CON TRÂU QUA GÓC NHÌN VĂN HÓA DÂN GIAN

Từ xa xưa, con trâu đã là người bạn thân thiết, gắn bó gần gũi với người nông dân. Bước chân đến mỗi cánh đồng hay thôn xóm, bản làng Việt Nam, hình ảnh con trâu hiện ra thân thuộc như một dấu ấn báo hiệu xứ sở quê hương, dân tộc. Ông cha ta thường nói: “Con trâu là đầu cơ nghiệp”, qua đó cho thấy được trâu có vị trí quan trọng trong cuộc sống của mình. Có nhiều vấn đề chưa sáng tỏ về 12 con giáp, ở đây xin trình bày khái quát một số vấn đề gần gũi về một trong mười hai con giáp con Trâu (Sửu). Nghiên cứu về4 con trâu qua góc nhìn văn hóa dân gian với mong muốn đưa ra cái nhìn rõ hơn về con giáp này, ý nghĩa hình tượng trâu trong đời sống văn hóa người Việt.

Mục lục Phần TỔNG QUAN

1 Lý do chọn đề tài………trang 3

2 Mục đích nghiên cứu đề tài………trang 3

3 Đối tượng nghiên cứu……….trang 4

4 Phương pháp nghiên cứu………trang 4

5 Dự kiến những kết quả sau khi nghiên cứu………trang 4

Phần NỘI DUNG

Chương 1: Cơ sở lý luận và thực tiễn……… ………trang 5 Chương 2: Con trâu trong 12 con giáp………trang 6

Khái quát văn hóa dân gian về 12 con giáp….………trang 6

Chương 3: Con trâu trong đời sống văn hóa người Việt

3.1 Trâu trong đời sống sinh hoạt……… trang 8 3.2 Hình tượng trâu……… ….trang 10

3.3 Trâu trong đời sống tâm linh người Việt………trang 14 3.4 Lễ hội Chọi trâu……….… trang 17 3.5 Một số thành ngữ, tục ngữ, ca dao dân ca liên quan ……… trang 19

Phần TỔNG KẾT………trang 25 TÀI LIỆU THAM KHẢO……… trang 26

Phần TỔNG QUAN

1/ Lý do chọn đề tài

Từ xa xưa, con trâu đã là người bạn thân thiết, gắn bó gần gũi với người nông dân Bước chân đến mỗi cánh đồng hay thôn xóm, bản làng Việt Nam, hình ảnh con trâu hiện ra thân thuộc như một dấu ấn báo hiệu xứ sở quê hương, dân tộc

Ông cha ta thường nói: “Con trâu là đầu cơ nghiệp”, qua đó cho thấy được trâu có

vị trí quan trọng trong cuộc sống của mình

2/ Mục đích nghiên cứu đề tài

Có nhiều vấn đề chưa sáng tỏ về 12 con giáp, ở đây xin trình bày khái quát một số vấn đề gần gũi về một trong mười hai con giáp - con Trâu (Sửu) Nghiên cứu về

con trâu qua góc nhìn văn hóa dân gian với mong muốn đưa ra cái nhìn rõ hơn về con giáp này, ý nghĩa hình tượng trâu trong đời sống văn hóa người Việt

3/ Đối tượng nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu của đề tài là con trâu qua góc nhìn văn hóa dân gian

4/ Phương pháp nghiên cứu

- Vận dụng phương pháp hệ thống, phân tích, nghiên cứu, tổng hợp thông tin, lý thuyết

- Dựa trên kiến thức liên ngành các ngành Văn hóa học, Xã hội học, Ngôn ngữ học, Văn học, Nhân học, Sinh học

- Tìm kiếm tài liệu, tham khảo sách báo, chọn lọc các nguồn thông tin từ

internet

5/ Dự kiến những kết quả sau khi nghiên cứu

Bổ sung kiến thức, hiểu thêm đôi nét về con trâu trong văn hóa dân gian Việt Nam

người với môi trường tự nhiên và xã hội của mình

1.1.2 Văn hoá dân gian

Văn hoá dân gian dịch từ thuật ngữ folklore

Nguyên nghĩa tiếng Anh: folk: dân gian, lore: trí tuệ Folklore: trí tuệ dân gian

Về sau folklore có trường nghĩa rộng hơn

1.1.3 Hệ lịch Can Chi và 12 con giáp

Theo lịch Can Chi, một giáp là 12 năm, một hoa giáp là 60 năm hay còn gọi là một hội

Người xưa đã quan sát tổng kết được chu kỳ tuần hoàn của một số thiên thể gần trong vũ trụ mà đặt ra lịch Bằng cách kết hợp Thiên Can, Địa Chi, người Trung Quốc đã sáng tạo ra lịch Can Chi Thiên Can có Giáp, Ất, Bính, Đinh, Mậu, Kỷ,

Canh, Tân, Nhâm, Quý

1.1.4 Con trâu

Hình tượng con trâu phổ biến trong văn hóa phương Đông và gắn bó với cuộc sống người dân ở vùng Đông Nam Á và Nam Á, đặc biệt là trong văn hóa Việt Nam

Trong văn hóa phương Đông, trâu là một trong 12 con giáp gọi là (Sửu) ở vị trí thứ 2, đồng thời là gia súc đứng đầu lục súc (gồm trâu, chó, ngựa, dê, gà, lợn), trâu

có vai trò cực kỳ quan trọng trong nông nghiệp lúa nước

1.2 Phạm vi khảo sát:

Con trâu qua các khía cạnh tiêu biểu của đời sống văn hóa người Việt

Chương 2: Con trâu trong 12 con giáp

2.1 Địa chi (12 con giáp)

Theo từ điển trích dẫn, “Tí, Sửu, Dần, Mão, Thìn, Tị, Ngọ, Vị (Mùi), Thân, Dậu,

Tuất, Hợi”: 子, 丑, 寅, 卯, 辰, 巳, 午, 未, 申, 酉, 戌, 亥 gọi là mười hai chi, cũng gọi là mười hai “địa chi” 地支 Người xưa phối hợp “thập nhị địa chi”

Theo từ điển Nguyễn Quốc Hùng, “địa chi” tức Thập nhị chi, dùng để tính năm

tháng ngày giờ gồm Tí, Sửu, Dần, Mão, Thìn, Tị, Ngọ, Mùi, Thân, Dậu, Tuất, Hợi

2.2 Con giáp Sửu

- Sửu là một trong số 12 chi của Địa chi, được coi là địa chi thứ hai Đứng trước

nó là Tý, đứng sau nó là Dần

Tháng Sửu trong nông lịch là tháng chạp âm lịch (quen đọc là tháng mười hai)

“Thời nhà Ân tháng này là tháng khởi đầu (chánh nguyệt) của năm

+ Về thời gian thì giờ Sửu tương ứng với khoảng thời gian từ 01:00 tới 03:00 trong 24 giờ mỗi ngày

+ Về phương hướng thì Sửu chỉ hướng bắc đông bắc

Theo Ngũ hành thì Sửu tương ứng với Thổ, theo thuyết Âm-Dương thì Sửu là Âm Sửu mang ý nghĩa là cong mềm, chỉ trạng thái phôi mầm hạt giống thực vật đã dài

và cong trong khoảng thời gian này tại các vĩ độ ôn đới thấp và nhiệt đới (khoảng cuối mùa đông theo quan điểm của người Á Đông).” (Wikipedia)

2.3 Mối quan hệ giữa lịch Can Chi và 12 con giáp với năm sinh (năm tuổi)

Mối quan hệ giữa lịch Can Chi và mười hai con giáp với năm sinh (năm tuổi) của con người được xác lập bởi cách ghi tuổi của con người như một chu kì có quan hệ qua lại Nhưng ở đây nổi bật là mối quan hệ giữa con người và con vật theo phương pháp phỏng sinh học – vật tương đồng; mặt khác, nó còn chứa đựng một ý nghĩa mang tính thần bí gắn với đời sống tâm linh của con người

“Mỗi con người cụ thể sinh vào một giờ, ngày, tháng, năm nhất định Và điều đó gắn với tên gọi giờ, ngày, tháng, năm và được quy chiếu sáng mười hai con giáp của giờ, ngày, tháng, năm.” (Phạm Thanh Tịnh, 2013:21)

Theo phương pháp biểu trưng hóa, con vật trở thành “tượng” của con người với những tính cách, những mong muốn, cả những số phận của từng con người gắn

với tượng “con vật”

“Theo nhiều nhà nghiên cứu, có thể biểu tượng mười hai con giáp còn bảo lưu trong nó dấu vết mờ nhạt của Totem giáo hay sự sùng bái và thờ cúng vật tổ (động vật hay thực vật) để làm thần hộ mệnh cho cộng đồng Do đó, mười hai con giáp còn mang ý nghĩa tâm linh là vật thiêng mang số phận của từng người Mối quan

hệ này vô cùng phức tạp vì nó liên quan tới Kinh Dịch, tử vi, tướng số - một lĩnh vực khó dùng những cứ liệu khoa học để chứng minh nhưng lại là lĩnh vực mà mọi người đều quan tâm.” (Phạm Thanh Tịnh, 2013:22)

Ngoài những đặc tính của mỗi con vật mà các dân tộc tìm thấy điểm tương đồng với tính cách con người như trâu thì lao động cật lực, to lớn khỏe mạnh, gà thì chăm bới kiếm ăn, đúng giờ thúc giục mọi vật dậy; lợn thì ăn no lười biếng…

“Người ta còn tin rằng khi cầm tinh một con vật nào đó thì con người đã được gắn với một số phận nhất định Đó có lẽ là đức tin mạnh mẽ nhất, hấp dẫn nhất mỗi con người muốn biết cuộc đời mình ra sao, và trên lĩnh vực này, người ta dùng bói toán, cầu xin thần thánh; để được an thân và đó cũng là chỗ hở để cho hiện tượng mê tín dị đoan xen vào.” (Phạm Thanh Tịnh, 2013:22)

Khi nghiên cứu tâm thức của một cộng đồng tộc người nào đó, gán cho một con vật một hệ giá trị nào đó, chúng ta phải coi con vật là một biểu tượng và giải mã tâm thức qua hệ thống biểu tượng mười hai con giáp Dù rằng văn hóa mười hai con giáp của Việt Nam, Nhật Bản hay Hàn Quốc, đều vay mượn của Trung Hoa, nhưng mỗi dân tộc lại cải biến nó theo tâm thức của mình Vì thế, tên gọi, cách tính tuổi tuy giống nhau, nhưng cái khác nhau lại nằm trong hệ giá trị mà mỗi dân tộc gán cho mười hai con vật theo sự lựa chọn phù hợp với tâm thức của mình Vì vậy, muốn giải mã mười hai con giáp theo tâm thức của người Việt Nam thì phải

so sánh nó với cái gốc vay mượn – Trung Hoa – để tìm thấy độ khúc xạ trong văn hóa người Việt, cũng như người Nhật, người Hàn Quốc…

Chương 3: Con trâu trong đời sống văn hóa người Việt

3.1 Trâu trong đời sống sinh hoạt

Hình ảnh trâu ra đồng cùng người nông dân Nguồn: https://www.pinterest.com/pin/463448617908224424/

Bao đời nay, hình ảnh con trâu đã trở nên gắn bó với người nông dân Việt Nam Trâu Việt Nam là trâu rừng thuần hóa, thuộc nhóm trâu đầm lầy và thường sống ở miền khí hậu nhiệt đới Thân hình vạm vỡ nhưng thấp, ngắn, bụng to, da dày màu xám đen nhưng vẫn tạo cảm giác mượt bởi bên ngoài được phủ một lớp lông mềm Điều đặc biệt ở trâu mà không thể không nhắc đến đó là trâu thuộc họ nhai lại Quanh năm suốt tháng, trâu cùng người chăm lo việc đồng áng vì vậy người nông dân coi trâu như người bạn thân thiết nhất của mình Trâu to khỏe, vạm vỡ lại chăm chỉ cần cù chịu thương chịu khó nên thường gánh vác những công việc nặng nhọc của nhà nông Từ sáng sớm tinh mơ, khi mặt trời còn ngái ngủ, trâu đã cùng người ở “trên đồng cạn” rồi lại xuống “dưới đồng sâu”, cho đến khi ông mặt trời mệt mỏi sau một ngày làm việc, chuẩn bị đi ngủ trâu vẫn miệt

mài bên luống cày Nhựa sống căng tràn trong từng bước đi vững chắc nhưng chậm chạp của trâu

Trâu là nguồn cung cấp sức kéo quan trọng “Lực kéo trung bình của trâu trên đồng ruộng là 70 - 75kg, tương đương 0,36 - 0,1 mã lực Trâu loại A một ngày cày được 3 - 4 sào Bắc Bộ, loại B khoảng 2 - 3 sào và loại C khoảng 1,5- 2 sào Trâu còn được dùng để kéo đồ, chở hàng Trên đường xấu, trâu có thể kéo với tải trọng là 400 - 500 kg, đường tốt là 700 - 800 kg, còn trên đường nhựa với bánh xe hơi thì tải trọng có thể lên đến 1 tấn Trên đường đồi núi, trâu kéo từ 0,5 – 1m khối gỗ trên quãng đường 3 - 5km Khỏe như vậy nhưng bữa ăn của trâu rất giản dị, chỉ là rơm hoặc cỏ.”

(Tác giả, Thuyết minh về con trâu ở làng quê Việt Nam,

https://thuyet-minh-ve-con-trau-o-lang-que-viet-nam-c36a620.html#ixzz6bHiJq2

Trâu cũng là một trong những nguồn cung cấp thực phẩm cho con người Thịt trâu

có hàm lượng đạm khá cao, hàm lượng chất béo thấp Sữa trâu có tính năng cao trong việc cung cấp chất đạm, chất béo Da trâu làm mặt trống, làm giày Sừng trâu làm đồ mỹ nghệ như lược, tù và,

Hình ảnh con trâu kéo lúa còn giữ lại nét văn hóa nông nghiệp ở Nam bộ

Nguồn:

https://nld.com.vn/thoi-su/trau-keo-lua-o-mien-tay-giu-lai-net-van-hoa-nong-nghie

p-o-nam-bo-20190317145420708.htm

Cảnh sắc thường thấy trong môi trường sinh thái - nhân văn Việt Nam là cảnh:

“Trên đồng cạn, dưới đồng sâu Chồng cày, vợ cấy, con trâu đi bừa!”

Trâu kéo cày dưới thung đồng Trâu kéo gỗ trên ngàn, kéo lết không cần xe

bánh… “Những đoàn xe trâu đi trên đường thượng đạo Trường Sơn, từ Quảng Bình tới Quảng Nam, đã được Lê Qúy Đôn (thế kỷ XVIII) mô tả kỹ lưỡng trong Kiến văn tiểu lục… Và thảng hoặc, trâu còn được dùng trong chiến trận Đinh Bộ Lĩnh và bầy trẻ mục đồng trong thung lũng Hoa Lư cưỡi trâu, rước cờ lau tập trận

Lê Đại Hành lùa trâu cùng quân sĩ đứng dày đặc trên hai bờ sông Hoàng Long để đón và dọa dẫm sứ thần nhà Tống Trâu được cho uống rượu say và lùa xô vào húc phá đội hình quân địch Và trâu còn được buộc mồi lửa sau đuôi, lùa sang trại giặc trong nhiều trận hỏa công… Trâu Việt Nam đã cùng người đánh Tàu, đánh Pháp, đánh Mỹ…”(Phạm Thanh Tịnh, 2013:80)

3.2 Hình tượng trâu

Trong mười hai con vật chỉ thời gian, Trâu là con vật to nhất và cũng là con khỏe nhất Trâu là con vật cần cù, chịu khó, được con người ca tụng nhiều nhất Trâu gắn bó lâu đời với con người, con trâu đã đi vào trong nghi lễ văn hóa dân gian một cách sâu sắc và rộng khắp Ở một đất nước nông nghiệp thì không thiếu lễ hội gắn liền với trâu Thời Lý Trần, triều đình làm lễ “tịch điền”, vua thân chinh làm lễ tế Thần Nông và cày ruộng tịch điền Trâu cày ruộng tịch điền phải là

trâu đực được nuôi cẩn thận và chay tịnh “Hôm làm lễ, trâu được tắm rửa sạch sẽ, tẩy uế và mặc áo gấm, chẳng hạn lễ Tiến xuân ngưu (dâng trâu mùa xuân) thời xưa Ở các lễ hội khác như lễ tấn phong nguyên soái cho Trịnh Tạc, lễ kỵ ở Thái miếu nhà Lê, nhà Trịnh, nhà Nguyễn, thậm chí lễ cưới công chúa,… không thể thiếu được lễ vật là con trâu.” (Phạm Thanh Tịnh, 2013:78)

Cùng với cây lúa nước, trâu cũng gắn liền với nền văn minh lúa nước Việt Nam và cả Đông Nam Á Trâu đã trở thành linh vật của SEA Game 22 năm 2003, hình tượng trâu vàng đã từng là biểu tượng của thể thao Việt Nam Hình ảnh con Trâu kéo cày trên ruộng đồng trồng lúa, hay con trâu đứng nằm gặm nhai cỏ trên bãi cỏ, cùng đầm mình trong vũng ao hồ nước là hình ảnh quen thuộc, gợi lên cảm gíac thị vị thanh bình vùng miền quê Việt Nam Con trâu là hình ảnh của bản chất hiền lành, cần cù của con người Việt, biểu tượng cho sức khỏe lực điền Trong tri thức về loài vật của người Việt thì tri thức về con trâu là có sớm nhất và đầy đủ nhất Hình ảnh con trâu được thể hiện trên tất cả các lĩnh vực của đời sống tinh thần từ hàng ngàn năm qua

Nguồn: Pinterest

Người Việt có Tết trâu là tục cổ truyền ở nhiều vùng nông thôn nước ta như vùng Hoằng Hóa, Nga Sơn (Thanh Hóa), Vĩnh Linh (Quảng Trị), Hà Nam, Nam Định,

Ninh Bình, Hải Dương, Hưng Yên, v.v… “Con trâu được dán bùa trước trán để

“trừ tà yêu quái”, người ta cúng “thần chuồng”, cho trâu ăn cỏ, chọn ngày tốt dắt trâu thưởng xuân, ướm vào cây để lấy may.” (Phạm Thanh Tịnh, 2013:78)

Đặc biệt là tục chọi trâu hiện còn được lưu giữ và tiến hành hàng năm ở Đồ Sơn (Hải Phòng) để cầu mong mưa thuận gió hòa Bên cạnh đó, một trong những ý

nghĩa của chọi trâu là biểu hiện tinh thần thượng võ của người Việt Cũng như người Việt, các dân tộc ít người cũng có nhiều lễ hội liên quan đến trâu như tục cúng trâu của người Sán Chay, lễ đâm trâu của người Tây Nguyên, lễ ăn trâu của người Gier, lễ tục đánh trống bắn trâu của người Xơ-đăng, lễ rước bò trâu của người Khmer Nam Bộ, v.v…

Trâu là loài sinh vật thích nghi với hệ sinh thái đầm lầy - ấm - ẩm, vốn sinh sống thành bầy, có thủ lĩnh đầu đàn Quanh đầm lầy là rừng tốt tươi cỏ dại, lúa dại trâu

ăn Trâu rừng đầm lầy là rừng tốt tươi cỏ dại, lúa dại trâu ăn Trâu rừng (Bubalus bubalis), tổ tiên của các loại trâu nhà, vốn sinh sống ở vùng đầm lầy Đông Nam Á nhiệt đới - gió mùa - thấp ẩm Cách đây không lâu, trâu rừng còn tồn tại khá phổ biến ở miền Trung nước ta Trâu rừng nhìn chung giống trâu nhà nhưng có vóc sừng rộng và dài hơn, chúng di động nhanh và nhẹ nhàng hơn trâu nhà, trong đàn trâu rừng cũng có những con “bạch biến”, gọi là trâu trắng, như hiện tượng thường thấy ở trâu nhà…

“Giới cổ sinh và khảo cổ học Việt Nam đã tìm thấy hóa thạch loài trâu trong các hang động Thẩm Khuyên, Phai Vệ, Kéo Lèng (Lạng Sơn), Hang Hùm (Hoàng Liên Sơn), Thẩm Òm (Nghệ Tĩnh)… cách ngày nay trên dưới vài chục vạn năm: người tối cổ Lạng Sơn, người cổ Hnag Hùm đã săn bắt trâu rừng cùng các loài voi, đười ươi, lợn vòi, gấu mèo, khỉ, vượn… mà sinh sống.” (Phạm Thanh Tịnh, 2013:77)

Muộn hơn nữa, trong các hang động chứa đựng di tích văn hóa Hòa Bình - Bắc Sơn, cách ngày nay trên dưới một vạn năm, bên cạnh hóa thạch một số hạt cây trồng, người ta cũng tìm thấy xương trâu bò (Bovinae)

“Đến cuối thời đá mới, cách ngày nay 5000-6000 năm cùng với sự ra đời của nghề nông trồng lúa ở các thung lũng chân núi và đồng bằng ven biển, con trâu

đã được thuần phục và thuần dưỡng Xương trâu bò nhà đã được giới khảo cổ học tìm thấy phổ biến trong các di chỉ đá mới và đồng thau ở Tràng Kênh (Hải Phòng), Tiên Hội, Đình Chàng (Hà Nội), Đồng Đậu (Vĩnh Phú) và nhiều nơi khác Đầm lầy, môi trường sinh thái của loài trâu, cũng là quê hương của loài lúa Con trâu

và cây lúa gắn bó với nhau, từ thời hoang dại cũng như từ lúc được con người thuần dưỡng, như một câu thành ngữ Thái

“Nhinh chăm trai, quai chăm cả” (Gái gần trai, trâu gần mạ)

Đàn bà, từ thực tiễn hái lúa dại ở đầm lầy đã tiến lên trồng lúa Đàn ông, từ thực tiễn săn bắt trâu rừng đã tiến tới việc nuôi trâu Háo - hình thức bẫy săn để bắt trâu rừng - đã biến thành hao, hàng rào ruộng lúa.” (Phạm Thanh Tịnh, 2013:77)

Thoạt tiên, người ta bắt trâu ăn thịt, sau được thuần dưỡng, cũng để ăn thịt và làm vật hiến sinh trong nghi lễ nông nghiệp hội mùa Hình ảnh hội đâm trâu của người Việt cổ còn được khắc chạm trên trống đồng và vẫn còn sống động trong lễ hội mùa Xuân miền không gian xã hội Bana, trên cao nguyên đất đỏ miền Tây Nam

Tổ quốc “Rồi trâu được sử dụng cùng với người vào việc giẫm nát cỏ, sục bùn trong ruộng để sửa soạn đất đai trồng lúa Lề lối canh tác mà sách cổ gọi là “thủy nậu” (cày bằng nước, đưa nước và ruộng rồi lùa trâu xuống giẫm cỏ, sục bùn) này, cho tới trước sau Cách mạng mùa Thu vẫn từng phổ biến trong các thung lũng

Thái - Mường, miền Tây Bắc

“Huyền thoại về người Khổng Lồ - Thần Nông, Ải Lậc Cậc (Thái Đen), Sái Hịa (Thái Trắng), Táng Ngạo (Tày Khao ở Hà Tuyên), thân cao hơn núi, vành tai to bằng dăm ba chiếc quạt thóc, đã vỡ vạc bốn cánh đồng lớn Mường Thanh (Điện Biên), Mường Lò (Nghĩa Lộ), Mường Tấc (Phù Yên), Mường Than (Than Uyên)

và thung lũng Mường Phạ (Vị Xuyên)… rất nổi tiếng Vị thần nông Tày - Thái cổ khổng lồ này đã biết nuôi trâu để kéo cày, biết ăn xôi đồ bằng gạo nếp và vẫn bắt

cá, xúc tôm tép ở các dòng sông suối… Đó là huyền thoại của thời kì kim khí Hàng trăm lưỡi cày đồng các loại thuộc nền văn hóa Đông Sơn (500 năm trước Công nguyên) tìm thấy ở Cổ Loa và nhiều nơi khác đã được giới khảo cổ học Việt Nam cày thực nghiệm bằng trâu kéo trên 9 loại đồng đất khác nhau của miền châu thổ sông Hồng…” (Phạm Thanh Tịnh, 2013:77)

Với Việt Nam, con trâu đã trở thành biểu tượng của nền văn minh lúa nước:

“Con trâu là đầu cơ nghiệp” Từ đời sống thực tại, hình ảnh con trâu đã đi vào đời sống tinh thần của người dân đất Việt, hóa thân trong những câu ca dao, tục ngữ, trong các truyện ngụ ngôn, truyền thuyết và cả trong vẻ đẹp mộc mạc, dung dị của làng tranh Đông Hồ

Con trâu gắn bó với người dân Việt Nam, được các nghệ nhân Đông Hồ dành cho nhiều tâm huyết Trải qua bao đời, hình ảnh con trâu vẫn gần gũi, gắn bó, thân thiết với người làng tranh Từ tranh Mục đồng thổi sáo, Chăn trâu thả diều, Chọi trâu, Cày bừa mỗi bức một vẻ, một sắc nhưng thể hiện sinh động đời sống con người

Trong đó quen thuộc nhất là hai bức tranh Mục đồng thổi sáo và Thả diều

Ảnh: Tranh dân gian Đông Hồ Mục đồng thổi sáo (trái) và Thả diều (phải) Nguồn: https://www.pinterest.com/pin/325385141830094860/

3.3 Con trâu trong đời sống tâm linh người Việt

Từ đời sống thực tại, con trâu đã đi vào lĩnh vực tinh thần, tâm linh của người

Việt chúng ta “Tượng trâu bằng đất nung đã được giới khảo cổ tìm trong các di chỉ Tiên Hội, Đồng Đậu… hơn ba nghìn năm trước Vật trang sức hình đầu trâu bằng đá nửa quí, mài nhẵn bóng, đã tìm thấy ở di chỉ Đình Chàng Hà Nội, cũng

có tuổi trên dưới ba nghìn năm.” (Phạm Thanh Tịnh, 2013:77) Tròn 15 bộ lạc hợp

thành nước Văn Lang của các vua Hùng có hẳn một bộ lạc mang tên Trâu (Câu Lậu, Hưng Yên) “Giữa đêm trường Bắc thuộc, sách Giao Châu ký (thế kỉ III) ghi