Âm mưu ở Hà Nội
Tào Tháo vốn nghĩ phải mất ba bốn tháng để hoàn thành việc mộ quân, nhưng đến khi trở lại phương bắc đã là giữa thu. Dương Châu Thứ sử Trần Ôn cấp ba ngàn quân, Đan Dương Thái thú Châu Hân cũng chia cho một ngàn quân. Nhưng số quân ấy đều là người miền nam, căn bản không muốn rời quê lên phía bắc đánh nhau. Quả đúng như Lưu Mạc dự liệu, sĩ tốt cứ vừa đi vừa bỏ trốn, mới tới huyện Long Cang liền xảy ra binh biến, đám quân ấy thậm chí còn phóng hỏa đại trướng trung quân. Tào Tháo cùng huynh đệ Hạ Hầu và đám thân tín phải chém mấy chục loạn quân mới ổn định được cục diện. Qua mấy phen bàn bạc, cuối cùng chỉ giữ lại đội ngũ hơn năm trăm người mà Vương Tất dẫn theo, số còn lại đều giải tán hết.
Kết quả chuyến đi xa xôi ngàn dặm của Tào Tháo rốt cuộc là trôi theo dòng nước, trong khi Tào Hồng thuận lợi dẫn theo đội ngũ hơn ngàn người trở lại, tất cả đều là gia nô trong nhà khi xưa cùng đám hào khách kết giao ở Kỳ Xuân.
Tào Tháo bèn dẫn số quân ấy tiến lên phía bắc, vừa đi vừa chiêu mộ thêm trai tráng trong đám lưu dân chạy nạn, miễn cưỡng gom được ba ngàn quân tiến đóng ở Hà Nội.
Tào Tháo đóng doanh trại ổn thỏa, lập tức chạy đến Hoài huyện diện kiến Viên Thiệu.
Cứ ngỡ Viên Thiệu sẽ nể mặt mình, nào ngờ hắn căn bản không ra nghênh tiếp, chỉ có Hứa Du cùng Nhậm Tuấn, Biện Bỉnh đã đến trước, vội chạy ra đón Tào Tháo vào thành Hoài huyện.
Hứa Du nói chuyện lại rất khách khí: - A Man huynh, Xa kỵ tướng quân hiện đang có tang, không tiện ra gặp mặt, đã mời các vị tướng quân trong huyện nha ra tiếp đón huynh.
- Có tang ư?
- Hầy… - Hứa Du than thở: - Đổng tặc đã lôi Thái phó Viên Ngỗi, thái bộc Viên Cơ hiện ở triều cùng hơn hai mươi người của Viên gia và thân quyến, nô bộc giết sạch.
Dù Tào Tháo liệu rằng sẽ có ngày như vậy, nhưng vẫn bất giác chau mày: “Quan trường xưa nay vốn coi trọng tôn ty lễ giáo của môn sinh, thuộc lại cũ. Đổng Trác từng là duyện thuộc được Viên Ngỗi trưng dụng, thế mà nay lại tắm máu toàn gia bậc trưởng thượng, thật là làm bại hoại cương thường. Chuyện ác này mở ra, từ nay về sau những việc như thế sẽ không tránh khỏi ngày càng nhiều, thói kẻ dưới diệt người trên e là sẽ ngày càng dã man.
- Nếu đã như vậy, hà tất phải chuẩn bị tiệc rượu gì.
Hứa Du nói: - Bản Sơ đã dặn dò như thế, chúng ta cứ theo đó mà làm. A Man huynh đi đường vất vả, cũng nên thư giãn một chút.
Tào Tháo gật đầu, ra hiệu cho Nhậm Tuấn, Biện Bỉnh hồi doanh, còn mình chỉ dẫn theo hai hộ vệ tùy thân là Lâu Dị và Vương Tất đi tiếp.
- Tử Viễn, mấy tháng nay chiến sự có tiến triển gì không?
Hứa Du lắc đầu tỏ vẻ bất lực, vừa đi vừa nói: - A Man huynh, chiến sự chưa có gì tiến triển, chuyện này đợi gặp Xa kỵ tướng quân rồi hãy bàn.
Tào Tháo nghe Hứa Du gọi tiểu danh của mình, trong khi tôn xưng Viên Thiệu là Xa kỵ tướng quân, trong lòng thầm thấy không vui: - Đổng Trác đã giết hại Thái phó và cả nhà Viên Cơ huynh, tại sao Bản Sơ lại chẳng nghĩ đến quốc cừu, không màng tới gia hận, đến bây giờ vẫn án binh bất động như thế?
Hứa Du nghe Tào Tháo đưa ra tội danh “chẳng nghĩ đến quốc cừu, không màng tới gia hận” lớn như vậy, vội xua tay nói: - A Man huynh chớ nên nặng lời, chuyện này cũng có ẩn tình, đợi gặp Xa kỵ tướng quân rồi, ông ấy sẽ nói cho huynh hay. - Nói
xong, Hứa Du nghĩ ngợi giây lát, rồi dặn dò: - Ta có điều này nói nhỏ với huynh, lát nữa vào tiệc, huynh chớ nhắc đến chiến sự trước mặt mọi người.
Tào Tháo nhìn bộ dạng khẩn thiết của Hứa Du, liền gượng cười bảo: - Được rồi, chuyện này sau khi gặp Bản Sơ ta sẽ tự nói với ông ấy.
Chớp mắt đã tới huyện nha, chỗ này nay được đổi thành hành dinh của tướng quân.
Ngoài cửa lớn, hơn hai chục thân binh hiệu úy đứng xếp hàng hai bên, khôi giáp sáng choang, tay cầm đại kích, lưng đeo cung tên trông rất uy nghiêm. Hiếm thấy nhất là, vóc dáng của chúng đều tầm ngang nhau. Vừa vào đại môn đã nghe thấy tiếng chuông trống đàn sáo vui vẻ, hóa ra là để đón khách, trong sân còn có riêng hai đội nhạc công chơi hầu - chức Xa kỵ tướng quân tự xưng của Viên Thiệu hóa ra cũng rất đáng nể!
Còn chưa đến sảnh đường đã thấy một đoàn rất đông người chạy ra nghênh đón.
Có một hàng mưu sĩ như Bàng Kỷ, Trương Đạo, Trần Lâm, và một hàng tướng cầm quân như Thuần Vu Quỳnh, Lưu Huân, Thôi Quân, ở giữa là hai người trẻ tuổi, trông dáng vẻ đều chưa tới hai mươi, đó là trưởng tử Viên Đàm và ngoại điệt Cao Cán của Viên Thiệu. Mọi người trông thấy Tào Tháo đều vô cùng nồng nhiệt, Viên Đàm còn dẫn Cao Cán cùng quỳ xuống vái chào: - Tiểu điệt bái kiến Tào thúc phụ, gia phụ đang có trọng tang không được bày rượu cùng tiếp đãi, đặc mệnh cho huynh đệ tiểu điệt tới nghênh đón.
Tào Tháo cười ha hả rồi vội đỡ dậy, mọi người lũ lượt nhường nhau, Tào Tháo bèn cầm tay mọi người cùng vào, lại được mời lên vị trí thượng khách. Viên Đàm thậm chí còn nhắc nhở nô bộc đem rượu thịt đến cho các tướng sĩ trong doanh Tào Tháo, vẻ ân cần chu đáo không sao nói hết. Yến tiệc tuy chẳng dồi dào nhưng cảnh xa hoa hào nhoáng lại hiện rõ rệt. Ai nấy đều nhã nhặn lễ độ, vô cùng khách khí, ngay Thuần Vu Quỳnh xưa nay vốn không câu nệ tiểu tiết cũng rất nghiêm trang. Những điều mọi người bàn tán chuyện trò đều là chuyện cũ ngày xưa, gần gũi mà không kém phần sôi nổi, tuyệt không ai nhắc đến chiến sự thảo phạt Đổng Trác.
Tận đến khi tiệc rượu đã tàn, mọi người lũ lượt chào nhau ra về, trước sau vẫn không có ai nói câu nào vào việc chính. Tào Tháo tự thấy chẳng hứng thú gì, cũng định đi, Viên Đàm lại bước đến trước nói: - Gia phụ ở hậu viện đang kính chờ, mời Tào thúc sang đàm đạo.
Tào Tháo khẽ mỉm cười, bảo Lâu Dị, Vương Tất ở lại chờ, còn mình vui vẻ bước vào.
Theo Viên Đàm vòng qua hậu viện, rồi qua hai chỗ rẽ nữa, đến một góc vắng vẻ, thấy Viên Thiệu mình mặc áo đại tang, đầu đội mũ gai, đang quỳ trong căn phòng nhỏ, đối diện trước một bàn bày dày đặc bài vị, lặng im phăng phắc. Viên Đàm nói một câu mời vào, rồi quay người đi ra, để Viên Thiệu và Tào Tháo ở lại nói chuyện.
- Bản Sơ huynh, ta đến rồi đây.
Viên Thiệu vẫn chưa đứng dậy, chỉ ngoảnh đầu rồi bảo: - Ngu huynh đang có tang, không thể đặt yến tiệc đón tiếp, chỉ dặn dò mọi người thay ta nghênh tiếp, thật sơ sài với đệ quá!
- Huynh trưởng không cần đa lễ như vậy, chúng ta là tâm giao đã nhiều năm sao phải khách sáo thế chứ? - Từ khi ở chỗ Hà Tiến đến nay đã trải qua biết bao biến cố, Tào Tháo thực không dám dễ dàng tin tưởng ai được nữa. Nhưng hiện nay thân không mảnh đất cắm dùi, sau này còn phải nhờ Viên Thiệu giúp đỡ, đương nhiên y phải nói năng thân thiết.
Viên Thiệu đứng dậy vái chào, mời Tào Tháo ngồi. Tào Tháo trước dập đầu bái tế trước linh vị Viên Ngỗi và mọi người, sau mới cung kính an tọa. Trong lúc hai người đối diện nhìn nhau, Tào Tháo nhận ra Viên Thiệu đã gầy đi nhiều so với hồi ở kinh, vẻ mặt nhợt nhạt, hai mắt hõm sâu, dường như thực sự quá đỗi đau thương. Chuyện đó cũng không lạ gì, cả nhà thúc phụ bị người ta giết sạch, đó đúng là mối căm thù bi phẫn vô cùng.
- Mạnh Đức, cuối cùng đệ đã đến, thực khiến ngu huynh mong mỏi mòn. - Trên khuôn mặt tiều tụy của Viên Thiệu lộ nét tươi cười: - Khi xưa mới khởi binh, người đầu tiên ta nhớ đến là đệ, nếu chúng ta sớm hợp binh làm một mà tiến đánh, đâu đến nỗi dẫn tới cục diện như ngày hôm nay?
Câu ấy Tào Tháo không dám nhận, y không rõ ý tứ của Viên Thiệu thế nào. Là oán trách Tào Tháo khi ấy đã không đến? Là thành tâm thành ý hoan nghênh Tào Tháo bây giờ đã đến? Hay chỉ là oán hận trước chiến sự bất lợi hiện giờ? Không rõ được ý tứ vì thế không dám đáp bừa, Tào Tháo chỉ gật gật đầu cho là phải. Nói chuyện với những người như Viên Thiệu phải vô cùng nghiêm cẩn kín kẽ, tuy hắn rất thân thiết với mình, nhưng mình không thể đắc ý mà vênh váo, trước sau vẫn phải luôn tạo một vách ngăn vô hình.
- Mạnh Đức, ngu huynh hưng nghĩa binh này vốn là để diệt nghịch cứu quốc, nhưng đến nay, thực lòng đã mất hết hy vọng. - Viên Thiệu than một tiếng: - Tên Vương Khuông kia kiêu căng ngạo mạn, đóng quân phòng bị sơ sài, để đến nỗi thất bại ở Mạnh Tân. Đó cũng là do ta dùng người không sáng suốt mà gây nên, lại liên lụy đến đệ và Bào Tín bị thua ở Huỳnh Dương, ngu huynh thật hổ thẹn.
Tào Tháo thấy Viên Thiệu chủ động nhắc đến chính sự, cảm thấy cũng sắp tới lúc quan trọng, liền nói: - Những chuyện gần đây tiểu đệ thực không tài nào hiểu nổi. Các bộ quân ở Toan Táo nghi hoặc lẫn nhau, chần chừ không tiến, coi như cũng thôi.
Nhưng ở chỗ Bản Sơ huynh, có tới mấy vạn tinh binh, các lộ quân đến cần vương lại
ngày một đông hơn, sao lại đến nỗi Vương Khuông phải thua, làm rúng động toàn cục? Nay xuất quân cướp chiếm Mạnh Tân, thuận thế tiến sang phía tây vẫn còn chưa muộn. Tại sao huynh trưởng lại án binh bất động, để mất cơ hội tốt như thế?
Viên Thiệu cười gượng một hồi: - Huynh thực sự có điều khó nói.
- Huynh cứ nói không ngại, tiểu đệ xin vì huynh mà giải tỏa.
Viên Thiệu do dự hồi lâu, ghé đến bên tai Tào Tháo nói hai chữ: - Hàn Phức!
Tào Tháo lập tức ngộ ra: Tuy Viên Thiệu tự xưng Xa kỵ tướng quân, thống lĩnh quần hùng, nhưng căn cứ khởi binh lại chỉ là quận Bột Hải bé xíu. Với danh vọng gia tộc bốn đời Tam công của Viên Thiệu mà nói, chỉ cần hô một tiếng binh mã sẽ ngay tức khắc chiêu tập, nhưng lương thảo lại là vấn đề lớn. Lương thảo của chư quân ở Hà Nội, đều nhờ Ký Châu cung cấp, nhưng bản thân Ký Châu mục Hàn Phức lại trấn ở Nghiệp Thành, án binh bất động. Có câu, binh mã chưa động, lương thảo đi trước.
Thực tế sự sống còn của binh mã Viên Thiệu lại nằm trong tay Hàn Phức. Lương thảo ở Hà Nam đã bị Đổng Trác cướp hết, thành Lạc Dương cũng bị một mồi lửa thiêu rụi, căn bản không thể lấy được lương thảo tại chỗ. Trước tình thế đó, vạn nhất Viên Thiệu dẫn quân sang tây, đánh qua Mạnh Tân, trong khi Hàn Phức lại đố kỵ chơi trò
“binh lương không kịp” sau lưng, thế coi như xong.
- Đệ rõ rồi chứ? - Viên Thiệu bỗng ngồi xuống: - Đừng tưởng ngoài mặt các tướng lũ lượt theo, mỗi bộ quân đến ta lại lo lắng thêm một phần. Lương thảo không thể tự cấp, lâu ngày tất sẽ sinh biến!
- Há lại có chuyện bớt xén? - Biết là không có ai khác, nhưng Tào Tháo vẫn hạ giọng nói thật nhỏ.
Viên Thiệu lắc lắc đầu: - Không có, nhưng Lưu Tử Huệ dưới trướng Ký Châu thường thư từ qua lại với người của ta, có nói Hàn Phức vô cùng bất mãn với việc phải cung cấp lương thảo. Thực tế, mấy ngày nay số lương thảo còn lại không đủ dùng quá năm ngày, cách năm ngày hắn lại cung cấp một lần, chỉ riêng việc này sao ta có thể yên tâm tiến sang tây?
- Hừ! Bản thân không có gan dụng binh, lại muốn hà khắc lương thảo với người khác, loại người ấy sao có thể làm nên đại sự? - Tào Tháo không kiềm chế được buông một câu trách mắng.
- Mấy hôm trước, bộ tướng Tịnh Châu là Trương Dương và Ư Phu La ở Hung Nô viết thư tới, muốn được quy phụ quân ta cùng thảo quốc tặc, nhưng bộ hạ của chúng rất đông, nên lương thảo càng cần nhiều, thực khiến ta không biết phải làm thế nào. -
Trương Dương cũng là duyện thuộc của Hà Tiến, vốn cùng một giuộc với Ngô
Khuông, năm xưa vì sợ hoạn quan mà đến Tịnh Châu mộ binh hai bận, không ngờ gặp phải khởi nghĩa Bạch Ba, đường xá bị cắt đứt, hắn đành suất binh mã chiêu mộ được đánh du kích với quân Bạch Ba, ra sức liều mạng với giặc, kết quả là lỡ bao đại sự.
Sau này xảy ra chuyện Đổng Trác, hắn chẳng còn đường trở về Lạc Dương, liền trở thành cánh quân sót lại của Hà Tiến trôi nổi bên ngoài. Cảnh ngộ của thiền vu Ư Phu La tộc Hung Nô cũng gần như vậy, năm xưa vì bộ tộc phản loạn mà ông ta phải lưu vong đến Lạc Dương xin viện binh. Hà Tiến bận việc tru diệt hoạn quan nên chưa để ý đến, sau đó quân Tây Lương về kinh, Ư Phu La sợ uy Đổng Trác, Đinh Nguyên lại lần nữa lưu vong, trở thành cây không gốc. Hai đội quân này về Hà Nội, rõ ràng là để kiếm lương ăn.
- Lương thảo không thể tự cấp, chuyện thảo nghịch rốt cuộc chỉ là nói suông. - Viên Thiệu nói đến đó, bỗng đưa mắt nhìn ra ngoài cửa sổ, thở than như tự nói với chính mình: - Nếu Ký Châu không ở dưới tay Hàn Văn Tiết, đã tốt hơn nhiều rồi…
Trước câu nói ý tứ sâu xa như thế, Tào Tháo tuyệt không dám biểu lộ thái độ của mình, vội lảng sang chuyện khác: - Thái phó đã mất, Đổng Trác lại không am hiểu chính sự, không biết ở Tây kinh ai sẽ lo việc ấy?
- Vương Doãn làm chức tư đồ, chính sự đều giao cho ông ấy.
- Vương Tử Sư… - Hình ảnh một kẻ rập khuôn máy móc lập tức xuất hiện trong đầu Tào Tháo: - Ông ta… nói sao đây… cương có thừa, mà nhu lại không đủ.
- Chẳng qua ông ta chỉ là lựa chọn cho có, kỳ thực đại quyền trong triều đều ở một tay Đổng Trác cả. Hoàng đế còn quá nhỏ không thể trừ diệt nghịch thần, thực là đáng tiếc.
- Viên Thiệu nghiêm mặt nói: - Ta thấy sở dĩ đại Hán chúng ta năm lần bảy lượt có gian tà nắm quyền làm ác, căn nguyên chính là hoàng đế lên ngôi khi còn quá nhỏ.
Dẫn đến chuyện hoạn quan loạn chính, ngoại thích chuyên quyền ngày càng khắc nghiệt, mới xảy ra biến cố như ngày nay.
- Không sai. - Điểm này Tào Tháo rất tán đồng.
- Nay Hoằng Nông vương đã chết, đương kim thiên tử chẳng qua là bù nhìn do Đổng Trác lập ra, ngài không được coi là chủ tể thực sự trong thiên hạ, chúng ta cũng phải lập một hoàng đế khác.
Câu ấy khiến Tào Tháo sợ giật mình: - Không được, không được! Danh không chính ngôn sẽ chẳng thuận, thế thì khác nào lập một triều đình khác. Trời không có hai mặt trời, dân không thể có hai vua, bách tính trong thiên hạ sẽ không biết theo ai, hành sự như vậy chắc chắn sẽ sinh loạn.
Viên Thiệu xua xua tay nói: - Mạnh Đức không cần cố chấp. Đổng Trác ở Tây kinh bạo ngược bách tính, không được lòng người. Hoàng đế do hắn lập tất nhiên cũng chẳng được lòng dân. Ta nghĩ kỹ rồi, chúng ta phò tá Đại tư mã Lưu Ngu lên làm vua.
Lưu Bá An tuổi cao đức trọng, chính sự nhân ái, làm lợi cho bách tính, dân chúng ở U Yến không ai không cảm ân đội đức, tiếng tăm bác ái truyền ra tận Tiên Ti, Ô Hoàn.
Phù ông ấy lên làm hoàng đế, bách tính tự nhiên sẽ quy tâm.
Tào Tháo liên tục lắc đầu, nói: - Lưu Bá An tuy có đức nhưng huyết thống với đương kim thiên tử đã xa, không thể được tông miếu thừa nhận. Đệ e lấy ông ta làm vua, kẻ sĩ hiếu loạn trong thiên hạ sẽ ầm ầm nổi lên, ai nấy phù lập các vương hầu trong tôn thất làm vua, tranh giành thế lực, đến lúc ấy mọi chuyện sẽ chẳng thể vãn hồi.
- Mạnh Đức chớ sợ, ta đã thương nghị với chư tướng bên ngoài cho đến các vị mục thú. Chẳng ai có dị nghị gì đâu, ta thấy việc này chắc chắn không gặp trở ngại gì. - Viên Thiệu cười ha hả nói: - Nếu lập vị này, quy chế triều đình sẽ lập lại, chính lệnh có thể thi hành, mà cấm lệnh có thể chặn được, chiếu chỉ ban xuống, quyền hạn chức trách rõ ràng, sẽ không còn kẻ nào ngăn được việc thảo tặc của chúng ta nữa.
- Vì sao thảo tặc? Một là để cứu lê dân khỏi cơn nước lửa, hai là để cứu hoàng đế khỏi chốn lao lung. Nếu lại lập một vua khác còn gọi gì là cần vương thảo nghịch, há chẳng phải là phù trợ kẻ khác đoạt chiếm thiên hạ ư? Ấy là giết gà lấy trứng vậy!
- Đệ chớ ngoan cố thế, phải hiểu lẽ biến thông chứ. - Viên Thiệu vẫn rất khách khí: - Hiện giờ đó đâu phải ý của riêng ta, mọi người đều nghĩ vậy cả.
Không phải mọi người đều nghĩ vậy, mà mọi người đều nói vậy thôi. Lúc thề thốt ai chẳng nói hay, nhưng ngày sau thế nào sao đoán biết trước được… Tào Tháo cố kìm nén tâm tình, nhưng vẫn cứng rắn nói: - Tội của Đổng Trác trùm khắp bốn bể, chúng ta tập hợp chúng nhân, phát động nghĩa quân mà xa gần chẳng ai không hưởng ứng, đó là vì lấy nghĩa mà lay động lòng người. Nay ấu chúa còn yếu ớt, bị gian thần khống chế, chưa mắc lỗi lầm vong quốc như Xương Ấp, thế mà bỗng dưng thay đổi, vậy thiên hạ ai có thể yên lòng? Chư quân cứ quay về bắc, mình ta tự hướng sang tây.
Viên Thiệu vô cùng kinh ngạc. “Chư quân cứ quay về bắc, mình ta tự hướng sang tây.” Câu ấy một lời hai nghĩa, vung một gậy mà làm gục cả đám, thực khiến ai nghe thấy cũng kinh hãi. Thấy Tào Tháo quyết liệt như vậy, cũng không tiện nói thêm gì, Viên Thiệu chỉ bảo: - Được rồi, việc này ngày sau ta lại bàn bạc. Đệ về cũng nghĩ thêm xem, có được không?
“Việc này há cần nghĩ lại?” Tào Tháo thuận miệng ừ một tiếng, rồi quên luôn chuyện ấy. Viên Thiệu đứng dậy đi đến cửa, vuột miệng nói: - Mấy ngày này có lúc ta đã