2. KTBC: KiÓm tra 15 phót:
* Đề: Hãy điền những cụm từ thích hợp vào chỗ trống để có một khái niệm chính xác về khái niệm sự việc và nhân vật trong văn tự sự .
(1) ..đ… ợc trình bày một cách cụ thể: sự việc xảy ra trong thời gian, địa điểm cụ thể do(2) ...thực hiện, có nguyên nhân, diễn biến, kết quả(3) ..đ
… … ợc xăp sếp theo một trật tự, diễn biến sao
cho thể hiện đợc t tởng mà ngời kể muốn biểu đạt.
(4).. là kẻ thực hiện các sự việc và là kẻ đ… ợc thể hiện trong văn bản(5) đóng vai trò chủ… yếu trong việc thể hiện (6) ..của văn bản(7) .chỉ giúp nhân vật chính hoạt động. Nhân vật chính… …
đợc thể hiện qua các mặt(8)………
* Đáp án: (1)Sự việc trong văn tự sự; (2)do nhân vật cụ thể; (3)sự việc trong văn tự sự; (4) nhân vật trong văn tự sự; (5)nhân vật chính; (6)t tởng; (7)nhân vật phụ; (8)tên gọi, lai lịch, tính nết, hình dáng, việc làm.
3. Bài mới: HĐ1. Khởi động
Hoạt động của Gv - Hs Nội dung cần đạt H§2:
- Gọi HS đọc
? Câu chuyện kể về ai?
? Trong phần thân bài có mấy sự việc chÝnh?
? Việc Tuệ Tĩnh u tiên chữa bệnh trớc cho chú bé nhà nông bị gãy đùi đã
nói lên phẩm chất gì của ngời thấy thuèc?
? Em hãy tìm những câu văn thể hiện tấm lòng của Tuệ Tình với ngời bệnh?
? Những việc làm và lời nói của Tuệ Tĩnh đã cho thấy Tuệ Tĩnh là ngời ntn?
- Là ngời có tấm lòng y đức cao đẹp.
Đó cũng là nội dung t tởng của truyện
⇒ đợc gọi là chủ đề.
? Vậy em hiểu chủ đề của bài văn tự sự là gì?
? Cho các nhan đề trong SGK, em hãy chọn nhan đề và nêu lí do?
? Em có thể đặt tên khác cho bài văn
đợc không?
? Bài văn tự sự trên gồm mấy phần, và mỗi phần có nhiệm vụ gì?
? Theo em, bài văn tự sự gồm có mấy phần? Nội dung của từng phần?
i. T ìm hiểu chủ đề và dàn bài của bài văn tù sù:
1. Chủ đề của bài văn tự sự:
a. Ví dụ: Bài văn mẫu SGK - 44 b. NhËn xÐt:
- Phần thân bài có 2 sự việc chính:
+ Từ chối việc chữa bệnh cho nhà giàu trớc.
+ Chữa bệnh cho con trai nhà nông dân.
- Sự việc thứ hai thể hiện:
+ Tấm lòng của ông đối với ngời bệnh: ai bệnh nặng, nguy hiểm hơn thì lo chữa trị tr- íc.
+ Thái độ hết lòng cứu giúp ngời bệnh.
- Những câu văn thể hiện tấm lòng của ông
đối với ngời bệnh:
+ Ông chẳng những mở mang ngành y dợc dân tộc mà còn là ngời hết lòng thơng yêu cứu giúp ngời bệnh.
+ Ta phải chữa gấp cho chú bé này, để chậm tất có hại.
+ Con ngời ta cứu giúp nhau lúc hoạn nạn, sao ông bà lại nói chuyện ân huệ.
Chủ đề là vấn đề chủ yếu mà ngời viết muốn đặt ra trong văn bản
- 3 Nhan đề trong SGK đều thích hợp nhng sắc thái khác nhau. Hai nhan đề sau trực tiếp chỉ ra chủ đề khá sát. Nhan đề thứ nhất không trực tiếp nói về chủ đề mà nói lên tình huống buộc thầy Tuệ Tĩnh tỏ rõ y đức của
ông. Nhan đề này hay hơn, kín hơn, nhan đề bộc lộ rõ quá thì không hay.
- Các nhan đề khác:
+ Một lòng vì ngời bệnh
+ Ai có bệnh nguy hiểm hơn thì chữa trớc cho ngời đó.
2 . Dàn bài của bài văn tự sự:
a. VD: Bài văn SGK - 44 b. NhËn xÐt:
- Bài văn gồm 3 phần - Nhiệm vụ:
+ Mở bài: Giới thiệu Tuệ Tĩnh( Giới thiệu chung về nhân vật và sự việc)
+ Thân bài: Diễn biến sự việc Tuệ Tĩnh u tiên chữa trị trớc cho chú bé con nhà nông dân bị gãy đùi rồi mới chữa cho con nhà quí
? Từ đây, em hãy rút ra dàn bài chung của văn tự sự
* HS đọcghi nhớ
* Bản đồ t duy
tộc.(kể diễn biến của sự việc) + Kết bài: Kết cục của sự việc * Ghi nhí : SGK - 45
HĐ3: II. l uyện tập Bài tập1: HS đọc y/c của bài tập
a. Chủ đề của truyện: Tố cáo tên cận thần tham lam bằng cách chơi khăm nó một vố. Chủ đề thể hiện tập trung ở việc ngời nông dân xin đợc phần thởng 50 roi và đề nghị chia đều phần thởng đó.
b. MB: Câu 1; TB: Từ ông ta...hai mơi nhăm roi; KB: Câu cuối.
c. So sánh với truyện Tuệ Tĩnh:
Truyện Tuệ Tĩnh MB: Nói rõ ngay chủ đề
KB: Có sức gợi bài hết mà thầy thuốc lại bắt dầu một cuộc chữa bệnh mới.
* Chủ đề: Tấm lòng y đức cao đẹp của Tuệ Tĩnh
Truyện Phần thởng MB: Chỉ giới thiệu tình huống KB: Viên quan bị đuổi ra, còn ngời nông dân đợc thởng.
* Chủ đề: Tố cáo tên cận thần tham lam băng cách chơi khăm nó một vố.
4 . Củng cố : - Chủ đề là gì ?
- Dàn bài của bài văn tự sự gồm mấy phần ? 5. Hớng dẫn học tập:
- Học bài, thuộc ghi nhớ.
- Hoàn thiện bài tập.
- Tìm chủ đề của các truyện: Thánh Gióng, Bánh... nói rõ cách thể hiện chủ đề của từng truyện?
- Lập dàn ý cho hai truyện trên? Xác định rõ 3 phần, các phần mở và kết có gì giống và khác nhau? Theo em, mỗi truyện hay nhất, hấp dẫn nhất là ở chỗ nào?
- Làm các bài tập ở sgk
_________________________________________________________________________
Mở bài:
Giới thiệu chung vÒ nh©n vËt và sự việc
Kết bài:
KÕt thóc sự việc Thân bài:
kÓ diÔn biến của sự việc
Dàn bài bài văn tự sự
Tiết 15: Ngày soạn : 18 / 9 / 2012 Ngày dạy: 19 /9/2012
Chủ đề và dàn bài của bài văn tự sự
I. MỨC ĐỘ CẦN ĐẠT
- Hiểu thế nào là chủ đề và dàn bài của bài văn tự sự.
- Hiểu mối quan hệ giữa sự việc và chủ đề.
II. TRỌNG TÂM KIẾN THỨC, KỸ NĂNG 1. Kiến thức
- Yêu cầu về sự thống nhất trong một văn bản tự sự.
- Những biểu hiện của mối quan hệ giữa chủ đề, sự việc trong bài văn tự sự.
2. Kỹ năng:
Tìm chủ đề, dàn bài và viết được phần mở bài cho bài văn tự sự.
III. Chuẩn bị:
1. Giáo viên: - Soạn bài, đọc sách giáo viên và sách bài soạn.
- Phơng pháp: Nêu vấn đề, vấn đáp - Kỹ thuật: động não
2. Học sinh: + Soạn bài C. Các b ớc lên lớp 1. ổn định tổ chức.
2. Bài cũ: Chủ đề là gì? Dàn bài văn tự sự có mấy phần ?nêu nhiệm vụ của từng phần?
Hoạt động của gv- hs Nội dung cần đạt GV. Chủ đề là gì?
HS. Trả lời
GV. Dàn bài của bài văn tự sự có mấy phần? Nêu nội dung từng phần?
HS. Trình bày bằng sơ đồ tư duy
HS. Đọc yêu cầu của bài 1 Cả lớp thảo luận
I. Củng cố lí thuyết 1. Chủ đề:
Chủ đề là vấn đề chủ yếu mà ngời viết muốn
đặt ra trong văn bản
2. Dàn bài của bài văn tự sự:
Dàn bài của bài văn tự sự
II. Luyện tập HĐ3
Bài tập1: HS đọc y/c của bài tập
a. Chủ đề của truyện: Tố cáo tên cận thần tham lam bằng cách chơi khăm nó một vố.
Mở bài:
Giới thiệu chung vÒ nh©n vËt và sự việc
Kết bài:
KÕt thóc sự việc Thân bài:
kÓ diÔn biến của sự việc
Chủ đề thể hiện tập trung ở việc ngời nông dân xin đợc phần thởng 50 roi và đề nghị chia đều phần thởng đó.
b. MB: Câu 1; TB: Từ ông ta...hai mơi nhăm roi; KB: C©u cuèi.
c. So sánh với truyện Tuệ Tĩnh:
Truyện Tuệ Tĩnh MB: Nãi râ ngay chủ đề
KB: Có sức gợi bài hết mà thầy thuốc lại bắt dầu mét cuéc ch÷a bệnh mới.
* Chủ đề: Tấm lòng y đức cao đẹp của Tuệ Tĩnh
Truyện Phần th- ởng
MB: Chỉ giới thiệu t×nh huèng
KB: Viên quan bị
đuổi ra, còn ngời nông dân đợc th- ởng.
* Chủ đề: Tố cáo tên cận thần tham lam băng cách chơi khăm nó một vè.
4 . Củng cố :
- Chủ đề là gì ?
- Dàn bài của bài văn tự sự gồm mấy phần
5. H ớng dẫn học tập :
- Học bài, thuộc ghi nhớ.
- Hoàn thiện bài tập. Vẽ sơ đồ tư duy chủ đề và dàn bài của bài văn tự sự.
- Chuẩn bị làm bài viết số 1:
* Tham khảo các đề sau đây:
- Đề 1: Kể lại một truyện truyền thuyết bằng lời văn của em.
Tiết 16 Ngày soạn: 18 / 9 / 2012
Ngày dạy: 19/9/2012
Tìm hiểu đề và cách làm bài văn tự sự.
I. MỨC ĐỘ CẦN ĐẠT
Biết tìm hiểu đề và cách làm bài văn tự sự.
II. TRỌNG TÂM KIẾN THỨC, KỸ NĂNG 1. Kiến thức
- Cấu trúc, yêu cầu của đề văn tự sự (qua những từ ngữ được biểu đạt trong đề) - Tầm quan trọng của việc tìm hiểu đề, lập dàn ý khi làm bài văn tự sự.
- Những căn cứ để lập ý và lập dàn ý.
2. Kỹ năng:
- Tìm hiểu đề: đọc kĩ đề, nhận ra những yêu cầu của đề và cách làm một bài văn tự sự.
- Bước đầu biết dùng lời văn của mình để viết bài văn tự sự.
III. Chuẩn bị : -Gv: + Soạn bài
+ Đọc sách giáo viên và sách bài soạn.
+ Bảng phụ viết các đề văn - Hs: + Soạn bài
IV. Các b ớc lên lớp : 1. ổn định tổ chức
2. Kiểm tra bài cũ:
Chủ đề là gì? Dàn bài của bài văn tự sự gồm mấy phần? Vẽ sơ đồ tư duy 3. Bài mới.
HĐ1. Khởi động
Trớc khi bắt tay vào viết bài văn tự sự ta cần phải có những thao tác gì? Làm thế nào để viết đợc bài văn tự sự đúng và hay? Bài học hôm nay sẽ giúp các em hiểu rõ điều đó.
Hoạt động của Gv-Hs Nội dung cần đạt
Hoạt động 2:
- GV treo bảng phụ
? Lời văn đề 1 nêu ra những yêu cầu gì về thể loại? Nội dung?
? Các đề 3, 4, 5, 6 không có từ kể có phải là đề tự sự không? Vì sao?
? Đó là sự việc gì? Chuyện gì? Hãy gạch chân các từ trọng tâm của mỗi đề?
I. đề, tìm hiểu đề và cách làm bài văn tù sù:
1. Đề văn tự sự ( tìm hiểu đề)
a. Ví dụ: Các VD trong SGk - Tr 47 §Ò: 1, 2, 3, 4, 5, 6.
b. NhËn xÐt:
- Lời văn đề 1 nêu ra các yêu cầu + Thể loại: kể
+ Nội dung: câu chuyện em thích + Ngôn ngữ: lời văn của em
- Các đề 23,4,5,6 không có từ kể nhng vẫn là đề tự sự vì đề yêu cầu có chuyện, có việc.
- Gạch chân các từ trọng tâm trong mỗi đề:
Chuyện về ng ời bạn tốt , chuyện kỉ niệm thơ ấu, chuyện sinh nhật của em, chuyện quê em đổi
? Trong các đề trên, em thấy đề nào nghiêng về kể ngời?
? Đề nào nghiêng về kể việc?
? Đề nào nghiêng về tờng thuật?
? Ta xác định đợc tất cả các yêu cầu trên là nhờ đâu?
- Tất cả các thao tác ta vừa làm: đọc.
gạch chân các từ trọng tâm, xác định yêu cầu về nội dung... là ta đã thực hiện bớc tìm hiểu đề.
? Vậy em hãy rút ra kết luận: khi tìm hiểu
đề ta cần phải làm gì?
- Đề văn tự sự có thể diễn đạt thành nhiều dạng: tờng thuật, kể chuyện, tờng trình;
có thể có phạm vi giới hạn hoặc không giới hạn. Cách diễn đạt các đề khác nhau:
lộ hoặc ẩn.
* Đọc ghi nhớ 1
* Gọi HS đọc đề
? Đề đã đa ra yêu cầu nào buộc em phải thực hiện? Đề thuộc thể loại gì? Nội dung của đề yêu cầu em làm gì?
? Sau khi xác định yêu cầu của đề em dự
định chọn chuyện nào để kể?
? Em chọn truyện đó nhằm thể hiện chủ
đề gì?
- VD nếu em chọn truyện Thánh Gióng em sẽ thể hiện nội dung nào trong số nh÷ng néi dung sau ®©y:
- Ca ngợi tinh thần đánh giặc quyết chiến, quyết thắng của Gióng.
- Cho thấy nguồn gốc thần linh của nhân vật và chứng tỏ truyện là có thật.
? Nếu định thể hiện nội dung 1 em sẽ chọn kể những việc nào? Bỏ việc nào?
? Nh vậy em thấy kể lại truyện có phải chép y nguyên truyện trong sách không?
Ta phải làm thế nào trớc khi kể:
* Chú ý: Khi chọn nội dung để kể, phải tập trung chủ yếu vào sự việc chính định kể, những sự việc khác chỉ kể lớt qua và phải kể bằng lời văn của mình
mới, chuyện em đã lớn.
- Trong các đề trên:
+ Đề nghiêng về kể ngời: 2,6 + Đề nghiêng về kể việc: 3,4,5 + Đề nghiêng về tờng thuật: 3,4,5
- Muốn xác định đợc các yêu cầu trên ta phải bám vào lời văn của đề ra.
Khi tìm hiểu đề văn tự sự cần: tìm hiểu kĩ lời văn của đề để nắm vững yêu cầu của đề bài
* Ghi nhí 1: SGK - Tr48 2. Cách làm bài văn tự sự:
- Cho đề văn: Kể một câu chuyện em thích bằng lời văn của em
a. Tìm hiểu đề:
- Thể loại: kể
- Nội dung: câu chuyện em thích b. LËp ý: Cã thÓ:
- Lựa chọn câu chuyện ST, TT + Chọn nhân vật
+ Sự việc chính: ST chiến thắng TT.
- Nếu là chuyện TG: Là tinh thần quyết chiến của Gióng.
- Hay Sự tích hồ Gơm nên chọn sự việc trả
kiÕm
Lập ý là xác định nội dung sẽ viết theo yêu
- Tất cả những thao tác em vừa làm là thao tác lập ý.
? Vậy em hiểu thế nào là lập ý?
? Với những sự việc em vừa tìm đợc trên, em định mở đầu câu chuyện nh thế nào?
? Phần diễn biến nên bắt đõự từ đâu?
? Phần kết thúc nên kể đến chỗ nào?
? Ta có thể đảo vị trí các sự việc đợc không? Vì sao?
- Nh vậy việc sắp xếp các sự việc để kể theo trình tự mở - thân - kết ta gọi là lập dàn ý. Kể chuyện quan trọng nhất là biết xác định chỗ bắt đầu và kết thúc.
? Vậy thế nào là lập dàn ý?
? Muốn làm bài văn hoàn chỉnh khi đã
lập dàn ý ta phải làm thế nào?
- Lu ý viết bằng lời văn của mình tức là diễn đạt, dùng từ đặt câu theo ý mình, không lệ thuộc sao chép lại văn bản đã
có hay bài làm của ngời khác.
? Từ các ý trên, em hãy rút ra cách làm một bài văn tự sự?
H§3
cầu của đề, xác định: nhân vật, sự việc, diễn biến, kết quả và ý nghĩa của câu truyện
c. Lập dàn ý: Truyện Thánh Gióng * Mở bài: Giới thiệu nhân vật:
* Thân bài:
- TG bảo vua làm cho ngựa sắt, roi sắt.
- TG ăn khoẻ, lớn nhanh.
- Khi ngựa sắt và roi sắt đợc đem đến, TG vơn vai...
- Roi sắt gẫy lấy tre làm vũ khí
- Thắng giặc, Gióng bỏ lại áo giáp sắt bay về trêi
* KL: Vua nhớ công ơn phong là Phù Đổng thiên Vơng và lập đền thờ ngay tại quê nhà.
Lập dàn ý: là sắp xếp việc gì kể trớc, việc gì
kể sau để ngời đọc theo dõi đợc câu chuyện và hiểu ý định của ngời viết
d. Viết bài: bằng lời văn của mình - Mở bài
- Thân bài - KÕt luËn
* Ghi nhí: SGK - Tr48 II
. l uyện tập
Hs luyện tập viết bài
3. Củng cố : Em hãy cho biết cách làm bài văn tự sự ? 5. H ớng dẫn học tập:
- Học bài, thuộc ghi nhớ.
- Hoàn thiện bài tập.
- Tập lập dàn ý một số đề kể chuyện tự chọn
- Ôn tâp phơng thức biểu đạt kiểu vb tự sự. Giờ sau viết bài số1