3/ Nhóm Nhóm gồm các nguyên tố mà nguyên tử của chúng có số electron lớp ngoài cùng bằng nhau và do đó có tính chất tương tự nhau được xếp thành cột theo chiều tăng dần của điện tích hạt[r]
Trang 1Ngày soạn: 05 /01/2018 Tiết 38
SILIC - CÔNG NGHIỆP SILICAT
I Mục tiêu
1 Kiến thức
HS biết được
- Silic là phi kim hoạt động yếu (tác dụng được với oxi, không phản ứng
loại kiềm ở nhiệt độ cao)
- Một số ứng dụng quan trọng của silic, silic đioxit và muối silicat
- Sơ lược về thành phần và các công đoạn chính sản xuất thuỷ tinh, đồ gốm, xi măng
2 Kĩ năng
đồ gốm, xi măng
muối silicat
3
T ư duy
- Rèn luyện khả năng quan sát, dự đoán, suy luận hợp lý và suy luận lôgic;
- Phát triển trí tưởng tượng không gian;
4
T hái độ và tình cảm
- Có ý thức tự học, hứng thú và tự tin trong học tập;
- Có đức tính trung thực, cần cù, vượt khó, cẩn thận, chính xác, kỉ luật, sáng
tạo;
- Nhận biết được tầm quan trọng, vai trò của bộ môn Hóa học trong cuộc
sống và yêu thích môn Hóa
- HS biết trong quá trình sản xuất các sản phẩm của ngành công nghiệp Silicat tạo ra các chất thải gây ô nhiễm môi trường Từ đó nhận thấy trách nhiệm của bản thân, biết hợp tác cùng tổ chức, cá nhân trong việc BVMT, đề xuất các biện pháp BVMT.
5 Định hướng phát triển năng lực
* Năng lực chung: Năng lực giao tiếp, năng lực tự học, năng lực hợp tác
* Năng lực riêng:
+ Năng lực sử dụng ngôn ngữ hóa học
+ Năng lực giải quyết vấn đề thông qua môn hóa học
+ Năng lực vận dụng kiến thức hóa học vào cuộc sống
II Chuẩn bị
1 Giáo viên
Máy chiếu
Mẫu vật: đồ gốm, sứ, thủy tinh, xi-măng, đất sét, đất trắng
2 Học sinh
Nghiên cứu trước bài mới
Trang 2III Phương pháp
Nghiên cứu, trực quan, đàm thoại, kiểm chứng
IV Tiến trình bài giảng
1 Ổn định tổ chức:(1’)
- Kiểm tra sĩ số
2 Kiểm tra bài cũ: Không kiểm tra
3 Nội dung bài giảng mới
Hoạt động 1
SILIC
- Mục tiêu: Hs biết về trạng thái tự nhiên, tính chất vật lí và tình chất hóa học của
axit silic
- Thời gian: 6 phút
- Hình thức tổ chức: Dạy học giải quyết vấn đề.
- Phương pháp dạy học: Thuyết trình, đàm thoại.
- Kĩ thuật dạy học: Kĩ thuật đặt câu hỏi.
Chiếu hình ảnh về trạng thái tự nhiên, tính
chất vật lí, ứng dụng của Silic
- Silic chiếm ¼ khối lượng vỏ trái đất, ở dạng
hợp chất: cát trắng, đất sét
- Chất rắn xám khó nóng chảy, vẻ sáng của
kim loại dẫn điện kém, silic tinh khiết là chất
bán dẫn, là phi kim hoạt động yếu hơn C,
Clo
- Cho biết silic được dùng làm vật liệu bán
dẫn trong lĩnh vực nào?
I Silic: Si = 28
1 Trạng thái tự nhiên:
- Hợp chất của silic tồn tại là cát
trắng, đất sét
2 Tính chất:
- Silic là phi kim hoạt động yếu.
Si (r) + O2 ⃗t ° SiO2 (r)
Hoạt động 2
SILIC ĐIOXIT (SiO 2 )
- Mục tiêu: Hs dựa vào tính chất hóa học của oxit axit từ đó tự xây dựng tính chất
hóa học của silic đioxit
- Thời gian: 6 phút
- Hình thức tổ chức: Dạy học giải quyết vấn đề.
- Phương pháp dạy học: Thuyết trình, đàm thoại.
- Kĩ thuật dạy học: Kĩ thuật giao nhiệm vụ, đặt câu hỏi.
- Silic là phi kim vậy silic đioxit có
những tính chất gì?
II Silic đioxit (SiO 2 )
1.Tác dụng với kiềm và oxit bazơ →
muối silicat:
Trang 3+ H2O (h)
2 SiO 2 không PỨ với nước
Hoạt động 3
SƠ LƯỢC VỀ CÔNG NGHIỆP SILICAT
- Mục tiêu: HS có những hiểu biết nhất định về thành phần và các công đoạn
chính và 1 số cơ sở sản xuất thuỷ tinh, đồ gốm, xi măng
- Thời gian: 20 phút
- Hình thức tổ chức: Dạy học theo tình huống, giải quyết vấn đề.
- Phương pháp dạy học: Thuyết trình, đàm thoại.
- Kĩ thuật dạy học: Kĩ thuật giao nhiệm vụ, đặt câu hỏi.
Công nghiệp silicat gồm: đồ gốm, thủy tinh, xi-măng
* Sản xuất đồ gốm sứ gồm: gạch ngói, gạch chịu lửa,
sành sứ
- Nguyên liệu: đất sét, thạch anh, fenpat
- Các công đoạn chính: nhào nguyên liệu với nước tạo
thành khối dẻo → tạo hình → sấy khô thành các đồ vật
- Cơ sở sản xuất: Em hãy nêu những nơi sản xuất đồ
gốm nổi tiếng ở nước ta?
→Liên hệ thực tế với địa phương: cơ sở gốm sứ Thành
Đồng
* Sản xuất xi-măng:
- Thành phần chính là canxi silicat và canxi aluminat
- Nguyên liệu: đất sét, đá vôi, cát
- Công đoạn chính: nghiền hỗn hợp đá vôi, đất sét trộn
với cát và nước → bùn Nung hỗn hợp thu được clanhke
rắn Nghiền clanhke nguội và phụ gia → xi-măng
Cơ sở sản xuất xi-măng: Ở nước ta có những nhà máy
sản xuất xi-măng ở đâu?
* Sản xuất thủy tinh:
- Công đoạn chính: trộn các hỗn hợp trên, nung hỗn hợp
→ thủy tinh nhão, làm nguội từ từ → thủy tinh dẻo, ép
thổi → đồ vật
- GV viết phương trình
- Cơ sở sản xuất: Nước ta có những nhà máy sản xuất
thủy tinh ở đâu?
? Trong các ngành công nghiệp silicat, ngành sản
III Sơ lược về công nghiệp silicat
1 Sản xuất đồ gốm sứ
2 Sản xuất xi-măng
3 Sản xuất thủy tinh
Trang 4xuất nào gây ảnh hưởng đến sự BĐKH? Tại sao?
Công nghiệp xi măng, vì khí thải nhà máy, quá
trình khai thác các nguyên liệu cho nhà máy bụi
rất lớn, các chất thải rắn
Ngoài ra, các ngành sản xuất khác như: sản xuất
đồ gốm, thủy tinh, … cũng gây ảnh hưởng đến
môi trường
Các loại chất thải này có ảnh hưởng như thế nào
đến sức khỏe con người và môi trường xung
quanh?
? Kể tên nhà máy sản xuất xi măng
ở QN?
HS: Cẩm Phả, Lam Thạch, Yên Cư
? Em thấy các nhà máy sản xuất xi măng đã làm
gì để hạn chế lượng bụi và khí thải đó?
- Trồng rất nhiều cây xanh quanh nhà máy, lắp đặt
hệ thống xử lý khí thải trước khi thải ra môi
trường
Sản xuất đồ gốm,
sứ
Sản xuất xi măng
Sản xuất thuỷ tinh
Nguyên
liệu chính
Đất sét, thạch anh, fenpat Na2O.Al2O3.6Si
xođa (Na2CO3) Các công
đoạn chính
- Nhào hỗn hợp với nước
- Tạo hình
- Sấy, nung
- Nghiền nhỏ hỗn hợp với nước =>
bùn
-15000C) => clanhke
- Nghiền + phụ gia
=> xi măng
- Trộn hỗn hợp -> nung -> nhão -> làm nguội từ từ, ép, thổi
Các cơ sở
sản xuất
chính
Hà nội, Hải Dương Hải Phòng, Hải Dương, QN
HP, TPHCM
4 Củng cố:(7’)
- ? Nêu các nguyên liệu chính sản xuất đồ gốm, xi-măng, thủy tinh?
- ? Nêu các công đoạn chính sản xuất đồ gốm, xi-măng, thủy tinh?
5 Hướng dẫn về nhà:(4’)
- Học bài và làm bài tập trong SGK
- Chuẩn bị trước bài mới
Trang 5Ngày soạn: 07/01/2018
Tiết 39
Trang 6SƠ LƯỢC BẢNG TUẦN HOÀN CÁC NGUYấN TỐ HOÁ HỌC
I Mục tiờu
1 Kiến thức
HS biết:
- Cỏc nguyờn tố trong bảng tuần hoàn được sắp xếp theo chiều tăng dần của điện tớnh hạt nhõn nguyờn tử Lấy vớ dụ minh hoạ
- Cấu tạo bảng tuần hoàn gồm: ễ nguyờn tố, chu kỡ, nhúm Lấy vớ dụ minh hoạ
2.Kĩ năng
- Quan sỏt bảng tuần hoàn, ụ nguyờn tố cụ thể, nhúm I và VII, chu kỡ 2, 3 và rỳt ra nhận xột về ụ nguyờn tố, về chu kỳ và nhúm
3
Về tư duy
- Rốn luyện khả năng quan sỏt, dự đoỏn, suy luận hợp lý và suy luận lụgic;
- Khả năng diễn đạt chớnh xỏc, rừ ràng ý tưởng của mỡnh và hiểu được ý tưởng của người khỏc;
- Cỏc thao tỏc tư duy: so sỏnh, tương tự, khỏi quỏt húa, đặc biệt húa;
4
Về thỏi độ và tỡnh cảm
- Yờu thớch bộ mụn, biết học tập tấm gương tỡm tũi nghiờn cứu của Menđờleep
5 Định hướng phỏt triển năng lực
* Năng lực chung: Năng lực giao tiếp, năng lực tự học
* Năng lực riờng: Năng lực sử dụng ngụn ngữ húa học
II.
Chuẩn bị của GV và Hs
- Mỏy chiếu
- BGĐT cú bảng tuần hoàn phúng to, ụ nguyờn tố phúng to, chu kỡ II, III phúng to, nhúm I, VII phúng to, sơ đồ cấu tạo nguyờn tử của 1 số nguyờn tố phúng to
III P hương phỏp
Vấn đáp, đàm thoại
IV Tiến trỡnh bài giảng
1 Ổn định tổ chức:(1’)
Kiểm tra sĩ số
2 Kiểm tra bài cũ: Khụng kiểm tra
3 Nội dung bài giảng mới
Hoạt động 1 NGUYấN TẮC SẮP XẾP CÁC NGUYấN TỐ TRONG BẢNG TUẦN HOÀN
Trang 7- Mục tiêu: HS nắm được nguyên tắc sắp xếp các nguyên tố trong bảng tuần hoàn
- Thời gian: 7 phút
- Hình thức tổ chức: Dạy học theo tình huống, giải quyết vấn đề.
- Phương pháp dạy học: Thuyết trình, đàm thoại.
- Kĩ thuật dạy học: Kĩ thuật giao nhiệm vụ, đặt câu hỏi.
? Ai là người xây dựng bảng tuần hoàn các nguyên tố
hóa học?
- Nhà bác học Nga Đ.I.Men-đê-lê-ép (1834 –
1907)
? Trước đó đã có ai tìm cách sắp xếp các nguyên tố
chưa?
- Có, nhưng chưa thành công
? Ban đầu có bao nhiêu nguyên tố?
-60 nguyên tố
? Hiện nay?
-Hơn 110 nguyên tố (118)
(30/12/2015)
- GV chiếu bảng tuần hoàn các nguyên tố hóa học giới
thiêu sơ lược, học sinh quan sát trên máy chiếu và bảng
tuần hoàn đã chuẩn bị
? Cách sắp xếp các nguyên tố?
- Sắp xếp theo chiều tăng dần của điện tích hạt nhân
nguyên tử
- GV: Khi tìm ra bảng tuần hoàn các nguyên tố hóa học
được sắp xếp theo chiều tăng dần của nguyên tử khối
nhưng có một số trường hợp ngoại lệ nên hiện nay sắp
xếp theo chiều tăng dần của điện tích hạt nhân nguyên
tử
- G nhắc lại: Số p = số Z = số TT
- GV: Khi tìm ra bảng tuần hoàn các nguyên tố hóa học,
Men-đê-lê-ép đã dự đoán sẽ có những nguyên tố mới
được tìm ra Sau này, những nguyên tố đó được các nhà
khoa học tìm ra và hợp với quy luật, dự đoán của ông
GV: Tìm ra được quy luật các nguyên tố trong bảng tuần
hoàn là bước tiến lớn Vì vậy, phải biết tôn trọng cống
hiến của các nhà khoa học
I/ Nguyên tắc sắp xếp
Sắp xếp theo chiều tăng dần của điện tích hạt nhân nguyên tử
Hoạt động 2 CẤU TẠO BẢNG TUẦN HOÀN
- Mục tiêu: HS nắm được cấu tạo của bảng tuần hoàn.
Trang 8- Thời gian: 30 phút
- Hình thức tổ chức: Dạy học theo tình huống, giải quyết vấn đề.
- Phương pháp dạy học: Đàm thoại.
- Kĩ thuật dạy học: Kĩ thuật giao nhiệm vụ, đặt câu hỏi.
* Ô nguyên tố
?Trong bảng tuần hoàn có hơn 100 nguyên tố có đặc
điểm gì giống nhau?
- Đều có: số hiệu nguyên tử, tên nguyên tố, số hiệu
hóa học, nguyên tử khối
?Nhìn vào ô số 12 ta biết được thông tin gì về nguyên
tố
- Số hiệu nguyên tử (STT):12
- Tên nguyên tố: Magiê.
- Kí hiệu: Mg.
- Nguyên tử khối: 24
?Tương tự cho biết thông tin về ô số 11
-Số hiệu nguyên tử (STT):11
- Tên nguyên tố: Natri
- Kí hiệu: Na
- Nguyên tử khối: 23
?Số hiệu nguyên tử cho em biết thông tin gì về nguyên
tố
Số hiệu nguyên tử = số đv điện tích hạt nhân, = số
* Chu kì
?Các chu kì có đặc điểm gì giống nhau?
Có cùng số lớp e và được xếp theo chiều điện tích hạt
nhân tăng dần, STT = số lớp e
?Quan sát chu kì I và trả lời: số lượng nguyên tố và
gồm những nguyên tố nào?
Gồm 2 nguyên tố H và He
?Điện tích hạt nhân tăng hay giảm từ H đến He?
Điện tích hạt nhân tăng H là 1+ đến He là 2+
?Số lớp electron của H và He là bao nhiêu?
1 lớp e
?Xem chu kì II có gì giống với chu kì I về sự biến
thiên điện tích hạt nhân về số lớp electron trong
nguyên tử từ Li đến Ne?
Gồm 8 nguyên tố từ Li đến Ne có 2 lớp e, điện tích hạt
nhân tăng từ Li là 3+ đến Ne là 10+
?Cho HS tìm hiểu chu kì III về số lớp electron và sự
biến đổi điện tích hạt nhân
II/ Cấu tạo bảng tuần hoàn
1/ Ô nguyên tố: Cho biết
số hiệu nguyên tử, kí hiệu, tên nguyên tố, nguyên tử khối
2/ Chu kì Chu kì là dãy các nguyên
tố mà nguyên tử của chúng có cùng số lớp electron và được xếp theo chiều diện tích hạt nhân tăng dần
Bảng tuần hoàn có 7 chu
kì, trong đó 1, 2, 3 được gọi là chu kì nhỏ, các chu
kì 4, 5, 6, 7 được gọi là chu kì lớn
Trang 9
Gồm 8 nguyên tố từ Na đến Ar có 3 lớp e, điện tích
hạt nhân tăng dần từ Na 11+ đến Ar 18+
* Nhóm:
Quan sát nhóm I, nhóm VII trả lời
?Các nguyên tố trong cùng 1 nhóm có đặc điểm gì
giống nhau?
xếp thành cột theo chiều tăng của điện tích hạt nhân
?Nhóm I gồm các nguyên tố nào? Điện tích hạt nhân
tăng hay giảm từ Li đến Fr
- Nhóm I gồm nguyên tố kim loại hoạt động mạnh có
đến Fr 87+
?Nhóm VII gồm các nguyên tố nào? Điện tích hạt
nhân tăng hay giảm từ F đến At
- Nhóm VII gồm các nguyên tố phi kim hoạt động
3/ Nhóm Nhóm gồm các nguyên tố
mà nguyên tử của chúng
có số electron lớp ngoài cùng bằng nhau và do đó
có tính chất tương tự nhau được xếp thành cột theo chiều tăng dần của điện tích hạt nhân nguyên tử
Số thứ tự nhóm bằng số electron lớp ngoài cùng Nhóm 1: nguyên tử của chúng đều có 1 electron ở lớp ngoài cùng
Nhóm 7: nguyên tử của chúng đều có 7 electron ở lớp ngoài cùng
4.Cñng cè:(5’)
GV: cho HS lµm bµi tËp 1, SGK
Cho hs nhắc lại kiến thức về ô nguyên tố, chu kì và nhóm
5.Híng dÉn vÒ nhµ:(2’)
Lµm bµi tËp, chuÈn bÞ bµi tiÕt 40
