Ngôn từ của bạn sẽ phản ánh và định hướng cuộc đời bạn.
- Anthony Robbins Có thể bạn sẽ nghĩ: “Từ ngữ thì có gì liên quan đến thái độ sống, đến cuộc sống của chúng ta?” Nhưng thực ra, những ngôn từ mà bạn dùng hàng ngày lại có một sức mạnh mà ngay cả chính bạn cũng không ngờ.
Ngôn từ có thể giúp chúng ta định hình một tương lai tươi sáng, có thể khiến ta nản lòng trước những khó khăn xảy đến hay bỏ qua cơ hội tiềm ẩn sau những lần thất bại. Ngôn từ củng cố niềm tin trong bạn, và qua đó sẽ tạo nên tương lai của bạn. Đó là một chuỗi các yếu tố có liên quan
với nhau:
Ý tưởng → Ngôn từ → Niềm tin → Hành động → Kết quả
Thử lấy ví dụ như trường hợp của Tom, một người bạn thân của tôi hiện nay đang phụ trách mảng dịch vụ khách hàng cho một công ty tư vấn. Mặc dù rất có năng lực nhưng Tom vẫn không cảm thấy tự tin khi tiếp xúc với khách hàng.
Cảm giác mất tự tin luôn ám ảnh khiến anh hay dằn vặt và trách cứ bản thân, đôi lúc anh muốn trốn tránh áp lực công việc. Rồi những ý nghĩ tiêu cực đó dần chuyển sang ngôn từ hằng ngày của Tom. Anh thường tâm sự với bạn bè:
“Mình khó có thể trở thành một người bán hàng tốt được”, “Mình không sao tạo được mối quan hệ tốt với những khách hàng tiềm năng”.
Và những ý nghĩ này dần ăn sâu vào tiềm thức của Tom. Anh thật sự tin là
mình khó có thể trở thành một người bán hàng giỏi được. Và những suy nghĩ đó bắt đầu tác động đến hành động của Tom. Anh làm việc một cách thờ ơ và thiếu nỗ lực bởi anh cho rằng dù có cố gắng bao nhiêu đi nữa, mình vẫn không thể thành công. Tom cố thu mình trong cái vỏ bọc của một kẻ tự ti và tự cho rằng mình không thể đáp ứng yêu cầu của công việc. Và chắc bạn cũng hiểu vì sao công việc của Tom ngày càng sa sút để rồi sau cùng anh buộc phải nghỉ việc.
Mọi việc chắc chắn sẽ khác đi nếu Tom biết hướng mình đến những ý tưởng tích cực, củng cố ý tưởng đó bằng những ngôn từ tích cực, từ đó sẽ tạo ra một niềm tin mạnh mẽ trong nội tâm. Và đương nhiên là Tom phải kiên trì với những hành động cùng niềm tin đã có để từng bước đạt được kết quả
tốt hơn.
Bạn không nên coi thường vai trò của ngôn từ bởi từ ngữ tiêu cực là một trong những yếu tố góp phần làm nên thất bại của bạn. Khi bạn quá chú tâm vào những sự việc, những con người, những câu nói làm bạn phiền lòng, bạn sẽ bị phiền lòng thực sự và bị ảnh hưởng lớn.
Hãy để mọi phiền muộn ra xa, bạn sẽ nhìn rõ hơn, đúng với phạm vi của nó và nó không thể choáng ngợp tâm trí bạn được. Có những người luôn nhìn thấy hướng đi khi xung quanh xảy ra toàn những điều tồi tệ. Vấn đề là ta biết hướng suy nghĩ của chúng ta đến điều có lợi nhất cho tinh thần chúng ta.
Năng lực bắt đầu bằng cảm giác mình có khả năng
Tôi hoàn toàn không phải là một
người có khả năng sửa chữa các vật dụng trong gia đình. Đối với tôi, việc sửa một vòi nước bị hỏng cũng khó như thể đang phải leo lên đỉnh Everest vậy.
Sửa chữa đồ mộc hay đồ điện trong nhà ư? Tôi cũng không thể. Phải thú nhận là tôi không thích đụng tay vào những công việc của một anh sửa chữa đồ gia dụng.
Mỗi khi cần phải sửa chữa một đồ vật bị hỏng nào đó, tay chân tôi cứ cuống cả lên và sự tự tin trong tôi bỗng dưng biến mất. Tôi biết là những đồ gia dụng đó rất đơn giản và mình có thể làm được điều gì đó trong khả năng, nhưng chẳng hiểu vì sao tôi lại không thể nào làm được công việc đó. Và rốt cục, vợ tôi phải bỏ công lọ mọ nghiên cứu rồi giảng giải lại cho tôi.
Ngôn từ là thứ vũ khí lợi hại nhất mà con người sử dụng.
- Rudyard Kipling Tôi không cho mình là người thông minh, nhưng dù sao, một người đàn ông có kiến thức như tôi lại không thể làm công việc bình thường như vậy là một điều thật lạ lùng. Hay bởi trong tôi thiếu một tố chất nào đó cần thiết cho công việc này? Tôi tin chắc là không phải như vậy.
Nhưng giờ đây tôi đã hiểu ra tất cả.
Trong suốt bốn mươi năm qua tôi luôn tự nghĩ rằng “mình không có năng khiếu kỹ thuật”, và “không thể đảm nhận được những công việc liên quan đến lĩnh vực đó”. Và tôi đã sống với những ý nghĩ hèn kém, lười nhác đó, khiến tôi không giúp gì được cho gia đình và người thân của mình trong những công việc sửa chữa đơn giản như vậy.
Cách nghĩ của một nhà khoa học
Kent Cullers là một tiến sĩ vật lý chuyên nghiên cứu nền văn minh ngoài vũ trụ. Khi nhắc đến Kent, tôi không muốn đề cập đến những thành quả hay những cống hiến to lớn của ông đối với nền khoa học mà tôi chỉ muốn nói đến sức mạnh tinh thần của ông mà nhờ nó, một người mù lòa như ông đã vượt qua khó khăn, thử thách để làm nên nhiều điều có ích, cho khoa học và cho cuộc đời.
Kent luôn nghĩ rằng căn bệnh mù lòa của ông chỉ là “một chút khó khăn không đáng kể”, “một chút bất tiện” và nếu hiểu theo nghĩa thông thường thì có lẽ chúng ta sẽ cho rằng Kelly đang bị một chứng mất ngủ hay đau đầu nào đó mà thôi. Bằng cách dùng những ngôn từ như vậy, Kent Cullers đã củng cố niềm tin cho mình để đạt được những kết quả tuyệt diệu. Ông không cho phép bất cứ
điều gì làm giới hạn khả năng của mình để vượt qua những trở ngại và đạt được điều vô cùng khó khăn ngay cả với những người sáng mắt.
Bạn đang phải đối mặt với những trở ngại nào trong cuộc sống? Hãy nghĩ đến phần sức mạnh tiềm ẩn trong con người bạn, khơi dậy nó bằng những ý nghĩ tích cực để vượt qua những trở ngại đó.
Có nên chia sẻ những suy nghĩ của mình với người khác?
Khi tôi nói về hiệu quả của việc dùng những ngôn từ tích cực nhằm tự thúc đẩy bản thân đạt những mục tiêu mong muốn, bạn có thể sẽ nghĩ “Có nên chia sẻ những điều mình mong muốn với những người khác hay không?” Bạn sợ rằng nếu nói ra những điều ấy, có thể họ sẽ nghĩ bạn là người khoác lác và buông ra những câu chê trách, mỉa
mai…
Để tránh những suy nghĩ như vậy, bạn thử bắt đầu bằng cách tự nói với chính mình. Dù sao thì không ai có thể nghe mà chê cười bạn.
Khi bạn liên tục lắng nghe và cảm nhận, những ngôn từ tích cực sẽ trở thành một phần trong suy nghĩ và dần dần ăn sâu vào tiềm thức của bạn.
Tuy nhiên, hãy luôn nhớ rằng, chia sẻ những mục tiêu của mình với người khác là một chuyện cần nên xem xét kỹ.
Tôi chiêm nghiệm một điều rằng, đừng bao giờ chia sẻ ý nghĩ, mục tiêu của mình với những người có thái độ sống tiêu cực bởi bạn sẽ chỉ nhận được những lời can gián, bàn lùi, những lời mỉa mai, châm chọc. Họ không hề có mục tiêu hay mơ ước nào rõ rệt, và họ càng không bao giờ muốn người khác
thành đạt hơn mình. Bạn chỉ nên trao đổi kế hoạch của mình với người có khả năng đưa ra những ý kiến không ngoan về đề tài đó. Nếu bạn đã quyết định thực hiện một công việc, tốt nhất là không nên để mình bị ảnh hưởng bởi ý kiến của người khác – nhất là khi đấy là người suốt đời chỉ biết thi hành theo mệnh lệnh của một ai đó – vì bạn có thể bị ảnh hưởng và rồi sẽ ngần ngại về quyết định của mình.
Đương nhiên là cũng có những ích lợi từ việc chia sẻ các mục tiêu. Trước hết phải biết chắc chắn rằng người bạn định chia sẻ có thái độ sống tích cực, sẵn sàng hỗ trợ cho những mục tiêu của bạn, một người biết động viên, chia sẻ và biết phấn khởi với những thành công của bạn. Người đó có thể là một người bạn, một người thân, hoặc cũng có thể là một người hoàn toàn xa lạ đã đến với
bạn vì sức hút tích cực tỏa ra từ bạn.
Chia sẻ mục tiêu với đồng nghiệp cũng là một việc rất quan trọng. Ví dụ, ở công ty X nào đó, một giám đốc bán hàng đang muốn tăng doanh số bán hàng lên 20%. Rõ ràng, để đạt được chỉ tiêu đề ra, anh ta cần phải chia sẻ với mọi người trong nhóm của mình.
Cho dù đã nỗ lực sử dụng những ngôn từ tích cực để thúc đẩy bản thân đạt những mục tiêu mong muốn, đã cùng chia sẻ, tranh luận với những người có suy nghĩ tích cực, biết đưa ra những giải pháp sáng tạo đồng thời có khả năng hình dung trước khó khăn có thể nảy sinh, bạn cũng không nên quên rằng cũng có lúc bạn sẽ thất bại nếu không quan tâm đến ý kiến đóng góp của họ.
Ngôn từ và trách nhiệm
Trong một số trường hợp, có thể bạn
muốn chia sẻ với ai đó quyết định của mình nhằm nhấn mạnh trách nhiệm của bạn với quyết định đó. Nói cách khác, nếu như tôi kể cho bạn nghe về việc tôi muốn mua một chiếc xe, điều đó có nghĩa là tôi sẽ phải từng bước thực hiện dự định mua xe đó. Trong nhiều nghiên cứu tâm lý, người ta gọi đó là cách hành xử theo kiểu “cuốn chiếu”.
Đôi khi, cách duy nhất để thúc đẩy mình tiến lên trong cuộc sống và hoàn thành một mục tiêu đầy thử thách là cắt đứt mọi con đường thối lui. Chỉ có tiến lên, không còn đường nào khác!
Một ví dụ ấn tượng hơn là chuyện về Zig Ziglar, một chuyên gia bậc thầy về nghệ thuật bán hàng và cũng là một diễn giả giỏi về việc động viên tinh thần.
Ziglar đã quyết định phải đi ăn kiêng để giảm cân trong thời gian ông đang viết
cuốn See You at the Top – Hẹn gặp bạn ở đỉnh cao.
Trong cuốn sách này ông khẳng định trọng lượng hiện tại của mình chỉ có 165 cân Anh, tức là giảm đi 37 cân so với 10 tháng trước đó – thời điểm ông tuyên bố với mọi người rằng ông sẽ bằng mọi cách để giảm trọng lượng của mình đi 37 cân. Bằng cách phát biểu những lời quả quyết như thế trước hàng ngàn độc giả, Zig đã buộc mình phải nỗ lực để giảm cân. Đúng như những gì đã tuyên bố, ông đã thành công.
Ngôn từ tác động đến cảm xúc của bạn
Trong cuốn sách nổi tiếng Awaken the Giant Within – Đánh thức Người khổng lồ trong bạn, Anthony Robbins đã dành hẳn một chương để nói về sức mạnh của ngôn từ - đó là cách mà chúng ta sử dụng vốn từ vựng của mình
để tác động đến cảm xúc, niềm tin cũng như hiệu quả trong công việc và cuộc sống. Tôi không hoàn toàn đồng ý với tất cả mọi luận thuyết của Robbins, nhưng những nhận định của ông về sức mạnh của ngôn từ là rất đáng chú ý.
Robbins tin rằng một số từ có những tác động nhất định đến cường độ cảm xúc của chúng ta.
Việc chọn lựa ngôn từ tích cực giúp bạn định hướng rõ con đường đến với thành công.
- Jeff Keller Ví dụ như khi bạn bị ai đó lừa dối, sẽ chẳng có gì đáng để ý nếu bạn nói là bạn đang “rất giận” hay “rất buồn”, nhưng nếu bạn dùng những từ như “sôi máu lên”, “điên tiết” hay “nổi điên lên” – thái độ và hành vi của bạn sẽ hoàn toàn khác hẳn. Máu của bạn như sôi lên, mặt bạn đỏ bừng và bạn muốn bùng phát
cơn giận này cho hả dạ.
Nhưng nếu bạn chỉ dùng những từ ngữ nhẹ nhàng như “phiền lòng” hay
“phật ý”, cường độ cảm xúc của bạn sẽ hạ xuống và bạn không hề có cảm giác muốn bùng nổ. Trên thực tế, khi bạn chỉ nói là “mình chỉ hơi buồn mà thôi”, những cảm giác bực bội sẽ nhanh chóng tan biến và bạn cảm thấy vui vẻ, thoải mái hơn.
Những ngôn từ nhẹ nhàng, dễ nghe sẽ tạo hưng phấn và nâng tâm hồn bạn lên một mức độ cao hơn, đồng thời cũng tạo ra những tác động tích cực đến những người xung quanh.
Một khi bạn xử dụng ngôn từ một cách có ý thức là bạn đã chọn cho mình một thái độ sống tích cực hơn. Những người xung quanh cũng sẽ đối xử với bạn một cách khác hẳn và mặc nhiên,
bạn cũng thay đổi nhận thức về bản thân mình.
Diễn giải cụ thể về cách sử dụng ngôn từ
Hãy thử nhìn lại quãng thời gian đã qua, có khi nào và trong hoàn cảnh nào bạn từng dùng đến những câu như “tôi không thể”, “tôi không làm được”, “tôi chưa từng làm…” hay “không được đâu”? Phần đông chúng ta thường phát ngôn những câu đại loại như:
Tôi không thể làm được
Tôi không giỏi về điều đó, đó không phải là chuyên môn của tôi
Tôi không thể xoay xở được…
Không được đâu, tôi chưa từng…
Việc sử dụng những ngôn từ tương tự như vậy trong một thời gian dài đồng nghĩa với việc bạn đã tự áp đặt hình
ảnh của sự thất bại và sự khuất phục trong tâm trí mình. Mọi sự đều do thái độ của bạn mà ra. Và nếu bạn luôn nhìn cuộc sống qua một lăng kính bám đầy bụi bẩn, bạn sẽ chỉ dùng những ngôn từ tiêu cực và kết quả sẽ chỉ là tồi tệ, không thể khác. Tuy nhiên, bạn hoàn toàn có thể kiểm soát ngôn từ của mình – nghĩa là bạn hoàn toàn có khả năng tạo dựng một niềm tin tích cực để đạt được những kết quả mong muốn. Trước hết là phải nhận thức. Hãy nhìn lại những ngôn từ bạn đã sử dụng trong bốn lĩnh vực chính trong cuộc đời bạn – các mối quan hệ, tài chính, công việc và sức khỏe.