HOẠT ĐỘNG 4: TÌM TÒI, MỞ RỘNG - Mục tiêu: + Học sinh liên hệ thực tiễn, tìm tòi mở rộng kiến thức + Định hướng phát triển năng lực tự học, sáng tạo - Phương pháp: Dự án - Kỹ thuật: Giao [r]
Trang 1Ngày soạn: 11/11/2021
Tiết 51,52,53 TẬP LÀM VĂN: NGHỊ LUẬN TRONG VĂN BẢN TỰ SỰ
LUYỆN TẬP VIẾT ĐOẠN VĂN TỰ SỰ CÓ SỬ DỤNG YẾU TỐ NGHỊ LUẬN
I MỤC TIÊU BÀI DẠY
1 Kiến thức: Giúp học sinh hiểu:
- Thế nào là nghị luận trong văn bản tự sự, vai trò và ý nghĩa của yếu tố nghị luậntrong văn bản tự sự
- Luyện tập nhận diện yếu tố nghị luận trong văn bản tự sự và viết đoạn văn tự sự có
sử dụng yếu tố nghị luận
2 Kĩ năng
- Nghị luận trong khi làm văn tự sự
- Phân tích được các yếu tố nghị luận trong một văn bản tự sự cụ thể
* Kĩ năng sống : Giao tiếp, tư duy, trình bày suy nghĩ.
- Tình yêu tiếng Việt, giữ gìn, phát huy vẻ đẹp của tiếng Việt
- Có ý thức sử dụng kiến thức trong khi nói và viết cho phù hợp, đạt hiệu quả
- Tự lập, tự tin, tự chủ trong việc thực hiện nhiệm vụ của bản thân và các công việcđược giao
4 Định hướng phát triển năng lực
- Năng lực giải quyết vấn đề, sáng tạo, hợp tác, tự quản bản thân
- Năng lực giao tiếp, thưởng thức văn học
II CHUẨN BỊ
- Giáo viên: nghiên cứu kĩ sách giáo khoa, sách bài tập, sách giáo viên, hướng dẫnchuẩn kiến thức kĩ năng, tư liệu tham khảo; chuẩn bị kế hoạch dạy học, thiết bị,phương tiện dạy học, máy chiếu
- Học sinh: đọc kĩ sách giáo khoa, sách bài tập, những tài liệu liên quan; soạn bài; vàchuẩn bị đầy đủ theo hướng dẫn về nhà của giáo viên
III PHƯƠNG PHÁP/ KĨ THUẬT DẠY HỌC
- Phân tích mẫu, vấn đáp, câu hỏi gợi mở, nêu và giải quyết vấn đề
- Kĩ thuật dạy học: động não, đặt câu hỏi, nhóm
IV TIẾN TRÌNH BÀI GIẢNG
1 Ổn định tổ chức (1’)
- Kiểm tra sĩ số học sinh
- Kiểm tra vệ sinh, nề nếp
Trang 22 Kiểm tra bài cũ (4’)
CÂU HỎI:
? Em hãy nêu vai trò của yếu tố miêu tả trong văn tự sự ?
GỢI Ý TRẢ LỜI: Trong văn bản tự sự, sự miêu tả cụ thể, chi tiết về cảnh vật, nhânvật và sự việc có tác dụng làm cho câu chuyện trở lên hấp dẫn, gợi cảm, sinh động
- GV yêu cầu hs nhắc lại
đặc điểm của văn tự sự và
nhận xét về vai trò của
yếu tố nghị luận
- Từ phần nhận xét của hs,
gv dẫn vào bài mới
Ghi tên bài
Hình thành kĩ năng quan sát, nhận xét, thuyết trình
- Thời gian dự kiến: 75 phút
- Phương pháp : Đọc diễn cảm, vấn đáp, thuyết trình.
- Kĩ thuật : động não
* Hoạt động 1 : (30’) Mục tiêu: HDHS tìm hiểu yếu tố nghị luận trong văn bản tự
sự PP: Phát vấn, phân tích mẫu, kt động não.
GV: Gọi học sinh đọc ví dụ a và nêu xuất xứ
đoạn trích
? Đoạn trích “ Lão Hạc” là lời nói hay suy nghĩ
của nhân vật ? Ông giáo đang suy nghĩ về điều
gì? ( HS học lực TB)
- Đó là suy nghĩ nội tâm của nhân vật ông giáo
- Ông giáo đang đối thoại với chính mình
? Lời ông giáo đang thuyết phục ai?( HS học
lực TB)
GV Kết hợp cho HS làm BT1/ SGK- T139:
- Ông giáo thuyết phục chính mình
? Ông thuyết phục mình về việc gì?( HS học lực
TB)
- Ông thuyết phục mình là vợ không ác để chỉ
I.Tìm hiểu yếu tố nghị luận
trong văn bản tự sự.
1 Khảo sát, phân tích ngữ liệu
- Đoạn 1: Ông giáo đối thoạivới
chính mình, thuyết phục mìnhrằng vợ mình không hề ác, để chỉbuồn chứ không nỡ giận
Bài tập 1/ SGK- T139
- Ông giáo thuyết phục chínhmình
Trang 3buồn không giận.
? Để đi đến kết luận đó ông giáo tự thuyết phục
+ Khi người ta đau chân… chân đau
+ Khi người ta khổ… không còn nghĩ đến ai
+ Bản tính tốt… ích kỉ che lấp mất (quy luật tự
nhiên)
* Kết thúc vấn đề: Tôi biết vậy nên tôi chỉ buồn
chứ không nỡ giận
? Em hãy cho biết các câu văn trong đoạn trích
trên là loại câu gì?( HS học lực TB)
- Các câu hô ứng thể hiện sự phán đoán:
nếu thì, vì thế cho nên, sở dĩ là vì
- Câu khẳng định ngắn gọn, khúc triết
GV yêu cầu HS đọc đoạn thơ b:
? Đoạn trích trên là cuộc đối thoại của những
ai?( HS học lực TB)
- Thuý Kiều- Hoạn Thư
? Cuộc đối thoại của Kiều và Hoạn Thư diễn ra
dưới hình thức nào?( HS học lực Khá)
- Cuộc đối thoại diễn ra dưới hình thức một
phiên tòa
+ Thúy Kiều là quan tòa
+ Hoạn Thư là bị cáo
?Đọc lời thoại của Kiều, em hiểu gì về những
câu nói của nàng?( HS học lực Khá)
? Thuý Kiều đưa ra lí lẽ nào để buộc tội Hoạn
Thư?( HS học lực TB)
- Càng cay nghiệt lắm càng oan trái nhiều (nêu
lí lẽ đã thành quy luật)
? Trước lời khẳng định và buộc tội của Thúy
Kiều thì Hoạn Thư đã tự bào chữa như thế
nào?( HS học lực TB)
- Thứ nhất: Tôi là đàn bà nên ghen tuông là
chuyện thường tình.( nêu lí lẽ thường tình)
- Thứ hai: Ngoài ra tôi cũng đối xử tốt với
cô( kể công)
- Thứ ba: Tôi và cô đều cảnh chồng chung- chắc
- Đoạn 2: Cuộc đối thoại giữa
Thuý Kiều và Hoạn Thư
+ Thúy Kiều: Mỉa mai, đaynghiến và nêu một chân lí đểbuộc tội Hoạn Thư
( quan hệ nhân quả)
+ Hoạn Thư: đưa ra lí lẽ thấutình đạt lí để chạy tội Thể hiện
là một kẻ khôn ngoan ăn nóikhúc triết, gãy gọn
Trang 4gì ai nhường ai.( chỉ rõ quan hệ xã hội).
- Thứ tư: Nhưng dù sao tôi trót gây khổ cho cô
nên bây giờ nhờ vào sự khoan dung độ
lượng( nhận tội để tâng bốc Thuý Kiều)
? Em có nhận xét gì về lời bào chữa của Hoạn
Thư?( HS học lực TB)
- Lời bào chữa có cách lập luận sắc bén
GV: Điều ấy làm cho Thúy Kiều cũng phải công
nhận và cảm thấy khó xử trước những lời bào
chữa của Hoạn Thư : “ Tha ra nhỏ nhen’’
? Hãy chỉ ra những câu, chữ, thể hiện rõ tính
chất nghị luận trong hai đoạn trích trên? Các
câu văn trong đoạn trích trên người ta gọi là
loại câu gì? Các từ lập luận thường được dùng
?Qua việc phân tích trên, hãy trao đổi theo
nhóm khái quát về vai trò của nghị luận trong
văn bản tự sự?( HS học lực TB)
* HS trao đổi theo bàn, đại diện bà trình bày ý
kiến
- Nghị luận để người đọc hiểu rõ hơn về nhân
vật; ông giáo hay suy nghĩ hay trăn trở, Hoạn
Thư khôn ngoan, sắc sảo
GV yêu cầu học sinh đọc ghi nhớ SGK/ T138
- Nghị luận giúp người đọc hiểu
rõ hơn về nhân vật, để người đọcphải suy nghĩ, để câu chuyệnthêm phần triết lí
2 Ghi nhớ ( SGK/ T 138)
Điều chỉnh, bổ sung giáo án
- Phương pháp: Thuyết trình, vấn đáp, thảo luận nhóm
- Kỹ thuật: Động não, bản đồ tư duy
* Hoạt động 2: (25’) Mục tiêu: HDHS luyện tập củng cố kiến thức;
PP: nêu và giải quyết vấn đề, kt động não.
Bài tập 2 : HS trao đổi theo nhóm 2 bàn.
- Đại diện nhóm trình bày.
II Luyện tập
1 Bài tập 2/ SGK
Trang 5GV: Chốt kiến thức.
- Hoạn Thư đã dùng diệu kế
+ Tôi là đàn bà nên ghen tuông là chuyện bình
thường
+ Ngoài ra tôi còn đối xử tốt với cô
+ Tôi và cô trong cảnh chồng chung
+ Hoạn Thư gây đau khổ cho Thúy Kiều chỉ
trông chờ vào sự khoan dung của Thúy Kiều
Bài tập rèn kĩ năng:
GV yêu cầu học sinh làm tập vận dụng
GV gọi hs đọc bài bài viết Nhận xét
GV sửa bài
Tích hợp giáo dục đạo đức: Tự lập, tự tin, tự
chủ trong việc thực hiện nhiệm vụ của bản thân
và các công việc được giao
? Bạn làm bài, đọc bài đã tự tin chưa? Từ đó,
em rút ra bài học gì cho bản thân?
- Hs : Nêu nhận xét về văn bản tự sự và văn bản nghị
luận? Sử dụng yếu tố nghị luận trong văn tự sự cần chú ý
điều gì?
Lắng nghe, tìm hiểu,nghiên cứu, trao đổi,làmbài tập, trình bày
Điều chỉnh, bổ sung giáo án
HOẠT ĐỘNG 4: TÌM TÒI, MỞ RỘNG
- Mục tiêu:
+ Học sinh liên hệ thực tiễn, tìm tòi mở rộng kiến thức
+ Định hướng phát triển năng lực tự học, sáng tạo
TLV LUYỆN TẬP VIẾT ĐOẠN VĂN TỰ SỰ CÓ SỬ DỤNG YẾU TỐ NGHỊ LUẬN
3.2 Hoạt động hình thành kiến thức (40’)
Mục tiêu: Hướng dẫn học sinh hình thành kiến thức trong bài học
- Biết được vai trò kết hợp của các yếu tố nghị luận trong văn bản tự sự
- Biết cách đưa yếu tố nghị luận vào bài văn tự sự một cách hợp lí
Trang 6PP-KT: hoạt động cá nhân, nêu vấn đề, tái hiện, thuyết trình,kt động não.
Ti n trình:ế
* Hoạt động 1 : (20’) Mục tiêu: HDHS Thực hành tìm hiểu yếu tố nghị luận
trong đoạn văn tự sự
PP - KT: Phân tích mẫu, hát vấn,phân tích,kt động não.
Gv yêu cầu Hs đọc câu chuyện
? Câu chuyện có mấy nhân vật, có mấy tình
huống?( Đối tượng HS học TB)
? Yếu tố nghị luận thể hiện ở những câu văn
nào?( Đối tượng HS học TB)
-Nghị luận 1: Những điều viết lên cát lòng
người (mang tính chất triết lí về đời sống tinh
thần của con người có tác dụng nêu cái giới hạn
và cái trường tồn)
- Nghị luận 2: Vậy mỗi chúng ta lên đá.(Tác
dụng: người viết nêu một cách ứng xử có văn
hoá Nếu bỏ: ấn tượng về câu chuyện sẽ mờ
nhạt
? Vậy qua phân tích em hiểu nếu thêm yếu tố
nghị luận vào đoạn văn tự sự sẽ có tác dụng gì?
( Đối tượng HS học Khá)
3 HS phát biểu , GV chốt
Câu chuyện kể về hai người bạn cùng đi trên sa
mạc, yếu tố nghị luận chủ yếu được thể hiện
trong câu trả lời của người bạn được cứu và câu
kết của văn bản Yếu tố nghị luận này làm cho
câu chuyện thêm đặc sắc, giàu tính triết lí và có
ý nghĩa giáo dục cao Bài học rút ra từ câu
chuyện này có thể nêu ra bằng nhiều cách khác
nhau nhưng chủ yếu vẫn là bài học về sự bao
dung, lòng nhân ái, biết tha thứ và ghi nhớ ân
tình, tình nghĩa
GV cho HS đọc ghi nhớ: SGK
HS đọc nội dung ghi nhớ SGK
Tích hợp giáo dục đạo đức: Tự lập, tự tin, tự
chủ trong việc thực hiện nhiệm vụ của bản thân
và các công việc được giao
I Thực hành tìm hiểu yếu tố nghị luận trong đoạn văn tự
sự
1 Khảo sát và phân tích ngữ liệu
Văn bản : Lỗi lầm và sự biết ơn.
- Câu văn có yếu tố nghị luận :câu trả lời của người bạn đượccứu và câu kết văn bản
=> Tác dụng : làm cho câuchuyện thêm ấn sâu sắc, giàutriết lí và có ý nghĩa giáo dụccao
2 Ghi nhớ/ SGK
Điều chỉnh, bổ sung giáo án
3.3 Hoạt động luyện tập, vận dụng( 20’)
- Mục tiêu: Làm các bài tập để khắc sâu kiến thức lý thuyết, vận dụng kiến thức để làm bài tập vận dụng, liên hệ thực tiễn.
Trang 7- Phương pháp và kĩ thuật: hoạt động cá nhân, nêu vấn đề, động não,viết tích cực
- Tiến trình:
Bài tập 1 :
Buổi sinh hoạt đó diễn ra như thế nào? (thời
gian, địa điểm, ai là người điều khiển, không
khí của buổi sinh hoạt ra sao?
? Nội dung của buổi sinh hoạt là gì? Em đã
phát biểu vấn đề gì? Tại sao lại phát biểu việc
đó?
- Em đã thuyết phục cả lớp rằng Nam là người
bạn rất tốt ntn ( lí lẽ, ví dụ, lời phân tích )
- Yêu cầu học sinh viết đoạn văn trong ( 10p )
theo các gợi ý đã trao đổi
- Yêu cầu học sinh đọc một đoạn văn và hướng
(1) Con hư tại sao được
(2) Người ta như cây: uốn cây nó gẫy
Nghị luận suy lí: Từ cuộc đời và những điều
răn dạy của Bà tác giả bàn về một nguyên tắc
giáo dục, đó chính là suy ngẫm của tác giả về
nguyên tắc, đức hi sinh của người làm công tác
giáo dục
GV yêu cầu HS vận dụng để viết đoạn văn
- Bài tập vận dụng viết đoạn văn tự sự về thầy
cô
- HS đọc bài viết, HS khác nhận xét
- GV nhận xét bài viết của HS
Tích hợp giáo dục đạo đức: Tự lập, tự tin, tự
chủ trong việc thực hiện nhiệm vụ của bản thân
và các công việc được giao
II.Thực hành viết đoạn văn tự
sự có sử dụng yếu tố nghị luận :
1 Bài tập 1 SGK
- Chứng minh Nam là người bạntốt
2 Bài tập 2
(1) Con hư tại sao được
(2) Người ta như cây: uốn cây
nó gẫy
Nghị luận suy lí: Từ cuộc đời
và những điều răn dạy của Bà tácgiả bàn về một nguyên tắc giáodục, đó chính là suy ngẫm củatác giả về nguyên tắc, đức hi sinhcủa người làm công tác giáo dục
Gv giao bài tập
- Hs : Em có nhận xét gì trong các bài kể
chuyện có sử dụng yếu tố nghị luận
Lắng nghe, tìm hiểu, nghiên cứu,trao đổi,làm bài tập, trình bày
Điều chỉnh, bổ sung giáo án
Trang 8
3.4 Hoạt động tìm tòi, mở rộng (3’)
- Mục tiêu: Học sinh vận dụng kiến thức để liên hệ thực tiễn, tìm tòi mở rộng kiến thức
- PP-KT: Nêu vấn đề, thuyết trình, giao việc, KT động não, hợp tác.
Hoạt động của thầy và trò Chuẩn KTKN cần đạt
Gv giao bài tập
- Sưu tầm một số đoạn văn tự sự có sử dụng yếu
tố nghị luận trong văn bản đã học
+ Lắng nghe, tìm hiểu, nghiêncứu, trao đổi, làm bài tập,trìnhbày
3.5 Hướng dẫn học bài và chuẩn bị bài (2’)
Tích hợp giáo dục đạo đức: Có ý thức sử dụng kiến thức trong khi nói và viết cho
phù hợp, đạt hiệu quả
- Hoàn chỉnh bài tập
- Soạn bài: Luyện nói : Tự sự kết hợp với nghị luận và miêu tả nội tâm
- Chuẩn bị bài viết của mình theo yêu cầu
- Chuẩn bị tiết sau: Văn bản “ Bếp lửa” ( Tiết 1) Xem trước bài và trả lời một số câu
hỏi theo phiếu học tập ( GV phát phiếu học tập cho HS)
PHIẾU HỌC TẬP
? Nêu hiểu biết của em về tác giả Bằng Việt?
? Em hãy nêu xuất xứ của bài thơ? Bài thơ thuộc thể thơ nào?
? Bài thơ là lời của nhân vật nào? nói về ai và về điều gì?
? Dựa vào mạch tâm trạng của người cháu (nhân vật trữ tình) mạchcảm xúc ấy diễn
ra như thế nào?
? Đây là một tác phẩm trữ tình Trong bài thơ trữ tình thường tồn tại hai hình tượng: nhân vật trữ tình và đối tượng trữ tình Em hãy chỉ rõ hai loại hình tượng này trong bài thơ?
? Từ mạch cảm xúc trên em hãy xác định bố cục bài thơ? Nội dung chính của từng phần?
- bếp lửa: chờn vờn sương sớm: từ láy gợi hình.
ấp ui nồng đượm: ấp ủ nâng niu.
? Từ láy “chờn vờn” giúp em hình dung một khung cảnh như thế nào?
- Làn sương sớm đang bay nhè nhẹ quanh bếp lửa, gợi cái mờ nhoà của kí ức theothời gian: ấm áp quen thuộc trong mỗi gia đình
? Từ “ ấp iu” gợi đến điều gì?
- Bàn tay khéo léo, kiên nhẫn và tấm lòng của người bà- người nhóm bếp
? Em hiểu cụm từ “biết mấy nắng mưa” như thế nào?
Trang 91 Kiến thức: Giúp học sinh
- Hiểu biết về tác giả và hoàn cảnh ra đời bài thơ
- Cảm nhận được những tình cảm, cảm xúc chân thành của nhân vật trữ tình- Ngườicháu và hình ảnh người bà giàu tình thương, giàu đức hi sinh trong bài thơ
- Thấy được nghệ thuật diễn tả cảm xúc thông qua hồi tưởng, kết hợp miêu tả tự sự,bình luận của tác giả trong tác phẩm trữ tình
- Giáo dục tình yêu với ông bà, cha mẹ
- Trân trọng kỉ niệm, nhất là với những người thân yêu
Tích hợp giáo dục đạo đức: các giá trị TÌNH YÊU THƯƠNG, HẠNH PHÚC,
GIẢN DỊ, TÔN TRỌNG, TRÁCH NHIỆM
- Tình yêu quê hương, đất nước gia đình,
- Lòng kính yêu bà
- Lòng tự trọng của bản thân, có trách nhiệm với bản thân và cộng đồng
4 Định hướng phát triển năng lực
- Năng lực tự học, giải quyết vấn đề, sáng tạo
- Năng lực giao tiếp, hợp tác
- Năng lực giao tiếp tiếng Việt
- Năng lực thưởng thức văn học/cảm thụ thẩm mĩ
II CHUẨN BỊ
- GV: nghiên cứu kĩ sách giáo khoa, sách bài tập, sách giáo viên, hướng dẫn chuẩnkiến thức kĩ năng, tư liệu tham khảo; chuẩn bị kế hoạch dạy học, thiết bị, phương tiệndạy học, máy chiếu
- HS: đọc kĩ sách giáo khoa, sách bài tập, những tài liệu liên quan; soạn bài; và chuẩn
bị đầy đủ theo hướng dẫn về nhà của giáo viên, tìm đọc Tư liệu về tác giả Bằng Việt
III PHƯƠNG PHÁP/ KĨ THUẬT DẠY HỌC
- Đàm thoại, nêu vấn đề, thuyết trình, phân tích, bình giảng
- Kĩ thuật dạy học: Động não, hỏi và trả lời, thảo luận nhóm
IV TIẾN TRÌNH DẠY HỌC
1 Ổn định tổ chức (1’)
- Kiểm tra sĩ số học sinh
- Kiểm tra vệ sinh, nề nếp
Trang 102 Kiểm tra bài cũ (4’)
CÂU HỎI:
? Đọc thuộc 2 khổ thơ đầu, phân tích khổ 1 bài thơ “ Đoàn thuyền đánh cá ” của HuyCận ?
GỢI Ý TRẢ LỜI:
- HS học thuộc khổ thơ đầu bài thơ: “ Đoàn thuyền đánh cá ” của Huy Cận
- Cảnh đoàn thuyền đánh cá ra khơi: Bằng trí tưởng tượng, liên tưởng phong phú
tác giả cho thấy cảnh biển vào đêm kì vĩ, gần gũi, nên thơ và hình ảnh những chàngtrai miền biển ra khơi với tinh thần phấn chấn, lạc quan, đồng thời nhà thơ ngợi ca vẻđẹp, sự giàu có của biển cả
- Từ câu trả lời cuủa hs, Gv
dẫn dắt giới thiệu vào bài
mới
- Ghi tên bài
Hình thành kĩ năng quan sát, nhận, xét, thuyết trình
- Mục tiêu : HS hiểu về tác phẩm, cảm nhận bước đầu về văn bản qua việc đọc
HS hiểu ý nghĩa của các tình tiết tiêu biểu; rèn kĩ năng tự học theo hướng dẫn
- Thời gian dự kiến : 25- 27 phút
- Phương pháp : Đọc diễn cảm, vấn đáp, thuyết trình.
- Kĩ thuật : Động não
Trong kỉ niệm tuổi thơ của mỗi chúng ta đều gắn liền với những tình cảm yêuthương mà bà dành cho con cháu Bài thơ Bếp lửa của Bằng Việt cũng viết về tình bàcháu, đó là tình cảm thiêng liêng sâu sắc nâng bước cuộc đời mỗi con người Đặc biệtvới những người con xa quê, tình cảm đó cụ thể như thế nào? Bài học hôm nay chúng
ta cùng tìm hiểu
* Hoạt động 1 : (5’) Mục tiêu: HDHS tìm hiểu chung về tác giả, tác phẩm
PP-KT: thuyết trình, vấn đáp tái hiện, trình bày 1 phút
Hs tìm hiểu phần giới thiệu SGK
? Nêu hiểu biết của em về tác giả Bằng
I Giới thiệu chung
1 Tác giả
Trang 11Việt?( Đối tượng HS học TB)
HS trình bày 1 phút, Gv chốt
Gv bổ sung: Là nhà thơ trưởng thành
trong kháng chiến chống Mĩ Thơ Bằng
Việt trong trẻo mượt mà, khai thác những
kỉ niệm và mơ ước tuổi trẻ nên gần gũi với
bạn đọc trẻ và nhất là trong nhà trường
Ông tốt nghiệp đại học luật tại Liên Xô, về
nước ông công tác tại viện luật học thuộc
viện Khoa học xã hội sau đó chuyển sang
làm công tác biên tập tại nhà xuất bản tác
phẩm mới
? Em hãy nêu xuất xứ của bài thơ?( Đối
tượng HS học TB)
HS trình bày 1 phút, Gv chốt
GV bổ sung: Bài thơ gợi lại những kỉ niệm
về người bà và tình bà cháu vừa sâu sắc,
thấm thía vừa quen thuộc với mọi người
Đó là những tình cảm và kỉ niệm của t/g
trong thời thơ ấu Tuy nhiên không nên
đồng nhất hoàn toàn tác giả và nhân vật trữ
tình - người cháu trong bài thơ Bởi vì khi
sáng tác bài thơ, nhà thơ đã tạo nên hình
tượng cái tôi trữ tình để biểu hiện tư tưởng
và cảm xúc, nó không chỉ là tác giả mà còn
mang ý nghĩa rộng hơn
Sinh năm 1941 quê ở Thạch Thất
-Hà Nội, là nhà thơ trưởng thànhtrong cuộc kháng chiến chống Mĩ
- Thơ ông trong trẻo, mượt mà khaithác những kỉ niệm và ước mơ củatuổi trẻ
-Tác phẩm: Hương cây- bếp lửa ,
Đất sau mưa
2.Tác phẩm
- Viết năm 1963 khi tác giả đanghọc tại nước Nga (Liên Xô) nằm
trong tập Hương cây- Bếp lửa
* Hoạt động 2: (6’) Mục tiêu: HDHS đọc, tìm hiểu chú thích và bố cục văn bản.
PP-KT: đọc diễn cảm, vấn đáp, động não
Gv hướng dẫn đọc: Giọng lắng đọng, bồi hồi,đọc
to, rõ ràng thể hiện cảm xúc theo dòng hồi tưởng
? Bài thơ là lời của nhân vật nào? nói về ai và về
điều gì?( Đối tượng HS học TB)
2 Hs phát biểu, Gv chốt
- Lời của cháu nhớ về bà cùng với những kỉ
niệm gắn liền với bếp lửa (kỉ niệm xúc động về
người bà và tình bà cháu)- lòng kính yêu và
những suy ngẫm về bà
? Dựa vào mạch tâm trạng của người cháu (nhân
vật trữ tình) mạchcảm xúc ấy diễn ra như thế
nào?( Đối tượng HS học Khá)
II Đọc- hiểu văn bản
1 Đọc và tìm hiểu chú thích
( SGK )
Trang 123 Hs phát biểu, Gv chốt.
- Bếp lửa → gợi kỉ niệm về bà → suy ngẫm về bà
→ gửi niềm mong nhớ về với bà
- Từ hồi tưởng đến hiện tại, từ kỉ niệm đến suy
ngẫm
? Đây là một tác phẩm trữ tình Trong bài thơ trữ
tình thường tồn tại hai hình tượng: nhân vật trữ
tình và đối tượng trữ tình Em hãy chỉ rõ hai loại
hình tượng này trong bài thơ?( Đối tượng HS
học Khá)
3 Hs phát biểu, Gv chốt
- Nhân vật trữ tình: người cháu
- Đối tượng trữ tình: người bà, bếp lửa
(2) Tiếp đến niềm tin dai dẳng: hồi tưởng
những kỉ niệm tuổi thơ
(3) Còn lại: suy ngẫm về cuộc đời bà, bếp lửa,
nỗi nhớ khôn nguôi của người cháu về bà
? Trong kí ức của ngươi cháu, hình ảnh nào hiện lên
đầu tiên ?( Đối tượng HS học TB)
HS : Hình ảnh bếp lửa
? Hình ảnh bếp lửa khơi nguồn cho dòng hồi tưởng về
bà, hình ảnh đó được diễn tả qua chi tiết nào?( Đối
tượng HS học TB)
2 Hs phát biểu
- bếp lửa: chờn vờn sương sớm: từ láy gợi hình.
ấp ui nồng đượm: ấp ủ nâng niu.
? Từ láy “chờn vờn” giúp em hình dung một khung
cảnh như thế nào?( Đối tượng HS học Khá)
- Làn sương sớm đang bay nhè nhẹ quanh bếp lửa,
gợi cái mờ nhoà của kí ức theo thời gian: ấm áp quen
thuộc trong mỗi gia đình
? Từ “ ấp iu” gợi đến điều gì?( Đối tượng HS học
Khá)
- Bàn tay khéo léo, kiên nhẫn và tấm lòng của người
bà- người nhóm bếp
Gv: như vậy từ hình ảnh bếp lửa liên tưởng đến người
nhóm lửa- đến nỗi nhớ của người cháu với bà thật tự
3 Phân tích
a Hình ảnh bếp lửa khơi nguồn cảm xúc về bà