Chương 2: PHÂN TÍCH THỰC TRẠNG QUẢN LÝ CHẤT LƯỢNG CÔNG TRÌNH GIAO THÔNG ĐƯỜNG BỘ GIAI ĐOẠN THỰC HIỆN ĐẦU TƢ CỦA BAN QUẢN LÝ DỰ ÁN HUYỆN ĐĂK SONG, TỈNH ĐĂK NÔNG
2.4.1. Điểm mạnh trong quản lý chất lượng công trình giao thông đường bộ
Trong những năm gần đây, ban QLDA huyện Đăk Song đã được UBND huyện tin tưởng giao quản lí rất nhiều công trình giao thông lớn nhỏ khác nhau trên địa bàn toàn huyện. Hầu hết các công trình do ban QLDA thực hiện quản lý đều phát huy được hiệu quả của công trình, có những công trình được UBND tỉnh và các cấp, ngành đánh giá rất cao, góp phần vào công tác xóa đói, giảm nghèo cho bà con nông dân của huyện Đăk Song.
Bên cạnh đó, sự đồng tâm, nhất trí khắc phục khó khăn phấn đấu hoàn thành nhiệm vụ của toàn thể cán bộ, viên chức nên ban quản lý dự án huyện Đăk Song đã đạt được những kết quả đáng kể như sau:
Thứ nhất: trong công tác lập kế hoạch về chất lượng.
Thành phần tham gia lập kế hoạch đều là những người có trình độ chuyên môn, là những người đã từng trực tiếp tham gia quản lý chất lượng, do vậy nội dung bản kế hoạch phù hợp và sát với thực tế. Nội dung bản kế hoạch được sắp xếp theo một trình tự logic, đã chi tiết hoá các mục tiêu của công trình thành những công việc cụ thể, bảo đảm sự kết hợp các công việc được thực hiện một cách chính xác.
Thứ hai: về tổ chức thực hiện kế hoạch về chất lượng.
Mọi cán bộ tham gia quản lý chất lượng công trình giai đoạn thực hiện đầu tư đều nghiêm túc thực hiện quản lý theo nội dung kế hoạch về chất lượng do ban QLDA đã lập ra.
Thứ ba: về kiểm soát chất lượng.
Đảm bảo chất lượng luôn là mục tiêu hàng đầu trong quá trình thực hiện nhiệm vụ của ban QLDA huyện Đăk Song. Do vậy vấn đề kiểm soát chất lượng luôn được lãnh đạo ban và cán bộ quản lý chất lượng quan tâm, ban QLDA luôn kiên quyết hủy bỏ khối lượng hoàn thành mà không đạt chất lượng, đấu tranh với những tiêu cực trong quản lý đầu tư để loại bỏ những yếu tố bất lợi ảnh hưởng đến chất lượng công trình. Hành vi thông đồng, móc ngoặc giữa cán bộ giám sát, nhà thầu thiết kế và nhà thầu thi công không hầu như không tồn tại ở ban QLDA huyện Đăk Song, do vậy chất lượng công trình thường được các tổ chức, cá nhân trong và ngoài huyện đánh giá rất cao.
Thứ tư: trong công tác chuẩn bị đầu tư.
Công tác chuẩn bị đầu tư của ban đã từng bước nắm bắt được định phát triển kinh tế xã hội và quy hoạch phát triển giao thông của huyện Đăk Song, từ đó đã đề xuất kế hoạch đầu tư công trình, chủ động liên hệ, phối hợp với địa phương và các cơ quan, đơn vị có liên quan trong việc triển khai khảo sát địa hình, địa chất, các bước thiết kế dự án, tổng dự toán…
Thứ năm: trong công tác quản lý thi công, giám sát quản lý dự án.
Đã hướng dẫn, kiểm tra đôn đốc và chỉ đạo tổ chức thi công xây lắp thường xuyên đảm bảo mục tiêu, chất lượng kỹ thuật, ban hành các văn bản xử lý kĩ thuật…thẩm định, phê duyệt biện pháp, tiến độ thi công chi tiết các gói thầu do nhà thầu thi công lập, kiểm tra hồ sơ trình duyệt thiết kế điều chỉnh, bổ sung và xử lý các phát sinh trong quá trình xây dựng.
Thực hiện tốt công tác quản lý chất lượng, đôn đốc, kiểm tra định kì, đột xuất các nhà thầu thi công, tư vấn giám sát, tư vấn thiết kế thực hiện các quy định về quản lý chất lượng công trình xây dựng, các quy định về hồ sơ, nhật ký thi công, nhật ký giám sát, quy định về nghiệm thu, tiêu chuẩn kĩ thuật, quy trình quy phạm biên pháp tổ chức thi công, an toàn lao động.
Tập trung kiểm tra, đôn đốc các nhà thầu đẩy nhanh tiến độ xây dựng, điều chỉnh, bổ sung một số hạng mục, đảm bảo chất lượng kỹ thuật, an toàn lao động….
Thứ sáu: trong quá trình thực hiện quản lý dự án, trình độ của CBNV trong ban QLDA huyện Đăk Song đã và đang dần được nâng cao đáng kể, cả về lý thuyết lẫn thực tiễn. ban QLDA luôn khuyến khích cán bộ của mình học hỏi, trau dồi kiến thức, cử cán bộ dự án đi học các lớp nghiệp vụ, dự các cuộc hội thảo... để cập nhật thông tin, nắm bắt những thay đổi để có sự điều chỉnh cho phù hợp với điều kiện thực tế.
Ban QLDA huyện Đăk Song có đội ngũ cán bộ nhiệt tình trong công việc, mong muốn xây dựng đơn vị ngày càng vững mạnh. Tập thể lãnh đạo trong ban tận tâm với công việc và trong chỉ đạo điều hành nhiệm vụ được giao, đồng thời ban hành các quy chế, nội quy làm việc, phân cấp ủy quyền cụ thể, tạo điều kiện cho cán bộ trong ban có thể thực hiện tốt nhiệm vụ được giao.
2.4.2. Điểm yếu trong quản lý chất lượng công trình giao thông đường bộ trong giai đoạn thực hiện đầu tư của Ban quản lý dự án huyện Đăk Song
Công tác QLCL công trình GTĐB giai đoạn thực hiện đầu tư của ban QLDA huyện Đăk Song trong các năm 2011 – 2014, thì bên cạnh những công việc đã đạt được, cũng còn nhiều công việc chưa hoàn thành, còn gặp nhiều khó khăn, vướng mắc trong quá trình thực hiện. Qua kết luận của Kiểm toán Nhà nước thực hiện kiểm toán năm 2012, Kết luận của Thanh tra tỉnh Đăk Nông năm 2013, các đợt kiểm tra về chất lượng công trình do các Sở chuyên ngành thực hiện trong từng năm tại đơn vị đã chỉ ra nhiều vấn đề còn sai sót tại ban QLDA.
2.4.2.1. Về lập kế hoạch chất lượng
Ban chưa có chính sách cụ thể về chất lượng , mà chỉ đưa ra và lồng ghép chính sách chất lượng vào trong nội dung của HSMT, HSYC. Chưa quy đi ̣nh trách nhiê ̣m, nghĩa vụ của nhà thầu tư vấn thiết kế, tư vấn giám sát và nhà thầu thi công trong viê ̣c đảm bảo chất lượng như cấp đô ̣ sai pha ̣m và số lần sai pha ̣m của nhà thầu đươ ̣c xử lý như thế nào.
Trong lập kế hoạch chất lượng khảo sát chưa có nội dung quản lý đúc mẫu mốc khảo sát, bảo dưỡng mẫu thí nghiệm và thí nghiệm tại hiện trường, do vậy khi thực hiện công tác giám sát, cán bộ giám sát chưa quan tâm đến nội dung này mà tự để cho nhà thầu tự thực hiện, do đó đến giai đoạn thi công bàn giao mặt bằng cho
nhà thầu xây lắp thì hầu hết các mốc đều bị mất và phải xác định lại. Hay công tác bảo dưỡng mẫu thí nghiệm và thí nghiệm hiện trường muốn cho kết quả chính xác thì phải được thực hiện ngay tại hiện trường nhưng trên thực tế công việc này được lấy mẫu và chuyển đến phòng thí nghiệm, trong quá trình vận chuyển công tác bảo quản không đảm bảo, dẫn đến kết quả thí nghiệm cho độ chính xác chưa cao, gây ảnh hưởng đến chất lượng của giai đoạn tiếp theo.
Kế hoạch quản lý chất lượng thiết kế mới chỉ đưa ra các công việc cần phải thực hiện để quản lý chất lượng sản phẩm thiết kế, chứ chưa đưa ra được trách nhiệm của tư vấn thiết kế khi sản phẩm thiết kế không đạt. Sản phẩm thiết kế không đảm bảo sẽ dẫn đến rất nhiều hậu quả xảy ra khi thực hiện ở giai đoạn thi công như:
tính thiếu khối lượng, sai định mức đơn giá... trong quá trình thi công phải điều chỉnh làm tăng tổng mức đầu tư gây lãng phí vốn của Nhà nước.
Trong kế hoạch quản lý thi công chưa có nội dung quản lý hồ sơ, tài liệu có
liên quan, thực tế nội dung này khá quan trọng trong suốt quá trình thi công; nghiệm thu; thanh quyết toán sau này. Công tác này nếu không được chú trọng hồ sơ tài liệu rất dễ bị mất mát, thất lạc sẽ rất khó khôi phục, gây khó khăn trong quản lý vì thời gian thi công kéo dài. Hay chưa có nội dung quy định việc ghi chép nhật ký của nhà thầu thi công trên công trường, thực tế công việc này đều được các Nhà thầu hồi ký số liệu thường bị sai lệch so với các biên bản nghiệm thu gây khó khăn cho công tác nghiệm thu, thanh quyết toán khối lượng của Ban.
2.4.2.2. Về tổ chức thực hiện kế hoạch về chất lượng
Thứ nhất: Cơ cấu tổ chức thực hiện kế hoạch về chất lượng của ban QLDA huyện Đăk Song chưa phù hợp với tình hình hiện nay trong đầu tư xây dựng.
Công tác đền bù giải phóng mặt bằng chưa được phân công cụ thể cho một phòng chức năng nào, mà cán bộ của phòng Quản lý chất lượng còn phải kiêm nhiệm.
Công tác truyền thông , phổ biến chưa phân công rõ ràng, chủ yếu là cán bộ phòng Kế hoạch tổng họp và phòng Quản lý thiết kế - dự toán kiêm nhiệm.
Thứ hai: Năng lực của ban QLDA huyện Đăk Song còn nhiều bất cập
Ban QLDA huyện Đăk Song được thành lâ ̣p từ khi mới tách huyện, sau khi hoạt động đã bộc lộ một số tồn tại đặc biệt là về cơ cấu: Bộ phân kỹ sư giám sát, cán bộ
làm công tác chuyên môn thiếu, bộ phận nghiệp vụ văn phòng không có. Trong những năm 2008 đến năm 2012, số công trình quản lý là rất ít và số vốn đầu tư thấp, dẫn đến nguồn thu từ chi phí quản lý dự án từ các công trình là không đáng kể, nguồn thu này không đảm bảo để chi trả lương cho cán bộ kỹ thuật ... mức lương và các chế độ đãi ngộ thấp là một nguyên nhân khiến ban không tuyển được những kỹ sư giỏi có kinh nghiệm.
Việc chỉ đạo phối hợp giữa ban QLDA huyện Đăk Song, tư vấn thiết kế, tư vấn thẩm tra và Nhà thầu thi công đôi khi chưa nhịp nhàng tạo điều kiện tháo gỡ cho nhà thầu thi công. Sự phối hợp làm việc của các cán bộ trong ban chưa được chặt chẽ dẫn đến hiệu quả công việc chưa cao. Cán bộ được cử theo dõi dự án chưa chủ động sự kết hợp với các phòng ban chưa kịp thời.
Tính thụ động trong công việc còn khá phổ biến, trách nhiệm cá nhân còn chưa được làm rõ ràng nên dễ dẫn đến tình trạng "cha chung không ai khóc".
Số lượng cán bộ viên chức trong ban còn mỏng, nên cạnh đó ban chưa tạo được môi trường làm việc năng động chuyên nghiệp để phát huy tính sáng tạo của cán bộ công nhân viên chức trong Ban.
Thứ ba: công tác truyền thông và tư vấn tại ban QLDA huyện Đăk Song còn chưa được chú trọng. ban QLDA chưa tổ chức được các buổi truyền thông và tư vấn cho các chủ thể của địa phương nơi thực hiện công trình GTĐB để mọi người đều có thể hiểu rõ mục tiêu và những nội dung cần làm để đảm bảo chất lượng công trình GTĐB, từ đó có thái độ tích cực trong việc tham gia quản lý chất lượng của công trình GTĐB được thực hiện đầu tư.
2.4.2.3. Về kiểm soát chất lượng - Về nội dung kiểm soát
+ Kiểm soát chất lượng khảo sát xây dựng, thiết kế:
Công việc giám sát tại hiện trường của khâu khảo sát, cán bộ giám sát chưa nghiêm túc thực hiện như kết quả theo dõi, kết quả kiểm tra chưa được cán bộ giám sát ghi đầy đủ vào nhật ký khảo sát xây dựng và báo cáo lại lãnh đạo.
Việc kiểm soát chất lượng hồ sơ thiết kế đôi khi chưa được CBNV của ban QLDA chú trọng, vẫn còn tình trạng chỉ kiểm tra về hình thức và thành phần hồ sơ
(bản vẽ, dự toán, thuyết minh ...) mà chưa chú trọng đến kiểm tra về mặt hồ sơ thiết kế có đúng nhiệm vụ thiết kế đã được phê duyệt hay không, khối lượng giữa thiết kế và dự toán có phù hợp không, chỉ kiểm tra hồ sơ thiết kế là phù hợp với tổng mức đầu tư đã được duyệt trong chủ trương đầu tư là đưa hồ sơ đi thẩm định phê duyệt.
+ Kiểm soát chất lượng thi công.
Chưa đôn đốc kịp thời các Nhà thầu trong việc thực hiện đúng trình tự xây dựng cơ bản, các quy định của văn bản hiện hành.
Một số cán bộ giám sát chưa kiên quyết xử lý các trường hợp nhà thầu cố tình đưa những vật liệu chất lượng kém vào thi công dẫn đến chất lượng công trình không đạt đúng theo yêu cầu của thiết kế, làm ảnh hưởng đến tiến độ thi công và mục tiêu đầu tư của công trình.
- Về quy trình kiểm soát:
Quy trình kiểm soát chất lượng chỉ mới liệt kê thứ tự các công việc cần làm trong kiểm soát thi công , mà chưa xây dựng được quy trình kiểm soát chi tiết cho việc khảo sát, thiết kế và thi công công trình nên khi thực hiện một số công việc quan trọng thường bị bỏ qua hoặc xem nhẹ gây ảnh hưởng đến chất lượng dự án.
- Về công cụ kiểm soát
Báo cáo giám sát, đánh giá đầu tư và kết thúc đầu tư: thực hiện thường chậm so với thời gian quy định, còn lúng túng trong việc cập nhật số liệu của các bộ phận khác liên quan, đặc biệt sự phối hợp của cán bộ trực tiếp giám sát chưa đạt yêu cầu về nội dung và thời gian.
Việc cập nhật số liệu phục vụ công tác báo cáo: chưa thực hiện tốt việc lập thành cơ sở dữ liệu theo từng công trình, cập nhật một cách thường xuyên quá trình diễn biến về thi công, giải quyết khó khăn vướng mắc, quá trình thanh toán... theo một mẫu thống nhất cho các công trình để việc lập báo cáo được nhanh và đầy đủ.
Công tác báo cáo còn thiếu tính chủ động, chưa khoa học.
Ban QLDA thiếu các phần mềm để tính toán ổn định kết cấu của công trình, hạng mục công trình, các thiết bị kiểm định chất lượng thiếu và chưa kịp thời.
2.4.3. Nguyên nhân của những điểm yếu
2.4.3.1. Nguyên nhân thuộc về Ban quản lý dự án huyện Đăk Song - Về hoạt động lựa chọn nhà thầu tư vấn, thi công
Hoạt động lựa chọn nhà thầu ảnh hưởng trực tiếp đến quản lý chất lượng công trình, công tác đấu thầu lựa chọn nhà thầu thờ i gian qua đã lựa cho ̣n mô ̣t số
nhà thầu chưa đủ năng lực . Thực tế xây dựng những năm từ 2011 cho đến nay cho thấy rất nhiều nhà thầu không tính toán kỹ về biện pháp thi công, hoặc do nhà thầu đang không có việc làm nên họ đã đưa ra giá dự thầu thấp hơn giá được phê duyệt rất nhiều với mục đích được trúng thầu. Đến khi thực hiện thì nhà thầu mới phát hiện ra rằng không thể tiếp tục, hoặc không có đủ năng lực, phương tiện kỹ thuật, tài chính để thực hiện gói thầu ... vấn đề này làm cho ban QLDA huyện Đăk Song phải tổ chức đấu thầu lại những công việc chưa thực hiện nên thời gian bị kéo dài, chất lượng không đồng bộ làm lãng phí vốn của nhà nước.
- Tính hiện đại của công nghệ và trang thiết bị
Hiện nay tại cán bộ ban QLDA huyện Đăk Song đã được trang đầy đủ máy tính xách tay, máy in khổ A4, chỉ mới sử dụng phần mềm tính dự toán. Việc áp dụng phần mềm vào quản lý chất lượng chưa được ban QLDA áp dụng từ khi được thành lập. Trình tự quản lý hồ sơ chưa được khoa học , chưa xây dựng được hồ sơ thực hiê ̣n dự án, sổ tay quản lý dự án để quản lý.
Các thiết bị để kiểm tra trong thi công như máy thủy bình, súng kiểm tra cường độ bê tông, máy đo siêu âm trong kiểm tra chất lượng bê tông, thước kẹp, các thiết bị để đo cường độ nền đường và mặt đường là chưa có, điều này ảnh hưởng ít nhiều đến việc quản lý chất lượng công trình GTĐB từ khâu thiết kế đến thi công.
- Công tác tuyển dụng nhân sự
Việc tuyển dụng mới chỉ áp dụng phỏng vấn và xét tuyển hồ sơ, kết quả tuyển dụng chỉ đánh giá dựa trên hồ sơ như bằng tốt nghiệp, bảng điểm mà không xét đến kinh nghiệm và năng lực của đối tượng tham gia tuyển dụng. Việc tuyển dụng được những ứng viên có năng lực và kinh nghiệm tham gia quản lý dự án là quan trọng và cần thiết nhưng công tác tuyển dụng hiện nay còn hạn chế, ảnh hưởng đến chất lượng tuyển dụng.
- Công tác đào tạo cán bộ.
Công tác đào tạo cán bộ được Lãnh đạo ban rất quan tâm, hầu hết các cán bộ trong ban đều được tham gia vào các khóa tập huấn chuyên ngành về quản lý công trình do Sở xây dựng, Sở giao thông vận tải, các đơn vị tư vấn trực thuộc Bộ xây dựng tổ chức tập huấn. Một số cán bộ chủ chốt còn được cử đi học chuyên sâu về