Giáo án Lịch sử 7 Tiết 12 13

HS : - Làm ổn định tình hình đất nước - Chuẩn bị mọi điều kiện để sẵn sàng đối phó với quân Tống GV mở rộng : Nhà Tiền Lê đã tiến thêm một bước trong việc xây dựng chính quyền độc lập tự[r]

Ngày soạn: 24/09/2019

Tiết 12 Bài 9

NƯỚC ĐẠI CỒ VIỆT THỜI ĐINH-TIỀN LÊ

I – TÌNH HÌNH CHÍNH TRỊ, QUÂN SỰ

I MỤC TIÊU BÀI HỌC

1 Kiến thức

- Thời Đinh - Tiền Lê, bộ máy nhà nước đã được xây dựng tương đối hoàn chỉnh, không còn đơn giản như nhà Ngô

- Nhà Tống tiến hành chiến tranh xâm lược và bị quân ta đánh bại

2 Kĩ năng

- Bồi dưỡng kĩ năng vẽ sơ đồ, lập biểu đồ trong quá trình học bài

3.Thái độ

- Bồi dưỡng lòng tự hào tự tôn dân tộc

- Biết ơn các vị anh hùng Đinh Bộ Lĩnh, Lê Hoàn, Dương Vân Nga có công xây dựng và bảo vệ đất nước

4 Định hướng phát triển năng lực

- Năng lực tự chủ, tự học

- Năng lực tái hiện sự kiện, hiện tượng, nhân vật; nhận xét, đánh giá, rút ra bài học lịch sử; xác định mối liên hệ, tác động giữa các sự kiện, hiện tượng

II CHUẨN BỊ CỦA GIÁO VIÊN VÀ HỌC SINH

1 Giáo viên

- Lược đồ chống Tống lần thứ I, máy chiếu

- Tranh ảnh di tích LS về đền thờ vua Đinh, vua Lê

2 Học sinh

- Sgk, vở ghi, vở bài tập, chuẩn bài ở nhà…

III PHƯƠNG PHÁP/KĨ THUẬT DẠY HỌC

- Phương pháp dạy học: thuyết trình, đàm thoại, vấn đáp,

- Kĩ thuật dạy học: đặt câu hỏi, trình bày 1 phút,

IV TIẾN TRÌNH DẠY HỌC

1 Ổn định tổ chức(1p)

7A

7B

7C

2 Kiểm tra bài cu(5p)

a Trình bày tình hình chính trị cuối thời Ngô ?

b Đinh Bộ Lĩnh thống nhất đất nước như thế nào ?

* Gợi ý:

a - Năm 944 Ngơ Quyền mất → Dương Tam Kha tiếm quyền, các phe phái

nổi lên khắp nơi

- Năm 950 Ngơ Xương Văn giành lại ngơi vua nhưng khơng quản lí được đất nước → uy tín nhà Ngơ giảm sút, đát nước bị chia cắt “Loạn 12 sứ quân”

b * Lãnh đạo: Đinh Bộ Lĩnh

* Diễn biến:

- Đinh Bộ Lĩnh lập căn cứ ở Hoa Lư

- Liên kết với sứ quân Trần Lãm, chiêu dụ sứ quân Phạm Bạch Hổ tiến đánh các

sứ quân khác

- Được nhân dân ủng hộ → đánh đâu thắng đĩ-> xưng là Vạn Thắng Vương

* Kết quả: → Cuối năm 967, đất nước thống nhất

3 Bài mới

* Giới thiệu bài mới: Sau khi dẹp yên 12 sứ quân, đất nước được thanh bình thống nhất Đinh Bộ Lĩnh lên ngơi vua, tiếp tục cơng cuộc xây dựng một quốc gia vững mạnh mà Ngơ Quyền đã đặt nền mĩng & cuộc kháng chiến chống Tống của Lê Hồn đã diễn ra, kết quả như thế nào? Đĩ là nội dung bài học

Hoạt động 1

- Thời gian: 10p

- Mục tiêu: Nêu được cơng lao to lớn của Đinh

Bộ Lĩnh trong việc xây dựng đất nước

- Phương pháp dạy học: thuyết trình, đàm

thoại, vấn đáp,

- Kĩ thuật dạy học: đặt câu hỏi, trình bày 1

phút,

GV: Sau khi thống nhất đất nước Đinh Bộ

Lĩnh đã làm gì?

HS: Đọc bảng tra cứu thuật ngữ “Hồng đế”

trang 153

GV giải thích thêm:

+ " Vương" là tước hiệu của vua dùng cho

nước nhỏ

+ " Đế" là tước hiệu của vua 1 nước lớn mạnh,

được các nước khác thần phục

GV: Việc vua Đinh Tiên Hồng xưng Hồng

đế cĩ ý nghĩa gì ?-> Khẳng định nước ta cĩ

nền độc lập tự chủ và hồng đế nước Nam phải

sánh ngang với hồng đế phương Bắc

GV: Em hiểu gì về tên nước Đại Cồ Việt ?

1 Nhà Đinh xây dựng đất nước

- Năm 968 Đinh Bộ Lĩnh lên ngơi Hồng đế (Đinh Tiên Hồng), đặt tên nước là Đại Cồ Việt, đĩng đơ ở Hoa Lư (Ninh Bình)

- 970, đặt niên hiệu là Thái Bình, phong vương cho con, cử các tướng thân cận giữ các chức vụ chủ chốt, dựng cung điện ,đúc tiền sai sứ sang giao hảo với nhà Tống

GV: " Đại " là lớn; "cồ" cũng có nghĩa là lớn

→Nước Việt to lớn có ý nghĩa ngang hàng với

Trung Hoa

GV: Tại sao Đinh Tiên Hoàng đóng đô ở

Hoa Lư ?

HS: Là quê hương Đinh Tiên Hoàng, đất hẹp,

nhiều đồi núi thuận lợi cho việc phòng thủ

GV giới thiệu H 19/ Tr.31 : Toàn cảnh cố đô

Hoa Lư

GV: Việc nhà Đinh đặt tên nước, bỏ niên

hiệu của Trung Quốc và đặt niên hiệu riêng

đã nói lên điều gì?

HS: Đinh Bộ Lĩnh muốn khẳng định nước Việt

có giang sơn, bờ cõi riêng, nước Đại Cồ Việt

độc lập và ngang hàng với Trung Quốc chứ

không phải là nước phụ thuộc

GV: So với thời Ngô, nhà Đinh còn có

những tiến bộ gì ?

HS:  tiến thêm một bước trong việc xây

dựng chính quyền độc lập, tự chủ, khẳng định

chủ quyền quốc gia dân tộc.(xưng Vương)

GV: Tại sao vua Đinh sai sứ sang giao hảo

với nhà Tống?

GV: Đinh Tiên Hoàng còn áp dụng biện

pháp gì để xây dựng đất nước?

GV giảng : Thời Đinh nước ta chưa có luật

pháp cụ thể, vua sai đặt vạc dầu và chuồng cọp

trước điện để răn đe kẻ phản loạn

GV: Những việc làm của Đinh Bộ Lĩnh có ý

nghĩa như thế nào?

HS: Làm cho nhân dân ta có cuộc sống độc lập

và hòa bình để lao động sản xuất; thế nước

hưng thịnh, là cơ sở, nền tảng để xây dựng và

phát triển đất nước

GV giới thiệu H.18/ Tr.29 : Đền thờ vua Đinh

GV: Đinh Bộ Lĩnh có công lao như thế nào

trong công cuộc xây dựng đất nước ?

HS: bày tỏ quan điểm suy nghĩ của mình.

………

…

- Xử phạt nghiêm những kẻ có tội

*Công lao của Đinh Bộ Lĩnh : Dẹp « Loạn 12 sứ quân », tiến

…

Hoạt động 2

- Thời gian: 15p

- Mục tiêu: Tìm hiểu được sự hình thành, xây

dựng tổ chức chính quyền của nhà Tiền Lê

- Phương pháp dạy học: thuyết trình, đàm

thoại, vấn đáp,

- Kĩ thuật dạy học: đặt câu hỏi, trình bày 1

phút, sơ đồ tư duy,

GV: Nhà Tiền Lê được thành lập trong hoàn

cảnh nào?

HS: Sau khi Đinh Bộ Lĩnh và Đinh Liễn bị ám

hại, nội bộ nhà Đinh lục đục, bên ngoài quân

Tống chẩn bị xâm lược → Lê Hoàn được suy

tôn làm vua

GV: Hãy nhận xét về tình hình đất nước lúc

bấy giờ ?

HS : Thế nước mất ổ định, lại đứng trước hiểm

họa giặc ngoại xâm

GV: Vì sao Lê Hoàn được suy tôn làm vua ?

Hãy trình bày vài nét về Lê Hoàn ?

HS: + Sinh ra trong một gia đình nghèo ở

Thanh Hóa, bố mẹ mất sớm, phải làm con nuôi

một viên quan họ Lê, lớn lên ông phò tá Đinh

Liễn, giúp Đinh Bộ Lĩnh dẹp loạn 12 sứ quân

+ Ông là người có tài, có chí lớn, mưu lược,

dũng cảm vô song, có lòng thương yêu binh sĩ,

được họ kính yêu sâu sắc Ông lại đang giữ

chức Thập đạo tướng quân thống lĩnh quân

đội

+ Trước nguy cơ xâm lược của nhà Tống, ông

được Thái hậu họ Dương và quan lại đồng tình

đã suy tôn lên làm vua, lập nên nhà Lê

GV: Việc Thái Hậu Dương Vân Nga trao áo

hoàng bào cho Lê Hoàn nói lên điều gì?

HS: Đây là việc làm hợp với ý trời và lòng

người Thể hiện sự thông minh, quyết đoán,

biết đặt lợi ích quốc gia lên trên lợi ích dòng

họ Vượt lên quan niệm phong kiến, bỏ qua

thêm một bước trong việc xây dựng chính quyền độc lập, tự chủ, khẳng định chủ quyền quốc gia

2 Tổ chức chính quyền thời Tiền Lê

* Sự thành lập của nhà Tiền Lê:

- Lê Hoàn sinh ra trong một gia đình nghèo ở Thanh Hóa, bố mẹ mất sớm phải làm con nuôi cho một viên quan họ Lê, lớn lên ông phò tá Đinh Liễn, giúp Đinh

Bộ Lĩnh dẹp loạn 12 sứ quân + Được vua Đinh phong cho chức Thập đạo tướng quân Điện tiền chỉ huy sứ+ Khi Đinh Tiên Hoàng mất, ông làm phụ chính cho vua Đinh Toàn (còn nhỏ tuổi)

+ Trước nguy cơ xâm lược của nhà Tống, ông được Thái hậu Dương Vân Nga và các quan đại thần suy tôn lên làmVua, lập nên nhà Lê (Tiền Lê)

những lời bàn tán phản đối, thậm chí cả dư

luận xấu của triều đình để bảo vệ lợi ích dân

tộc

GV phân biệt " Tiền Lê " và " Hậu Lê" SGK/

Tr.30

GV: Theo em, nhiệm vụ cấp bách đối với nhà

Tiền Lê lúc này là gì ?

HS: Ổn định tình hình dất nước, chuẩn bị đối

phó với quân Tống

GV tổ chức cho HS thảo luận nhóm (2 phút)

GV: Chính quyền nhà Tiền Lê được tổ chức

như thế nào? Vẽ sơ đồ bộ máy nhà nước thời

Tiền Lê ?

GV: Em hãy nhận xét bộ máy nhà nước thời

Tiền Lê?

HS: Bộ máy nhà nước được tổ chức chặt chẽ,

quy củ hơn thời Ngô

GV: Quân đội thời tiền Lê tổ chức như thế

nào?

GV: Em có nhận xét gì về tổ chức quân đội

* Tổ chức chính quyền :

- Bộ máy cai trị trung ương : vua nắm mọi quyền hành, giúp vua

có thái sư, đại sư và quan lại gồm hai ban văn – võ ; các con vua được phong vương và trấn giữ các nơi quan trọng

- Bộ máy địa phương : cả nước chia thành 10 lộ, dưới lộ có phủ

và châu

* Sơ đồ tổ chức bộ máy nhà nước thời Lê Hoàn :

nhà Tiền Lê?

HS: Quân đội được xây dựng thành quân đội

mạnh, tổ chức quy củ

GV: Việc chia quân làm 2 bộ phận có tác

dụng gì ?

HS: Cấm quân : bảo vệ vua và kinh thành

Quân địa phương : vừa tham gia sản xuất, vừa

luyện tập sẵn sang chiến đấu

GV: Những việc làm của vua Lê Hoàn có tác

dụng như thế nào ?

HS : - Làm ổn định tình hình đất nước

- Chuẩn bị mọi điều kiện để sẵn sàng đối phó

với quân Tống

GV mở rộng : Nhà Tiền Lê đã tiến thêm một

bước trong việc xây dựng chính quyền độc lập

tự chủ Đây là sự hoàn thiện chính quyền ở

Trung Ương, chia lại đơn vị hành chính trong

cả nước, chú trọng xây dựng quân đội…

………

…

………

…

Hoạt động 3

- Thời gian: 10p

- Mục tiêu: Năm được hoàn cảnh, diễn biến,

nguyên nhân, kết quả, ý nghĩa của cuộc kháng

chiến chống Tống của Lê Hoàn

- Phương pháp dạy học: thuyết trình, đàm

thoại, vấn đáp,

- Kĩ thuật dạy học: đặt câu hỏi, trình bày 1

phút,

GV: Quân Tống xâm lược nước ta trong

hoàn cảnh nào?

HS: Nhân cơ hội cuối năm 979 nội bộ nhà

Đinh lục đục vì tranh quyền lợi → Quân Tống

liền gấp rút tập trung quân đội, chuẩn bị xâm

lược nước ta

GV: Quân Tống tiến hành xâm lược nước ta

như thế nào? Em có nhận xét gì về quân

Tống ?

- Quân đội gồm 10 đạo với 2 bộ phận : cấm quân & quân địa phương

3 Cuộc kháng chiến chống Tống của Lê Hoàn (năm 981)

* Hoàn cảnh:

- Nhân cơ hội cuối năm 979 nội

bộ nhà Đinh lục đục vì tranh quyền lợi → Quân Tống liền gấp rút tập trung quân đội, chuẩn bị xâm lược nước ta

HS : Là một đạo quân mạnh, hiếu chiến, tiến

vào nước ta với lực lượng đông

GV: Lê Hoàn đã chuẩn bị cho cuộc kháng

chiến như thế nào ? Em có nhận xét gì về

cách bố trí, mai phục của Lê Hoàn ?

HS : - Chủ động đoán đúng hướng tấn công

của địch

- Biết kế thừa cách đánh giặc của Ngô Quyền

GV: Tường thuật cuộc kháng chiến theo lược

đồ

HS:

GV: Cuộc kháng chiến chống Tống kết quả

như thế nào ?

HS:

GV: Cuộc KC chống Tống thắng lợi có ý

nghĩa gì ?

HS:

GV: Vì sao cuộc KC chống Tống giành

thắng lợi ?

HS : - Do triều Tiền Lê đã chuẩn bị rất kĩ

lưỡng

- Sự chỉ huy tài tình, sáng suốt của Lê Hoàn

- Nhân dân đoàn kết, trên dưới một lòng cùng

nhau chống giặc

………

…

………

…

* Diễn biến:

- Đầu năm 981, quân Tống do Hầu Nhân Bảo chỉ huy theo 2 đường thuỷ và bộ tiến đánh nước ta

- Lê Hoàn trực tiếp tổ chức và lãnh đạo cuộc kháng chiến

- Nhiều trận chiến diễn ra trên sông Bạch Đằng Trên bộ quân

ta chặn đánh địch quyết liệt

* Kết quả : Quân Tống đại bại

* Ý nghĩa:

- Chiến thắng biểu thị ý chí quyết tâm chống ngoại xâm của quân dân ta

- Chứng tỏ bước phát triển mới của đất nước và khả năng bảo vệ

độc lập dân tộc của Đại Cồ Việt.

4 Củng cố(2p)

- GV khái quát lại nội dung bài học

- Vẽ sơ đồ bộ máy chính quyền trung ương và địa phương thời Tiền Lê?

- Trả lời câu đố:

+ Vua gì lúc nhỏ, cùng bạn chăn trau, chon lấy cờ lau, làm cờ tập trận?

+Vua Đinh Bộ Lĩnh, đặt nước tên gì, những năm trị vì, đóng đô ở đâu?

+ Bạch Đằng mổi sáng trận đầu Phá tan Nam Hán công lao vua gì?

+Bạch Đằng mỗi sáng trận Nhì Phá tan nhà Tống Vua gì Đố em?

5 Hướng dẫn về nhà(2p)

- Học bài cũ

- Chuẩn bị tiếp bài 9 " II - Sự phát triển về KT và văn hóa"

+ Tìm hiểu nguyên nhân làm cho nền kinh tế thời Đinh – Tiền Lê có những bước phát triển

+ XH thời kì này gồm những giai cấp, tầng lớp nào ?

+ Đời sống XH và văn hóa nước Đại Cồ Việt có gì thay đổi ?

Ngày soạn: 24/9/2019

Tiết 13

II - SỰ PHÁT TRIỂN VỀ KINH TẾ VÀ VĂN HÓA

I MỤC TIÊU BÀI HỌC

1 Kiến thức

- Các vua nhà Đinh - Tiền Lê đã bước đầu xây dựng đời sống kinh tế tự chủ : quyền sở hữu ruộng đất, khai hoang, đào vét kênh mương, một số nghề thủ công

- XH cũng có nhiều thay đổi: các giai tầng trong XH (nông dân tự do, thợ thủ công, người buôn bán nhỏ, nô tỳ)

2 Kĩ năng

Rèn luyện kĩ năng phân tích và rút ra ý nghĩa thành tựu KT, văn hoá thời Đinh -Tiền Lê

3 Thái độ

- Giáo dục HS ý thức độc lập tự chủ trong xây dựng đất nước biết quý trọng các truyền thống VH của ông cha

4 Định hướng phát triển năng lực

- Năng lực tự chủ, tự học; giao tiếp hợp tác; giải quyết vấn đề và sáng tạo

- Năng lực nhận xét, đánh giá, rút ra bài học lịch sử; so sánh, phân tích, khái quát hóa

II CHUẨN BỊ CỦA GIÁO VIÊN VÀ HỌC SINH

1 Giáo viên

+ Sách giáo khoa, giáo trình, sách giáo viên, tài liệu tham khảo, máy chiếu,… + Tranh ảnh các di tích các công trình văn hoá, kiến trúc thời Đinh - thời Tiền Lê + Tư liệu thành văn của các triều đại Đinh- Tiền Lê

2 Học sinh

- Sách giáo khoa, vở ghi, sách bài tập… Xem trước bài ở nhà

III PHƯƠNG PHÁP/ KĨ THUẬT DẠY HỌC

- Phương pháp dạy học: thuyết trình, đàm thoại, vấn đáp,

- Kĩ thuật dạy học: đặt câu hỏi, trình bày 1 phút,

IV TIẾN TRÌNH DẠY HỌC

1 Ổn định tổ chức(1p)

7A

7B

7C

2 Kiểm tra bài cu(15p)

a Vẽ sơ đồ bộ máy nhà nước thời Tiền Lê?

b Trình bày cuộc kháng chiến chống Tống (năm 981)

3 Bài mới(25p)

* Giới thiệu bài mới: Cuộc kháng chiến chống Tống thắng lợi đã đánh bại

âm mưu xâm lược của kẻ thù, khẳng định quyền làm chủ đất nước của nhân dân ta

và củng cố nền độc lập thống nhất đất nước Đại Cồ Việt Đó là cơ sở xây dựng nền kinh tế, văn hoá buổi đầu độc lập

Hoạt động 1

- Thời gian: 10p

- Mục tiêu: Tìm hiểu được sự phát triển về kinh

tế trog các lĩnh vực của nhà Tiền Lê

- Phương pháp dạy học: thuyết trình, đàm thoại,

vấn đáp,

- Kĩ thuật dạy học: đặt câu hỏi, trình bày 1

phút,

GV: Nền kinh tế XHPK có những ngành

nào ?

->Gồm nông nghiệp, thủ công nghiệp và thương

nghiệp

GV: Thời Đinh – Tiền Lê, nhà nước quan tâm

phát triển nông nghiệp như thế nào ?

GV: Em có suy nghĩ gì về tình hình nông

nghiệp thời Đinh - Tiền Lê ?

HS: Nông nghiệp được coi trọng vì đây là nền

tảng kinh tế của đất nước Nhà nước chú ý đến

việc khai khẩn đất hoang, nhân dân được chia

ruộng → tạo điều kiện cho SX nông nghiệp ổn

1 Bước đầu xây dựng nền kinh tế tự chủ

a Nông nghiệp:

- Quyền sở hữu ruộng đất thuộc

về công làng xã, nông dân được chia ruộng để cày cấy, nộp thuế,

đi lính và đi lao dịch cho nhà vua

- Tiến hành khai khẩn đất hoang, mở rộng diện tích trồng trọt

- Chú trọng thuỷ lợi, đào vét kênh mương

- Nghề trồng dâu nuôi tằm cũng được khuyến khích

→ Nông nghiệp ổn định và bước đầu phát triển

GV: Vua Lê Đại Hành tổ chức lễ cày tịch điền

để làm gì?

HS: Vua quan tân đến SX => khuyến khích

nơng dân làm nơng nghiệp

- Nơng nghiệp phát triển được biểu hiện ở

điểm nào ?  được mùa liên tục trong các

năm 987, 989

Liên hệ SX nơng nghiệp VN hiện nay

GV: Sự phát triển của thủ cơng nghiệp thể

hiện ở những mặt nào?-> Các xưởng thủ cơng

như đúc tiền, rèn vũ khí, may mặc, xây dựng,

được thành lập

GV: Nguyên nhân tạo điều kiện cho sự phát

triển của các ngành thủ cơng nghiệp ?

GVG : Vì đất nước đã được độc lập Các nghề

đã được tự do phát triển khơng bị kìm hãm như

trước đây Mặt khác các thợ khéo cũng khơng bị

cống nộp cho Trung Quốc…

GV: Thương nghiệp cĩ gì đáng chú ý?

HS: Nhiều khu chợ được hình thành buơn bán

với nước ngồi phát triển,

GV: Việc thiết lập ban giao với nhà Tống cĩ ý

nghĩa gì?

HS: Củng cố nền độc lập

=> tạo điều kiện cho ngoại thương phát triển

………

………

Hoạt động 2

- Thời gian: 15p

- Mục tiêu: Biết được những nét lớn về mặt xã

hội, sự phân chia giai cấp, tầng lớp và văn hĩa

của buổi đầu độc lập thời Ngơ – Đinh – Tiền Lê

- Phương pháp dạy học: thuyết trình, đàm thoại,

vấn đáp, dạy học theo nhĩm,

b Thủ cơng nghiệp:

- Xây dựng một số xưởng thủ cơng nhà nước : đúc tiền, chế tạo vũ khí

- Các nghề thủ cơng cổ truyền tiếp tục phát triển: dệt lụa, làm gốm

c Thương nghiệp:

- Nhiều trung tâm buơn bán, chợ làng quê hình thành

- Buơn bán với nước ngồi mở rộng Nhân dân Việt-Tống thường qua lại trao đổi hàng hĩa

ở vùng biên giới

2 Đời sống xã hội và văn hố