Chiêu hiền nạp sĩ
Nghe Giả Hủ nói thế, các tướng ở Lương Châu liền nghe theo, lập tức cùng nhau cử binh đánh vào Trường An. Triều đình sai Từ Vinh, Hồ Chẩn dẫn quân chống trả, kết quả Từ Vinh chiến tử, Hồ Chẩn lại chạy theo giặc. Lã Bố tổ chức quân Tịnh Châu hai lần nghênh chiến đối trận, nhưng vì quân ít không địch được, phải cúp đuôi chạy về.
Đến tháng 6 năm Sơ Bình thứ ba (năm 192), chỉ hai tháng sau khi diệt trừ Đổng Trác, thành Trường An đã bị thất thủ. Thái thường khanh Chủng Phất, Thái bộc Lỗ Húc, Đại hồng lô Châu Hoán, Thành môn hiệu úy Thôi Liệt, Việt kỵ hiệu úy Vương Kỳ đều chết trận, quan dân chống giặc hy sinh đến hơn vạn người. Những người trù hoạch việc hành thích Đổng Trác là Tư đồ Vương Doãn, Tư lệ hiệu úy Hoàng Uyển đều bị hại chết, Bộc xạ Sĩ Tôn Thụy nhân khéo léo xử sự nên miễn cưỡng thoát được kiếp nạn. Sau khi quân Tây Lương vào thành lại lần nữa cướp đoạt tài vật trong cung và ở dân gian, đem châu báu từng bị Đổng Trác cướp đoạt khi xưa chia nhau. Lý Giác tự phong làm Xa kỵ tướng quân, Quách Tỷ làm Hậu tướng quân, Phàn Trù làm Hữu tướng quân, Trương Tế làm Trấn đông tướng quân. Trường An lại trầm luân dưới vó sắt quân Tây Lương, khác xưa là đám Lý Giác, Quách Tỷ chỉ quan tâm đến tiền của và quân đội, chứ không bận tâm đến chính sự, lấy Giả Hủ làm Thượng thư xử lý triều chính. Thế nhưng bọn chúng còn thô lỗ tàn bạo hơn cả Đổng Trác, coi mạng người chẳng khác gì cỏ rác!
Truyền rằng, hôm thành bị phá, Lã Bố dẫn thủ hạ cố đánh được đến cửa Thanh Tỏa của hoàng cung, gọi Vương Doãn mau mau trốn chạy. Nhưng Vương Doãn cố chấp không chạy, kêu to rằng: - Nhờ sự linh thiêng của xã tắc, mà an định được quốc gia, đó là điều mong muốn của ta. Còn nếu không được, sẽ đem mình vào chỗ chết. Hoàng thượng còn nhỏ tuổi, chỉ biết dựa vào ta, khi gặp nạn lại cẩu thả tránh né, ta không nhẫn tâm thế được. Hãy cố nhờ vả các vị ở Quan Đông, lưu tâm gắng sức vì quốc gia.
- Lã Bố thấy ông ta không đi, đành tự cướp đường mà chạy trốn.
Tư đồ Vương Doãn trước lúc chết còn ngóng trông chư vị ở Quan Đông, hy vọng họ có thể hồi tâm chuyển ý cần vương cứu giá. Nhưng ông ta đâu biết rằng, năm xưa các vị mục thú ở Quan Đông từng khảng khái thề nguyền, nhưng nay họ đã quên triều đình rồi, ai nấy đều giữ đất mưu tính cơ nghiệp bá vương riêng…
Trong lúc Vương Doãn tuẫn táng thân mình vì triều đình đại Hán, Tào Tháo lại đang chìm đắm trong niềm hy vọng. Ông chống tay lên mép tường nhỏ trên thành Bộc
Dương, cúi nhìn đội quân của mình đang diễu võ dương oai phía dưới, niềm vui sướng trong lòng không thể nói hết thành lời. Sau khi mất đi cánh tay đắc lực Bào Tín, Tào Tháo cố nén thương đau, sắp đặt lại chiến lược dẹp loạn, đích thân dẫn binh mã, dựa theo địa thế mà lập trận phục binh, tìm hiểu kỹ càng đặc tính của quân khởi nghĩa nông dân là ngày cày ruộng, đêm nghỉ ngơi, nên ngày đêm phát động hội chiến, cuối cùng đã đánh lui được toàn bộ quân Khăn Vàng. Sau đó, Tào Tháo tiếp tục dẫn quân đuổi về phía đông, chia ra sai các bộ quân của Tào Nhân, Nhạc Tiến, Vu Cấm đuổi theo truy giết không tha, giành lại đất đai bị mất của Nhậm Thành. Sau rốt cuối năm đó đã đánh tan quân khởi nghĩa Khăn Vàng, số nghĩa quân quy hàng lên đến hơn ba mươi vạn, trong đó lại lựa lấy những nam đinh tinh nhuệ biên chế thành quân Thanh Châu. Trong khi dẹp loạn, Tào Tháo cũng bắt được hơn trăm vạn lưu dân nam nữ, có được đám ấy cấy trồng sản xuất, vấn đề quân lương cũng không cần lo lắng nữa.
Hôm nay là ngày đặc biệt, cánh quân trực thuộc của Tào Tháo, quân mã thu nạp của Bào Tín, quân Thanh Châu vừa biên chế, cùng hương dũng của hào cường họ Lý cùng tụ tập dưới thành Bộc Dương thệ sư diễn võ. Thái thú các quận không còn ai dám coi thường sự uy nghiêm của Tào Tháo nữa, ai nấy lũ lượt dẫn theo binh mã tới, cùng tham dự thịnh điển này. Bên cạnh Tào Tháo, các quan viên châu quận cung kính đứng hầu hai bên, từng giờ từng khắc chờ đợi Tào Tháo sai khiến.
Không còn nghi ngờ gì nữa, toàn bộ Duyện Châu đã bị thực lực hùng hậu của Tào Tháo chinh phục. Ông đã trở thành nhân vật có cánh tay sắt tiếp theo sau Lưu Yên, Viên Thuật, Viên Thiệu, Công Tôn Toản độc bá một phương. Ngay cả Viên Thiệu cũng phải thừa nhận, vội sai người mang “chiếu thư” đến, chính thức nhậm mệnh cho Tào Tháo làm Thứ sử Duyện Châu.
Đúng khoảnh khắc này, trông thấy quân binh dưới sự chỉ huy của tướng lĩnh thay đổi đội hình và thế trận, Tào Tháo vô cùng hài lòng, trên mặt luôn nở nụ cười tươi. Ngẩng đầu đưa mắt nhìn ra xa, nơi tận cùng ánh mắt chạm tới được vẫn là địa bàn của mình:
từng khoảnh từng khoảnh ruộng, từng dãy từng dãy núi non, cảm giác sung sướng được ra lệnh cho một phương dường không gì có thể sánh được. Trước đây khi còn canh giữ cửa thành phía bắc Lạc Dương, Tào Tháo chưa bao giờ liệu rằng có ngày mình có thể lớn mạnh đến thế.
- Uy của sứ quân thực là chấn động bốn bể vậy!
- Có binh lực như vậy còn lo gì bọn Viên Thuật, Công Tôn nữa!
- Tại hạ nguyện ra công khuyển mã!
- Tào sứ quân thực là bậc bề tôi xã tắc vậy.
- Đó chẳng phải là vinh quang của một mình sứ quân, mà cũng là vinh quang của chúng tôi, vinh quang của bách tính Duyện Châu vậy!
…
Những lời ca tụng cứ vấn vít bên tai, Tào Tháo quay đầu lại nhìn một lượt, là những quan viên cũ trong châu phủ: Lý Phong, Tiết Lan, Hứa Tỷ, Vương Khải. Nói thì nghe hay lắm, nhưng họ có thực sự tâm phục không? Tào Tháo liền thử thăm dò: - Chư vị, ta định ngày tới sẽ dẫn quân Duyện Châu đánh lấy hai châu Thanh, Từ, mở mang vùng đất phía đông, các vị thấy thế nào? - Bọn Tuân Úc, Hí Chí Tài, Trần Cung đứng bên cạnh đều nhìn nhau cười, họ quá hiểu tâm tư Tào Tháo, ông nói ngày tới tiến quân chỉ là giả, thừa cơ chỉ lộc vi mã mới là thật.
- Chúng tôi xin nghe theo ý tướng quân! - Đám quan viên kia nào ai dám nói không.
Bỗng có giọng nói thấp trầm cất lên khác hẳn mọi người: - Muôn vàn không thể làm thế!
Mọi người đều giật mình, nhìn quanh xem người nói là ai, hóa ra là Biệt giá Tất Thầm. Đám quan viên kia chưa được Tào Tháo tín nhiệm, sợ Tất Thầm dám vuốt râu hùm liên lụy đến mình, vội thi nhau chỉ trích làm mất hứng thú. Tất Thầm vẫn chẳng thèm để tâm, chỉ sang sảng nói: - Ý muốn tiến quân của tướng quân thực quá vội vàng. Một là Duyện Châu mới yên nội loạn, dân sinh điêu đứng chưa thể dụng binh.
Hai là đội quân Thanh Châu còn chưa được huấn luyện tinh nhuệ, nếu trang bị đơn giản ra trận tất gặp địch sẽ tan vỡ. Còn thứ ba là… - Ông ta thấy ánh mắt sắc lạnh của Tào Tháo đang chăm chăm nhìn mình, liền không dám nói tiếp nữa.
Con người ta muôn hình muôn vẻ, nhưng lúc này chỉ ai to gan mới dám chọc vào tổ ong bầu, Vạn Tiềm đứng bên thấy Tất Thầm không dám nói nữa, liền cất giọng lớn tiếp lời: - Điều thứ ba cũng là điều quan trọng nhất, sứ quân nói mình nhờ vào triều đình, lấy điều trung lương để tự khoe, vậy sao có thể đoạt đất của người, xâm phạm địa phận châu khác? - Hai câu này thật thái quá, tựa như đã lột trần tư tâm của Tào Tháo, những người có mặt ai cũng cúi đầu thật thấp, đến thở cũng không dám thở mạnh.
Tào Tháo nhìn thẳng vào hai người kia, nghiêm nghị hỏi lại: - Đó là cách nhìn nhận của hai ông ư?
- Vâng. - Vạn Tiềm không hề chối cãi vái một vái dài, Tất Thầm tuy thấy sợ nhưng cũng gật gật đầu.
- Ha ha ha… - Tào Tháo bỗng chuyển giận làm vui: - Nói hay lắm! Nói hay lắm!
Trừ ba người bọn Tuân Úc, còn lại mọi người đều ngây ra, không biết có phải Tào Tháo cố tình nói thế không?
Tào Tháo quay sang Vạn Tiềm, Tất Thầm thi lễ: - Hai vị thực đúng là lời vàng ý ngọc, Tào mỗ vô cùng cảm tạ. - Rồi ông quay sang nhìn mọi người đang đứng ngây: - Cơ nghiệp ở Duyện Châu mới lập, phía nam có Viên Thuật, phía đông có Công Tôn, đều không thể địch được trong chốc lát. Sao ta có thể đi đánh đất Thanh Từ vào lúc này?
Tháo ta không thích mọi người đều thuận tòng theo, mà cần mọi người đã biết thì cứ nói, đã nói thì nói hết. Như vậy mới có thể sửa trị được Duyện Châu cho tốt. Bởi đó chẳng phải chỉ là sự nghiệp của Tào mỗ, mà cũng là công danh của liệt vị đại nhân, càng là nỗi an nguy của cả thiên hạ! Mong chư vị hãy suy xét cho kỹ… Từ Đà, ngươi nhớ chuyện này, sau khi về, hãy lấy gấm lụa của riêng trong nhà ta ban tặng cho hai ông Vạn, Tất.
Vạn Tiềm, Tất Thầm đã toát mồ hôi lạnh, giờ thì không dám từ chối ân huệ ấy nữa, cúi mình vái tạ. Còn mấy kẻ một mực thuận tòng khi nãy đều trông thật khó coi. Tào Tháo cũng ngại khi làm mất mặt bọn họ, đưa tay kéo Lý Phong nói: - Thúc Tiết, lần này bình định Khăn Vàng, Lý gia các ông đã dốc nhiều sức lực, thực sự đã làm lợi cho bách tính Duyện Châu. Nếu người người đều có thể thành tâm thành ý, đồng chu cộng tế, mọi việc trong thiên hạ sẽ chẳng gì khó! - Lúc nói câu này, ánh mắt Tào Tháo tự nhiên đưa nhìn một lượt về phía Hứa Tỷ, Vương Khải.
Cả ba người đều mỉm cười hân hoan, nhưng trong lòng vẫn tức tối bất bình. Hứa Tỷ, Vương Khải là bộ tướng cũ của Lưu Đại, Tào Tháo vừa đến Duyện Châu liền thăng hai người lên làm Trung lang tướng, nhưng binh quyền thực tế lại bị đoạt bớt. Lý Phong với tộc huynh Lý Càn quan điểm trước sau xung đột, không cam tâm đem của nhà biến thành của chùa cho Tào Tháo. Bọn họ đều cho rằng Tào Tháo chẳng qua vờ vịt diễn trò, không thể hoàn toàn tin tưởng.
Lúc ấy, binh mã ngoài thành thao luyện đã xong, tất cả binh lính giơ cao tinh kỳ đao thương, hô vang bảo vệ Duyện Châu, khung cảnh vô cùng náo nhiệt, âm vang rúng động đất trời. Tào Tháo bỏ mũ đâu mâu, hướng về phía binh lính hô hào một lượt, rồi quay lại bảo: - Được rồi, thứ nên xem chúng ta đã xem rồi, mọi người hãy về ai làm việc nấy. Lát nữa, chúng ta sẽ đến dịch quán cùng yến ẩm với các vị Thái thú và thuộc quan. Ta còn có việc quan trọng phải làm, ta đi trước vậy.
Từ Đà cười nhắc nhở: - Hôm nay chư vị quận tướng đại nhân đều đến, ngài còn có chuyện gì cần làm ư? Hay là gặp mặt mọi người trước ạ.
- Ông không biết đâu, Bào Tín từng tiến cử với ta một người tên Mao Giới, ta đã sai Trình Lập, Ngụy Chủng mang hậu lễ đến mời, vời ông ấy ra làm tòng sự. Có lẽ ông ta cũng đến rồi, ta phải mau chóng tới gặp đã. - Vừa nói Tào Tháo vừa tươi cười quay
sang nhìn Hí Chí Tài: - Chí Tài huynh, Lã lãm có câu “Thánh vương chẳng buộc người khác phải theo về, mà chỉ lo làm sao để người ta theo về”, không sai chứ?
- Hụ, hụ… - Hí Chí Tài ho mấy tiếng, mới chậm rãi nói: - Tướng quân xem một biết mười, chút kiến thức cỏn con ấy của tại hạ sao múa may được gì… Hụ, hụ…
- Ta cũng là múa rìu qua mắt thợ thôi… Hình như ông đã ho hơn một tháng rồi, nhất định phải chú ý sức khỏe. - Tào Tháo vỗ vỗ vai ông ta, rồi dẫn Từ Đà xuống thành.
- Xin tiễn sứ quân. - Bọn Lý Phong, Tiết Lan lũ lượt quay ra vái chào tiễn chân, nhưng trong lòng lại rất căm ghét: “Từ khi Tào Mạnh Đức vào Bộc Dương ngày càng trọng dụng những người của mình, tự ý nhậm mệnh Hạ Hầu Đôn làm Đông Quận Thái thú, cho Ngụy Chủng làm hiếu liêm, mời Trình Lập ra giúp sức. Tuân Úc, Hí Chí Tài xử lý việc châu. Trần Cung, Nhạc Tiến, Vu Cấm chia nhau nắm quân, đến công văn qua lại cũng đều do Từ Đà nắm hết. Nay lại chẳng cần hỏi lý do, tìm Mao Giới đến, cứ thế này, chỗ đứng của đám chúng ta sẽ ở đâu? Lẽ nào lại cam lòng tình nguyện làm phó cho người ta?”
Tào Tháo thì chẳng có thời gian suy nghĩ những chuyện ấy, rời khỏi thành lập tức phi ngựa về phủ. Suốt nửa năm chinh chiến ấy, điều canh cánh trong lòng ông chính là cái chết của Bào Tín. Để lấp đầy nỗi tiếc nuối ấy, Tào Tháo đã cho đón người nhà Bào Tín đến Bộc Dương, nuôi nấng con của Bào Tín là Bào Thiệu, Bào Huân, đãi ngộ với chúng như với Tào Chân. Sau đó, Tào Tháo lại nhớ đến việc trước lúc chết Bào Tín từng tiến cử Mao Giới ở Trần Lưu, liền vội sai hai người là Ngụy Chủng, Trình Lập mang hậu lễ đến vời, còn chưa thấy mặt đã nhậm mệnh cho Mao Giới làm chức Trị trung tòng sự.
Người ta thường nói, trăm nghe không bằng một thấy, nhưng Mao Giới này lại là trăm thấy chẳng bằng một nghe. Khi Trình Lập, Ngụy Chủng đang hồ hởi dẫn ông ta vào, Tào Tháo mới nhìn qua đã thấy hối hận. Mao Giới tuổi chưa tới bốn mươi, thân cao cũng tới bảy thước, mình mặc áo vải thô, sắc mặt vàng vọt, mũi khoằm môi mỏng, đôi mày thưa thớt thấy rõ quầng mắt, chòm râu vừa ngắn vừa vàng. Đôi mắt được coi là tuệ nhãn kia lại khá to, nhưng là cặp mắt cá chết u ám không sáng sủa gì, trống rỗng vô thần, lại còn hai bọng mắt to trũng xuống, nói quá lên chút thì là, sắp trũng xuống tận cằm!
Dung mạo Tào Tháo cũng chẳng đẹp đẽ gì, nhưng lại khá khắt khe với người khác.
Trông thấy tướng mạo của Mao Giới như vậy, trong lòng đã thấy chán ghét, nhưng vẫn khách sáo đứng dậy nói: - Nghe tin Mao tiên sinh đến, thất lễ không ra đón tiếp từ xa, mong thứ tội cho.
- Không dám, không dám. - Mao Giới giọng nói ồm ồm, âm mũi rất nặng, nghe như tiếng chuông vỡ.
- Xin mời ngồi.
Mao Giới điềm nhiên ngồi xuống, nghiêm trang ngay ngắn cụp cặp mắt cá chết xuống, không nói câu nào. Theo lý mà nói, nếu đã đồng ý nhận lời vời ra của Thứ sử, dù có là người lão luyện đến đâu cũng phải khách sáo một chút. Thế mà người này, đến những câu giao tiếp bình thường cũng chẳng chịu nói, cứ im lặng ngồi đó, khiến bầu không khí nhất thời trở nên vắng lặng.
Trình Lập thấy vậy, vội tìm câu mở lời: - Hiếu Tiên huynh, mọi người đều nói huynh có tuệ nhãn, ta thấy ta cũng chẳng kém. Khi xưa, mấy lần Lưu Công Sơn muốn vời ta, ta đều không đến. Nhưng vừa thấy Tào huyện lệnh, ta đã lập tức bằng lòng để ngài sai bảo, huynh nói xem ta như vậy là có tuệ nhãn không?
Mao Giới vân vê hai bên ria mép, cười không nói gì.
Không khí lạnh nhạt như vậy khiến Tào Tháo chẳng hứng thú chút nào, chẳng biết người kia có bản lĩnh gì mà ỷ tài ngạo mạn đến thế? Tào Tháo bèn cố tình hỏi: - Mao tiên sinh, Bào Tín từng tiến cử ngài với ta, còn nói ngài từng đến dưới trướng Lưu Cảnh Thăng, Viên Công Lộ, nhưng đều không vừa lòng, dám hỏi chí nguyện của tiên sinh thế nào?
- Tại hạ xưa nay chưa từng nghĩ đến chí nguyện gì. - Mao Giới khẽ nhướng mi mắt, đưa đôi mắt cá chết nhìn sang Tào Tháo: - Nay nếu nói đến chí nguyện ấy… thì đó là nhất tâm nhất ý làm tốt những việc mà thượng ty giao phó cho mình.
Thế sao gọi là chí nguyện được, làm tốt sự vụ được giao là việc của tiểu lại thông thường, hao tổn bao nhiêu khí lực, lẽ nào lại vời đến một tay tiểu lại? Tào Tháo đã không còn khách khí nữa: - Hẳn tiên sinh quá ư khiêm nhượng, nếu ta tùy tiện giao phó công việc, liệu ngài có thể làm được tốt không?
- Tại hạ sẽ cố gắng mà làm.
- Được, nay ta giao việc này cho ngài… Dám hỏi tiên sinh, tại hạ thân ở Duyện Châu bốn bề chiến loạn, sao mới có thể làm nên bá nghiệp? - Tào Tháo cố ý làm khó ông ta.
Chỉ thấy Mao Giới chậm rãi đứng dậy, nói năng từ tốn: - Nay thiên hạ chia cắt, hoàng đế rời đô, bách tính bỏ nghiệp, đói kém lưu vong, quan phủ không đủ dự trữ qua năm, bách tính không được vững vàng yên ổn, khó có thể giữ được lâu. Nay Viên Thiệu, Lưu Biểu tuy có sĩ dân đông mạnh, nhưng đều không biết lo xa, chưa có được nền