Chương 2: THỰC TRẠNG HOẠT ĐỘNG CỦA CÁC NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI VIỆT NAM TỪ NĂM 2000 ĐẾN NĂM 2006
2.1 LỊCH SỬ HÌNH THÀNH VÀ PHÁT TRIỂN CỦA CÁC NHTM TẠI TPHCM
2.1.1 Trước khi có Pháp lệnh Ngân hàng (trước năm 1990)
Tháng 3/1988, Hội đồng Bộ trưởng (nay là Chính phủ) ban hành Nghị định 53/HĐBT với định hướng cơ bản là chuyển ngân hàng sang hạch toán kinh tế kinh doanh XHCN.
Từ năm 1975, tại chỉ có các chi nhánh NHTMNN và các CNNHNNg. Đến năm 1989, ngân hàng chuyển sang hạch toán kinh tế kinh doanh XHCN. Song điều cơ bản là đã hoàn thiện mô hình tổ chức, tách NH thành 2 cấp: Hệ thống NHNN với chức năng quản lý Nhà nước về Tiền tệ - Tín dụng - Thanh toán; Hệ thống Ngân hàng chuyên doanh với nhiệm vụ kinh doanh Tiền tệ - Tín dụng, dịch vụ ngân hàng.
Theo đó, hệ thống các NH chuyên doanh bao gồm các NH Công nghiệp, Nông nghiệp, Ngoại thương và Đầu tư phát triển; bên cạnh đó TPHCM đã thí điểm xây dựng mô hình Ngân hàng cổ phần, đầu tiên là NHTMCP Sài gòn Công thương (1987), tiếp đến là NHTMCP Xuất nhập khẩu (1988). Như vậy, trong thời kỳ đầu trên địa bàn đã có 2 NHTMCP được thành lập và hoạt động cùng với các NHTMNN, các NHTMCP chỉ hoạt động theo Nghị định 53/HĐBT.
nghiep do wn load thyj uyi pl aluan van full moi nhat z z vbhtj mk gmail.com Luan van retey thac si cdeg jg hg
Các NHTM trên địa bàn nói chung, trên địa bàn nói riêng chưa phát huy được tính tự chủ trong kinh doanh, còn ảnh hưởng bởi bao cấp, chưa thực sự đổi mới. Trên cơ sở đó, ngành Ngân hàng phải tiếp tục sửa đổi, bổ sung ban hành mới các cơ chế, quy chế hoạt động và nghiệp vụ thích hợp để tự hoàn chỉnh mình và tự khẳng định mình trong cơ chế thị trường đó chính là sự ra đời của Pháp lệnh Ngân hàng.
2.1.2 Từ khi có pháp lệnh Ngân hàng đến tháng 10/1998
Tháng 5/1990, Hội đồng Nhà nước thông qua và công bố hai pháp lệnh về ngân hàng: Pháp lệnh Ngân hàng Nhà nước; Pháp lệnh Ngân hàng, Hợp tác xã tín dụng và công ty tài chính có hiệu lực thi hành từ tháng 10/1990. Các pháp lệnh về NH mở ra khả năng đổi mới triệt để hệ thống NH và là khâu đột phá mở đầu cho đổi mới quản lý kinh tế.
Đây là một bước tiếp tục đổi mới, khẳng định và nâng cao vị trí pháp lý của ngành ngân hàng sau 48 năm hoạt động (1951-1990). Chức năng quản lý Nhà nước và chức năng kinh doanh ngân hàng được tách hẳn. Trong giai đoạn này, do đặc điểm nền kinh tế lúc bấy giờ đang trong tình trạng HTXTD bị đổ vỡ. Do đó, phải sắp xếp, chấn chỉnh lại một số HTXTD còn hoạt động được theo hướng điều chỉnh, sát nhập để chuyển thể thành các NHTMCP, bên cạnh đó thành lập mới một số NHTMCP. Qua đó nâng tổng số NHTMCP có hội sở chính tại TPHCM lên đến 17 NHTMCP.
2.1.3 Từ khi có Luật các TCTD cho đến nay
nghiep do wn load thyj uyi pl aluan van full moi nhat z z vbhtj mk gmail.com Luan van retey thac si cdeg jg hg
Đến năm 1997, sau 7 năm thực hiện hai pháp lệnh về ngân hàng, hoạt động NH ở nước ta đã có những thay đổi căn bản. Tuy nhiên, hai pháp lệnh trên đã bộ lộ một số hạn chế: tớnh phỏp lý chưa cao, nhất là trong điều kiện quốc tế húa hoạt đụùng ngân hàng; mặt khác, một số quy định của hai pháp lệnh chưa hoàn chỉnh và chưa đầy đủ. Vì thế, tháng 12/1997 Quốc hội đã thông qua Luật NHNN (Luật số 01/1997/QH10) và luật các TCTD (Luật số 02/1997/QH10) có hiệu lực từ 1/10/1997 để thay thế cho hai pháp lệnh. Đây là bước ngoặc quan trọng, cơ sở pháp lý cho hoạt động NH phù hợp với tiến trình đổi mới và phát triển của hệ thống NH Việt Nam trong quá trình hội nhập quốc tế trong lĩnh vực tài chính ngân hàng.
Đến năm 2004, Quốc hội thông qua Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật NHNN và Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật các TCTD.
Đây là thời kỳ phản ánh rõ nhất mô hình hoạt động của các NHTMCP. Những ngân hàng nào hoạt động hiệu quả, an toàn, có định hướng và mục tiêu phát triển thì đã “tách ra” để vươn lên. Những ngân hàng nào còn khó khăn về tài chính chưa thể mở rộng và nâng cao hiệu quả hoạt động, hoạt động yếu kém thì lựa chọn những bước đi phù hợp, phải thực hiện lộ trình tăng vốn, chấn chỉnh, củng cố, giải thể để không gây xáo trộn (NHTMCP Đại Nam sát nhập vào NHTMCP Phương Nam; Công ty tài chính cổ phần Sài Gòn sát nhập với NHTMCP Đà Nẵng để trở thành NHTMCP Việt Á; giải thể NHTMCP Mê kông) theo quy định của NHNN.
Về mạng lưới phát triển hoạt động của NHTM tại TPHCM có thể khẳng định rằng NHTM phát triển mạnh các loại hình hoạt động trên cơ sở mở các chi nhánh cấp 1, cấp 2, phòng giao dịch trong phạm vi cả nước tính đến 31/12/2006 gồm:
nghiep do wn load thyj uyi pl aluan van full moi nhat z z vbhtj mk gmail.com Luan van retey thac si cdeg jg hg
NHTMNN: 276 đơn vị; trong đó có 1 hội sở chính, 3 sở giao dịch, 119 chi nhánh và 153 phòng giao dịch; NHTMCP: 368 đơn vị; trong đó có 17 hội sở chính (trong đó có NHTMCP Việt Hoa đang tạm ngưng hoạt động), 3 sở giao dịch, 188 chi nhánh, 160 phòng giao dịch; NHLD: 5 ngân hàng liên doanh; CNNHNNg: 27 chi nhánh ngân hàng nước ngoài