Bài thu hoạch CCLL môn lý luận dân tộc và quan hệ dân tộc WEB

Bài thu hoạch môn Lý luận dân tộc và quan hệ dân tộc, trong chương trình đào tạo Cao cấp lý luận chính trị. Nội dung về mối quan hệ giữa dân tộc và tôn giáo ở tỉnh Thanh Hóa hiện nay, những vấn đề đặt ra và phương hướng giải quyết

VIỆN CHỦ NGHĨA XÃ HỘI KHOA HỌC

HÀ NỘI – 2021 MỤC LỤC

MỞ ĐẦU

Quan hệ giữa dân tộc và tôn giáo là một sự tác động qua lại, chi phốilẫn nhau Trong từng giai đoạn khác nhau, ở những địa phương khác nhau,quan hệ dân tộc và tôn giáo biểu hiện ở những nội dung và hình thức khácnhau Sự vận động, biến đổi của tôn giáo gắn liền với sự vận động, biến đổicủa dân tộc; ngược lại mỗi cộng đồng dân tộc thường chịu ảnh hưởng ởnhững mức độ khác nhau bởi các tôn giáo Quan hệ giữa dân tộc và tôn giáo

là mối quan hệ có tác động qua lại Trên cơ sở nhận diện những biểu hiện củaquan hệ dân tộc và tôn giáo, thực tiễn đặt ra những quan điểm cần quán triệt

để giải quyết tốt mối quan hệ này

Chính vì quán triệt những quan điểm của Đảng và giải quyết tốt mốiquan hệ dân tộc và tôn giáo nhằm xây dựng, củng cố khối đại đoàn kết dântộc, trên cơ sở thực tiễn tình hình dân tộc và tôn giáo trên địa bàn tỉnh Thanh

Hóa, tôi chọn đề tài "Một số giải pháp giải quyết mối quan hệ dân tộc và tôn

giáo ở tỉnh Thanh Hóa hiện nay" làm đề tài tiểu luận kết thúc môn học của

mình Tiểu luận nhằm tìm hiểu thực trạng về dân tộc và tôn giáo ở ThanhHóa, qua đó đưa ra các giải pháp giải quyết mối quan hệ này

NỘI DUNG

1 Nh ng đ c tr ng v dân t c và tôn giáo Thanh Hóa hi n ữ ặ ư ề ộ ở ệ nay

Thanh Hoá là tỉnh nằm ở cực Bắc Miền Trung, cách Thủ đô Hà Nội

150 km về phía Nam, cách Thành phố Hồ Chí Minh 1.560km Phía Bắc giápvới ba tỉnh Sơn La, Hoà Bình và Ninh Bình, phía Nam giáp tỉnh Nghệ An,phía Tây giáp tỉnh Hủa Phăn (nước Cộng hoà dân chủ nhân dân Lào), phíaĐông là Vịnh Bắc Bộ Thanh Hoá nằm trong vùng ảnh hưởng của những tácđộng từ vùng kinh tế trọng điểm Bắc Bộ, các tỉnh Bắc Lào và vùng trọngđiểm kinh tế Trung bộ, ở vị trí cửa ngõ nối liền Bắc Bộ với Trung Bộ, có hệthống giao thông thuận lợi như: đường sắt xuyên Việt, đường Hồ Chí Minh,các quốc lộ 1A, 10, 45, 47, 217; cảng biển nước sâu Nghi Sơn và hệ thốngsông ngòi thuận tiện cho lưu thông Bắc Nam, với các vùng trong tỉnh và điquốc tế Hiện tại, Thanh Hóa có cảng hàng không Thọ Xuân và đang dự kiến

mở thêm sân bay quốc tế sát biển phục vụ cho Khu kinh tế Nghi Sơn và khách

du lịch

Thanh Hoá có diện tích tự nhiên khoảng 11129,48 Km2, trong đó chủyếu là đất sản xuất lâm nghiệp Theo Niên giám Thống kê tỉnh Thanh Hóa,tính đến tháng 04/2021, tỉnh Thanh Hóa có 3.664.944 người, là tỉnh có số dânđông thứ ba trong cả nước (sau thành phố Hồ Chí Minh và thủ đô Hà Nội) và

là tỉnh đông dân nhất so với sáu tỉnh Bắc Trung Bộ Thanh Hoá là tỉnh cónhiều đơn vị hành chính nhất cả nước với 27 đơn vị hành chính cấp huyện vàtương đương, có 579 xã, 30 phường, 28 thị trấn và 6.031 thôn, xóm, bản làng;trong đó có 184 xã miền núi và 12 thị trấn miền núi (số liệu năm 2014) Tỉnh

có 6 huyện, thị xã thuộc vùng ven biển, 11 huyện thuộc vùng núi và 10 huyện,thị xã, thành phố thuộc vùng đồng bằng

Về dân tộc, đại gia đình các dân tộc tỉnh Thanh Hóa hiện nay có 28 dântộc anh em cùng chung sống từ lâu đời Tuy nhiên, chỉ có 07 dân tộc có dân

số đông nhất là dân tộc Kinh 3.000.000 người, chiếm 83% dân số; 06 dân tộc

thiểu số có 621.436 người Trong đó các dân tộc có dân số tương đối nhiềunhư: Dân tộc Mường có 364.622 người (chiếm 10% dân số), Dân tộc Thái có223.165 người (chiếm 6% dân số), Dân tộc Mông có 14.917 người (chiếm0,4% dân số), Dân tộc Thổ có 11.530 người (chiếm 0,3% dân số), Dân tộcDao có 6.215 người (chiếm 0,1% dân số), Dân tộc Khơ Mú có 978 người(chiếm 0,02% dân số) Còn lại 21 dân tộc thiểu số khác có 4493 người (chiếm0,18% dân số toàn vùng) Trong đó Dân tộc Tày 444 người, Nùng 151 người,Hoa 327 người, Khơ Me 31 người, Gia Rai 27 người, Ê Đê 68 người ….ítnhất là Dân tộc Tà Ôi có 02 người.

Khu vực miền núi Thanh Hóa với những thung lũng màu mỡ, là nơiquần tụ sinh sống lâu đời của các dân tộc thiểu số Mường, Thái, Mông, Dao,Thổ, Khơ Mú Trong đó, người Thái sống tập trung chủ yếu ở các huyệnThường Xuân, Bá Thước, Quan Hóa, Quan Sơn, Lang Chánh Có nhiều kiếngiải về sự xuất hiện của người Thái trên mảnh đất xứ Thanh, song nhìn chung,các nghiên cứu đều thống nhất rằng, xét về mặt lịch sử, người Thái ThanhHóa được hình thành và phát triển từ một nhóm Tày cổ bản địa

Trải qua nhiều biến cố lịch sử, được bổ sung thêm một bộ phận di cư từphía Bắc vào; đồng thời, tiếp cận với người Mường, người Kinh, người Khơ

Mú xung quanh và giữ mối liên hệ thường xuyên, mật thiết với khối đồng tộcTây Bắc, Thượng Lào, Nghệ An Do vậy, về huyết thống và văn hóa có sự hòađồng của nhiều yếu tố, từ đó, tạo nên bản sắc riêng vừa mang đặc trưng ThanhHóa, vừa phản ánh tính chất chung của cộng đồng Thái Việt Nam Dân tộcThái Chiếm tỷ lệ dân số đông thứ 2 (đứng sau người Mường) tại Thanh Hóa,

có kho tàng văn hóa lâu đời và đồ sộ trên mảnh đất xứ Thanh Đồng bào Thái

có ngôn ngữ, chữ viết riêng, đến nay bà con vẫn còn lưu giữ nhiều giá trị vănhóa riêng biệt và đặc sắc như, nghề dệt thổ cẩm, nhảy sạp, cồng chiêng, hátkhặp Thái…

Người Mường là một trong những dân tộc gắn bó lâu đời trên mảnh đất

xứ Thanh Quá trình định cư lâu dài, người Mường đã tạo dựng được một khotàng văn hóa phong phú, đã “ăn sâu bén rễ” vào trong đời sống cộng đồng.Nói đến văn hóa Mường, nhiều nhà nghiên cứu đã nhấn mạnh đến sử thi “Đẻđất đẻ nước” - một áng Mo đồ sộ với trên 2 vạn câu, phản ánh đầy đủ và chânthực quan niệm của người Mường về tự nhiên, xã hội và con người Có ý kiếncho rằng, sử thi này đã giúp giới học thuật khám phá và tìm thấy những ýniệm và triết lý biện chứng về vũ trụ, con người, vòng đời, lễ tục, tín ngưỡng,phương thức sản xuất của những người tối cổ từ buổi hồng hoang lịch sử.Hoặc nói đến văn hóa Mường là nói đến cồng chiêng, hát xường, pồn pôông những loại hình diễn xướng dân gian đặc sắc, giàu giá trị, nơi gửi gắm tâm tư,tình cảm của con người, cũng như góp phần làm phong phú đời sống văn hóa

- tinh thần người Mường Đồng thời, phản ánh một phần lịch sử, phong tục,tập quán của tộc người trong diễn trình lịch sử dân tộc

Tóm lại, Thanh Hóa là nơi đồng bào các dân tộc cùng sinh sống xen kẽ,gần gũi với nhau, có truyền thống tốt đẹp lâu đời Tuy nhiên, vấn đề dân tộctại đây có một số điều cần quan tâm:

Thứ nhất, đồng bào các dân tộc thiểu số của tỉnh Thanh Hóa (Thái,Mường, Mông, Dao) là các dân tộc giàu bản sắc, có tiếng nói, hệ ngôn ngữriêng, có trường hợp cùng dân tộc nhưng không cùng hệ ngôn ngữ (như ngườiMường, người Mường cổ bản địa và người Mường ngoài có nguồn gốc từHòa Bình có tiếng nói khác nhau), có chữ viết riêng (Thái) Tiếng nói, chữviết và truyền thống lâu đời riêng của đồng bào các dân tộc tỉnh Thanh Hóa

đủ để sử dụng trên mọi phương diện, có phong tục, tập quán tốt đẹp, có nềnvăn hóa phong phú, đa dạng được giữ gìn và phát huy từ lâu đời Đồng bàoThái, Mường, Mông sinh sống xen kẽ, gần gũi với dân tộc Kinh, nên bị tácđộng nhất định từ văn hóa của dân tộc đa số, bên cạnh mặt tích cực cũng dễlàm cho văn hóa các dân tộc thiểu số có phần lu mờ, phai nhạt là điều khótránh khỏi

Thứ hai, đồng bào các dân tộc thiểu số tỉnh Thanh Hóa có mối quan hệvới nhân dân ở một số quốc gia về mặt văn hóa, tôn giáo Đồng bào Thái,Mông có mối quan hệ gần gũi với người Lào và nhiều nước trên thế giới bởiyếu tố đồng tộc, kinh tế, văn hóa Các mối quan hệ đó, bên cạnh mặt tích cựccũng nảy sinh những vấn đề phức tạp cần được quan tâm.

Về tôn giáo, tính đến ngày 1 tháng 4 năm 2019, toàn tỉnh có 9 tôngiáo khác nhau đạt 159.466 người, nhiều nhất là Công giáo có 149.990 người,tiếp theo là đạo Tin Lành có 7.890 người, Phật giáo có 1.447 người Còn lạicác tôn giáo khác như Hồi giáo có 95 người, đạo Cao Đài có 23 người, Minh

hai người và 1 người theo Minh Lý đạo

Hiện nay, trên địa bàn tỉnh có 4 tôn giáo được công nhận tổ chức tôngiáo đang hoạt động, gồm: Phật giáo, Thiên chúa, Tin lành và Cao Đài Sốlượng tín đồ các tôn giáo chiếm khoảng 7% dân số toàn tỉnh Riêng khu vựcmiền núi, vùng biên giới trong lịch sử của tỉnh từ lâu đã có các tôn giáo dunhập và tồn tại như: Phật giáo, Thiên chúa, Tin lành Một số huyện nhưThường Xuân, Ngọc Lặc, Cẩm Thủy, Thạch Thành, Như Thanh có một số bàcon theo đạo Thiên chúa sinh hoạt tại 8 giáo xứ

Từ những năm 1990, đồng bào Mông từ các tỉnh phía Bắc di cư vàohuyện Mường Lát, Quan Hóa đã mang theo đạo Thiên chúa và Tin lành vớinhững hệ phái khác nhau như: Tin lành Việt Nam (miền Bắc), Tin lành Liênhữu Cơ đốc, Tin lành Trưởng lão, Tin lành Ngũ Tuần

2 Nh ng bi u hi n c a các tôn giáo t i Thanh Hóa ữ ể ệ ủ ạ

Thanh Hóa có nhiều tín ngưỡng, tôn giáo cùng tồn tại lâu đời trong lịch

sử của dân tộc Mặc dù đức tin, giáo lý và sự thờ phụng của đồng bào theo cáctôn giáo khác nhau nhưng đều có điểm tương đồng ở tinh thần dân tộc, truyềnthống yêu nước, truyền thống văn hóa và luôn đồng hành cùng dân tộc cả

trong cách mạng giải phóng dân tộc trước đây cũng như trong sự nghiệp xâydựng và bảo vệ Tổ quốc hiện nay.

Trong số 9 tôn giáo trong tỉnh Thanh Hóa, hiện nay có 04 tôn giáo đượccông nhận công nhận tư cách pháp nhân: Phật giáo, Thiên Chúa, Tin Lành, vàCao Đài Trong đó, Phật giáo, Tin Lành, Cao Đài có nhiều hệ phái khác nhautrong cùng một tôn giáo Lợi thế lớn nhất về tôn giáo tại Thanh Hóa là các tôngiáo có truyền thống đoàn kết, tôn trọng lẫn nhau

Trong những năm qua, tình hình tôn giáo ở Thanh Hóa cơ bản ổn định,các sinh hoạt tôn giáo, đặc biệt là các lễ trọng trong tôn giáo diễn ra trangnghiêm, đúng quy định pháp luật, đảm bảo an ninh, trật tự Các hoạt động tôngiáo, tín ngưỡng đều được tôn trọng và tạo điều kiện thuận lợi, chính sách,pháp luật về tôn giáo từng bước được hoàn thiện Hầu hết các tôn giáo hoạtđộng đúng pháp luật; nhiều cơ sở thờ tự, các chức sắc, chức việc, nhà tu hànhtích cực tham gia các hoạt động xã hội, từ thiện Bên cạnh đó, các địa phương

đã thực hiện tốt công tác quản lý nhà nước về tôn giáo, hướng dẫn, giúp đỡ,tạo điều kiện để các tôn giáo tổ chức các ngày lễ trọng, đại hội, hội nghị diễn

ra trang nghiêm, đảm bảo an ninh trật tự; phối hợp giải quyết các kiến nghị,nhu cầu chính đáng của các tôn giáo Thông qua các hoạt động thăm, chúcmừng các tổ chức tôn giáo đã tạo sự gần gũi, nắm bắt tình hình, giải quyếtđược nhiều vấn đề phức tạp nảy sinh, vận động chức sắc, tín đồ thi đua laođộng, sản xuất, gắn bó đồng hành cùng chính quyền địa phương thực hiện tốtchủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước, công tác tôn giáo luôn hoànthành các nhiệm vụ đặt ra

Song, bên cạnh đó, công tác tôn giáo trên địa bàn tỉnh hiện nay cũnggặp không ít khó khăn, bất cập, như: với địa lý rộng, nhiều dân tộc cùng sinhsống; khối lượng công việc lớn; trong khi bộ máy làm công tác tôn giáomỏng, dẫn đến công tác quản lý, tuyên truyền đường lối, chính sách, pháp luậtcủa Đảng và Nhà nước về tôn giáo cũng gặp nhiều khó khăn; Một số địa

phương, như Ba Làng ở thị xã Nghi Sơn, Thiên Chúa giáo với ưu điểm là tôngiáo truyền thống lâu đời, được người dân nơi đây tôn sùng, nên Thiên Chúagiáo có sức tác động hết sức mạnh mẽ đến nhiều lĩnh vực trong cộng đồng.Đây là tôn giáo gắn liền và chi phối hầu hết các mặt đời sống của người dântại khu vực này Thiên Chúa giáo đã trở thành yếu tố tư tưởng, văn hóa liênkết cộng đồng Ngoài những mặt tích cực kể trên thì cũng có nhiều mặt tráiđáng kể, điển hình như việc lợi dụng tôn giáo để truyền bá quan điểm, tưtưởng lệch lạc, không đúng với chính sách của Đảng và Nhà nước về tôn giáo;hiện tượng tôn giáo mới được coi là tà đạo như “Ngọc phật Hồ Chí Minh” -

“Giáo hội Lạc Hồng”, “Hội Tiên Rồng”, gần đây nhất là “Hội thánh ĐứcChúa Trời”, mặc dù đã được đấu tranh, ngăn chặn khá hiệu quả, song đã để lạinhững hệ lụy tiêu cực đối với đời sống xã hội trên địa bàn như vợ lìa chồng,con cái bỏ bê việc học tập, gia đình ly tán, hạnh phúc đổ vỡ

Mặt khác, thế giới và trong nước đang có nhiều diễn biến phức tạp, cácthế lực thù địch luôn lợi dụng vấn đề tôn giáo, kết hợp với dân tộc, dân chủ,nhân quyền để quốc tế hóa vấn đề này nhằm can thiệp vào công việc nội bộcủa ta Thời gian qua, âm mưu, thủ đoạn và hoạt động lợi dụng tôn giáo trongchiến lược “diễn biến hòa bình” nhằm chống phá cách mạng nước ta nóichung, Thanh Hóa nói riêng của các thế lực thù địch thường tập trung vào bảynhóm hoạt động là:

- Tìm cách thông qua các đạo luật, nghị quyết nhằm lợi dụng về vấn đềtôn giáo, kết hợp với vấn đề dân chủ, nhân quyền và quốc tế hóa vấn đề tôngiáo để can thiệp, chống phá Việt Nam;

- Xúi giục, kích động số phản động người Việt trong các tôn giáo ởnước ngoài tổ chức các hoạt động chống phá;

- Hỗ trợ, kích động và chỉ đạo số cực đoan tôn giáo trong nước hoạtđộng chống phá;

- Lợi dụng việc khiếu kiện về đất đai, cơ sở vật chất có nguồn gốc tôngiáo và những sơ hở thiếu sót của ta trong giải quyết vấn đề tôn giáo để chốngĐảng và Nhà nước ta;

- Lợi dụng vấn đề tôn giáo gây ra bạo loạn chính trị và các điểm nóngtôn giáo;

- Lợi dụng vấn đề dân tộc kết hợp với vấn đề tôn giáo chống phá ta;

- Lợi dụng các hoạt động từ thiện, nhân đạo và sử dụng các tổ chức phichính phủ (NGO) tôn giáo chống cách mạng Việt Nam

Đặc biệt là trước ngày bầu cử toàn dân 23/5/2021, các thế lực thù địch

đã và đang dở “chiêu trò xúi giục” rằng: “không biết, không bầu” để phá hoạicuộc bầu cử đại biểu Quốc hội và HĐND các cấp

Trước đây cũng như hiện nay các thế lực thù địch thường ráo riết thựchiện “Tôn giáo hóa” vùng dân tộc thiểu số Đây là âm mưu, hoạt động nằmtrong chiến lược “Diễn biến hòa bình” của các thế lực thù địch Chúng coi đây

là mũi nhọn, ngòi nổ tiến công để phá hoại khối đại đoàn kết toàn dân tộc của

ta, kích động ly khai, tự trị, lập “Nhà nước - Vương quốc” trong vùng dân tộcthiểu số, tiến tới mục tiêu xoá bỏ vai trò lãnh đạo của Đảng và lật đổ chế độ

xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam

Với ý đồ xấu và âm mưu thâm độc đó, các thế lực thù địch, phản động

đã và đang ráo riết tìm cách lợi dụng vấn đề tôn giáo trong vùng dân tộc thiểu

số để hoạt động chống phá Chúng âm mưu sử dụng tôn giáo như một công cụtinh thần để nắm giữ, khống chế đồng bào các dân tộc thiểu số, hình thành lựclượng đối trọng với chính quyền, cao hơn nữa là gây mâu thuẫn, xung đột dântộc và đẩy tới ly khai, tự trị ở các vùng dân tộc thiểu số

Cái gọi là “Ba Tây” trước đây - bài học nhãn tiền cho chúng ta vẫn còn

đó (bọn phản động đã tuyên truyền, lôi kéo lập ra một số hình thức tôn giáoriêng cho người dân tộc như “Tin lành riêng của người Mông” ở Tây Bắc,phía Tây Thanh Hóa Dưới sự lãnh đạo của Đảng, ý đồ thâm độc “Ba Tây” đó

đã bị quân và dân ta làm cho phá sản

Trước đây, Thanh Hóa có thực trạng một số điểm nhóm Tin lành cónhững vi phạm trong sinh hoạt, hoạt động tôn giáo như lợi dụng xây dựng nhànguyện trái pháp luật làm mới sinh hoạt tôn giáo; đưa người đi đào tạo, bồidưỡng, phong chức, phong phẩm không báo cáo với cấp có thẩm quyền;truyền đạo trái phép và sinh hoạt tôn giáo không đúng với nội dung đăng ký Trước tình hình trên, Ban Tôn giáo tỉnh đã phối hợp với các cơ quan chứcnăng trong tỉnh tập trung chỉ đạo, hướng dẫn chính quyền sở tại tăng cườngcông tác quản lý Nhà nước về hoạt động tôn giáo, nhất là hoạt động của cácchức sắc, nhà tu hành đến khu vực miền núi và vùng biên giới Các lực lượngchức năng ở tỉnh phối hợp chặt chẽ, phát hiện và kịp thời ngăn chặn, xử lýkiên quyết những hành vi vi phạm của một số linh mục, tu sĩ khi tới địa bànkhu vực miền núi và vùng biên giới; tạo điều kiện để bà con theo đạo Thiênchúa được bày tỏ đức tin tôn giáo tại gia theo quy định của pháp luật

Mặc dù các chức sắc, nhà tu hành đạo Thiên chúa có những phươngthức hoạt động nhằm tránh sự quản lý của chính quyền, nhưng nhìn chung,các ngành chức năng đã phối hợp chặt chẽ, xử lý tình huống linh hoạt, phùhợp với thực tiễn tình hình; không tạo cơ sở để các chức sắc tôn giáo lợi dụng

tố cáo chính quyền vi phạm chính sách, pháp luật về tôn giáo Ví dụ như trênđịa bàn huyện Mường Lát, chính quyền đã cấp đăng ký sinh hoạt đạo Tin lànhcho 18 điểm nhóm Các điểm nhóm Tin lành này sau khi đăng ký đã đi vàosinh hoạt tôn giáo ổn định, chấp hành chủ trương, đường lối của Đảng, chínhsách, pháp luật của Nhà nước cũng như quy định của địa phương Chínhquyền địa phương quản lý được các điểm nhóm; tín đồ đạo Tin lành phấn