì, phối hợp với các bên liên quan giải quyết những vướng mắc, phát sinh
trong thi công xây dựng công trình
Tổ chức kiểm định lại chất lượng bộ phận công trình, hạng mục công trình và công trình xây dựng khi có nghi ngờ về chất lượng
Yêu cầu nhà thầu điều chỉnh những bất hợp lý về thi công
Tổ chức nghiệm thu công trình xây dựng theo quy định, tập hợp, kiểm tra tài liệu phục vụ nghiệm thu
Kiểm tra và giám sát thường xuyên có hệ thống quá trình nhà thầu thi công xây dựng công trình triển khai các công việc tại hiện trường
Kiểm tra biện pháp thi công của nhà thầu thi công xây dựng công trình
Kiểm tra và giám sát thường xuyên có hệ thống quá trình nhà thầu thi công xây dựng công trình triển khai các công việc tại hiện trường Kiểm tra và giám sát chất lượng vật tư, vật liệu và thiết bị lắp đặt vào công
trình do nhà thầu thi công xây dựng công trình cung cấp theo yêu cầu của thiết kế
Kiểm tra sự phù hợp năng lực của nhà thầu thi công xây dựng công trình với hồ sơ dự thầu và hợp đồng xây dựng
Kiểm tra các điều kiện khởi công công trình xây dựng theo quy định của Luật xây dựng