Van 8 Tuan 19

- Thấy được một số biểu hiện của sự đổi mới về thể loại, đề tài, ngôn ngữ, bút pháp nghệ thuật được thể hiện trong bài thơB. TRỌNG TÂM KIẾN THỨC, KĨ NĂNG, THÁI ĐỘ 1.[r]

Trang 1

Tuần 19

Tiết 73+74 NHỚ RỪNG Ngày soạn : 22/12/2018 Ngày dạy : 25/12/2018

A MỨC ĐỘ CẦN ĐẠT

- Biết đọc – hiểu một tác phẩm thơ lãng mạn tiêu biểu của phong trào Thơ mới

- Thấy được một số biểu hiện của sự đổi mới về thể loại, đề tài, ngôn ngữ, bút pháp nghệ thuật được thể hiện trong bài thơ

B TRỌNG TÂM KIẾN THỨC, KĨ NĂNG, THÁI ĐỘ

1 Kiến thức :

- Sơ giản về phong trào Thơ mới

- Chiều sâu tư tưởng yêu nước thầm kín của lớp thế hệ trí thức Tây học chán ghét thực tại, vươn tới cuộc sống tự do

- Hình tượng nghệ thuật độc đáo, có nhiều ý nghĩa của bài thơ Nhớ rừng

2 Kĩ năng :

- Nhận biết được tác phẩm thơ lãng mạn

- Đọc diễn cảm tác phẩm thơ hiện đại viết theo bút pháp lãng mạn

- Phân tích được những chi tiết nghệ thuật tiêu biểu trong tác phẩm

3 Thái độ :

- Nhận ra cảm xúc yêu nước trong bài thơ, cảm hứng lãng mạn và ý nghĩa tư tưởng của bài thơ

C PHƯƠNG PHÁP

- Vấn đáp, đọc diễn cảm, phân tích, nêu vấn đề…

D TIẾN TRÌNH DẠY HỌC

1 Ổn định lớp : Kiểm diện HS

8A2 Vắng :

2 Kiểm tra bài cũ: GV kiểm tra sự chuẩn bị bài vở ở nhà của HS

3 Bài mới : TIẾT 73

* Giới thiệu bài : Đầu thế kỉ 20, văn học Việt Nam có nhiều biến động với nhiều hiên tượng

và trào lưu văn học mới Đặc biệt là sự xuất hiện và thắng thế của thơ mới Thế Lữ là một trong những nhà thơ đi tiên phong trong phong trào thơ mới Hôm nay chúng ta sẽ tìm hiểu bài thơ “Nhớ rừng” để cảm nhận nét đẹp của thơ mới cũng như tâm sự của nhà thơ Thế Lữ

* Bài học :

HOẠT ĐỘNG CỦA GV VÀ HS NỘI DUNG BÀI DẠY

Hoạt động 1: GIỚI THIỆU CHUNG

HS : Đọc phần chú thích sgk

GV : Em hãy giới thiệu vài nét về nhà thơ Thế Lữ?

HS : Trả lời

GV : Hãy quan sát bài thơ nhớ rừng chỉ ra những

điểm mới của hình thức bài thơ này so với các bài thơ

đã học, chẳng hạn thơ Đường luật ?

HS : Trả lời.

GV : Giới thiệu khái niệm “Thơ mới” và vài nét về

phong trào thơ mới

I GIỚI THIỆU CHUNG

1 Tác giả : Thế Lữ (1907-1989), quê

ở Bắc Ninh

- Thế Lữ là người đi tiên phong trong phong trào thơ mới buổi đầu

2 Tác phẩm:

a Xuất xứ : “Nhớ rừng” in trong tập

“Mấy vần thơ”- 1935

b Thể loại : Thơ 8 chữ (thơ mới)- bài

thơ đã góp phần mở đường cho sự thắng lợi của phong trào Thơ mới

* Thơ mới : Thơ hiện đại

- Một phong trào thơ có tính chất lãng mạn của tầng lớp trí thức trẻ từ năm

1932 -1945

Trang 2

Hoạt động 2 : ĐỌC – HIỂU VĂN BẢN

Đọc – Tìm hiểu từ khó

GV cùng hs đọc (yêu cầu khi đọc chú ý đến giọng

điệu phải phù hợp với nội dung cảm xúc của mỗi

đoạn thơ )

GV: Hỏi học sinh nghĩa của một số từ khó.

GV : Năm khổ thơ diễn tả dòng tâm sự tập trung vào

mấy ý và nêu nội dung của từng ý ?

HS: suy nghĩ và trả lời

GV : Nêu phương thức biểu đạt và đại ý của bài thơ

HS suy nghĩ và trả lời, GV chốt ý

HS đọc khổ 1 (HS yếu kém)

GV : Hổ cảm nhận những nổi khổ nào trong khi bị

nhốt trong cũi sắt ở vườn bách thú ?

HS : Sống trong một không gian tù hãm thời gian kéo

dài Nỗi nhục bị biến thành trò chơi cho thiên hạ tầm

thường Nỗi bất bình vì bị ở chung cùng với bọn thấp

kém

GV : Khối căm hờn ấy biểu hiện thái độ sống như thế

nào?

HS : Thái độ sóng tích cực, muốn thoát li thực tại tù

túng

HS đọc khổ 4

GV : Cảnh vườn bách thú được diễn tả qua những chi

tiết nào?

HS : Hoa chăm, cỏ xén, lối phẳng cây trồng

Dải ngước đen giả suối, chẳng thông dòng…

GV : Em có nhận xét gì về từ ngữ giọng điệu của 2

khổ thơ này ?

HS : Giọng điệu giễu nhại, chán chường, khinh miệt

GV : Qua các chi tiết đó ta thấy cảnh vườn bách thú

hiện ra dưới cái nhìn của chúa sơn lâm như thế nào?

HS: Đơn điệu, nhân tạo, sửa sang, tỉa tót chứ không

- Các nhà thơ mới thường thể hiện cái tôi trữ tình khát khao tự do, vươn tới cái đẹp

- Ngay ở giai đoạn đầu, Thơ mới đã có nhiều đóng góp cho văn học, nghệ thuật nước nhà

II ĐỌC – HIỂU VĂN BẢN

1 Đọc – Tìm hiểu từ khó :

2 Tìm hiểu văn bản:

a Bố cục: 3 phần

P1: Khổ 1-4: Khối căm hờn và niềm uất hận

P2: Khổ 2-3: Nỗi nhớ thời oanh liệt P3: Khổ 5: Khao khát giấc mộng ngàn

b Phương thức biểu đạt: Biểu cảm

trực tiếp

c Phân tích:

c1 Hình tượng con hổ:

* Khi ở trong vườn bách thú:

+ Hoàn cảnh sống : bị giam cầm, bị biến thành trò chơi

+ Tâm trạng : “Gậm căm hờn trong cũi sắt

Ta nằm dài…”

“Nay ta ôm niềm uất hận ngàn thâu”

-> Giận dữ, ngao ngán, uất ức bất lực

=>Nghệ thuật nhân hóa : Nỗi chán

ghét cao độ cuộc sống tù túng, tầm thường giả dối

Trang 3

phải là thế giới của tự nhiên to lớn, mạnh mẽ, bí hiểm.

GV : Từ hai đoạn thơ vừa phân tích, em hiểu gì về

tâm sự của con hổ ở vườn bách thú cũng như tâm sự

của nhà thơ?

TIẾT 74

* Chuyển ý

HS đọc khổ 2-3 (HS yếu kém)

GV: Cảnh sơn lâm được gợi tả qua những chi tiết

nào? Hình ảnh chúa tể của muôn loài hiện lên như thế

nào giữa không gian ấy ?

HS : “Ta im hơi”

GV : Từ đó hình ảnh chúa tể của muôn loài được

khắc hoạ mang vẻ đẹp như thế nào?

HS : Oai phong lẫm liệt.

GV: Hổ mang nhưng vẻ đẹp nào qua 8 câu thơ

(Đâu…những đêm, những ngày mưa, những bình

minh, những chiều)

HSTNL – 4 phút : theo kĩ thuật khăn phủ bàn, tổng

hợp vẻ đẹp của hổ qua 8 câu thơ

GV giảng : Hổ mang dáng dấp một thi sĩ say mê cảnh

đẹp, mang phong thái của nhà hiền triết, có uy lực của

một vị đế vương

Gv: Nhà thơ sử dụng nghệ thuật gì giữa hai khổ 1,4

và 2,3? Tác dụng?

HS : Tương phản, đối lập gay gắt hai cảnh tượng, hai

thế giới, nhà thơ đã thể hiện nỗi bất hoà sâu sắc đối

với thực tại và niểm khát khao tự do mãnh liệt của

nhân vật trữ tình

GV Phân tích lại hình tượng con hổ : Thế Lữ đã rất

thành công khi xây dựng hình tượng con hổ với nhiều

ý nghĩa Bằng nghệ thuật nhân hóa hổ hiện lên với đời

sống nội tâm sâu sắc Hổ ngao ngán với tháng ngày tù

giam kéo dài, bất hoà với xã hội giả dối Qua tâm sự

nhớ rừng của con hổ ở vườn bách thú, em hiểu những

điểm sâu sắc nào trong tâm sự của con người ?

HS : Đó là tâm trạng của nhà thơ lãng mạn, đồng thời

cũng là tâm trạng chung của người dân Việt Nam mất

nước khi đó Họ cảm thấy lời con hổ trong bài thơ

chính là tiếng lòng sâu kín của họ

* Tổng kết

GV: Nghệ thuật, nội dung chính và ý nghĩa văn bản?

HS: Trả lời

GV: liên hệ giáo dục tình yêu thiên nhiên, yêu cuộc

sống tự do, tình yêu nước thầm kín

* Nỗi nhớ thời oanh liệt:

- Nhớ bóng cả, cây già, gió ngàn, giọng nguồn hét núi

“Ta bước chân lên, dõng dạc, đường hoàng

Lượn tấm thân như sóng cuộn nhịp nhàng”

-> Dáng vẽ oai phong lẫm liệt, dũng mãnh vừa mềm mại vừa uyển chuyển

- Bức tranh tứ bình: cảnh đẹp hùng vĩ, thơ mộng Hổ nổi bật với tư thế lẫm liệt kiêu hùng đầy uy lực

- Thể hiện khí phách ngang tàng, mang dáng dấp một đế vương

- “Than ôi! thời oanh liệt nay còn đâu!”

-> Nhớ rừng, nhớ quá khứ vàng son khép lại trong tiếng than u uất

=> Nghệ thuật tương phản : hổ chán ghét cuộc sống tù túng, giả tạo và khát khao trở về cuộc sống tự nhiên

c2 Lời tâm sự của thế hệ trí thức những năm 1930

- Ngán ngẫm, bất hòa sâu sắc với cuộc sống thực tại

- Đi tìm tự do trong quá khứ vàng son, hướng về cái đẹp tự nhiên

- Biểu lộ lòng yêu nước thầm kín

=> Tâm trạng của nhà thơ nói riêng

và của người dân mất nước nói chung

3.Tổng kết

a, Nghệ thuật :

- Sử dụng bút pháp lãng mạn, với nhiều biện pháp nghệ thuật như nhân hóa, đối lập, phóng đại, tương phản

- Xây dựng hình tượng nghệ thuật có nhiều tầng ý nghĩa

Trang 4

Hoạt động 3 : HƯỚNG DẪN TỰ HỌC

GV gợi ý : Nghệ thuật miêu tả, biểu cảm…thông qua

bộ tranh tứ bình

+ Đọc diễn cảm bài thơ, học thuộc lòng trước khi đến

lớp

+ Sưu tầm : nghiên mực, bút lông, thoi mực tàu, giấy

hồng điều và một số tờ tranh chữ Tiếp tục tìm hiểu về

Thơ mới

b, Nội dung :

* Ý nghĩa văn bản : Mượn lời con hổ

trong vườn bách thú, tác giả kín đáo bộc lộ tình cảm yêu nước, niềm khát khao thoát khỏi kiếp đời nô lệ

III HƯỚNG DẪN TỰ HỌC

* Bài cũ :

- Đọc kĩ, tìm hiểu sâu hơn một vài chi tiết nghệ thuật trong bài thơ

- Đọc thuộc lòng bài thơ

* Bài mới : Soạn bài “Ông đồ”

Trang 5

Tuần 19

Vũ Đình Liên

Ngày soạn : 23/12/2018 Ngày dạy : 26/12/2018

- Biết đọc – hiểu một tác phẩm thơ lãng mạn để bổ sung thêm kiến thức về tác giả, tác phẩm của phong trào Thơ mới

- Thấy được một số biểu hiện của sự đổi mới về thể loại, đề tài, ngôn ngữ, bút pháp nghệ thuật lãng mạn Hiểu được những cảm xúc của tác giả trong bài thơ

- Sự đổi thay trong đời sống xã hội và sự tiếc nuối của nhà thơ đối với những giá trị văn hóa cổ truyền của dân tộc đang dần bị mai một

- Lối viết bình dị mà mà gợi cảm của nhà thơ trong bài thơ

2 Kĩ năng :

- Nhận biết được tác phẩm thơ lãng mạn

- Đọc diễn cảm tác phẩm Phân tích được những chi tiết nghệ thuật tiêu biểu trong tác phẩm

3 Thái độ : Giáo dục tình cảm trân trọng những giá trị văn hóa truyền thống, làm sống dậy

văn hóa dùng câu đối ngày tết

- Tích hợp truyền thống chơi câu đối, đọc diễn cảm, phát vấn, phân tích, bình giảng, thảo luận…

1 Ổn định lớp : Ki m di n HS ể ệ

8A2 Vắng :

2 Kiểm tra bài cũ :

- Cho biết khái niệm Thơ mới?

- Đọc thuộc lòng khổ thơ 2-3 Nêu nội dung chính của hai khổ thơ?

- Tâm sự nào của nhà thơ được gửi gắm qua lời con hổ?

3 Bài mới :

* Giới thiệu bài : Chịu ảnh hưởng của nho giáo Trung Quốc, người Việt Nam xưa kia có đạo

lí “Tôn sư trọng đạo” Người thầy luôn được trọng vọng vì văn hay chữ tốt Nét chữ câu đối đỏ của họ làm cho phố phường thêm đông vui nhộn nhịp và làm cho ngày tết cổ truyền thêm ấm cúng, hạnh phúc Từ khi chữ quốc ngữ xuất hiện, chế độ khoa cử bị bãi bỏ, chữ nho bị rẻ rúng,

thế hệ nhà nho, những “Ông đồ” sẽ ra sao? Để trả lời câu hỏi này cô và các sẽ đi vào bài mới với văn bản “Ông đồ” của Vũ Đình Liên”.

* Bài học :

Hoạt động 1: GIỚI THIỆU CHUNG

HS Đọc chú thích dấu sao

GV : Giới thiệu vài nét về tác giả, tác phẩm?

HS : Trả lời phần chú thích.

GV : Giới thiệu lại, Nhận xét, bổ sung : Liên

hệ thực tế nền Nho học, đầu thế kỉ XX ở nước

ta và đặc điểm thơ của Vũ Đình Liên

I GIỚI THIỆU CHUNG

1 Tác giả :

- Vũ Đình Liên (1913-1996), quê ở Hà Nội, là nhà thơ lớp đầu tiên của phong trào thơ mới

- Thơ ông thường mang nặng lòng thương người và hoài cổ

2 Tác phẩm :

- “Ông đồ” là bài thơ thành công nhất của Vũ

Trang 6

Hoạt động 2 : ĐỌC – HIỂU VĂN BẢN

Đọc - tìm hiểu từ khó

GV hướng dẫn đọc : 2 khổ đầu đọc với giọng

vui tươi hân hoan, ba khổ sau đọc với giọng

trầm lắng, ngậm ngùi, da diết, GV cùng hs

đọc

Tìm hiểu văn bản

GV : Ông đồ là người làm nghề gì?

HS : Trả lời chú thích.

GV : Bố cục văn bản?

GV : Theo em, đâu là phương thức biểu đạt

của văn bản này?

GV: Bài thơ có mấy ý? Nêu nội dung từng ý?

HS đọc khổ 1, 2 (HS yếu kém)

GV : Ý chính của khổ thơ này là gì?

HS : Giới thiệu ông đồ

GV: Ông đồ xuất hiện vào thời gian, không

gian ra sao?

HS : Ông đồ xuất hiện vào mùa xuân khi hoa

đào nở Ông đồ có mặt giữa mùa đẹp vui, hạnh

phúc của mọi người

GV : Một cảnh tượng như thế nào được gợi

lên từ khổ thơ thứ nhất?

GV : Ý chính của khổ thơ thứ hai là gì?

HS : Ông đồ viết chữ

GV : Tài viết chữ của ông đồ được gợi tả qua

những chi tiết nào?

HS : Hoa tay thảo những nét – như phượng …

GV : Tác giả đã sử dụng nghệ thuật gì? Sử

dụng nghệ thuật đó có tác dụng gì?

GV : So sánh, nét chữ mang vẻ đẹp phóng

khoáng, bay bổng, sinh động và cao quý

GV : Nét chữ ấy đã tạo cho ông đồ một địa vị

như thế nào trong mắt người đời ?

HS : Quý trọng và mến mộ.

GV : Đằng sau những lời thơ tái hiện hình ảnh

ông đồ, em đọc được cảm xúc nào của người

viết lời thơ này ?

HS : Trân trọng nếp sống văn hóa dân tộc.

HS đọc khổ 3, 4

GV :Ý chính của khổ thơ này là gì? Những lời

thơ nào buồn nhất ?

HS : Giấy đỏ buồn không thắm - Mực đọng….

Đình Liên

- Thể thơ : ngũ ngôn

II ĐỌC – HIỂU VĂN BẢN

1 Đọc - tìm hiểu từ khó

2.Tìm hiểu văn bản

a Bố cục: 3 phần

- Khổ 1-2: Hình ảnh ông đồ trong mùa xuân xưa

- Khổ 3-4: Hình ảnh ông đồ trong mùa xuân nay

- Khổ 5: Nỗi lòng của tác giả

b Phương thức biểu đạt: Biểu cảm kết hợp

kể, tả

c Phân tích c1 Ông đồ trong mùa xuân năm xưa:

- Khung cảnh mùa xuân : hoa đào nở, xuân

về, phố đông người

->Mùa xuân tươi tắn, sinh động, không khí tưng bừng, náo nhiệt

- “Bao nhiêu người thuê viết Tấm tắc ngợi khen tài”

-> Ông đồ được xã hội quý trọng đề cao

- “Hoa tay thảo những nét Như phượng múa rồng bay”

-> So sánh: Ca ngợi nét chữ tài hoa, bay bướm

=> Hình ảnh Ông đồ trở thành hình ảnh không thể thiếu, làm nên nét đẹp văn hóa truyền thống được mọi người mến mộ

c2 Hình ảnh ông đồ trong mùa xuân hiện tại

- Thời gian tuần hoàn, mùa xuân trở về, hoa đào vẫn nở, vẫn phố xưa

- “Giấy đỏ buồn không thắm

Trang 7

GV : Chỉ ra biện pháp tu từ trong đoạn thơ này

và nêu tác dụng? (nhân hóa- cả cảnh vật dường

như cũng buồn bã cho tình cảnh của ông đồ)

GV : Khổ thơ 4 nói lên điều gì?

HS : Ông đồ hoàn toàn bị lãng quên

GV : Hình dung của em về ông đồ từ lời thơ :

ông đồ vẫn ngồi đấy … Lá vàng rơi trên giấy,

ngoài giời mưa bụi bay?

HS : Trả lời.

GV bình : Lá vàng rơi là dấu hiệu cuối thu.

Mưa bụi bay là dấu hiệu mùa đông Như vậy

ông đồ đã kiên trì ngồi đợi viết chữ qua mấy

mùa.Tác giả không miêu tả tâm trạng của ông

đồ nhưng bằng biện pháp nhân hóa đã nói lên

một cách thấm thía nỗi buồn tủi, xót xa của

nhà nho buổi thất thế Ông đô ngồi lặng lẽ

giữa phố phường để nếm trãi tấn bi kịch của

một thế hệ Hình ảnh lá vàng, mưa bụi bay là

hình ảnh ẩn dụ độc đáo cho sự tàn tạ đó.

GV : Hình ảnh ông đồ ngồi đấy gợi cho em

cảm nghĩ gì?

HS : Già nua, cô đơn, lạc lõng đáng thương.

GV : Có gì giống và khác nhau qua 2 chi tiết

hoa đào và ông đồ ở khổ thơ này so với khổ

thơ đầu ?

HS : Ông đồ vẫn ngồi trên phố nhưng bị người

đời bỏ quên

GV : Theo em, có cảm xúc nào ẩn chứa sau

cái nhìn của tác giả? (xót thương)

GV : Bằng những câu cuối cùng của bài ông

đồ, tác giả đã gieo vào lòng người đọc tình

cảm nào ?

HS : Thương tiếc những giá trị tinh thần tốt

đẹp bị tàn tạ, lãng quên

GV : Từ bài thơ “ông đồ”, em đồng cảm với

nỗi lòng nào của nhà thơ Vũ Đình Liên?

HS : Tự bộc lộ

GV liên hệ giáo dục ý thức bảo vệ văn hóa cổ

truyền của dân tộc với những ngày xưa

* Tổng kết

GV : Em hãy khái quát nghệ thuật, nội dung ý

nghĩa của bài thơ?

HS : Trả lời ghi nhớ

GV : Chốt ý

Mực đọng trong nghiên sầu”

-> Ông đồ vắng khách, bị người đời lãng quên

“Ông đồ vẫn ngồi đấy Qua đường không ai hay”

-> Cuộc đời đã thay đổi, cô đơn, lạc lõng khi không còn ai thuê viết

- “Lá vàng rơi trên giấy Ngoài trời mưa bụi bay”

=> Ẩn dụ, vần liền: Sự mai một những giá trị truyền thống, một lớp nhà nho - một nét đẹp văn hóa bị sụp đổ, bị vùi lấp

c3.Nỗi lòng của nhà thơ:

- Thiên nhiên vẫn tuần hoàn nhưng ông đồ không còn nữa

- “Những người muôn năm cũ Hồn ở đâu bây giờ?”

=> Tác giả đồng cảm sâu sắc trước bi kịch của ông đồ, tiếc thương cho một thời đại văn hóa đã đi qua.

3.Tổng kết :

a Nghệ thuật :

- Viết theo thể thơ ngũ ngôn hiện đại

- Xây dựng những hình ảnh đối lập

- Lựa chọn lời thơ gợi cảm xúc

b Nội dung :

* Ý nghĩa văn bản : Khắc họa hình ảnh ông

đồ, nhà thơ thể hiện nỗi tiếc nuối cho những giá trị văn hóa cổ truyền của dân tộc đang bị tàn phai

Trang 8

Hoạt động 3: HƯỚNG DẪN TỰ HỌC

- Học thuộc lòng bài thơ

- Tìm hiểu sâu hơn một vài chi tiết biểu cảm

trong bài thơ

- Tìm đọc một số bài viết hoặc sưu tầm một số

tranh ảnh về văn hóa truyền thống

- Soạn bài “Câu nghi vấn”

* Ghi nhớ: Sgk/10 III HƯỚNG DẪN TỰ HỌC

* Bài cũ :

- Học thuộc lòng bài thơ

- Tìm hiểu sâu hơn một vài chi tiết biểu cảm trong bài thơ

- Tìm đọc một số bài viết hoặc sưu tầm một

số tranh ảnh về văn hóa truyền thống

* Bài mới : Soạn bài “Quê hương”

Trang 9

Tuần 19

Tiết 76 CÂU NGHI VẤN Ngày soạn : 25/12/2018 Ngày dạy : 28/12/2018

- Nắm vững đặc điểm hình thức và chức năng chính của câu nghi vấn

- Biết sử dụng câu nghi vấn phù hợp với hoàn cảnh giao tiếp

* Lưu ý: HS đã học câu nghi vấn ở tiểu học

- Đặc điểm, hình thức của câu nghi vấn Chức năng chính của câu nghi vấn

2 Kĩ năng :

- Nhận biết và hiểu được tác dụng câu nghi vấn trong văn bản cụ thể Phân biệt câu nghi vấn

với một số kiểu câu dễ lẫn

3 Thái độ :

- Biết đặt câu nghi vấn đúng trường hợp giao tiếp

- Phát vấn, giải thích, phân tích, phương thảo luận nhóm…

1 Ổn định lớp: Kiểm diện HS

8A2 Vắng :

2 Kiểm tra bài cũ : Thế nào là tình thái từ nghi vấn? Xác định tình thái từ nghi vấn trong câu

sau : Em học bài chưa?

3 Bài mới :

*Giới thiệu bài : Trong tiếng Việt, cũng như nhiều ngôn ngữ khác trên thế giới, mỗi kiểu câu

có đặc điểm hình thức nhất định Những đặc điểm hình thức này thường gắn với một chức năng chính Chẳng hạn, như câu có hình thức câu cầu khiến có chức năng chính là dùng để ra lệnh, sai khiến, yêu cầu, khuyên bảo… Vậy, câu nghi vấn có đặc điểm hình thức và chứng năng chính như thế nào ? Tiết học này sẽ trả lời cho câu hỏi đó

* Bài học :

Hoạt động 1: TÌM HIỂU CHUNG

HS đọc ví dụ sgk

GV : Trong đoạn trích trên, câu nào là câu

nghi vấn ?

HS : Sáng nay người ta đấm u có đau lắm

không?; Thế làm sao u cứ khóc mãi mà không

ăn khoai; Hay là u thương chúng con đói quá?

GV : Những đặc điểm hình thức nào cho biết

đó là câu nghi vấn ?

HS : Hình thức câu nghi vấn trên thể hiện ở

dấu chấm hỏi Và còn thể hiện ở cặp từ nghi

vấn như : có- không; từ nghi vấn: sao; từ hay

là

GV : Câu nghi vấn trên dùng để làm gì ?

HS : Dùng để hỏi bao gồm cả tự hỏi.

GV : Trong những trường hợp nào dùng câu

nghi vấn?

I TÌM HIỂU CHUNG

1 Đặc điểm hình thức và chức năng :

* Ví dụ : sgk/10

- Sáng nay người ta đấm u có đau lắm

không?

- Thế làm sao u cứ khóc mãi mà không ăn

khoai?

- Hay là u thương chúng con đói quá?

* Hình thức:

- Dấu chấm hỏi ở cuối câu

- Có từ nghi vấn, cặp từ nghi vấn, tình thái từ

nghi vấn hoặc từ hay

* Chức năng : dùng để hỏi

=> Câu nghi vấn

Trang 10

HS : Trong giao tiếp, khi có những điều chưa

biết hoặc còn hoài nghi, người ta sử dụng câu

nghi vấn để yêu cầu trả lời giải thích

GV : Hãy đặt một vài câu nghi vấn ?

HS tự làm.

GV : Nêu đặc điểm và hình thức nghi vấn ?

HS : Trả lời ghi nhớ sgk

Hoạt động 2 : LUYỆN TẬP

Bài 1:

GV : Đề yêu cầu chúng ta phải làm gì ?

HS : Xác định câu nghi vấn và đặc điểm hình

thức của nó

HS : Thảo luận nhóm Bốn nhóm 4 câu.Trả

lời, nhận xét cho nhau

GV : Đánh giá, ghi điểm HS ghi vở.

Bài 2: HS đọc đề

HS : Nêu yêu cầu của bài tập 2

HS : Làm việc độc lập.

Bài 3: Gv gọi Hs đọc bài tập 3

HS : Thảo luận nhóm, trả lời.

*Gv lưu ý : trong Tiếng Việt, xuất hiện từ

cũng như : ai cũng, gì cũng, nào cũng, sao

cũng, đâu cũng, bao giờ cũng, bao nhiêu

cũng có ý nghĩa khẳng định tuyệt đối (Ai

cũng thấy thế )

Bài 4

HS : Nêu yêu cầu bài tập 4

HS : phân biệt sự khác nhau của hai câu.

GV : Hướng dẫn HS đặt một số cặp câu khác.

Nó có biết nói không ?

Nó đã nói chưa ?

Hoạt động 3 : HƯỚNG DẪN TỰ HỌC

- Học bài, tìm các văn bản có chứa câu nghi

vấn, phân tích tác dụng

- Liên hệ thực tế trong giao tiếp hằng ngày

- Học bài và làm các bài tập còn lại

- Chuẩn bị bài “Câu nghi vấn (tiếp)”: Đọc ví

dụ, khái niệm, tìm hiểu thêm một số chức năng

khác của câu nghi vấn

2.Ghi nhớ : sgk/ 11

II LUYỆN TẬP Bài 1 tr 11:

a Câu nghi vấn : Tại sao con người lại phải khiêm tốn như thế?

- Đặc điểm hình thức :

- Từ nghi vấn : tại sao? Có dấu chấm hỏi ở cuối câu

Bài 2 tr 12:

- Căn cứ để xác định câu nghi vấn: có từ hay.

Từ hay trong câu nghi vấn không thể thay thế bằng từ hoặc

- Nếu thay từ hay trong câu nghi vấn bằng từ hoặc thì câu trở nên sai ngữ pháp hoặc biến

thành một câu khác thuộc kiểu câu trần thuật

và có ý nghĩa khác hẳn

Bài 3 tr 13:

Không thể đặt dấu chấm hỏi vào những câu văn vì đó không phải là những câu nghi vấn

- Câu b : có từ nghi vấn tại sao nhưng kết cấu

chứa những từ này chỉ làm chức năng bổ ngữ trong một câu

- Câu d : ai là từ phiếm định chứ không phải

là từ nghi vấn

Bài tập 4 tr 13:

a- Anh có khoẻ không? - Tôi khỏe

b- Anh đã đã khỏe chưa? - Tôi khỏe rồi

Ví dụ:

Cái áo này có cũ lắm không?

Cái áo này đã cũ lắm chưa?

III HƯỚNG DẪN TỰ HỌC

* Bài cũ : Học bài, tìm các văn bản có chứa

câu nghi vấn, phân tích tác dụng

- Liên hệ thực tế trong giao tiếp hằng ngày

- Học bài và làm các bài tập còn lại

*Bài mới : Chuẩn bị bài “Câu nghi vấn

(tiếp)”

Định dạng
Số trang	11
Dung lượng	27,96 KB