PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU DƯỢC XÃ HỘI HỌC NGÔ THỊ THU HẰNG 1 MỤC TIÊU • Trình bày được cách xây dựng đề cương nghiên cứu trong dược xã hội học • Trình bày được một số phương pháp nghiên cứu
Trang 1PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
DƯỢC XÃ HỘI HỌC
NGÔ THỊ THU HẰNG
1
MỤC TIÊU
• Trình bày được cách xây dựng đề cương
nghiên cứu trong dược xã hội học
• Trình bày được một số phương pháp
nghiên cứu trong dược xã hội học
3
ĐẠI CƯƠNG
•Nghiên cứu ?
– nghiên cứu khoa học là một hoạt động của con người nhằm mở rộng tri thức qua các phương pháp khoa học
• Điều kiện
– Mục tiêu và phương pháp
• Mục đích ?
– Khám phá ra các thông tin hay các nguyên
lý liên hệ (tri thức mang tính phổ quát)
CÁCH ĐẶT CÂU HỎI NGHIÊN CỨU
• Nguồn gốc của câu hỏi nghiên cứu
– Khảo cứu tài liệu /Bài báo khoa học chuyên ngành
• Các báo cáo của các nhóm WHO, OECD, WB, các nhóm NGO
– Vai trò của người thầy, cô – Ý tưởng mới
– Tưởng tượng
Trang 2CÁCH ĐẶT CÂU HỎI NGHIÊN CỨU
• Các tiêu chuẩn của 1 câu hỏi nghiên cứu
– Khả thi
– Thú vị
– Tính mới
– Đạo đức
– Có liên quan
5
ĐẠO ĐỨC NGHIÊN CỨU
• Tội ác chiến tranh - (đầu những năm 1940)
• Nghiên cứu Bệnh Giang mai ở Tuskegee (1932-1972)
• Nghiên cứu Willowbrook - (1963-1966)
• Nghiên cứu Milgram Obedience (đầu những năm
1960)
6
CÁC NGUYÊN TẮC CƠ BẢN
• Không gây hại cho những người tham gia nghiên cứu
• Tự nguyện tham gia
• Giữ bí mật các tin tức thu thập được từ những người tham gia
• Giữ tính khách quan và phẩm chất trung thực chuyên nghiệp trong thực hiện nghiên cứu và công bố kết quả
7
XÂY DỰNG ĐỀ CƯƠNG NGHIÊN CỨU
1 Mục đích nghiên cứu
• Kết quả cuối cùng đạt được khi thực hiện
đề tài nghiên cứu
– Nghiên cứu cái gì?
– Thông tin thực nghiệm nào cần thu thập?
– Các quan hệ XH nào là đối tượng NC?
– Ý nghĩa khoa học của đề tài?
8
Trang 3XÂY DỰNG ĐỀ CƯƠNG NGHIÊN CỨU
2 Tổng quan tài liệu
• Yêu cầu
– Tính mới (số liệu mới, mô hình mới, hiện
tượng xã hội mới, quan hệ xã hội mới…)
– > Tham khảo tài liệu liên quan?
9
XÂY DỰNG ĐỀ CƯƠNG NGHIÊN CỨU
3 Xây dựng phương pháp nghiên cứu
• Lựa chọn phương pháp nghiên cứu thích
hợp
• Phương pháp NC được chú ý, đánh giá
cao
XÂY DỰNG ĐỀ CƯƠNG NGHIÊN CỨU
4 Hoạch định các bước thực hiện đề tài
• Nhân lực
• Vật lực
• Thời gian
• Các đối tác
• Cơ sở liên quan
5 Kết luận, đánh giá
11
Xác định vấn đề NC Tổng quan tài liệu
Xây dựng mục tiêu NC
Tổng quan các khái niệm và lý thuyết
Tổng quan các kết quả nghiên cứu trước đó
Xây dựng pp nghiên cứu Xây dựng mục tiêu NC Hoạch định đề tài NC bao gồm cả chọn mẫu Thực hiện đề án NC Phân tích đánh giá dữ liệu thu
thập
Trang 4MỘT SỐ PHƯƠNG PHÁP NC
1 Hồi cứu số liệu:
• Số liệu: cung cấp bởi cơ sở khảo sát
– Phân loại số liệu
• Cần thiết?
• Độ tin cậy cao?
– Xử lý số liệu
• Phương pháp thống kê đơn giản
13
MỘT SỐ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
2 Quan sát
• Nghe, nhìn, thiết bị hỗ trợ
• Ưu
– Thông tin trung thực
– Không bị chi phối bởi yếu tố chủ quan, tâm sinh lý của
đối tượng khảo sát
• Nhược
– Độ tin cậy thấp (tính chính xác của thông tin)
– Đại diện ít
• Ứng dụng
– Nghiên cứu Marketing dược phẩm
• Quan sát biểu hiện quảng cáo, nhà thuốc, hội trợ triển lãm
14
MỘT SỐ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
3 Điều tra
• Phỏng vấn
– Chú ý đến các yếu tố tác động đến độ tin cậy của thông tin
– Yêu cầu của người phỏng vấn
• Tôn trọng sự trả lời của đối tượng không để thiên kiến của mình định hướng cho sự trả lời của đối tượng
– Không gợi ý, trích dẫn hoặc chặn trước 1 ý kiến nào đó
15
Phỏng vấn
Câu hỏi có chuẩn bị trước
Câu hỏi có chuẩn
bị một ít
Câu hỏi không có chuẩn bị
Hỏi trực tiếp
Hỏi gián tiếp (điện thoại, email)
Hỏi qua nhóm trọng điểm
16
Trang 5MỘT SỐ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
3 Điều tra
• Điều tra bằng phiếu
– Quan trọng trong 1 số nghiên cứu QLD
– Xây dựng bộ câu hỏi
• Khoa học
• Nghệ thuật
17
Phiếu điều tra
Câu
hỏi
đóng
Câu
hỏi
mở
Câu hỏi tùy chọn
Phát phiếu thu ngay
Phát phiếu hẹn ngày thu
Phát phiếu cho nhóm
MỘT SỐ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• Anh/chị có muốn đổi nghề được không?
• Nhà nước, SYT phải có chính sách gì đối với ngành Dược?
19
MỘT SỐ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• Các câu hỏi cùng một nội dung
– Diễn đạt khác nhau – Đặt ở nhiều vị trí khác nhau (kiểm tra độ tin cậy)
Trang 6MỘT SỐ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• Các câu hỏi cùng một nội dung
– Ví dụ: tính chủ động sáng tạo trong việc
• Trong công tác chuyên môn, Anh/chị được tự do
quyết định kế hoạch thực hiện hay hoàn toàn phụ
thuộc vào chỉ đạo của cấp trên
• Anh/chị có khả năng tham gia vào việc xây dựng
các kế hoạch, mục tiêu của tổ chức không?
• Vị trí công tác cho bạn các quyền gì
• Anh/chị có thường xuyên phát huy sáng kiến, chủ
động sáng tạo trong công việc hàng ngày
21
MỘT SỐ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
3 Điều tra
• Điều tra bằng phiếu
– Kỹ thuật
• Phát phiếu thu ngay
• Gửi gián tiếp qua bưu điện
• => chọn hình thức nào?
22
MỘT SỐ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
3 Điều tra
• Thực nghiệm xã hội học
– Định lượng đối tượng NC – Mô hình thực nghiệm bị chi phối bởi các yếu tố ngoại cảnh
– => loại bớt – Áp dụng trong QLD
• Kiểm chứng mô hình quản lý mới
23
Phương pháp nghiên cứu
Thực hiện
Hồi cứu số liệu Nghiên cứu tư liệu, thu thập, phân
loại dựa trên các tiêu chí định trước,
sử dụng các phương pháp đánh giá, so sánh đơn thuần hay toán học
Quan sát điều tra
Quan sát, điều tra, phỏng vấn, hội thảo, phiếu hỏi, trắc nghiệm…
Thực nghiệm xã hội học
Quan sát thực tế, thiết lập mô hình,
áp dụng mô hình vào thực tiễn, kiểm định với mẫu chứng
24
Trang 7pháp
Tính trung
thực của
thông tin
Độ tin cậy của thông tin
Tính khái quát của thông tin
Quan sát Cao Thấp Không có
Điều tra Thấp Khá cao Tùy thuộc chọn
mẫu có thể có tính khái quát rất cao
Thực
nghiệm
Rất thấp Cao Tùy thuộc chọn
mẫu có thể có tính khái quát khá cao
25
XỬ LÝ THÔNG TIN
• Phân loại
– Nhóm định tính, định lượng, số liệu hồi cứu, số
liệu thực nghiệm
• Kiểm tra
– Loại bỏ các số liệu vô nghĩa, số liệu được thu
thập không đúng phương pháp, không chính xác
hoặc độ tin cậy không cao
• Hiệu chỉnh
– Sửa chữa sai sót do ghi chép, do thông tin phản
hồi hay do từ ngữ không chuẩn xác
XỬ LÝ THÔNG TIN
• Mã hóa
– Số, chữ, ký hiệu, mã hiệu…
• Trình bày
– Bảng thống kê, biểu đồ, sơ đồ, hình vẽ, đồ thị
27
VIẾT LUẬN VĂN VÀ BÁO CÁO
KHOA HỌC
• Văn phong khoa học
• Trình bày ngắn gọn, rõ ràng, chính xác
• Số liệu được diễn giải có ý nghĩa
• Trình bày, diễn giải thông tin
– Thuyết phục – Đóng góp vào kinh nghiệm cho lý luận quản lý dược nói chung
Trang 8PHẦN 1: ĐẶT VẤN ĐỀ
• Lý do chọn đề tài
– Thực tiễn xã hội Việt Nam, địa phương và cơ
sở đối với những quan hệ xã hội liên quan
đến đề tài như thế nào
• Ý nghĩa thực tiễn và ý nghĩa khoa học của
đề tài
– Đóng góp gì
• Cơ sở, địa phương
• Tri thức
29
PHẦN 1: ĐẶT VẤN ĐỀ
• Mục đích của đề tài
– Kết quả cuối cùng đề tài nhắm tới
• Mục tiêu của đề tài
– Các công việc phải làm để đạt được mục đích
• Phương pháp nghiên cứu
– Hồi cứu số liệu, điều tra, khảo sát, thống kê, so
sánh, xây dựng mô hình
• Mẫu nghiên cứu
– Cách chọn mẫu ngẫu nhiên/ không ngẫu nhiên…
30
PHẦN 2: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• Tham khảo tài liệu (trong, ngoài nước)
– Tránh trùng lặp – Có thể sử dụng kết quả NC trước áp dụng vào đề tài
– Các văn bản quy phạm pháp luật hiện hành điều chỉnh các quan hệ xã hội thuộc đề tài NC
31
Phần 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
VÀ BÀN LUẬN
• Khảo sát đối tượng từ vĩ mô -> vi mô
• Từ chung -> riêng
• Định tính -> định lượng
• Số liệu khảo sát
– Thu thập từ thực tế – Phỏng vấn, hội thảo, phiếu điều tra
32
Trang 9KẾT LUẬN – ĐỀ NGHỊ
• Tổng kết toàn bộ kết quả NC
– So sánh với mục tiêu đề ra
• Đề nghị
– Cơ quan quản lý
• Bổ sung, sửa đổi
33