ĐỀ CƯƠNG CHI TIẾT DỊCH TỄ HỌC CƠ BẢN

Mô tả tóm tắt nội dung học phần, mục tiêu của học phần Dịch tễ học là môn học giúp cho các em sinh viên chuyên ngành Kinh tế y tế biết được khái quát nguyên nhân gây bệnh, phân tích

Trang 1

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ VÀ QUẢN TRỊ KINH DOANH THÁI NGUYÊN

KHOA KINH TẾ

BỘ MÔN KINH TẾ NGÀNH

ĐỀ CƯƠNG CHI TIẾT DỊCH TỄ HỌC CƠ BẢN

THÁI NGUYÊN - 2020

Trang 2

TRƯỜNG ĐH KINH TẾ & QTKD

KHOA KINH TẾ

CỘNG HOÀ XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM

Độc lập - Tự do - Hạnh phúc

ĐỀ CƯƠNG CHI TIẾT HỌC PHẦN

Tên học phần: DỊCH TỄ HỌC CƠ BẢN (Basic Epimiology)

Mã học phần: BAE331

1 Thông tin chung về môn học

- Số tín chỉ: 03 - Loại học phần: Tự chọn (chuyên ngành Kinh tế y tế)

- Học phần học trước: Kinh tế y tế 1

- Các yêu cầu đối với học phần (nếu có):

- Bộ môn (Khoa) phụ trách học phần: Bộ môn Kinh tế ngành - khoa Kinh tế

- Giờ tín chỉ đối với các hoạt động:

+ Nghe giảng lý thuyết: 36 tiết + Thảo luận: 18 tiết

+ Làm bài tập: 0 tiết + Thực hành: 0 tiết

+ Hoạt động theo nhóm : 0 tiết + Tự học: 108 giờ

+ Bài tập lớn (tiểu luận): 0 giờ + Tự học có hướng dẫn: 0 giờ

2 Thông tin chung về các giảng viên

chú

1 TS Nguyễn Thu Thương 0967681643 thuongtula.tueba@gmail.com

2 ThS Nguyễn Thị Thu, 0983483538 ntthu@tueba.edu.vn

3 ThS Trịnh Thị Thu Trang 0973115925 trinhtrangtueba@gmail.com

3 Mô tả tóm tắt nội dung học phần, mục tiêu của học phần

Dịch tễ học là môn học giúp cho các em sinh viên chuyên ngành Kinh tế y tế biết được khái quát nguyên nhân gây bệnh, phân tích nguyên nhân, tìm giải pháp phòng chống bệnh dịch Đồng thời môn DTH giúp cho sinh viên khái niệm về các phương pháp nghiên cứu được sử dụng trong các nghiên cứu tại cộng đồng

4 Chuẩn đầu ra học phần

- Về kiến thức:

Trình bày được những kiến thức cơ bản, mục tiêu, đối tượng của dịch tễ học Các nội dung và phương pháp nghiên cứu của dịch tễ học Nắm được vai trò và phạm vi của dịch tễ học Các nguyên nhân gây bệnh, các số đo dịch tễ học như số đo mắc bệnh, số đo

tử vong , các qui trình của phòng chống dịch từ đó giúp khái quát hóa quản lý, phòng chống bệnh dịch tại cộng đồng

- Về kỹ năng:

Vận dụng được các phương pháp nghiên cứu dịch tễ học vào thực tiễn

- Về thái độ:

Trang 3

Nhận biết được tầm quan trọng về tổng quan vai trò của dịch tễ học trong quản lý và kiểm soát bệnh dịch

- Về năng lực tự chủ và trách nhiệm:

Sinh viên có thể phân tích nguyên nhân dựa vào các số liệu báo cáo, phân tích mức

độ, phân tích qui trình kiểm soát bệnh, dịch từ đó đề xuất giải pháp quản lý và giải quyết các vấn đề sức khỏe tại cộng đồng

+ Có năng lực dẫn dắt về chuyên môn, nghiệp vụ; có sáng kiến trong quá trình thực hiện nhiệm vụ được giao

+ Có khả năng tự định hướng, tự học tập, tích lũy kiến thức, kinh nghiệm để nâng cao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ, thích nghi với các môi trường làm việc khác nhau + Có khả năng đưa ra được kết luận về các vấn đề chuyên môn, nghiệp vụ thông thường

+ Có năng lực lập kế hoạch, điều phối, phát huy trí tuệ tập thể; đánh giá và cải tiến các hoạt động chuyên môn ở mức trung bình

5 Học liệu

5.1 Tài liệu học tập chính

[1] Bộ môn Vệ sinh – Môi trường – Dịch tễ (Trường Đại học Y Hà Nội): Giáo trình : Vệ sinh – Môi trường – Dịch tễ (tập 2), NXB Y học

[2] Đào Văn Dũng (2011), Dich tễ học cơ sở, NXB Dân Trí

5.2 Tài liệu tham khảo

[3] Dương Đình Thiện (2001), Dịch tễ học các bệnh truyền nhiễm, NXB Y học

[4] Bộ Y tế (2006), báo cáo y tế Việt Nam 2006, Công bằng, Hiệu quả, Phát triển trong

tình hình mới, NXB Y học

6 Nhiệm vụ của sinh viên

6.1 Phần lý thuyết, bài tập và thảo luận

+ Dự lớp ≥ 80% tổng số thời lượng của học phần

+ Chuẩn bị thảo luận

+ Hoàn thành các bài tập được giao trong sách bài tập

6.2 Phần khác: không có

7 Nội dung học phần

7.1 Nội dung chi tiết học phần

Chương 1: TỔNG QUAN VỀ DỊCH TỄ HỌC

(Tổng số tiết: 06; Số tiết lý thuyết 4; Số tiết bài tập: 2) 1.1 Đinh nghĩa dịch tễ học

Trang 4

1.2 Lịch sử phát triển dịch tễ học

1.3 Mục tiêu, đối tượng và nhiệm vụ nghiên cứu của dịch tễ học

1.3.1 Mục tiêu nghiên cứu

1.3.2 Đối tượng nghiên cứu

1.3.3 Nhiệm vụ nghiên cứu

1.4 Phân loại nghiên cứu dịch tễ học

1.4.1 Dịch tễ học số lượng (quantitative epidemiology)

1.4.2 Dịch tễ học lâm sàng (clinical epidemiology)

1.4.3 Dịch tễ học sinh thái (ecological epidemiology)

1.4.4 Dịch tễ học nguyên nhân (etiologic epidemiology)

1.4.5 Y học cho sức khỏe/phòng bệnh trong quần thể

1.4.6 Một số nhóm nghiên cứu dịch tễ học khác

Chương 2: DỊCH TỄ HỌC CÁC BỆNH TRUYỀN NHIỄM

(Tổng số tiết: 06; Số tiết lý thuyết 4; Số tiết bài tập: 2)

2.1 Phân loại các bệnh truyền nhiễm trong dịch tễ học

2.1.1 Phân loại theo dấu hiệu bệnh căn

2.1.2 Phân loại theo dấu hiêu lâm sàng

2.1.3 Phân loại các bệnh truyền nhiễm theo cơ chế truyền nhiễm

2.2 Các nhóm bệnh nhiễm khuẩn

2.2.1 Nhóm các bệnh nhiễm khuẩn đường tiêu hóa

2.2.1.1 Các bệnh truyền từ người sang người

2.2.1.2 Các bệnh truyền từ súc vật sang người

2.2.1.3 Các bệnh nhiễm khuẩn đường tiêu hóa

2.2.2 Nhóm bệnh nhiễm khuẩn đường hô hấp

2.2.2.1 Cơ chế truyền nhiễm

2.2.2.2 Gây miễn dịch nhân tạo

2.2.2.3 Các bệnh truyền nhiễm đường hô hấp

2.2.3 Nhóm bệnh nhiễm khuẩn đường máu

2.2.3.2 Các biện pháp phòng ngừa chủ yếu

2.2.3.3 Các bệnh nhiễm khuẩn máu

Trang 5

2.2.4 Nhóm các bệnh nhiễm khuẩn đường da và niêm mạc

2.2.4.2 Các phương pháp phòng bệnh chủ yếu

2.2.4.3 Các bệnh nhiễm khuẩn da

2.3.5 Bệnh cúm

2.3.5.1 Quá trình dịch

2.3.5.2 Đặc điểm dịch tễ

2.3.5.3 Phòng chống dịch

2.3.6 Bệnh sốt xuất huyết do muỗi truyền

2.3.7 Bệnh dại

2.4 Bài tập: xây dựng mục tiêu dịch tễ học của một số bệnh: Thương hàn, viêm gan,

bệnh sởi, bệnh cúm, bệnh dại, sốt xuất huyết

Chương 3: NGUYÊN NHÂN CỦA BỆNH TẬT TRONG CỘNG ĐỒNG

3.1 Khái niệm và định nghĩa

3.1.1 Khái niệm chung

3.1.2 Định nghĩa

3.2 Nguyên nhân đa yếu tố và mô hình mạng

3.3 Các loại hình nguyên nhân

3.3.1 Nguyên nhân nội sinh và ngoại sinh

3.3.2 Nguyên nhân cần và đủ

3.4 Xác định các yếu tố nguyên nhân

3.5 Sai số và nhiễu trong xác định nguyên nhân

3.5.1 Sai số hệ thống

3.5.2 Sai số ngẫu nhiên

Trang 6

3.6 Chu trình nghiên cứu dịch tễ

3.7 Quan niệm về căn nguyên trong việc phòng ngừa và thanh toán bệnh

3.8 Kết hợp thống kê và quan hệ nhân - quả

3.8.1 Đánh giá một kết hợp thống kê có giá trị

3.8.1.1 Vai trò của các yếu tố may rủi

3.8.1.2 Vai trò của các sai số hệ thống

3.8.1.3 Vai trò của các yếu tố gây nhiễu

3.8.2 Luận chứng quan hệ nhân - quả

3.8.2.1 Nguyên lý của một luận cứ nguyên nhân

3.8.2.2 Các bước thiết lập về quan hệ nguyên nhân

3.8.2.3 Tính tổng quát hóa về giá trị của kết hợp

3.8.2.4 Đo lường kết hợp nhân – quả

3.8.2.5 Phiên giải số đo kết hợp nhân – quả

3.9 Bài tập: Xây dựng lưới nguyên nhân của các bệnh Thương hàn, viêm gan, bệnh sởi, bệnh cúm, bệnh dại, sốt xuất huyết

Chương 4: SỐ ĐO MẮC BỆNH

(Tổng số tiết: 03; Số tiết lý thuyết 2; Số tiết bài tập: 1) 4.1 Khái niệm số đo mắc bệnh

4.1.1 Tỷ suất, tỷ lệ và tỷ số

4.1.2 Số đo bệnh trạng

4.1.2.1 Khái niện quần thể

4.1.2.2 Hiện tượng sức khỏe nghiên cứu

4.1.2.3 Thời điểm phát bệnh

4.1.2.4 Đặc điểm tử số của tỷ lệ

4.1.2.5 Đặc điểm mẫu số của tỷ lệ

4.2 Các số đo bệnh trạng thường dùng

4.2.1 Số hiện mắc và tỷ lệ hiện mắc

4.2.2 Số mắc mới và tỷ lệ mắc mới

4.2.3 Liên quan giữa tỷ lệ hiện mắc và tỷ lệ mắc mới

4.2.4 Ý nghĩa sử dụng tỷ lệ hiện mắc và tỷ lệ mắc mới

4.3 Bài tập

Trang 7

Chương 5: SỐ ĐO TỬ VONG

5.1 Một số tỷ lệ chết chủ yếu

5.1.1 Tỷ lệ chết thô (CDR)

5.1.2 Tỷ lệ chết vì một bệnh (MR)

5.1.3 Tỷ lệ chết/mắc (CFR)

5.1.4 Tỷ lệ chết chu sinh (PNM)

5.1.5 Tỷ lệ chết sơ sinh (IMR)

5.2 Các tỷ lệ chung, tỷ lệ riêng phần và tỷ lệ chuẩn hóa

5.3 Chuẩn hóa tỷ lệ

5.3.1 Kỹ thuật chuẩn hóa trực tiếp

5.3.2 Kỹ thuật chuẩn hóa gián tiếp

5.4 Bài tập

Chương 6: QUÁ TRÌNH DỊCH VÀ PHÒNG CHỐNG DỊCH

(Tổng số tiết: 06; Số tiết lý thuyết 4; Số tiết bài tập: 2) 6.1 Quá trình dịch

6.1.1 Định nghĩa

6.1.2 Các mắt xích liên quan của quá trình dịch

6.1.3 Các hình thái và mức độ dịch

6.2 Phòng chống dịch

6.2.1 Nguyên lý phòng chống dịch

6.2.1.1 Quan niệm sinh thái, xã hội về các bệnh truyền nhiễm

6.2.1.2 Đánh giá bệnh truyền nhiễm trong quần thể

6.2.2 Yêu cầu căn bản trong điều tra bệnh truyền nhiễm

6.2.2.1 Xác nhận chẩn đoán

6.2.2.2 Xác định mức độ dịch

6.2.2.3 Mô tả dịch

6.2.2.4 Hình thành giả thuyết

Trang 8

6.2.2.5 Kiểm định giả thuyết

6.2.3 Khai thác và phân tích sâu

6.2.4 Báo cáo kết quả

6.3 Các biện pháp trong việc kiểm soát và thanh toán bệnh truyền nhiễm

6.4 Các biện pháp phòng ngừa bệnh truyền nhiễm

6.5 Các biện pháp chống dịch chủ yếu tùy theo loại bệnh

6.5.1 Đối với từng mắt xích của quá trình dịch

6.5.2 Đối với từng loại bệnh

6.6 Bài tập

Chương 7: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU TRONG DỊCH TỄ HỌC

(Tổng số tiết: 12; Số tiết lý thuyết 8; Số tiết bài tập: 4) 7.1.Phương pháp mô tả dịch tễ học

7.1.2 Nghiên cứu tương quan

7.1.3 Báo cáo bệnh hay đợt bệnh

7.1.4 Điều tra ngang

7.1.5 Các đặc trưng mô tả

7.1.6 Bài tập

7.2 Nghiên cứu bệnh chứng

7.2.2 Chọn nhóm chủ cứu

7.2.3 Chọn nhóm đối chứng

7.2.4 Các chú ý khi chọn nhóm đối chứng và nhóm chủ cứu

7.2.5 Tiến hành nghiên cứu

7.2.6 Các phép đo sự kết hợp trong nghiên cứu bệnh chứng

7.2.7 Bài tập

7.3 Nghiên cứu can thiệp

7.3.1 Nguyên tắc

7.3.2 Thử nghiệm lâm sàng

7.3.3 Thủ nghiệm phòng bệnh

Trang 9

7.3.4 Các vấn đề đặc biệt trong nghiên cứu can thiệp 7.3.5 Thiết kế và tiến hành nghiên cứu

7.3.6 Bài tập

7.4 Chọn mẫu và kích thước mẫu trong các nghiên cứu dịch tễ học

7.4.1 Khái niệm về mẫu và yêu cầu chọn mẫu

7.4.2 Các kỹ thuật chọn mẫu cơ bản

7.4.3 Kích thước mẫu

7.4.5 Bài tập

7.2 Nội dung thảo luận

1 Lưới nguyên nhân của các bệnh Thương hàn, viêm gan, bệnh sởi, bệnh cúm, bệnh dại, sốt xuất huyết

2 Dịch tễ học của một số bệnh: Thương hàn, viêm gan, bệnh sởi, bệnh cúm, bệnh dại, sốt xuất huyết

3 Một số phương pháp nghiên cứu dịch tễ học đang được sử dụng tại Việt Nam

4 Mục tiêu dịch tễ học của một số bệnh: Thương hàn, viêm gan, bệnh sởi, bệnh cúm, bệnh dại, sốt xuất huyết

8 Nôi dung giảng dạy chi tiết

Tiết

thứ Nội dung giảngdạy

(Ghi chi tiết đến từng mục

nhỏ của từng chương)

Hình thức tổ chức giảng

dạy (lý

thuyết, Bài tập, thực hành, thảo luận, tự học )

Tài liệu đọc, tham khảo

(Đọc tài liệu nào, trang bảo nhiêu? )

Yêu cầu sinh viên chuẩn bị

(Bài tập, thuyết trình, giải quyết tình huống, )

Ghi chú

1 Chương 1: Tổng quan về

dịch tễ học

1.1 Đinh nghĩa dịch tễ học

1.2 Lịch sử phát triển dịch tễ

học

Lý thuyết Tài liệu [1]

Trang 7-10

Đọc tài liệu trước khi lên lớp, Tài liệu [1]

Trang 7-10

2 Chương 1 (tiếp)

1.3 Mục tiêu, đối tượng và

nhiệm vụ nghiên cứu của dịch

tễ học

Trang 11-12

Trang 10

1.3.1 Mục tiêu nghiên cứu

1.3.2 Đối tượng nghiên cứu

1.3.3 Nhiệm vụ nghiên cứu

Trang 11-12

1.4 Phân loại nghiên cứu dịch

tễ học

1.4.1 Dịch tễ học số lượng

(quantitative epidemiology)

1.4.2 Dịch tễ học lâm sàng

(clinical epidemiology)

1.4.3 Dịch tễ học sinh thái

(ecological epidemiology)

1.4.4 Dịch tễ học nguyên

nhân (etiologic epidemiology)

1.4.5 Y học cho sức

khỏe/phòng bệnh trong quần

thể

1.4.6 Một số nhóm nghiên

cứu dịch tễ học khác

Trang 12-14

4 Chương 2 Dịch tễ học các

bệnh truyền nhiễm

2.1 Phân loại các bệnh

truyền nhiễm trong dịch tễ

học

2.1.1 Phân loại theo dấu hiệu

bệnh căn

2.1.2 Phân loại theo dấu hiêu

lâm sàng

2.1.3 Phân loại các bệnh

truyền nhiễm theo cơ chế

truyền nhiễm

Trang 277-281

Đọc tài liệu trước khi lên lớp

Tài liệu [1] Trang 277-281

2.2.Các nhóm bệnh nhiễm

khuẩn

2.2.1 Nhóm các bệnh nhiễm

khuẩn đường tiêu hóa

2.2.1.1 Các bệnh truyền từ

người sang người

2.2.1.2 Các bệnh truyền từ

súc vật sang người

Trang 282-284

Trang 11

2.2.1.3 Các bệnh nhiễm

khuẩn đường tiêu hóa

2.2.2 Nhóm bệnh nhiễm

khuẩn đường hô hấp

2.2.2.2 Gây miễn dịch nhân

tạo

2.2.2.3 Các bệnh truyền

nhiễm đường hô hấp

Trang 284-285

2.2.3 Nhóm bệnh nhiễm

khuẩn đường máu

2.2.3.2 Các biện pháp phòng

ngừa chủ yếu

khuẩn máu

2.2.4 Nhóm các bệnh nhiễm

khuẩn đường da và niêm

mạc

2.2.4.2 Các phương pháp

phòng bệnh chủ yếu

khuẩn da

Trang 285-288

2.3 Dịch tễ học một số bệnh

nhiễm khuẩn

2.3.1 Thương hàn và phó

thương hàn

2.3.2 Bệnh dịch tả

Trang 289-322

Trang 12

nhiễm khuẩn

2.3.3 Viêm gan truyền

nhiễm

2.3.3.3 Phòng chống dịch

2.3.4 Bệnh sởi

Trang 323-334

Tài liệu [1], Trang 323-350

10 Chương 2 (tiếp)

nhiễm khuẩn

2.3.5 Bệnh cúm

2.3.6 Bệnh sốt xuất huyết do

muỗi truyền

Trang 334-350

Tài liệu [1], Trang 323-350

2.3.7 Bệnh dại

2.4 Bài tập: xây dựng mục

tiêu dịch tễ học của một số

bệnh: Thương hàn, viêm gan,

bệnh sởi, bệnh cúm, bệnh dại,

sốt xuất huyết

Lý thuyết Chuẩn bị bài

tập theo nhóm

12 2.4 Bài tập (Tiếp): Trình

bày kết quả bài tập nhóm dịch

tễ học của một số bệnh:

Thương hàn, viêm gan, bệnh

sởi, bệnh cúm, bệnh dại, sốt

Thảo luận và

làm bài tập

Trình bày kết quả bài tập trên giấy A0

Trình bày bài tập trước lớp

Trang 13

xuất huyết.

13 CHƯƠNG 3 Nguyên nhân

của bệnh tật trong công

đồng

3.1 Khái niệm và định

nghĩa

3.1.1 Khái niệm chung

3.1.2 Định nghĩa

3.2 Nguyên nhân đa yếu tố

và mô hình mạng

3.3 Các loại hình nguyên

nhân

3.3.1 Nguyên nhân nội sinh

và ngoại sinh

3.3.2 Nguyên nhân cần và

đủ

Lý thuyết

Tài liệu [2], trang 31-41

Đọc tài liệu trước khi lên lớp, Tài liệu [2], trang 31-41

14 3.4 Xác định các yếu tố

nguyên nhân

3.5 Sai số và nhiễu trong

xác định nguyên nhân

3.5.1 Sai số hệ thống

3.5.2 Sai số ngẫu nhiên

Lý thuyết Tài liệu [2],

trang 31-41

15 3.6 Chu trình nghiên cứu

dịch tễ

3.7 Quan niệm về căn

nguyên trong việc phòng

ngừa và thanh toán bệnh

3.8 Kết hợp thống kê và

quan hệ nhân - quả

3.8.1 Đánh giá một kết hợp

thống kê có giá trị

3.8.1.1 Vai trò của các yếu tố

may rủi

3.8.1.2 Vai trò của các sai số

hệ thống

3.8.1.3 Vai trò của các yếu tố

gây nhiễu

Lý thuyết Tài liệu [1],

trang 35- 41

16 3.8.2 Luận chứng quan hệ

nhân - quả

3.8.2.1 Nguyên lý của một

luận cứ nguyên nhân

Tài liệu [1], trang 41-48

Đọc tài liệu trước khi lên lớp, Tài liệu [1], trang

Định dạng
Số trang	19
Dung lượng	2,74 MB