Về cư xử với đất đai môi trường: Họ lấy từ trong lòng đất những gì họ cần, họ cư xử với đất mẹ và anh em bầu trời như những vật mua được bán đi, lòng thèm khát của họ sẽ ngấu nghiến đất [r]
Trang 1Hoạt động của GV và HS Nội dung bài học
Hoạt động 1: Hướng dẫn HS đọc – tìm hiểu chú thích.
(10p)
GV hướng dẫn HS đọc, GV đọc, gọi HS đọc
GV nhận xét, sửa sai
?Cho biết đôi nét về tác giả, tác phẩm?
Lưu ý một số từ ngữ khó SGK
Hoạt động 2: Hướng dẫn HS phân tích VB (60p)
?Bức thư chia làm mấy phần? Nội dung của từng phần?
*3 phần:
- Từ đầu… tiếng nói của cha ông chúng tôi: Những điều
thiêng liêng trong kí ức người da đỏ
- Tiếp đến “đều có sự ràng buộc”: Những lo âu của người
da đỏ về đất đai, môi trường thiên nhiên sẽ bị tàn phá bởi
người da trắng
- Còn lại: Kiến nghị của người da đỏ về việc bảo vệ môi
trường, đất đai
? - Trong kí ức của người da đỏ luôn hiện lên những
điều tốt đẹp nhất, đó là những điều gì?
HS: Trả lời
- Đất là thiêng, đất là bà mẹ.
- Chúng tôi không thể nào quên được mảnh đất tươi đẹp
này.
- Chúng tôi là một phần tử của mẹ và mẹ cũng là một
phần của chúng tôi.
- Hoa là chị, là em vũng nước, mõm đá, chú ngựa con
tất cả đều chung một gia đình.
- Dòng sông, con suối là máu của tổ tiên, là anh em,
- Tiếng thì thầm của dòng nước là tiếng nói của cha
ông.
- Không khí là quí giá
- Đất đai giàu có được là do nhiều mạng sống bồi đắp
nên.
- Đất là mẹ.
?Tại sao vị thủ lĩnh da đỏ nói rằng đó là “những điều
thiêng liêng” ?
-Những thứ đó đều đẹp đẽ, cao quý không thể tách rời với
sự sống của người da đỏ (là máu của tổ tiên… là chị, là
em, là gia đình)
- Những thứ đó không thể mất, cần được tôn trọng và giữ
gìn
Những điều thiêng liêng đó phản ánh cách sống như
thế nào của người da đỏ?
HS: Quan hệ gắn bó, biết ơn, hài hoà, thân yêu, thiêng
I Đọc – Tìm hiểu chú thích:
1 Đọc:
1 Tác giả: Xi-át-tơn
2 Tác phẩm:
- Văn bản là bức thư của thủ lĩnh Xi-át-tơn gửi Tổng thống Mĩ Phreng-klin Pi-ơ-xơ.
- Bức thư của thủ lĩnh da đỏ thuộc kiểu văn bản nhật dụng về chủ đề thiên nhiên và môi trường.
2 Chú thích :
Chú thích (*) SGK/138
II Phân tích văn bản
1 Những điều liêng liêng trong kí ức người da đỏ:
- Đất đai… cây là… hạt sương… tiếng côn trùng… những bông hoa… vũng nước… dòng nhựa chảy trong cây cối…
Þ Người da đỏ tôn trọng, yêu quý gắn
bó và sống hòa nhập với thiên nhiên Bảo vệ đất đai, môi trường thiên nhiên như mạng sống của mình.
BỨC THƯ CỦA THỦ LĨNH DA ĐỎ
Trang 2liêng mà gần gũi như trong một gia đình, như với
người anh, chị em ruột thịt, như với bà mẹ hiền minh,
vĩ đại.
GDHS tình yêu quê hương, yêu và có ý thức bảo vệ
môi trường.
?Trong đoạn văn này, tác giả sử dụng chủ yếu là biện
pháp tu từ nào? Biểu hiện cụ thể ở những lời văn nào?
a) Đoạn đầu của bức thư, thủ lĩnh da đỏ đã sử dụng những
hình ảnh nhân hóa:
- Mảnh đất này là bà mẹ của người da đỏ.
- Bông hoa ngát hương là người chị, người em.
- Người da đỏ, mỏm đá, vũng nước, chú ngựa đều "cùng
chung một gia đình".
Các phép so sánh được sử dụng:
- Nước óng ánh, êm ả trôi dưới những dòng sông, con
suối là máu của tổ tiên.
- Tiếng thì thầm của dòng nước chính là tiếng nói của cha
ông.
b?Tác dụng của nhân hoá trong những lời văn đó?
)
Nhờ có sự so sánh và nhân hóa, mối quan hệ của đất với
con người được thể hiện gắn bó hết sức thân thiết, như là
anh chị em, như là những người con trong một gia đình,
như là con cái với người mẹ
-Sự vật hiện lên gần gũi thân thiết với con người bộc lộ
cảm nghỉ sâu xa của tác giả với thiên nhiên, môi trường
sống
Giáo dục HS ý thức bảo vệ và giữ gìn môi trường sống.
Hết tiết 1 chuyển sang tiết 2
?Người da đỏ đã lo lắng điều gì trước khi bán đất cho
người da trắng?
-Những lo âu đó đã được thủ lĩnh da đỏ bày tỏ như thế
nào trên các phương diện:
Đạo đức, cách cư xử của người da trắng với đất đai, môi
trường
Về đạo đức: Mảnh đất này không phải anh em của họ mà
là kẻ thù của họ, mồ mả của họ họ còn quên
Về cư xử với đất đai môi trường: Họ lấy từ trong lòng đất
những gì họ cần, họ cư xử với đất mẹ và anh em bầu trời
như những vật mua được bán đi, lòng thèm khát của họ sẽ
ngấu nghiến đất đai để lại đằng sau những bãi hoang mạc,
họ hít thở không khí nhưng chẳng để ý gì đến bầu không
khí mà họ hít thở, cả ngàn con trâu rừng bị người da trắng
bắn mỗi khi tàu chạy qua
?Những lo âu đó đã phản ánh sự đối lập nào giữa cách
sống của người da trắng với cách sống của người da đỏ?
a,
• Sự khác biệt của người da đỏ và da trắng thể hiện ở thái
độ đối với đất đai
- Người da trắng:
2 Những lo âu của người da đỏ về đất đai, môi trường, thiên nhiên:
- Đất đai, môi trường, thiên nhiên sẽ bị người da trắng tàn phá
- Nghệ thuật: so sánh, đối lập, nhân hoá, điệp từ ngữ
Bộc lộ những âu lo của người da đỏ về khi đất đai của họ thuộc về người da trắng
Tôn trọng sự hoà hợp với thiên nhiên, yêu quý và đầy ý thức bảo vệ môi trường, thiên nhiên như mạng sống của mình
QUAN NIỆM
NGƯỜI DA ĐỎ
NGƯỜI DA TRẮNG
Đất đai
- Đất là mẹ - Họ lấy đi từ
những gì họ cần
- Chinh phục được họ sẽ lấn tới.
Trang 3+ Xa lạ với đất, coi đất là kẻ thù.
+ Cư xử như mua được, tước đoạt được, bán đi như mọi
thứ hàng hóa
+ Chỉ biết khai thác, lấy đi những thứ cần, ngấy nghiến
đất để lại đằng sau là bãi hoang mạc
- Người da đỏ:
+ Trân trọng đất, coi đất như mẹ, như phần máu thịt
• Sự khác biệt thể hiện ở lối sống:
- Người da trắng:
+ Sống ồn ào trong nhịp sống công nghiệp căng thẳng
+ Không quan tâm đến không khí
+ Không biết thưởng thức "những làn gió thấm đượm
hương hoa đồng cỏ"
+ Không quý trọng muông thú
->Cách sống vật chất thưc dụng >< cách sống tôn trọng
giá trị tinh thần
?Đoạn văn sử dụng biện pháp tu từ nào?
Chỉ ra? ?Nghệ thuật ấy có những tác dụng gì?
Phép đối lập anh em >< kẻ thù
Yên tĩnh >< ồn ào
Xa lạ >< thân thiết
- Điệp ngữ: Tôi biết Tôi biết Tôi thật không hiểu Tôi
đã chứng kiến ngài phải phải nhớ Ngài phải gìn giữ
ngài phải dạy ngài phải bảo
Phép so sánh: - Đất là bầu trời – như những vật mua
được, tước đoạt được… như những con cừu và những hạt
kim cương sáng ngời - Các muôn thú sống trên mảnh đất
này như những người anh em
Phép nhân hóa: - Mảnh đất này – những người anh em,
kẻ thù - Mẹ - đất, an hem – bầu trời (3) Phép lặp - Tôi
biết… Tôi biết, cách sống của… - Tôi là người da đỏ…
Có lẽ người da đỏ hoang dã… - Tôi là kẻ hoang dã,… Tôi
là kẻ hoang dã,…
(5) Các kiểu câu: - Kiểu câu trùng lặp để nhấn mạnh: Tôi
biết người da trắng… Tôi biết, cách sống của chúng tôi…
Tôi thật không hiểu nổi điều đó Tôi không hiểu điều đó
Tôi không hiểu bất cứ một cách sống nào khác
- Kiểu câu nghi vấn để củng cố lập luận: + Có lẽ, người
da đỏ hoang dã và tăm tối chăng? + Và cái gì sẽ xảy ra
ban đêm bên hồ? + Con người là gì, nếu cuộc sống thiếu
Thiên nhiên
- Say sưa với tiếng lá
động, âm thanh êm ái của tiếng gió thoảng.
- Chẳng có nơi nào yên tĩnh, chỉ là những tiếng
ồn ào, lăng mạ.
Không khí
-Quý giá là của chung
- Chẳng để ý gì.
Muông thú
- Chỉ giết để duy trì sự sống
- Bắn chết cả ngàn con.
Þ Kết luận:
- Người da đỏ: Tôn trọng yêu quý bảo
vệ môi trường.
- Người da trắng: Có cách sống vật chất thực dụng, coi thiên nhiên đất đai như một thứ hàng hóa.
3 Kiến nghị của người da đỏ:
- Phải biết kính trong đất đai
Trang 4những con thú?
- Câu luận: Tôi là người da đỏ, tôi thật không thể hiểu nỗi
điều đó Tôi là kẻ hoang dã…
(6) Từ ngữ gợi tả, gợi cảm: - Người anh em, mẹ đất, an
hem bầu trời - Ngấu nghiến đất đai - Nhức nhối - Lá
cây lay động vào mùa xuân… - Chia sẻ linh hồn…
?Những lo âu về đất đai môi trường, thiên nhiên bị xâm
hại cho em hiểu gì về cách sống của người da đỏ?
?Những lời kiến nghị nào được nhắc tới ở phần cuối bức
thư của thủ lĩnh da đỏ?
?Em hiểu thế nào về câu nói “Đất là mẹ”?
-Đất là nơi sinh sản ra muôn loài là nguồn sống của muôn
loài
Cái gì con người làm cho đất đai là làm cho ruột thịt của
mình
Con người cần phải sống hoà hợp với con người đất đai và
phải biết cách bảo vệ nó
?Em nhận thấy giọng điệu trong đoạn thư này có gì khác
trước?
-Giọng vừa thống thiết, vừa đanh thép hùng hồn (người
phải dạy, phải bảo, phải kính trọng đất đai)
?Tại sao người viết thay đổi giọng điệu như thế?
- Nhằm khẳng định sự cần tiết phải bảo vệ đất đaimôi
trường sống, dạy cho người da trắng biết cư xử đúng đắn
với đất đai và môi trường
Hoạt động 3: Hướng dẫn tổng kết (10p)
?Theo em, Bức thư… quan tâm và khẳng định điều quan
trọng nào trong cuộc sống của con người?
? Nghệ thuật nổi bật nhất của văn bản này là gì?
HS trả lời, GV nhận xét, chốt ý
Gọi HS đọc ghi nhớ SGK
?Tại sao Bức thư… cách đây hơn một thế kỉ nhưng vẫn
được xem là một trong những văn bản hay nhất nói về
môi trường, thiên nhiên?
- Hãy khuyên bảo chúng: Đất là mẹ
- Điều gì xảy ra với đất đai… tức là xảy ra với những đứa con của đất
=> Bức thông điệp: Con người phải sống hòa hợp với thiên nhiên, chăm lo, bảo vệ môi trường và thiên nhiên như bảo vệ mạng sống của chính mình.
III Tổng kết:
* Ghi nhớ: SGK/140
-Nó đề cập đến một vấn đề chung cho mọi thời đại, đó là vấn đề: quan hệ giữa con người với môi trường, thiên nhiên Nó được viết bằng sự am hiểu bằng trái tim tình yêu mãnh liệt dành cho đất đai, môi trường, thiên nhiên Nó được trình bày trong một lời văn đầy tính nghệ thuật (giàu hình ảnh, các biện pháp tu từ)
GD HS ý thức cao trong vấn đề bảo
vệ môi trường sống.
GD kĩ năng sống: làm chủ, nâng cao ý thức bảo vệ thiên nhiên.