Chương 3: GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN QUẢN LÝ CHẤT LƯỢNG CÔNG TRÌNH GIAO THÔNG ĐƯỜNG BỘ GIAI ĐOẠN THỰC HIỆN ĐẦU TƢ CỦA BAN QUẢN LÝ DỰ ÁN HUYỆN ĐĂK SONG, TỈNH ĐĂK NÔNG
3.2.3. Giải pháp thực hiện kiểm soát chất lượng
a. Xây dựng quy trình kiểm soát chất lượng hồ sơ khảo sát, thiết kế
Trong thời gian tới, theo tác giả, ban QLDA cần xây dựng quy trình cụ thể cho từng nội dung kiểm soát chất lượng hồ sơ khảo sát, thiết kế, cụ thể như sau:
Sơ đồ 3.1: Quy trình kiểm soát chất lượng hồ sơ khảo sát, thiết kế
Nguồn: Tác giả đề xuất Về quy trình thẩm đi ̣nh hồ sơ khảo sát và thiết kế là như nhau nhưng nô ̣i dung công viê ̣c la ̣i khác nhau.
- Vớ i công viê ̣c khảo sát, nội dung kiểm soát hồ sơ gồm:
(1) Kiểm tra thành phần các tài liê ̣u chủ yếu nô ̣p trong hồ sơ báo cáo khảo sát có đúng, có đủ theo quy đi ̣nh hay không?
Thẩm định hồ sơ khảo sát, thiết kế
Hoàn chỉnh hồ sơ, nghiệm thu hồ sơ, chuyển hồ sơ
cho phòng liên quan xử lý Tiếp nhận hồ sơ khảo sát, thiết kế
Kiểm tra hồ sơ khảo sát, thiết kế
Trình lãnh đạo Ban QLDA
Phê duyệt hồ sơ khảo sát, thiết kế
Yêu cầu bổ sung, chỉnh sửa hồ sơ
(2) Nếu chưa đủ thì đề nghi ̣ tư vấn bổ sung bằng phiếu yêu cầu gửi cho tư vấn 01 bản, phòng lưu 01 bản. Tư vấn có trách nhiê ̣m giải trình và bổ sung đầy đủ
và nộp lại trực tiếp cho phòng.
(3) Nếu đầy đủ thì cán bộ quản lý gửi đơn vị có chức năng thẩm định để thẩm định hồ sơ.
(4) Cán bộ thẩm định sẽ kiểm tra đối chiếu với cá c nội dung theo quyết định phê duyê ̣t nhiê ̣m vu ̣ khảo sát , yêu cầu tư vấn giải trình và chỉnh sửa trực tiếp , nếu phù hợp sẽ có Báo cáo thẩm định.
(5) Sau khi hoàn thiê ̣n, thì cán bộ quản lý ký nháy vào biên bản nghiê ̣m thu kết quả khảo sát và trình lãnh đạo ban QLDA hồ sơ nghiệm thu thanh toán khối lượng.
- Vớ i công viê ̣c thiết kế, nội dung kiểm soát hồ sơ gồm :
(1) Tiếp nhận hồ sơ thiết kế gồm thuyết minh thiết kế , bản vẽ thiết kế , dự toán công trình, thuyết minh dự toán.
(2) Có một bộ phận hồ sơ bị thiếu , chưa đú ng cán bô ̣ quản lý yêu cầu tư vấn giải trình.
(3) Nếu tư vấn bảo vê ̣ thành công toàn bô ̣ nô ̣i dung do cán bô ̣ quản lý yêu cầu, cán bộ quản lý sẽ thực hiện gửi hồ sơ cho đ ơn vị có chức năng thẩm định để thẩm định hồ sơ.
(4) Nếu hồ sơ chưa đạt yêu cầu , đơn vị có chức năng thẩm định yêu cầu tư vấn hoàn thiê ̣n hồ sơ, khi đã hoàn thiện hồ sơ thì đơn vị thẩm định có Báo cáo thẩm định gửi cho ban QLDA.
(5) Sau khi hoàn thiê ̣n, cán bộ quản lý trình lãnh đạo ban để xem xét, lãnh đạo ban trình cấp thẩm quyền ban hành quyết đi ̣nh phê duyê ̣t thiết kế - dự toán công trình.
b. Xây dựng quy trình kiểm soát chất lượng thi công
Trong thời gian tới, theo tác giả, ban QLDA huyện Đăk Song cần xây dựng quy trình cụ thể cho từng nội dung kiểm soát chất lượng thi công, quy trình giám sát thi công gồm:
Sơ đồ 3.2: Quy trình giám sát thi công
Nguồn: Tác giả đề xuất
3.2.3.2. Tăng cường ứng dụng các công cụ kiểm soát
Để đảm bảo kiểm soát chất lượng một cách có kết quả, ban QLDA cần tăng cường việc ứng dụng các công cụ kiểm soát chất lượng.
- Xây dựng hồ sơ đầu tư xây dựng công trình
Hồ sơ đầu tư công trình là một hệ thống các dữ liệu về quá trình thực hiện Yêu cầu chỉnh
sửa, bổ sung
Yêu cầu chỉnh sửa, bổ sung
Yêu cầu chỉnh sửa, bổ sung Tiếp nhận và kiểm tra
hồ sơ tổ chức thi công
Kiểm tra thực tế tại công trình thi công
Kiểm tra chất lượng thi công
Kiểm tra biên bản nghiệm thu khối lượng
thanh toán
Trình Lãnh đạo nghiệm thu khối lượng
thanh toán
chuyển phòng Kế toán Giám đốc bên A
Giám đốc bên B Giám đốc TVGS Kỹ thuật bên A Kỹ thuật bên B Cán bộ TVGS
công trình từ giai đoạn chuẩn bị, thực hiện đến nghiệm thu, bàn giao, vận hành, khai thác, sử dụng …
Nội dung các dữ liệu trong hồ sơ có thể bao gồm: (1) Quy trình thực hiện:
bao gồm các thủ tục, các yêu cầu mà ban quản lý dự án phải thực hiện trong quá trình thực hiện kiểm soát chất lượng công trình; (2) Hệ thống các văn bản pháp lý quy định về hoạt động quản lý chất lượng đầu tư xây dựng và đầu tư xây dựng công trình giao thông gồm: Các biểu mẫu trong quá trình giám sát thực hiện công trình;
Các bản ghi nhớ; Biên bản các cuộc họp bàn giao, rút kinh nghiệm trong quá trình kiểm soát chất lượng thực hiện công trình; Các báo biểu; Cập nhật các lịch biểu;
Các cấu trúc phân việc..
Với việc xây dựng thư viện hồ sơ đầu tư công trình, thông tin này được lưu trữ và cất giữ tại vị trí mà mọi người đều có thể truy cập được. ban QLDA có
thể theo dõi quá trình thực hiện công trình một cách chặt chẽ hơn, dễ dàng tìm ra các vấn đề sai sót một cách nhanh hơn, từ đó dễ dàng để tìm biện pháp sửa chữa vấn đề; tạo điều kiện thuận lợi cho công tác kiểm tra, kiểm toán của các cơ quan quản lý; giúp cho việc xây dựng các báo cáo một cách nhanh chóng hơn; mọi thành viên trong ban QLDA hoàn toàn có thể tìm hiểu mọi thông tin về công trình khi họ cần biết về thông tin công trình. Tóm lại, hồ sơ đầu tư công trình sẽ góp phần nâng cao hiệu quả quản lý chất lượng công trình tại ban quản lý dự án huyện Đăk Song.
- Xây dựng sổ tay quản lý công trình
Khác với thư viện hồ sơ đầu tu công trình là công cụ dùng để tham khảo về công tác quản lý dự án đối với tất cả các chủ thể trong quá trình quản lý dự án, sổ tay quản lý công trình được lập ra với mục đích là bộ nhớ ngoài bổ sung cho các cán bộ quản lý dự án .
Nội dung sổ tay quản lý công trình có thể bao gồm:
- Kế hoạch thực hiện - Thực tế công việc đã làm - Biện pháp khắc phục
- Thông tin về các bên liên quan của công trình
- Các trách nhiệm của các thành viên của ban quản lý dự án…
Với tác dụng như một bộ nhớ ngoài, sổ tay quản lý công trình cần phải được trình bày một cách có thứ tự và lôgíc để người xem có thể tìm kiếm thông tin nhanh chóng. Sổ tay quản lý công trình nên có bảng mục lục tổ chức theo chủ đề, có phụ lục và các thông tin trong sổ tay quản lý công trình phải luôn được cập nhật một cách đều đặn hàng tháng hoặc hàng quý .
Với sổ tay quản lý công trình, các cán bộ quản lý dự án có thể hệ thống được các công việc cần thực hiện với thời gian và khối lượng chi tiết, tránh bỏ sót công việc trong quá trình quản lý dự án, vì thế góp phần nâng cao hiệu quả quản lý dự án của công trình trong giai đoạn thực hiện đầu tư.
- Các công cụ kỹ thuật khác
Lưu đồ Flowchart hay biểu đồ qúa trình: Lưu đồ cho phép nhận biết công việc nào thừa có thể loại bỏ, công việc nào cần sửa đổi, cải tiến hoàn thiện, là cơ sở xác định, vai trò của mỗi thành viên tham gia trong quá trình quản lý chất lượng
Biểu đồ phân bố mật độ: Là một công cụ để tổng hợp, phân tích và thể hiện số liệu thống kê. Là một phương pháp phân loại, biểu diễn các số liệu theo nhóm.
Sử du ̣ng thêm các ph ần mềm gồm: Tính toán sự ổn định của cơ học đất ; tính dự toán G 8; Phần mềm thiết kế đường giao thông nông thôn, đô thị và đường cao tốc ANDRoad, phần mềm thiết kế đường Nova TDN …
3.2.3.3. Hoàn thiện nội dung kiểm soát chất lượng a. Tăng cường kiểm soát chất lượng khảo sát và thiết kế
- Hoàn thiện công tác lựa chọn nhà thầu khảo sát, thiết kế
Việc lựa chọn nhà thầu tư vấn xây dựng là một nhiệm vụ quan trọng và phức tạp. Trong khi lựa chọn, nhân tố quyết định là đơn vị tư vấn này phải có kinh nghiệm qua những dự án đã được họ thực hiện trước đó. Một phương pháp thường dùng để chọn là đòi hỏi các đơn vị tư vấn cung cấp các thông tin về hồ sơ năng lực sau đó xem xét lựa chọn rồi tiến tới lựa chọn nhà thầu.
Mặt khác, trong hợp đồng cần quy định rõ đơn vị khảo sát, thiết kế công
trình sẽ phải chịu trách nhiệm trước ban QLDA huyện Đăk Song, UBND huyện Đăk Song và trước pháp luật, nếu như hồ sơ khảo sát thiết kế, hồ sơ dự án của Bên tư vấn không chính xác so với thực tế và gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến quá trình thực hiện dự án và chất lượng của công trình.
- Tăng cường kiểm soát chất lượng khảo sát
Ban QLDA huyện Đăk Song cần tăng cường kiểm tra giám sát chất lượng khảo sát thiết kế để đảm bảo có được một bản khảo sát đầy đủ. Một bản khảo sát đầy đủ có chất lượng tốt là cơ sở để có một bản thiết kế có chất lượng, từ đó đảm bảo công tác thi công thuận lợi, nhanh chóng, dễ dàng và tạo ra những công trình giao thông đạt chất lượng tốt.
Trước hết, ban QLDA cần tiến hành kiểm soát kỹ đề cương khảo sát của nhà thầu. Công tác khảo sát ở một giai đoạn phải được xác định chi tiết và được duyệt trong đề cương khảo sát. Trước khi lâ ̣p đề cương khảo sát, ban QLDA cần yêu cầu nhà thầu và cán bộ ban QLDA tiến hành thi ̣ sát tuyến, nghiên cứu kỹ đi ̣a hình, đi ̣a ma ̣o khu vực dự án để lâ ̣p đề cương chi tiết, đầy đủ các yếu tố cần thiết để phu ̣c vu ̣ cho công tác thiết kế, tránh bổ sung, điều chỉnh ảnh hưởng đến chất lượng công trình.
Mặt khác, công tác kiểm soát chất lượng khảo sát cần chú ý kiểm soát phương pháp khảo sát của nhà thầu khảo sát, tránh tình trạng nhà thầu sử dụng phương pháp nội suy để có các số liệu về địa chất không sát với thực tế. Việc kiểm soát không chỉ dừng lại ở việc yêu cầu nhà thầu ngừng sử dụng phương pháp nội suy mà cần yêu cầu nhà thầu sử dụng những công cụ tính toán hiện đại và phương pháp tiên tiến trong quá trình khảo sát để có được bản khảo sát, thiết kế đạt chất lượng cao, tạo tiền đề cho công tác thi công sau này.
Tăng cường công tác giám sát khảo sát, yêu cầu phòng Quản lý chất lượng kiểm tra, nghiê ̣m thu kết quả khảo sát phải rà soát kỹ hồ sơ khảo sát và thực tế hiện trường. Mặt khác, ban QLDA cần nghiêm túc thẩm định lại các sản phẩm khảo sát để tránh những sai lệch đáng tiếc ở khâu thiết kế và thi công . Trong trường hợp cần thiết, yêu cầu tư vấn khảo sát đo đa ̣c kiểm tra la ̣i để đảm bảo chất lượng hồ sơ khảo
sát. Để công tác thẩm định này có kết quả cao cần huy động đội ngũ chuyên gia tư vấn có kinh nghiệm về khảo sát công trình giao thông.
- Tăng cường kiểm soát chất lượng thiết kế
Phân tích ở chương 2 cho thấy nhìn chung chất lượng hồ sơ thiết kế chưa cao, hồ sơ không đầy đủ, nhiều công trình GTĐB trình duyệt để lấy ngày dẫn tới việc phát sinh nhiều trong khi thi công. Phần lỗi chủ yếu thuộc về hoạt động kiểm soát chất lượng thiết kế. Vì vậy, ban QLDA huyện Đăk Song cần phải kiểm soát chặt chẽ khâu thiết kế nhằm đảm bảo có được những bản thiết kế chất lượng cao.
Để đảm bảo chất lượng hồ sơ thiết kế, ban QLDA cần phải tổ chức giao ban với đơn vi ̣ tư vấn , đồng thời cử cán bô ̣ trực tiếp qua tru ̣ sở của các đơn vi ̣ tư vấn (nếu cần thiết) để phối hợp nghiên cứu, đề xuất các giải pháp thiết kế hợp lý.
Đối với những d ự án yêu cầu gấp về tiến độ , tổ chức giao ban đi ̣nh kỳ hàng tuần với tư vấn, đưa các điều khoản cu ̣ thể vào hợp đồng để yêu cầu . ban QLDA cần kiểm soát chặt chẽ việc bộ trí nhân sự của tư vấn thiết kế để đảm bảo tư vấn bố trí
đủ có năng lực, kinh nghiê ̣m thực hiê ̣n khảo sát, thiết kế. Có các chế tài cụ thể để xử phạt những hồ sơ thiết kế không đảm bảo chất lượng . Nâng cao hơn nữa chất lượng công tác thẩm tra đồng thời lựa cho ̣n các đơn vi ̣ thẩm tr a có đủ năng lực , kinh nghiê ̣m và uy tín trong lĩnh vực tư vấn về công trình giao thông.
Ban QLDA cần tăng cường kiểm soát hồ sơ thiết kế, yêu cầu những nhà thầu phải nộp đầy đủ hồ sơ khi đến hạn.
Bên cạnh đó, ban QLDA cần chấn chỉnh lại nghiêm túc tư tưởng coi việc thẩm định lại hồ sơ thiết kế công trình chỉ qua loa và mang tính hình thức. ban cần thực hiện chặt chẽ khâu thẩm định hồ sơ thiết kế để đảm bảo không có những sai lệch đáng tiếc trong khâu thi công, đồng thời đảm bảo không phải điều chỉnh lại tổng mức dự toán công trình nhiều lần như tình trạng hiện nay. ban cần bố trí các cán bộ quản lý thiết kế đủ kinh nghiệm và năng lực thực hiện khâu kiểm tra hồ sơ và trình thẩm định hồ sơ thiết kế. ban cần có một quy trình thẩm định hợp lý cụ thể với từng công trình và gắn liền trách nhiệm vào mỗi cá nhân tham gia.
b. Tăng cường kiểm soát chất lượng thi công
Thi công công trình là một nội dung quan trọng nhất, chiếm một thời gian dài nhất trong toàn bộ chu trình quản lý dự án. Hơn nữa công tác này quyết định trực tiếp đến chất lượng của công trình, vì vậy để đảm bảo các tiêu chí chất lượng công trình, ban QLDA cần phải kiểm soát chặt chẽ giai đoạn thi công.
Tăng cường kiểm soát trước khi công, cụ thể: ban QLDA cần yêu cầu nhà thầu thi công phải nghiêm túc trong việc cung cấp một bản tiến độ, kể cả một bản thuyết minh về công nghệ thi công xây dựng dự kiến, một lịch trình dự báo dòng tiền trong đó chỉ ra những thời điểm mà nhà thầu mong muốn ban QLDA phải thanh toán. ban QLDA cần thẩm định chặt chẽ Bản tổng tiến độ, Bản thuyết minh về công nghệ thi công xây dựng dự kiến của nhà thầu. Ngoài ra, ban QLDA cần kiểm soát năng lực của các nhà thầu phụ do nhà thầu chính lựa chọn. Việc chọn nhà thầu phụ phải được sự phê duyệt của ban QLDA nhưng nhà thầu thi công chính vẫn sẽ phải chịu trách nhiệm về những phần công việc do các thầu phụ thực hiện.
Trong quá trình thi công, giám sát và QLCL có vai trò đặc biệt quan trọng, nó góp phần quản lý quá trình thi công diễn ra đúng tiến độ, đảm bảo chất lượng và nằm trong chi phí được duyệt, do đó ban QLDA cần phải có những biện pháp nhằm tăng cường công tác giám sát này.
Thứ nhất, Tăng cường kiểm soát hệ thống kiểm tra nô ̣i bô ̣ của nhà thầu, tổ
chức nghiê ̣m thu hệ thống kiểm tra nô ̣i bô ̣, nếu có vấn đề cần yêu cầu nhà thầu điều chỉnh hệ thống kiểm tra. ban QLDA cần chỉ đạo và phối hợp với đơn vị tư vấn giám sát tăng cường giám sát chặt chẽ quá trình thi công củ a nhà thầu, tránh tình trạng dễ dãi với các nhà thầu như một số cán bộ giám sát như hiện nay. Đây chính là một trong những nguyên nhân gây nên chất lượng kém và tạo điều kiện thất thoát vốn đầu tư. Vì vậy cán bộ giám sát phải nhận thức đầy đủ phạm vi quyền hạn của mình trong quá trình giám sát thi công.
Thứ hai, Tăng cường kiểm soát chặt chẽ nguyên liệu vậ t liê ̣u thi công , yêu cầu nhà thầu phải sử du ̣ng nguyên vâ ̣t liê ̣u , thiết bi ̣ đúng như trong hồ sơ dự thầu, nếu trường hợp cần thay thế phải có năng lực hơn hoă ̣c tương đương và phải trình tư vấn giám sát trước khi trình ban QLDA chấp thuâ ̣n.
Thứ ba. Cán bộ giám sát của nhà thầu tư vấn giám sát phải thường trực ở hiê ̣n trường để kiểm soát chất lượng công trình , giải quyết kịp thời các vấn đề phát sinh, sai khá c giữa thực tế và bản vẽ thiết kế . Trườ ng hơ ̣p cần không giải quyết được phải báo cáo ngay ban QLDA để có phương án xử lý.
Khi phát hiê ̣n nhà thầu thi công có biểu hiện thi công không đảm bảo chất lươ ̣ng thì lâ ̣p ngay biên bản hiê ̣n trường , yêu cầu chỉ huy trưởng của nhà thầu ký cam kết. Sau một thời gian nếu nhà thầu không chuyển biến thì kiên quyết có giải pháp xử lý ngay tránh tình trạng kéo dài ảnh hưởng lớn đến chất lượng công trình .
Thứ tư, Trong mối quan hệ với nhà thầu, ngoài việc theo dõi kiểm tra về chất lượng thi công, thì trong quá trình giám sát, cán bộ giám sát còn là người hướng dẫn kỹ thuật, do đó cần hợp tác với nhà thầu làm việc như trong một đội ngũ vì việc hoàn thành tốt đẹp công trình. Muốn đạt được như vậy, tư vấn giám sát và cán bộ kỹ thuật của ban QLDA cần gắn tránh nhiệm và quyền lợi cụ thể trong công việc được giao nhằm tạo ý thức trách nhiệm của cán bộ giám sát.