Tài liệu Giao trinh vật lý 11 cơ bản - Định luật Coulomb pptx

-Vận dụng nội dung định luật Coulomb để giải được các bài tập đơn giản về cân bằng của hệ điện tích.. III – Thông tin bổ sung : -Phạm vi áp dụng của định luật Coulomb : Xác định lực tác

Trang 1

Bài 1 : ĐIỆN TÍCH ĐỊNH LUẬT COULOMB

( Charge Coulomb’s law )

Tiết PPCT : 01

I - Mục tiêu :

1 Kiến thức :

-Khái niệm điện tích, điện tích điểm, phân loại điện tích

-Tương tác giữa các điện tích Định luật Coulomb

2 Kĩ năng :

-Trình bày phương pháp đơn giản để phát hiện một vật có bị nhiễm điện hay không

-Vận dụng nội dung định luật Coulomb để giải được các bài tập đơn giản về cân bằng của hệ điện tích

-Hiểu được ý nghĩa của hằng số điện môi

II - Chuẩn bị :

1.Giáo viên :

-Một số thí nghiệm đơn giản về nhiễm điện do cọ sát

-Điện nghiệm Hình vẽ cân xoắn Coulomb

2.Học sinh :

-Xem lại phần kiến thức liên quan đã học ở THCS

III – Thông tin bổ sung :

-Phạm vi áp dụng của định luật Coulomb : Xác định lực tác dụng giữa các điện tích điểm

-Hằng số điện môi xét trong bài là hằng số điện môi tĩnh

Ôn lại một số vấn đề về sự nhiễm điện, khái niệm điện tích và tương tác giũa các điện tích.

I - Sự nhiễm điện Điện tích

Tương tác điện :

-Sự nhiễm điện Có 3 cách làm

cho vật có thể bị nhiễm điện

-Điện tích điểm

-Có hai loại điện tích Cùng

dấu đẩy nhau, trái dấu hút nhau

Vấn đề : Kể một câu chuyện vui

về về Ta – let có liên quan đếnhiện tượng nhiễm điện

B1 : HD HS thực hiện một số thí

nghiệm đơn giản :+Dùng một cây bút chà lên tóc,đưa lại gần các mảnh giấy vụnnhỏ…

+Dùng một đoạn ống hút, cắt làmđôi, một đoạn gắn vào cây kim ởgiữa, còn đoạn kia làm cho nhiễmđiện và đưa lại gần…

B2: HD HS thực hiện C1.

Vấn đề : Trong mỗi vật đều chứa

điện tích âm và điện tích dương

vậy dựa vào yếu tố nào thì biếtvật nhiễm điện âm, dương hoặctrung hòa

B3 : Giới thiệu.

-Nghe, đọc SGK

-Thực hiện các thí nghiệm Nhận xét :

+Cách nhận biết vật nhiễm điện

+Biết cách làm cho vật nhiễm điện

+Nhận biết những vật nhiễm điện cùng dấu đẩy nhau

-Thực hiện C1

-Ghi nhận

Hoạt động 2 :

Tìm hiểu về nội dung của định luật Coulomb Vận dụng

II - Định luật Coulomb :

1.Nội dung định luật : Vấn đề : Các điện tích tương tác với nhau Vậy có thể xác

định được lực tương tác giữa chúng không ?

Copyright to Rose Corp ( khactungtl@gmail.com ) Trang 1 Create by Truong Khac Tung

Trang 2

2 2 1r

q q k

F 

-Cách biểu diễn vectơ lực :

+Điện tích trái dấu :

2.Lực tương tác khi các điện

tích đặt trong điện môi đồng

chất :

2 2 1

r

q q k F





B1 : Mô tả phương pháp xây

dựng định luật của Charles Coulomb :

+Thiết bị sử dụng : Cân xoắn+Cách thực hiện : Đo lực tương tác giữa hai quả cầu nhỏ tích điện cùng dấu

+Kết quả : 2

r

1

~ F

F ~ q 1 q 2

B2 : HD HS vận dụng

VD : Hai điện tích Q1 = 10-6C, Q2 = 2.10-6C đặt cách nhau 10cm Tính lực tương tác ?

B3 : HD HS thực hiện C2.

C1 : Khi đặt các điện tích tương

tác trong điện môi có  thì lực tương tác có thay đổi không ?

Và thay đổi như thế nào ?

Chú ý : Nhấn mạnh ý nghĩa của hằng số điện môi

B4 : HD HS thực hiện C3

-Đọc SGK, nghe mô tả của GV

-Nhận xét về kết quả của thí nghiệm  Khái quát ghi nhận nội dung và biểu thức của định luật.-Tính toán :

N

10 10

10 2 10 10

6 6

F 

-Thực hiện C3

Củng cố, nhắc nhở dặn dò

-Nhấn mạnh nội dung, biểu thức của định luật Coulomb

+Biểu thức

+Mối tương quan giữa các đại lượng, sự thay đổi của

các yếu tố đó sẽ làm thay đổi lực tương tác như thế nào

-Lắng nghe, tự củng cố nội dung

-Thực hiện việc giải các bài tập SGK và SBT tại nhà.-Chuẩn bị soạn nội dung bài : Thuyết electron

-Nội dung thuyết electron

-Cấu tạo sơ lược của nguyên tử về phương diện điện

-Xem lại phần kiến thức liên quan đã học ở THCS và môn Hóa 10

-Năm 1874, Stoney dựa vào hiện tượng điện phân đã xác định được độ lớn của điện tích nguyên tố

-Năm 1894, Thomson đo được tỉ số e/m

Trang 3

-Năm 1900, Millican đo được điện tích riêng của electron.

Ôn lại một số vấn đề về cấu tạo nguyên tử.Tìm hiểu nội dung thuyết electron

I – Thuyết electron :

1.Cấu tạo nguyên tử về phương

diện điện Điện tích nguyên

-Electron có thể rời khỏi

nguyên tử để di chuyển tử nơi

này đến nơi khác

-Nguyên tử trung hòa mất

electron sẽ trở thành ion dương

-Nguyên tử trung hòa nhận

electron sẽ trở thành ion âm

Kết luận :

-Vật trung hòa nhận thêm

electron -> nhiễm điện âm.

-Vật trung hòa mất electron

-> nhiễm điện dương.

Vấn đề : Cọ xát thủy tinh vào dạ,

kiểm nghiệm được thủy tinhnhiễm điện dương còn dạ nhiễmđiện âm Dựa vào đặc điểm củavật nhiễm điện ở bài trước, nhưvậy phải có một yếu tố nào đó làmcho số lượng điện tích âm, dương

ở hai vật không còn cân bằng

B1 : HD HS thảo luận về cấu tạo

C2: Sau khi nhận một electron thì

nguyên tử Cl trở vế trạng tháinhiễm điện gì ?

B3 : HD HS thực hiện C1 (SGK) B4 : Kết luận

-Nghe, đọc SGK

-Thảo luận dựa vào nội dung :+Thành phần cấu tạo nên nguyên tử

+Khi nào thì gọi là nguyên tử trung hòa

+Ý nghĩa của điện tích nguyên tố

-Thảo luận tìm hiểu :+Trong nguyên tử, hạt nào linh động, có thễ dễ dàng tách khỏi nguyên tử

+Trả lời câu hỏi :

Tìm hiểu nội dung định luật bảo toàn điện tích

II – Định luật bảo toàn điện

tích :

Trong một hệ cô lập về điện :



Vấn đề : Giữa các vật nhiễm điện,

có sự trao đổi các điện tích

Nhưng điện tích cho và nhận trong một hệ cô lập có bằng nhâu không ?

B1 : HDHS tìm hiểu nội dung.

 x = 0

-Nhấn mạnh nội dung của thuyết electron -Lắng nghe, tự củng cố nội dung

Trang 4

-HD HS vận dụng giải thích một số hiện tượng nhiễm

điện đơn giản -Thực hiện việc giải các bài tập SGK và SBT tại nhà.-Chuẩn bị soạn nội dung bài : Điện trường

-Khái niệm sơ lược về điện trường

-Định nghĩa cường độ điện trường Viết được công thức tổng quát

q

F E

-Tính được cường độ điện trường của một điện tích điểm

-Vận dụng được nguyên lý chồng chất để giải một số bài tập đơn giản về trường tĩnh điện

1.Giáo viên :

-Hình vẽ một số đường sức đơn giản Chuẩn bị sẵn các bài tập vận dụng

2.Học sinh :

-Xem lại phần kiến thức liên quan đã học ở THCS

-Điện tích không chịu tác dụng của điện trường do bản thân nó gây ra

-Đường sức điện là những cấu trúc thực của điện trường, nó có tính khách quan Không thể biểu diễn điện trườngbằng những đường tùy tiện

Tìm hiểu khái niệm điện trường

I-Điện trường :

-Môi trường truyền tương tác

điện là điện trường

Vậy môi trường nào đóng vai trò truyền tương tác điện

B1 : HD HS tìm hiểu khái niệm

điện trường và tác dụng cơ bản của nó

C1 : Có thể dựa vào tác dụng của

điện trường để xem xét trong một môi trường có tồn tại điện trường hay không ?

-Nghe, đọc SGK-Trả lời câu hỏi đặt vấn đề :+Cần có môi trường truyền tương tác

+Điện trường là mội trường truyền tương tác điện

-Có thể bằng cách đặt vào môi trường đó một điện tích, nếu điện tích có xu hướng c/đ  cótồn tại điện trường

Tìm hiểu nội dung cường độ điện trườngb

II-Cường độ điện trường : Vấn đề : Tại mỗi vị trí khác -Đọc SGK

Trang 5

Tiết 2

-Đặc trưng cho sự mạnh, yếu

của cường độ điện trường tại

một điểm ( về phương diện

E

E1 2   

nhau trong điện trường, độ lớn lực điện tác dụng lên điệntích cũng khác nhau Vậy cầnthiết phải có một đại lượng đặc trưng cho điện trường về

độ mạnh, yếu của phương diện tác dụng lực

B1: HD HS xây dựng khái

niệm CĐĐT

+Đặt điện tích thử tại các điểm khác nhau trong điện trường

+Đo độ lớn lực tương tác

+Lập tỉ số : F/q

 Tỉ số F/q không phụ thuộcvào độ lớn của điện tích thử nên có thể dùng để chỉ độ mạnh yếu của điện trường

B2 : HD HS cách biểu diễn

vectơ CĐĐT ( Chú ý : Phân tích cho HS thấy rõ, cách biễu diễn trên chỉ đúng khi quy ước điện tích thử là điện tích dương )

C1 : Trong trường hợp có hai

điện tích cùng tạo ra điện trường tại một điểm, liệu có thể dùng CT (3.3) tính CĐĐTtại đó hay không ?

Ta có :

q

Fn q

F q

-Biểu diễn vectơ E :Q+ E

Q- E

-Thực hiện C1

-Giải quyết bài toán :+Vận dụng CT ( 3.3 )+Chú ý đổi đơn vị

m V

10 10

2

6 9

Tìm hiểu nội dung đường sức điện và điện trường đều

III-Đường sức điện trường :

-Nêu đặc điểm của đường sức

-Trả lời : Dùng hai tấm kim loại phẳng tích điện trái dấu, đặt song song với nhau

Trang 6

-Nhấn mạnh nội dung, biểu thức của CĐĐT

+Biểu thức

+CĐĐT gây ra bởi một điện tích điểm, nguyên lý

chồng chất

-Cách tạo ra điện trường đều

-Thực hiện việc giải các bài tập SGK và SBT tại nhà.-Chuẩn bị soạn nội dung bài : Bài tập

-Chuẩn bị các nội dung bài tập

-HS thường quên đổi đơn vị của r ( khoảng cách ) và quên bình phương

Bài toán : Xác định cường độ điện trường tổng hợp

1.Nhắc lại một số nội dung

+Giải quyết bài toán theo sự gợi ý HD :

Gọi C là điểm mà tại đó

Trang 7

A E E E

Do Q1≠Q2 và Q1<Q2 nênđiểm C nằm ngoài [AB] vàphía bên Q1

2

43

giống nhau q =10 -8 C đặt tại ba

đỉnh của một tam giác đều

cạnh a =10cm Xác định điện

tích thứ tư phải đặt ở đâu, có

dấu và độ lớn như thế nào để

hệ điện tích cân bằng ?

B6 : HDHS biện luận.

+Điện tích thứ tư phải ở trọng tâmtam giác và trái dấu với các điện tích kia

+Độ lớn điện tích : Lực hút phải cân bằng với tổng hợp của lực đẩy

+Chú ý : Một điện tích ở đỉnh chịu tác dụng của hai lực đẩy và một lực hút

-Nhận xét củng cố và đánh giá tinh thần chuẩn bị và

học tập của học sinh -Lắng nghe, tự củng cố nội dung.-Chuẩn bị soạn nội dung bài : Công của lực điện

-Công thức tính công của lực điện trường tác dụng và làm di chuyển một điện tích trong điện trường đều

-Đặc điểm công của lực điện

-Mối liên hệ giữa công của lực điện và thế năng của điện tích trong điện trường

-Công thức tính công và đặc điểm công của lực thế ( SGK 10 )

-Điện trường tĩnh là trường thế, tuy nhiên điện trường xoáy không phải là trường thế

IV – Trọng tâm :

Trang 8

-Công của lực điện.

Tìm hiểu công của lực điện

I-Công của lực điện :

+Nêu rõ ý nghĩa của chiều di

chuyển của các điện tích.

-Công của lực điện :

B1 : HD HS tìm hiểu lực tác dụng

lên điện tích đặt trong điện trường

C1 : Khi q>0 và q<0, Fcó hướng như thế nào so với E chiều di chuyển của các điện tích ?

công của đoạn ( 1), (2), (3)  Kếtluận về đặc điểm của công

+q âm chuyển động ngược chiều E

-A=F.s.cos(F,s)-A=qE.BC=qEd-A=qE.BC.cos=qE.BH=qEd-A=A1+A2+…+An

Tìm hiểu thế năng của một điện tích trong điện trường

II-Thế năng của một điện

tích trong điện trường :

-Khái niệm :



M A W

-Sự phụ thuộc của thế năng vào

độ lớn của điện tích :

-Độ giảm thế năng :

MN N

B1 : HD HS tìm hiểu khái niệm

thế năng

C1 : Nhắc lại khái niệm thế năng

trọng trường ( lớp 10 ) ?

C2 : Cách chọn gốc thế năng của

thế năng điện trường ?

C3 : Nhắc lại công thức độ giảm

-Thực hiện C3

-Nhấn mạnh nội dung, biểu thức của định luật Coulomb

+Biểu thức

-Thực hiện việc giải các bài tập SGK và SBT tại nhà.-Chuẩn bị soạn nội dung bài : Thuyết electron

Trang 9

-Định nghĩa và công thức tính điện thế tại một điểm trong điện trường

-Hiệu điện thế Mối liên hệ giữa hiệu điện thế và công và CĐĐT

2 Kĩ năng :

-Biết cách tạo ra điện trường từ hiệu điện thế và ngược lại ( hiểu rõ mối quan hệ E & U )

-Giải được một số bài tập đơn giản về hđt và điện thế

1.Giáo viên :

-Chuẩn bị : Một tĩnh điện kế, một tụ điện có điện dung 2 - 20F, một bộ nguồn ( Minh họa đo tĩnh điện thế )

2.Học sinh :

-Công thức tính công và đặc điểm công của lực thế ( SGK 10 )

-Thế năng và điện thế đều đặc trưng cho khả năng sinh công Tuy nhiên :

+Điện thế : đặc trưng cho điện trường về phương diện tạo ra thế năng của điện tích

+Thế năng : đặc trưng cho điện trường về số đo năng lượng thế năng của điện tích, luôn phụ thuộc vào độ lớn của điện tích

-Bản chất điện thế liên quan đến thế năng, còn hiệu điện thế liên quan đến công của lực điện

Tìm hiểu công của lực điện

I-Điện thế :

-Khái niệm :

q

A q

W

M   

+Đặc trưng cho điện trường về

khả năng dự trữ năng lượng tại

một điểm nào đó trong điện

trường

+Đơn vị đo : V ( volt )

-Đặc điểm :

+Điện thế có thể dương hoặc

âm tùy theo điện tích tạo ra

điện trường là dương hay âm

+Gốc điện thế : Tại đất hay ∞

B1 : HDHS tìm hiểu khái niệm

điện thế dựa vào thế năng

( Chú ý nhấn mạnh : Bản thân trong điện trường đã có năng lượng, tuy nhiên thế năng cho biết

số đo năng lượng cụ thể của một điện tích đặt trong điện trường, còn điện thế cho ý nghĩa là số đo năng lượng dự trữ )

C1 : Câu nói “ điện thế tại một

điểm là 100V” đã đầy đủ chưa ?

-Thảo luận nhóm, trả lời : Cần phải nói rõ là gốc điện thế nào.-Do Q<0 nên A<0  V<0

Trang 10

N M

MN   

+Đặc trưng cho điện trường về

khả năng thực hiện công

Vấn đề : Điện tích đặt trong điện

trường có khả năng di chuyển, vậyđại lượng nào đặc trưng cho điện trường về khả năng thực hiện công trong sự di chuyển của các điện tích ?

B1 : HDHS tìm hiểu khái niệm

biểu diễn mối quan hệ E & U

C1 : Bất kì giữa hai điểm nào

trong điện trường, chúng ta có thể xác định được một HĐT Vậy liệu

có điều ngược lại không ?

+Từ A=qEd và A=qU  U=Ed

-Nắm được cách tạo ra điện trường đều bằng hai tấm kim loại phẳng

-Nhấn mạnh ý nghĩa vật lý của điện thế và HĐT

-Yêu cầu HS hiểu và vận dụng được mối quan hệ giữa

CĐĐT và HĐT

-Thực hiện việc giải các bài tập SGK và SBT tại nhà.-Chuẩn bị các bài tập

-Thế năng của điện trường Điện thế và HĐT

-Công của lực điện trường Liên hệ giữa CĐĐT và HĐT

-HS thường nhầm lẫn về ý nghĩa của điện thế và HĐT

Trang 11

1.Ổn định lớp :

2.Bài cũ :

3.Bài mới :

Bài toán : Xác định các giá trị điện thế, hiệu điện thế, công của lực điện.

Nhắc lại một số nội dung kiến

-Ghi nhận, theo dõi và tự cũng

+Xác định độ lớn của CĐĐT giữahai bản ( A dương, B âm )+Xác định HĐT U MB

+Chú ý : U MB V M  V B

Và V B 0 ( mốc điện thế )

-Lên bảng trình bày

-Tính toán :+

m

V d

U

01,0

học tập của học sinh

-Chuẩn bị soạn nội dung bài : Tụ điện

-Điện dung của tụ điện Năng lượng của điện trường bên trong tụ điện

-Mối liên hệ giữa công của lực điện và thế năng của điện tích trong điện trường

2 Kĩ năng :

-Nhận biết được tụ điện trong thực tế

Trang 12

-Soạn bài trước ở nhà

-Để tăng điện dung của tụ điện, phương pháp khả thi nhất là chọn chất điện môi giữa hai bản tụ có hằng số điện môi lớn

-Khi sử dụng tụ điện cần đọc kĩ các thông số kĩ thuật, riêng đối với tụ hóa cần phải mắc đúng cực của nó

Tìm hiểu định nghĩa của tụ điện

I-Tụ điện :

-Đ/n :

-Tụ điện dùng để chứa điện

tích

-Để tích điện cho tụ điện , nối

tụ với một nguồn điện

Vấn đề : Trong các thiết bị điện

tử, một linh kiện đóng vai trò rất quan trọng Vậy tụ điện là gì ? Nó

C1 : Hai tấm giấy phẳng đặt song

song với nhau có phải là tụ điện không ?

Điện dung của tụ điện

II-Điện dung của tụ điện :

Ý nghĩa : Điện dung của tụ

điện đặc trưng cho “ sức chứa

“ điện tích của tụ điện.

-Điện dung của tụ điện phụ

thuộc vào đặc điểm cấu tạo của

C3 : Liệu có thể tăng U để tăng

sức chứa của tụ điện không ?B2 : Tụ điện ghi 10nF – 10V

C4 : Các con số trên cho ta biết

-Thảo luận trả lời các câu hỏi :+Quan hệ độc lập

+Khi U tăng thì Q sẽ tăng theo+Không thể tăng U mãi, vì như thế tụ điện sẽ bị đánh thủng.+Cho ta biết các thông số kĩ thuật của tụ điện

Trang 13

-Nhấn mạnh cách sử dụng tụ điện, vận dụng và hiểu ý

nghĩa của công thức C = Q/U

-Thực hiện việc giải các bài tập SGK và SBT tại nhà.-Chuẩn bị bài tập

-Điện dung của tụ điện

-Các thông số sử dụng của tụ điện

-HS thường quên để ý tới các thông số tới hạn của tụ điện và lúng túng trong việc đổi đơn vị của điện dung

Bài toán : Xác định các giá trị HĐT, điện dung, điện tích của tụ điện.

Nhắc lại một số nội dung kiến

C U

C

C Ugh

+Khi đưa vào điện môi, điện dungcủa tụ sẽ tăng lên với số lần bằng với hằng số điện môi

-Thảo luận nhóm

-Trình bày câu a>

-Tính toán :+ C 20.20400nF

Trang 14

ngập tụ vào một chất điện môi

lỏng có  =20 Tính HĐT, điện

tích, điện dung của tụ ?

c> Vẫn nối tụ với nguồn,

+Khi nối tụ với nguồn thì HĐT đặt vào tụ được bảo toàn, do đó khi điện dung thay đổi thì kéo theo điện tích thay đổi

Do điện tích giữ nguyên

V C

410.8200.400

'.'

học tập của học sinh -Lắng nghe, tự củng cố nội dung.-Chuẩn bị soạn nội dung bài : Dòng điện không đổi

-Định nghĩa CĐDĐ Biểu thức Điều kiện để có dòng điện

-Suất điện động của nguồn điện Biểu thức

-Các nguồn điện hóa học

-Phân biệt được lực điện trường và lực lạ

-Giải thích được vì sao accu có thể dùng lại nhiều lần

1.Giáo viên :

-Một số nguồn điện hóa học, bóng đèn, vôn kế

-Một số mảnh kim loại khác nhau

2.Học sinh :

-Một số quả chanh

-Không phải mọi trường hợp điện tích chuyển động đều có thể tạo thành dòng điện Sự tạo thành dòng điện chỉ khi

có sự chuyển động có hướng xác định của các điện tích

-Điều kiện để có dòng điện trong một môi trường :

+Có các điện tích tự do

+Các điện tích tự do đó phải chuyển động có hướng

-Trong đoạn vật dẫn không phân nhánh điện lượng dịch chuyển qua tiết diện của vật trong một đơn vị thời gian là như nhau

-Trong nguồn điện, lực lạ đóng vai trò duy trì sự thiết lập vốn có của cực dương và cực âm Tùy theo điều kiện xuất phát, bản chất của lực lạ trong các nguồn điện sẽ khác nhau

-Nguồn điện

Trang 15

Tìm hiểu dòng điệnvà các đại lượng cơ bản của dòng điện

Có thể dùng yếu tố gì để đặc trưngcho độ mạnh yếu của dòng điện ?

B2 : HDHS phát biểu định nghĩa

CĐDĐ dựa vào biểu thức (7.1)

B3 : Yêu cầu HS phân biệt được

các loại dòng điện ( AC và DC )

B4 : HD HS thực hiện C1, C2

C1 : Hãy mắc ampe kế để đo

CĐDĐ qua bóng đèn trong mạch sau :

B5 : HD HS thực hiện C3, C4

-Thảo luận, trả lời câu hỏi

-Phát biểu-Dựa vào đồ thị biểu diễn các dạng sóng của các dòng điện đểphân biệt

-Thực hiện C1, C2-Lên bảng thực hiện thao tác :+Ngắt mạch điện

+Mắc ampe kế nối tiếp với đoạn mạch cần đo Chú ý chiềudòng điện đi vào từ cực dương.+Đọc chỉ số hiển thị trên đồng

+Điện trở của nguồn điện được

gọi là điện trở trong

-Mỗi nguồn điện đặc trưng bởi

Vấn đề : Để thắp sáng một bóng

đèn chúng ta cần một thiết bị gì ?

 Yếu tố nào đóng vai trò tạo ra

và duy trì dòng điện trong vật dẫn ?

Vấn đề : Vậy yếu tố nào có thể

cho biết khả năng cung cấp dòng điện của nguồn điện ?

B3 : HD HS hiểu rõ cơ chế hoạt

động của nguồn điện Dùng mô hình hệ thống bơm nước

C1 : Sđđ đặc trưng cho vấn đề gì?

C2 : Có thể dùng vôn kế để xác

định sđđ của nguồn điện không ?

Chú ý : Có thể dùng chữ E, r để

-Yếu tố nguồn điện

-Trong C8, nguồn điện tạo ra dòng điện chạy trong mạch.-Trong C9, số chỉ của vôn kế bằng HĐT nguồn thiết lập ở mạch điện ngoài  giữa hai cực nguồn điện có tồn tại một HĐT

-Đọc SGK , thảo luận nhóm

-Nghe, ghi nhận

-Trả lời-Trả lời :+Có thể nếu điện trở trong của nguồn điện không đáng kể.+Không thể khi điện trở trong đáng kể

Trang 16

hai thông số kĩ thuật cơ bản :

sđđ và điện trở trong thay thế kí hiệu của sđđ

Dung lượng accu : Là điện

lượng mà accu có khả năng

cung cấp

Q=It

I-dòng điện sử dụng ( A )

t-thời gian sử dụng ( h )

Vấn đề : Pin và accu đều là những

nguồn điện hóa học, nhưng tại saoaccu lại có thể nạp điện để tái sử dụng lại được

B1 : Tìm hiểu về pin điện hóa

-Cho HS thực hiện C10-Tìm hiểu cấu tạo và hoạt động của pin Volta

-HD HS đọc pin Lechanché

B2 : Tìm hiểu về cấu tạo, hoạt

động của accu chì-Cấu tạo

-Hoạt động -Cách nạp điện cho accu và các phản ứng điện hóa xảy ra

-Cách sử dụng accu, chú ý đến dung lượng accu

Các phản ứng điện hóa xảy ra :+Phát điện :

PbO2+SO4- PbSO4Pb+SO4-  PbSO4PbSO4 phủ ở hai điện cực  sđđ giảm dần

+Nạp điện :PbSO4+H2 PbO2+H2OLớp PbSO4 bị phá vỡ Điện năng được khôi phục

-Dòng điện : CĐDĐ Đo CĐDĐ bằng ampe kế

-Suất điện động của nguồn

-Cách sử dụng nguồn điện

-Bộ nguồn, dây nối, công tắc hai chiều, bóng đèn, chuông điện hay motor

-Chuẩn bị một số bài tập cơ bản trên bảng phụ

2.Học sinh :

-HS thường lúng túng trong việc đổi đơn vị

Trang 17

K D

Bài toán : Xác định các giá trị CĐDĐ và số điện tích.

Nhắc lại một số nội dung

B2 : Yêu cầu HS thực hiện

cố lại kiến thức

-Tính toán :+CĐDĐ :

mA t

3

10.75,310

.6,1

10.6

C1 : Hãy đo CĐDĐ chạy qua đèn C2 : Mắc hai thiết bị song song

với nhau, sử dụng công tắc hai chiều để thay đổi

-Tính toán :+ A1,5.23J

-Thực hiện thao tác+Mắc ampe kế đúng cực

+Kiểm tra kĩ mạch điện trước khi cấp nguồn

học tập của học sinh -Lắng nghe, tự củng cố nội dung.-Chuẩn bị soạn nội dung bài : Điện năng Công suất

Trang 18

-Xem lại các kiến thức liên quan ở THCS

-Điện năng tiêu thụ = Công dòng điện = Năng lượng điện chuyển hóa sang năng lượng khác

-Công nguồn điện = Năng lượng khác bên trong nguồn điện chuyển hóa sang năng lượng điện = Tổng điện năng tiêu thụ ở mạch ngoài

-Điện năng tiêu thụ Công suất dòng điện

-Công suất nguồn điện

Tìm hiểu điện năng tiêu thụ và công suất điện Định luật Joule- Lenx

I-Điện năng tiêu thụ :

-Là số đo năng lượng điện đã

được chuyển hóa thành dạng

năng lượng khác

-Có giá trị bằng công lực điện

thực hiện khi làm di chuyển

các điện tích trong đoạn mạch

UIt

A 

-Khi sử dụng để tính điện năng

tiêu thụ trong thực tế, đơn vị

của điện năng tiêu thụ là KWh

-Cho biết tốc độ tiêu thụ điện

năng trong đoạn mạch

II-Công suất tỏa nhiệt Định

luật Joule – Lenx :

Điện năng  Nhiệt năng

A  Q

Định luật Joule – Lenx :

t RI

Công suất tỏa nhiệt :

2

RI

P 

Vấn đề : Khi một nguồn điện

được mắc vào một đoạn mạch thì xuất hiện sự chuyển hóa từ điện năng sang các dạng năng lượng khác Vậy giữa chúng có mối quan hệ như thế nào ?

B1 : HD HS thiết lập được mối

quan hệ giữa công của dòng điện

và điện năng tiêu thụ

+Dùng quan điểm bảo toàn năng lượng

+Dựa vào kiến thức cũ

B2 : HDHS thực hiện C1, C2, C3

+Công cụ đo điện năng tiêu thụ là công tơ điện

B3 : HDHS viết được công thức

(8.2) và hiểu được ý nghĩa của nó

+Công thức tính công suất

+Công suất đặc trưng cho tốc độ biến đổi năng lượng

B4 : HDHS thực hiện C4

Vấn đề : Khi có dòng điện chạy

qua một vật dẫn, vật dẫn đó sẽ nóng lên

B1 : Yêu cầu HS nhớ lại kiến thức

Chú ý : Công thức

t mc

Mà 1J =W.s-Thực hiện C1,C2,C3-Nắm được ý nghĩa

-Thực hiện các bài toán vận dụng

Trang 19

Tìm hiểu về công và công suất của nguồn điện

III-Công và công suất của

tiêu thụ trong toàn mạch

Công suất của nguồn điện :

I

P-Có số đo bằng tổng công suất

tiêu thụ của toàn mạch

Vấn đề : Trong nguồn điện xảy ra

quá trình ngược lại với mạch ngoài, đó là có sự chuyển hóa từ các dạng năng lượng khác sang điện năng Vậy giữa năng lượng biến đổi bên trong và bên ngoài nguồn điện có liên hệ gì ?

B1 : HDHS tìm hiểu.

C1 : Điện năng tiêu thụ ở mạch

ngoài và do nguồn cung cấp ?

C2 : Công suất mạch ngoài và do

nguồn cung cấp ?

-Đọc sách

-Thảo luận nhóm, ôn tập

-Trả lời :+Bằng nhau+Bằng tổng công suất mạch ngoài

-Nhấn mạnh nội dung và ý nghĩa của các đại lượng

công, công suất của nguồn và mạch ngoài -Lắng nghe, tự củng cố nội dung.-Thực hiện việc giải các bài tập SGK và SBT tại nhà

-Chuẩn bị soạn nội dung bài : Bài tập

-Điện năng tiêu thụ Công và công suất dòng điện

-Công và công suất nguồn điện Hiệu suất

-HS thường không hiểu ý nghĩa vật lý của các đại lượng công và công suất nên vận dụng sai

Bài toán : Tính điện năng tiêu thụ.

Trang 20

kiến thức cơ bản :

-Điện năng tiêu thụ : A=UIt

-Chú ý : đơn vị của điện năng

tiêu thụ là KWh

1KWh = 3.600.000 J

-Công suất

Bài 7SGK/49

Câu hỏi thêm : Hãy tính điện

năng tiêu thụ trung bình của

một gia đình trong một tháng

với các dụng cụ điện sau :

+Tivi 100W dùng 8h/ngày

+Quạt 75W -12h/ngày

+Nồi cơm 650W - 1h/ngày

+Máy bơm 550W -30p/ngày

B1: Gợi ý HS thảo luận

-Dùng CT A = UIt

B2 : Yêu cầu HS thực hiện

+Tính tổng điện năng dùng trong một ngày

P=100.8+75.12+650.1+550.0,5 = 2625Wh = 2,625kWhTrong một tháng :

A = 2,625.30 = 78,75kWh

Bài toán : Xác định được các thông số trên dụng cụ điện Bài 8SGK/45

Câu hỏi thêm : Một bóng đèn

ghi 220V – 75W Cho biết ý

nghĩa của các con số trên

học tập của học sinh -Lắng nghe, tự củng cố nội dung.-Chuẩn bị soạn nội dung bài : Định luật Ohm đối với

-Phát biểu được định luật Ohm đối với toàn mạch Viết được biểu thức định luật

-Độ giảm thế Mối quan hệ giữa sđđ và độ giảm thế ở mạch ngoài và mạch trong

Trang 21

-Xem lại các kiến thức liên quan ở THCS

-Khi lắp mạch điện thí nghiệm cần có một điện trở Ro để phòng chống hiện tượng đoản mạch xảy ra

-Trong thí nghiệm, cần chỉ rõ mạch ngoài và mạch trong, các độ giảm điện thế ( giảm áp ) Ở mạch ngoài, HĐT, CĐDĐ, điện trở vẫn tuân theo quy luật I = U/R và U = RI Nhưng đối với mạch điện kín thì khi thay đổi điện trở mạch ngoài, HĐT và CĐDĐ đều thay đổi và tuân theo quy luật định luật Ohm cho toàn mạch

Tìm hiểu và tiến hành thí nghiệm

I-Thí nghiệm :

-Mạch điện : Hình 9.1, 9.2SGK

-Ro : điện trở chống đoản mạch

-Biến trở R : Thay đổi điện trở

mạch ngoài  U và I thay đổi

-Đo các giá trị U, I  Vẽ đồ

thị biễu diễn mối quan hệ U, I

Vấn đề : Thiết lập mạch điện như

hình 9.2, tiến hành thí nghiệm tathấy : khi thay đổi R thì đồng thời

U và I cũng thay đổi khác với mốiquan hệ I = U/R Vậy CĐDĐtrong mạch tuân theo quy luậtnào ? Và còn có yếu tố nào ảnhhưởng đến giá trị của CĐDĐ ?

B1 : Tiến hành lắp đặt thí nghiệm,

giải thích công dụng của từng thiết bị sử dụng

-Tiến hành theo dõi

-Tiến hành đo, ghi các số liệu

và vẽ đồ thị biểu diễn mối quan

B2 : Tiến hành phân tích như

SGK để đưa ra biểu thức của địnhluật

B3 : CM biểu thức hoàn toàn phù

hợp với định luật bảo toàn nănglượng

Nguồn  Mạch tiêu thụ It = RNI2t + rI2t

B4 : HDHS thực hiện C1, C2, C3

C1: Khóa K mở, mạch hởC2 : Khi r = 0

C3 :

Vấn đề : Hiện tượng đoản mạch là

gì ? Nó có ảnh hưởng gì đến mạchđiện ?

-Theo dõi qua SGK và trình bày của GV

-Tiến hành CM dưới HD của

GV  có thể xây dựng biểu thức định luật dựa vào định luậtbảo toàn năng lượng

-Thực hiện C1 :+Khi mạch hở thì I= 0

+U0 =  vì độ giảm thế trong mạch bằng 0

-Thực hiện C2 : Khi I = 0 hay r

Trang 22

III-Nhận xét :

-Hiện tượng đoản mạch :

-Hiệu suất nguồn điện :



U P

P A

V U

A I

2,13,0.15,1

3,014

5,1

-Thực hiện C5 :

r R

R r R I

IR U



-Yêu cầu HS nhớ và vận dụng được biểu thức của định

luật Ohm cho toàn mạch

-Biết cách hạn chế hiện tượng đoản mạch

-HS thường lúng túng trong việc tính điện trở tương đương

Bài toán : Xác định CĐDĐ do nguồn cung cấp và hiệu suất cung cấp.

kiến thức cơ bản :

-CT tính điện trở tương đương

-Định luật Ohm cho đoạn

mạch điện trở

-Định luật Ohm cho toàn

cố lại kiến thức

Tiêu đề	Định luật Coulomb
Tác giả	Trường THPT Tánh Linh
Trường học	Trường THPT Tánh Linh
Chuyên ngành	Vật lý 11
Thể loại	Giáo án
Năm xuất bản	2023
Thành phố	Tánh Linh

Định dạng
Số trang	44
Dung lượng	1 MB